I OSK 259/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt: II SA/Gl 1592/19 w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [..] października 2019 r., znak: [..] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od skarżącej B.P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt: ll SA/Gl 1592/19 uchylił zaskarżoną przez B.P. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [..] października 2019 r., znak: [..] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [..] sierpnia 2019 r., znak: [..] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [..] sierpnia 2019 r. w wyniku wznowienia postępowania odmówił uchylenia ostatecznej decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta B. w dniu [..] maja 2016 r. nr [..] w części orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w B. przy ulicy [..], składającej się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [..], [..], [..] ujawnionej w księdze wieczystej [..] stanowiących własność Z. i Z. małż. K., z czterema nieruchomościami oznaczonymi numerami ewidencyjnymi: - [..] (ulica [..]) ujawnioną w księdze wieczystej [..] jako własność Skarbu Państwa, użytkownik Gmina B.; - [..] ujawnioną w księdze wieczystej [..] jako własność Gminy B.; - [..] ujawnioną w. księdze wieczystej [..] jako własność M. i L. małż. Ś.; - [..] ujawnioną w księdze wieczystej [..] jako współwłasność K.C. w 3/4 części oraz J.C. w 1/4 części. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją własną z dnia [..] maja 2016 r. orzekł o rozgraniczeniu działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [..], [..], [..] z czterema wyżej wymienionymi działkami nr ewid. [..], [..], [..], [..], a także z działkami nr ewid.: - [..] ujawnioną w księdze wieczystej [..] jako współwłasność K.C. (w 1/2 części) oraz J.C. (1/2 części) w punkcie granicznym wspólnym dla działek [..], [..], [..], [..] oraz - [..] ujawnioną w księdze wieczystej [..] jako własność skarżącej B.P. W ocenie organu, w części dotyczącej rozgraniczenia działek nr [..], [..], [..] z działkami nr [..], [..],[..] i [..] wniosek o wznowienie postępowania pochodził od osoby nieposiadającej przymiotu strony. Organ wyjaśnił, że w powyższym zakresie postępowanie dotyczące przebiegu granic nie dotyczy interesu prawnego B.P., której nie przysługuje tytuł prawny do żadnej z wymienionych wyżej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało powyższą decyzję w mocy, zgadzając się ze stwierdzeniem, że wniosek B.P. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [..] maja 2016 r. w części rozstrzygającej w zakresie granic pomiędzy działkami oznaczonymi nr [..], [..], [..] a działkami [..], [..], [..], [..] pochodzi od osoby, która nie ma przymiotu strony w postępowaniu. Stronami postępowania wznowieniowego mogą być wyłącznie właściciele nieruchomości, których dotyczy treść decyzji z dnia [..] maja 2016 r. – w części odnoszącej się do działek [..], [..], [..] oraz działek [..], [..], [..], [..]. Według Kolegium skarżąca nie posiada tytułu prawnego wobec nieruchomości, których dotyczy pozostająca w obrocie prawnym część decyzji rozgraniczeniowej, a kwestie dotyczące nieruchomości skarżącej rozstrzygnięte zostaną przez sąd powszechny, gdyż w tej część decyzja rozgraniczeniowa wobec skierowania sprawy do sądu powszechnego, utraciła byt prawny. B.P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej szereg naruszeń. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca podtrzymała swoją argumentację w piśmie procesowym z dnia 22 sierpnia 2020 r. oraz w stanowisku wyrażonym na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że kluczowe było rozstrzygnięcie kwestii, czy skarżącej przysługuje status strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją wydaną przez Prezydenta Miasta B. w dniu [..] maja 2016 r. w części orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości składającej się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [..], [..], [..] z działkami nr [..], [..], [..], [..]. Sąd przypomniał, że Kolegium uznało, iż skarżąca nie posiadając tytułu prawnorzeczowego w odniesieniu do żadnej z tych działek nie posiada interesu prawnego w podważaniu, w ramach trybu wznowieniowego, decyzji z dnia [..] maja 2016 r. w zakresie, w jakim decyzja ta stała się ostateczna. Jednakże w ocenie Sądu, ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [..] oraz nr [..] a działką nr [..] nie pozostaje bez wpływu na przebieg granicy tej ostatniej działki z działką skarżącej. Jakkolwiek rozgraniczenie pomiędzy działką nr [..] a działką skarżącej nie stanowiło przedmiotu postępowania prowadzonego przez organ I instancji, to jednak granica ta stanowi przedłużenie granicy pomiędzy działkami nr [..] nr [..] a działką nr [..]. Ponadto przebieg granicy pomiędzy działką nr [..] a działką nr [..] oddziałuje na położenie punktu [..] tzw. trójgranicy z działką skarżącej. Wszystkie te względy powodują, że decyzja z dnia [..] maja 2016 r. – w części orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości składającej się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [..], [..], [..] z działkami nr [..], [..], [..], [..] w sposób bezpośredni oddziałuje również na sytuację prawną skarżącej jako właściciela działki nr [..]. Skoro tak, to stanowisko organów, według którego w odniesieniu do tej decyzji skarżącej nie przysługuje przymiot strony nie mogło zostać uznane za prawidłowe. Skarżąca jest stroną postępowania zakończonego wydaniem spornej decyzji rozgraniczeniowej również w tej części, w której decyzja ta stała się ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Sąd wyjaśnił, że przywołane przez Kolegium orzeczenie Sądu z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Gl 337/17 nie miało charakteru wiążącego w niniejszej sprawie, bowiem wyrok ten zapadł w wyniku kontroli rozstrzygnięcia, które co prawda związane było z tym samym, co w niniejszej sprawie, rozgraniczeniem nieruchomości, lecz zapadło w ramach innego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, tj. trybu stwierdzenia nieważności. Ponadto rozstrzygnięcie organu I instancji, jak i utrzymujące je w mocy rozstrzygnięcie Kolegium, miało za przedmiot wniosek skarżącej dotyczący jedynie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie rozgraniczenia jej działki z działkami stanowiącymi własność wnioskodawców postępowania rozgraniczeniowego. Zdaniem Sądu, organy negując posiadanie przez skarżącą statusu strony postępowania zakończonego rozgraniczeniem nieruchomości składającej się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [..], [..], [..] z działkami nr [..], [..], [..], [..] naruszyły zarówno art. 28 k.p.a. jak i art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Jakkolwiek bowiem podjęły próbę rozstrzygnięcia, czy w sprawie zachodzą poszczególne przesłanki wznowieniowe, to jednak rozstrzygnięcia tych kwestii zostały w dużej mierze zdeterminowane stanowiskiem, że skarżąca nie jest stroną postępowania zakończonego wskazaną powyżej decyzją rozgraniczeniową. Jedynie stanowisko organów dotyczące przesłanki z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd uznał za prawidłowe. W odniesieniu do pozostałych przesłanek organy nie przedstawiły wystarczających argumentów przemawiających za tym, że przesłanki te nie zachodzą w realiach rozpoznawanej sprawy. Z tych przyczyn Sąd zobowiązał organy do przeprowadzenia postępowania dotyczącego poszczególnych przesłanek wznowienia, według wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżając ten wyrok w całości, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z: 1) art. 170 i art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie wyroku z naruszeniem zasady związania sądu oceną prawną, wykluczającej ponowne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w odniesieniu do ustaleń zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Gl 337/17 w przyszłych postępowaniach sądowoadministracyjnych w odniesieniu do statusu B.P. jako strony postępowania rozgraniczeniowego; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, że organy orzekające wadliwie przyjęły, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżącej nie przysługuje status strony postępowania administracyjnego dotyczącego przebiegu granicy działek [..], [..], [..] nie sąsiadujących z działką wnioskodawczyni; 3) art. 145 § pkt 4 k.p.a. i art. 145 § pkt 5 k.p.a. poprzez wadliwe zastosowanie wspomnianych przepisów polegające na błędnym uznaniu, że: a) w sprawie nie wystąpiła przesłanka niezawinionego braku udziału strony w postępowaniu (nawet gdyby uznać, że skarżącej przysługiwał status strony) - w odniesieniu do wnioskodawczyni, a co za tym idzie uzasadniona była odmowa uchylenia ostatecznej decyzji organu I instancji, b) w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, a co za tym idzie uzasadniona była odmowa uchylenia ostatecznej decyzji organu I instancji, "czego z kolei konsekwencją był ????". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skoro Sąd w prawomocnym orzeczeniu wypowiedział się odnośnie do legitymacji procesowej strony, to ta ocena prawna była wiążąca dla orzekających w sprawie organów administracyjnych, a także dla Sądu, który ponownie zetknął się z tym samym zagadnieniem w kontekście innego postepowania dotyczącego wzruszenia tej samej decyzji administracyjnej z udziałem tych samych podmiotów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wypowiedział się w wyroku z dnia 23 czerwca 2017 r. w sprawie statusu wnioskodawczyni jako strony postepowania zmierzającego do wzruszenia ostatecznej decyzji rozgraniczeniowej i stwierdził, że nie ma ona interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie, w jakim decyzja ta dotyczy działek innych podmiotów. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, niezależnie od trybu weryfikacji decyzji - zwykłego czy nadzwyczajnego, krąg podmiotów uznanych za strony postępowania powinien być ustalany na podstawie art. 28 k.p.a. Decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [..] maja 2016 r. w części jaka ostała się w obrocie prawnym nie dotyczy rozgraniczenia nieruchomości sąsiadujących z działką wnioskodawczyni. W pozostałym zakresie – a więc w części, w której orzeczono o ustaleniu granicy pomiędzy działką nr [..] a działką nr [..] oraz działką nr [..] w punkcie granicznym nr [..] wspólnym z działkami nr [..], nr [..], nr [..], nr [..] oraz w punkcie granicznym [..] wspólnym z działkami nr [..], nr [..], nr [..] – skarżąca doprowadziła do skierowania sprawy należącej do niej nieruchomości przed sąd powszechny. Podnoszona zaś przez skarżącą kwestia występowania jej interesu prawnego jako wnioskodawczyni wznowienia postępowania – odnośnie do punktów wspólnych w trójgranicy – przesądzona została w wyroku z dnia 23 czerwca 2017 r. Nadto z materiału dowodowego nie wynika, aby spornymi stały się współrzędne punktu granicznego [..] tzw. trójgranicy z działką skarżącej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez skarżącą B.P., wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W oparciu o zarządzenie z dnia 4 sierpnia 2021 r., poinformowano strony, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu Covid-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z tym zwrócono się do stron o udzielenie informacji, czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, a w przypadku braku takiej zgody, o udzielenie informacji, czy posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Zawiadomiono strony, że każda z nich ma prawo do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni. Jednocześnie poinformowano strony, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Pismem z dnia 16 sierpnia 2021 r. Gmina B. wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Oświadczenia o wyrażeniu zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym złożyli także uczestnicy postępowania – Z.K. i Z.K. oraz organ – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. B.P. pismem z dnia 19 sierpnia 2021 r. wniosła o przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym, składając oświadczenie o posiadaniu możliwości technicznych do uczestniczenia w takiej rozprawie oraz podniosła, że przeprowadzenie posiedzenia niejawnego może prowadzić do naruszenia uprawnienia do obrony praw przed Sądem. Zarządzeniem z dnia 23 września 2021 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: uCOVID-19, Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej sprawę skierował do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej o skierowaniu – na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19 - sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, w pierwszej kolejności zobligowało Naczelny Sąd Administracyjny do zbadania dopuszczalności rozpoznania niniejszej sprawy na tego rodzaju posiedzeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając wyrażone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., zasady: jawności posiedzeń sądowych (art. 10 p.p.s.a.) i rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych na rozprawie (art. 90 § 1 p.p.s.a.), przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to "przepis szczególny" i zastosowaniu rozwiązań przewidzianych w art. 15zzs4 ust. 2 i 3 uCOVID-19, zaistniały podstawy do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 15zzs4 ust. 1-3 uCOVID-19: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 1), "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu" (ust. 2), "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 3). Należy mieć na względzie, że w pierwotnej wersji uCOVID-19 zamieszczono przepis art. 15 zzs ust. 6, z którego treści wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 "nie przeprowadza się rozpraw ani posiedzeń jawnych", z wyjątkiem rozpraw i posiedzeń jawnych w sprawach określonych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, określonych mianem "pilnych". Uchylenie przepisów art. 14a i art. 15zzs uCOVID-19 nastąpiło jednocześnie z dodaniem do tej ustawy m.in. przywołanych wyżej regulacji zawartych w jej art. 15 zzs4 ust. 2 i 3, które zostały następnie znowelizowane przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2021.1090) zmieniającej uCOVID-19 z dniem 3 lipca 2021 r. Sens takiego działania ustawodawcy sprowadza się zatem do tego, że istniejący stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 (co jest okolicznością notoryjną) nie stanowi aktualnie przeszkody m.in. do działania przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym. Dodanie w uCOVID-19 przepisów art. 15 zzs4 ust. 2 i 3 nakazuje rozważyć, czy przewidziane w tych przepisach rozwiązania – wobec niewątpliwie utrzymującego się stanu epidemii COVID-19, powinny mieć zastosowanie w stosunku do niniejszej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia funkcjonalna przepisów uCOVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością zastosowania konstrukcji zawartej w art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 w przedmiotowej sprawie i możliwością rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Podkreślić należy, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, skoro strony miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie a także złożenia oświadczenia w przedmiocie możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Gmina B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach oraz uczestnicy postępowania: Z.K. i Z.K. wyrażając zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie złożyli oświadczenia w przedmiocie możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Również pozostali uczestnicy postępowania nie wskazali, że mają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej. W tej sytuacji skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę uznał, mimo wniosku skarżącej o przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym, że dopuszczalne jest rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19, albowiem w obecnych realiach – w związku z cyt. wyżej nowelizacją uCOVID-19 - Naczelny Sąd Administracyjny orzeka wyłącznie na rozprawach online oraz na posiedzeniach niejawnych, sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z wcześniejszym poinformowaniem stron o przeszkodach wynikających z intensyfikacji rozwoju epidemii, a okoliczności te nadal występują, przy czym nie wszystkie strony wskazały, że mają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej, a zatem aktualnie nie jest możliwe przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej wymaga poczynienia uwag natury ogólniejszej związanych z istotą sporu w niniejszej sprawie, która sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy stroną wznowionego postępowania rozgraniczeniowego może być podmiot nie legitymujący się tytułem prawnym do nieruchomości nie mającej wspólnej granicy z nieruchomościami objętymi rozgraniczeniem. Przedtem jednak trzeba przypomnieć, że przedmiotem wznowionego postępowania administracyjnego na tym jego etapie, w którym po stwierdzeniu podstaw wznowienia, dochodzi do powtórzenia postępowania administracyjnego, jest ta sama sprawa administracyjna, w jakiej zapadła ostateczna decyzja administracyjna we wcześniejszym wadliwym postępowaniu, a w konsekwencji i powtarzane (wznowione) postępowanie odbywa się na tym etapie według reguł właściwych dla jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Jeśli przepisy odrębne nie regulują w sposób szczególny legitymacji do żądania wznowienia postępowania w sprawach określonego rodzaju, legitymację tę należy oceniać na podstawie art. 28 k.p.a. Postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości regulują przepisy Rozdziału szóstego ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2052) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453). Zgodnie z art. 29 ust. 1 cyt. ustawy, celem rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Z kolei ust. 2 tego przepisu stanowi, że rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. W myśl ust. 3 ww. przepisu rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Ustalenie granic nieruchomości w trybie postępowania rozgraniczeniowego następuje wówczas, gdy granice nieruchomości nie zostały wcześniej ustalone, były ustalone, ale stały się sporne lub brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych. W konsekwencji ustalając w postępowaniu rozgraniczeniowym granice nieruchomości, tym samym określa się, do jakiego miejsca w terenie sięga prawo własności przysługujące właścicielom gruntów sąsiednich (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 1982 r., ISA 1425/82, OSP 1984, Nr 3, poz. 46). Istotą sporu o rozgraniczenie jest spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości, obrazowany przez spór co do przebiegu granic (por. S. Rudnicki, Sąsiedztwo nieruchomości, Zakamycze 1998 r. str. 80). Powołana ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie definiuje pojęcia strony w postępowaniu rozgraniczeniowym, co również uzasadnia stosowanie w tym przypadku norm zawartych w art. 28 k.p.a. Z art. 28 k.p.a. wynika, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że tylko norma prawa materialnego (prawa powszechnie obowiązującego i nie koniecznie administracyjnego) stanowiąc podstawę interesu prawnego może stwarzać dla określonego podmiotu legitymację procesową strony (zob. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt: OSK 1012/04; z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt: II OSK 837/05; z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt: II OSK 1828/06; z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt: I OSK 1043/10). Interes prawny charakteryzuje się indywidualnością, konkretnością, aktualnością oraz obiektywną sprawdzalnością. Istnienie interesu prawnego – zgodnie z art. 28 k.p.a. – nie jest wystarczające dla stwierdzenia legitymacji procesowej indywidualnego podmiotu, konieczne jest jeszcze bowiem istnienie związku interesu prawnego takiego podmiotu z postępowaniem administracyjnym w konkretnej sprawie. Należy przyjąć, że postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego indywidualnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu organ po rozpoznaniu sprawy rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub gdy rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa bezpośrednio na zakres praw i obowiązków tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że stroną w postępowaniu rozgraniczeniowym jest właściciel, użytkownik wieczysty lub inny podmiot, któremu przysługuje określone prawo rzeczowe do nieruchomości (np. II SA/Rz 249/06, publ. w bazie orzeczeń www.nsa.gov.pl) objętych rozgraniczeniem. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że z art. 29 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika, że rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami albo innymi gruntami. Innymi słowy, nieruchomości podlegające rozgraniczeniu muszą posiadać wspólną granicę, aby osób mających tytuł prawny do tych nieruchomości dotyczyło – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – postępowanie w sprawie rozgraniczenia tych nieruchomości (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt: III SA/Kr 1153/17). Brak podstaw prawnych, aby status strony postepowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości przypisywać podmiotom, które nie mają tytułu prawnego do nieruchomości mających podlegać rozgraniczeniu. Rozgraniczenie "nie swoich" nieruchomości co do zasady nie wpływa w prawnie bezpośredni sposób ani na status prawny nierozgraniczanych nieruchomości ani na sposób wykonywania praw do tych nieruchomości. Jak podkreśla się w orzecznictwie "stroną postępowania rozgraniczeniowego jest ten podmiot, który żąda rozgraniczenia z określoną sąsiednią (graniczną) nieruchomością, oraz podmiot (właściciel, samoistny posiadacz), któremu służą prawa do sąsiedniej nieruchomości. Wnoszący o rozgraniczenie, decyduje o tym, które granice sąsiadujących z jego nieruchomością nieruchomości uważa za sporne, wyznaczając w ten sposób krąg stron - uczestników postępowania rozgraniczeniowego" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt: III SA/Kr 402/06). Ustalenie linii granicznej wiąże się z określeniem zakresu prawa własności na gruncie, stroną postępowania rozgraniczeniowego nie jest natomiast podmiot będący właścicielem nieruchomości przyległej do nieruchomości co do której zaistniał spór o przebieg granicy (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt: IV SA/Po 1113/11). Powyższe ogólne stanowisko wymaga każdorazowo weryfikacji na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy, nie można bowiem z góry wykluczyć sytuacji szczególnych, w których katalog stron postępowania w sprawie rozgraniczenia konkretnych nieruchomości będzie mógł kształtować się – właśnie ze względu na okoliczności faktyczne sprawy - w sposób odmienny. Stwierdzenie takiej sytuacji szczególnej, ciągle jednak mieszczącej się w zakresie normy z art. 28 k.p.a., wymaga przedstawienia dokładnego uzasadnienia. W realiach niniejszej sprawy jest okolicznością bezsporną, że skarżąca B.P. nie ma tytułu prawnego do tych z nieruchomości podlegających rozgraniczeniu ostateczną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [..] maja 2016 r., nr [..], co do których organ odmówił uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości ze względów podmiotowych – braku legitymacji procesowej skarżącej, tj. działek nr: [..], [..], [..] (własność Z. i Z.K.) rozgraniczanych z działkami nr [..] (własność Skarbu Państwa), nr [..] (własność Gminy B.), nr [..] (własność M.L.Ś.), nr [..] (współwłasność K.J.C.). Skarżąca jest właścicielką działki nr [..], a postępowanie w zakresie rozgraniczenia tej działki z działką nr [..] toczy się przed Sądem Rejonowym w B. (sygn. akt: [..]), w związku z żądaniem przez skarżącą przekazania sprawy w tym zakresie do sądu po wydaniu decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [..] maja 2016 r., nr [..]. Na tle powyższych uwag jako częściowo skuteczny należało ocenić zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 28 k.p.a. Ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w tym zwłaszcza okoliczność, że skarżąca nie jest właścicielką żadnej z nieruchomości rozgraniczanych decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [..] maja 2016 r., nr [..] w zakresie objętym wnioskiem o wznowienie postępowania, nie są przez stronę skarżącą kasacyjnie kwestionowane. Kierunek postępowania w tym zakresie wyznaczają normy zawarte w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co oznacza, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na naruszenie tych przepisów przy jednoczesnym akceptowaniu ustaleń w zakresie stanu faktycznego było niekonsekwentne, a tym samym nieskuteczne. Strona skarżąca kasacyjnie – jak wynika to z uzasadnienia skargi kasacyjnej - kwestionuje w istocie prawidłowość oceny ustalonego stanu faktycznego w realiach niniejszej sprawy trafnie wskazując w tym zakresie na art. 80 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. W istocie bowiem Sąd I instancji oparł wniosek o istnieniu legitymacji skarżącej do wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości na ocenie niekwestionowanego w skardze kasacyjnej stanu faktycznego przyjmując, że ocena tego niekwestionowanego stanu – niezgodna z oceną organu – uzasadniała powyższy wniosek. Sąd nie powołał jednak jakichkolwiek przepisów prawa w tym zakresie. Arbitralne stwierdzenie Sądu o tym, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy nienależącymi do skarżącej działkami nr [..] i [..] a działką nr [..] "nie pozostaje bez wpływu na przebieg granicy tej ostatniej działki z działką skarżącej" nie pozwala przyjąć, że w sprawie prawidłowo zostały zastosowane normy będące podstawą określania statusu stron w postępowaniu w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości, w tym przede wszystkim norma wynikająca z art. 28 k.p.a. (jako przepisu o charakterze po części procesowym, gdy określa pojęcie strony postepowania, a po części materialnym, gdy nawiązuje do materialnoprawnej kategorii interesu prawnego) na tle analizowanych wyżej unormowań ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i w kontekście oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Sąd I instancji stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powinien był przy tym wykazać, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poprzestanie przez Sąd I instancji na konstatacji, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy nienależącymi do skarżącej działkami nr [..] i [..] a działką nr [..] "nie pozostaje bez wpływu na przebieg granicy tej ostatniej działki z działką skarżącej" nie pozwala na przyjęcie, że istniała podstawa do uchylenie decyzji obydwu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Na marginesie należy dodatkowo zauważyć, że uchylenie również decyzji organu I instancji wymagało powołania art. 135 p.p.s.a., czego nie uczyniono. Jak wyżej wskazano dla ustalenia legitymacji procesowej nie wystarcza jakikolwiek związek pomiędzy interesem prawnym określonego podmiotu a postępowaniem toczącym się w konkretnej sprawie. Sąd I instancji poprzestając na stwierdzeniach, że "jakkolwiek rozgraniczenie pomiędzy działką nr [..] a działką skarżącej nie stanowiło przedmiotu postępowania prowadzonego przez organ I instancji, to jednak granica ta stanowi przedłużenie granicy pomiędzy działkami nr [..] i nr [..] a działką nr [..]. Ponadto przebieg granicy pomiędzy działką nr [..] a działką nr [..] oddziałuje na położenie punktu [..] tzw. trójgranicy z działką skarżącej" i na tej podstawie przyjmując, że "decyzja z dnia [..] maja 2016 r. w części orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości składającej się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [..], [..], [..] z działkami nr [..], [..], [..], [..] w sposób bezpośredni oddziałuje również na sytuację prawną skarżącej jako właściciela działki nr [..]" nie wykazał, w jaki sposób w realiach tej sprawy rozgraniczenie nieruchomości, do których skarżąca nie ma tytułu prawnego wiąże się z określeniem zakresu prawa własności skarżącej. Sąd I instancji nie ocenił tak istotnych w sprawie dokumentów jak treść wniosku skarżącej z dnia 15 czerwca 2016 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w B. a dotyczącego decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [..] maja 2016 r., nr [..] bez wyraźnego sprecyzowania przez skarżącą zakresu przekazania sprawy do sądu, oraz dokumentów, z których wynika zakres rozpoznania sprawy przez sąd powszechny, w tym zwłaszcza postanowienia Sądu Okręgowego w K. III Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [..] marca 2019 r., sygn. akt: [..], na który powoływała się skarżąca w swojej skardze do Sądu I instancji, a z którego wynika, że z zakresu rozgraniczenia objętego decyzją z dnia [..] maja 2016 r., nr [..], przedmiotem postępowania sądowego było rozgraniczenie wyłącznie nieruchomości należącej do skarżącej z innymi nieruchomościami, a w zakresie, w którym postępowanie rozgraniczeniowe, w którym zapadła decyzja z dnia [..] maja 2016 r., nr [..], nie dotyczyło nieruchomości skarżącej, postępowanie sądowe nie było prowadzone. Sąd powszechny rozpoznawał zatem sprawę, w której wydano decyzję z dnia [..] maja 2016 r., nr [..], w zakresie interesu prawnego skarżącej. Okoliczność ta nie pozostaje bez znaczenia dla oceny, czy postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, którego dotyczyła decyzja z dnia [..] maja 2016 r., nr [..], poza zakresem przejętym do rozpoznania przez sąd powszechny, mogło dotyczyć interesu prawnego w stopniu uzasadniającym legitymację skarżącej do żądania wznowienia postępowania administracyjnego. Nieskuteczny okazał się zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a. w zakresie wskazywanym w skardze kasacyjnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prawomocnym wyroku z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Gl 337/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości, przesądził wyłącznie kwestię braku legitymacji skarżącej do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Sąd I instancji kwestionując brak legitymacji skarżącej do zainicjowania wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości nie wykroczył poza wynikający z art. 170 p.p.s.a. zakres związania wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Gl 337/17, ani też nie naruszył art. 153 p.p.s.a., skoro zgodnie z tym przepisem "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie", a przedmiot postępowania w niniejszej sprawie nie był tożsamy z przedmiotem postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Gl 337/17. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80 i art. 28 k.p.a. czyniła z kolei przedwczesnym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. (w skardze kasacyjnej niestarannie wskazano na art. 145 § pkt 4 k.p.a. i art. 145 § pkt 5 k.p.a.). Do analizy prawidłowości stosowania art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. można bowiem przejść dopiero po ustaleniu, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez legitymowany podmiot. Skoro w realiach niniejszej sprawy decyzja o odmowie uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu zapadła ze względu na zakwestionowanie przez organ legitymacji skarżącej do wznowienia postępowania, to zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. nie mógł osiągnąć skutku. Nie jest dopuszczalne rozstrzyganie sprawy we wznowionym postępowaniu, jeśli uprzednio nie zostanie przesądzona dopuszczalność prowadzenia tego postępowania, w tym również ze względów podmiotowych. W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Sąd I instancji oceni legitymację skarżącej do wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości na tle art. 28 k.p.a. wyjaśniając w realiach niniejszej sprawy w czym upatruje – jeśli podtrzyma swoje stanowisko – takiej relacji pomiędzy interesem prawnym skarżącej a postępowaniem w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [..] maja 2016 r., nr [..] w zakresie, w jakim decyzja to orzeka o rozgraniczeniu działek nr: [..], [..], [..] z działkami nr [..], nr [..], nr [..] i nr [..], która uzasadnia przyjęcie legitymacji skarżącej do zainicjowania tego postępowania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Na koszty postępowania złożyły się wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).