I SA/Go 34/22
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2022-04-07
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Anna Juszczyk – Wiśniewska, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spłata zobowiązania kredytowego zabezpieczonego hipoteką na zbywanej nieruchomości, które nie było zobowiązaniem spadkodawcy, może stanowić koszt uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości? Czy spadkobiercy mogą skorzystać z ulgi mieszkaniowej, jeśli wydatki na własne cele mieszkaniowe zostały poniesione po upływie terminu określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., liczonego od końca roku, w którym spadkodawca uzyskał przychód?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spłata zobowiązania kredytowego zabezpieczonego hipoteką na zbywanej nieruchomości, które nie było zobowiązaniem spadkodawcy, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, ponieważ nie mieści się w katalogu kosztów określonym w art. 22 ust. 6d u.p.d.o.f. Ponadto, sąd stwierdził, że spadkobiercy mogą skorzystać z ulgi mieszkaniowej przewidzianej w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. jedynie w terminie określonym dla spadkodawcy, liczonym od końca roku, w którym spadkodawca uzyskał przychód, a wydatki poniesione po tym terminie nie mogą być uwzględnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spadkobierców na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe spadkodawczyni z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości oraz orzekającą o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców. Spadkodawczyni sprzedała nieruchomość przed upływem pięciu lat od jej nabycia, nie składając zeznania podatkowego. Spadkobiercy zarzucili organom nieuwzględnienie spłaty kredytu zabezpieczonego hipoteką jako kosztu uzyskania przychodu, pozbawienie możliwości skorzystania z ulgi mieszkaniowej oraz wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A.K., A.K., małoletniego J.K. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A.K., M.K., A.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego spadkodawcy oraz orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości oraz za odsetki od zaległości podatkowej oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2021 r. nr [...]: (i) określającą zobowiązanie spadkodawcy Pani A.K. w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia [...] października 2015 r. nieruchomości położonej w [...] w wysokości 50.145 zł oraz (ii) orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej spadkobierców: A.K., J.K., M.K., A.R. i A.K. (dalej: skarżący) za zobowiązanie spadkodawcy w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok w wysokości 50.145 zł wraz z odsetkami od zaległości podatkowej liczonymi na dzień otwarcia spadku w wysokości 1.176 zł
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy:
A.K. [...] października 2015 r. sprzedała nieruchomość położoną w [...] (akt notarialny [...]) za 267.000 zł. Nieruchomość nabyła na podstawie umowy darowizny [...] listopada 2013 r. Od umowy darowizny Pani A.K. zapłaciła koszty wynikające z ww. aktu notarialnego w wysokości 1.853,12 zł. A.K. pomimo sprzedaży nieruchomości przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ją nabyła nie złożyła zeznania podatkowego PIT-39, a tym samym nie rozliczyła podatku dochodowego od osób fizycznych. A.K. [...] sierpnia 2016 r. zmarła. Spadek po niej na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] stycznia 2017 r. nabyli: mąż A.K. w 1/4 części oraz dzieci: J.K., M.K., A.R., A.K., każde w 3/16 części.
W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] listopada 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania spadkodawcy z tytułu odpłatnego zbycia ww. nieruchomości oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako spadkobierców za ww. zobowiązanie podatkowe. Jednocześnie organ I instancji wezwał strony do przedłożenia dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na własne cele mieszkaniowe oraz nakładów na remont sprzedanej przez A.K. nieruchomości. W wyniku wezwania przedłożono dwie faktury potwierdzające poniesienie przez Panią A.K. nakładów na sprzedaną nieruchomość w łącznej wysokości 1.227,44 zł oraz akt notarialny Rep. A nr [...] potwierdzający zakup [...] stycznia 2018 r. przez A.K. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w [...] za cenę 145.000 zł.
Wymienioną na wstępie decyzją z [...] września 2021 r. organ I instancji wydał zobowiązanie spadkodawczyni w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w wysokości 50.145 zł oraz orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej spadkobierców za to zobowiązanie wraz z odsetkami od zaległości podatkowej liczonymi na dzień otwarcia spadku
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał w szczególności, że udokumentowane przedłożonymi fakturami nakłady poniesione przez A.K. na nieruchomość w wysokości 1.227,44 zł stanowią koszty uzyskania przychodów z tytułu jej sprzedaży. Organ I instancji uwzględnił koszty uzyskania przychodów w łącznej wysokości 3.080,56 zł ponieważ doliczył dodatkowo poniesione przez A.K. wynikające z aktu notarialnego dotyczącego umowy darowizny koszty w wysokości 1.853,12 zł. Nie uwzględnił natomiast w kosztach uzyskania przychodów okoliczności przeznaczenia części uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości przychodu na spłatę zadłużenia kredytowego obciążającego zbytą nieruchomość. Nie uwzględnił ponadto w zakresie wydatków na własne cele mieszkaniowe okoliczności nabycia [...] stycznia 2018 r. lokalu mieszkalnego przez Panią A.K. Organ I instancji wskazał, że prawo do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.; obecnie: 2021 r. poz. 1128 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) ma wprawdzie charakter majątkowy i podlega dziedziczeniu, a tym samym, że na spadkobierców przechodzi uprawnienie do wydatkowania odziedziczonego przychodu na przewidziane w ww. ustawie podatkowej cele mieszkaniowe. Jednakże w przedmiotowej sprawie dwuletni termin wydatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości upłynął z końcem 2017 roku, a Pani A.K. poniosła wydatek w 2018 roku, tj. już po upływie ww. terminu.
Od ww. decyzji organu I instancji skarżący wnieśli odwołanie z [...] października 2021 r. z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, względnie orzeczenia we wskazanym w odwołaniu zakresie, zarzucając naruszenie:
- art. 30e ust. 2 u.p.d.o.f. poprzez nie uwzględnienie w kosztach uzyskania przychodów spłaty zobowiązania kredytowego zabezpieczonego hipoteką kaucyjną, które nie było Państwa zobowiązaniem;
- art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. poprzez pozbawienie Państwa możliwości skorzystania ze zwolnienia z podatku dochodów przeznaczonych na własne cele mieszkaniowe.
W dodatkowym piśmie skarżący podnieśli również zarzut naruszenia art. 68 § 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: o.p.) poprzez wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia prawa do jej wydania.
Organ odwoławczy wymienioną na wstępie zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy zaskarżone doń rozstrzygnięcie. Podzielił w niej w całości stanowisko organu I instancji co do zasadności określenia zobowiązania podatkowego oraz orzeczenia o odpowiedzialności skarżących.
Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 30e ust. 2 u.p.d.o.f. poprzez nieuwzględnienie w kosztach uzyskania przychodów z tytułu sprzedaży A.K. przedmiotowej nieruchomości, spłaty zobowiązania kredytowego zabezpieczonego hipoteką umowną kaucyjną ustanowioną na sprzedanej nieruchomości. Organ wskazał, że zgodnie z powyżej zacytowanym art. 22 ust. 6d ww. u.p.d.o.f. w przypadku sprzedaży nieruchomości nabytej w wyniku zawarcia umowy darowizny kosztem uzyskania przychodu są wyłącznie udokumentowane nakłady, które zwiększyły jej wartość, poczynione w czasie jej posiadania oraz kwota zapłaconego podatku od spadków i darowizn. Katalog kosztów uzyskania przychodów wymienionych w ww. przepisie jest katalogiem zamkniętym i nie podlega rozszerzeniu. Ponieważ przeznaczenie części uzyskanego przychodu ze sprzedaży nieruchomości na spłatę zobowiązania kredytowego zabezpieczonego hipoteką umowną kaucyjną ustanowioną na zbytej nieruchomości nie mieści się w tym katalogu, a tym samym nie jest kosztem uzyskania przychodów, bez znaczenia jest w konsekwencji podniesiona w odwołaniu okoliczność, że zobowiązanie kredytowe nie było długiem spadkodawczyni, lecz darczyńcy. Organ odwoławczy uznał, że skoro A.K. nie zapłaciła podatku od spadków i darowizn w związku z zawarciem przedmiotowej umowy darowizny jedyny koszt uzyskania przychodów stanowią poniesione przez nią udokumentowane znajdującymi się w aktach sprawy fakturami nakłady na nieruchomość w łącznej wysokości 1.227,44 zł. Zatem organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji przyjmując w zaskarżonej decyzji koszty uzyskania przychodów w kwocie 3.080,56zł zawyżył ich wysokość. Nieprawidłowo, wbrew zapisom ww. art. 22 ust. 6d, uwzględnił poniesione przez A.K. koszty wynikające z aktu notarialnego sporządzonego w związku z zawarciem przez nią umowy darowizny wielkość kosztów uzyskania przychodów w wysokości ustalonej przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji. Pozostałe ustalenia i wyliczenia zawarte w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznaje za prawidłowe.
Podobnie organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. u.p.d.o.f. poprzez pozbawienie skarżących możliwości skorzystania ze zwolnienia z podatku dochodu przeznaczonego na własne cele mieszkaniowe, organ odwoławczy stwierdza, że jest on również bezzasadny. Organ wskazał mianowicie, że zgodnie z ww. przepisem A.K. przysługiwało prawo do skorzystania z przewidzianego w nim zwolnienia pod warunkiem wydatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości na własne cele mieszkaniowe począwszy od dnia odpłatnego zbycia nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, czyli do dnia 31 grudnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że A.K. z ww. prawa nie skorzystała. Przy czym, organ I instancji nie zakwestionował podniesionej w odwołaniu okoliczności, że ww. prawo ma charakter majątkowy, podlega dziedziczeniu i przechodzi na spadkobierców. Zatem w wyniku dziedziczenia po zmarłej [...] sierpnia 2016 r. A.K. skarżący wstąpili w przysługujące uprzednio (w chwili śmierci) prawo do wydatkowania na własne cele mieszkaniowe przychodu w terminie do 31 grudnia 2017 r. i mogli z niego skorzystać, czego nie uczynili. Zdaniem organu odwoławczego, wbrew zarzutom odwołania, skarżącym jako spadkobiercom nie przysługiwało "nowe" prawo do poniesienia wydatków na własne cele mieszkaniowe w dwuletnim okresie liczonym niejako "od nowa", lecz wstępując jako spadkobiercy w obowiązki i prawa przysługujące A.K. odziedziczyli oni istniejące już prawo do zwolnienia dochodu pod istniejącym już warunkiem wydatkowania środków na własne cele mieszkaniowe w terminie do 31 grudnia 2017 roku. Ponieważ spadkobierca A.K. nabyła lokal mieszkalny [...] stycznia 2018 r., czyli po upływie przedmiotowego terminu, poniesiony przez nią wydatek w wysokości 149.108,66 zł nie podlega uwzględnieniu przy określaniu wysokości zobowiązania podatkowego w przedmiotowej sprawie.
Organ ocenił również, że nie doszło do naruszenia art. 68 § 1 o.p., ponieważ decyzja wydana na podstawie art. 100 § 2 o.p. w przedmiocie odpowiedzialności spadkobierców i określenia wysokości zobowiązania podatkowego spadkodawcy jest natomiast decyzją o charakterze deklaratoryjnym, do której przepis art. 68 § 1 ww. ustawy nie ma zastosowania.
Organ - wskazując na zastosowanie na podstawie art. 98 § 1 o.p., przepisów Kodeksu cywilnego - stwierdził, że odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe powstaje niezależnie od wydania decyzji na podstawie art. 100 § 2 o.p. Organ na podstawie tego przepisu orzeka nie o samej odpowiedzialności, lecz o zakresie tej odpowiedzialności. Odpowiedzialność spadkobierców powstaje z chwilą otwarcia spadku, z mocy prawa. Decyzja o zakresie odpowiedzialności spadkobierców nie kreuje żadnego zobowiązania spadkobierców, dlatego też w art. 100 § 2 o.p. jest mowa o kwotach. Istotne jest to, że przed upływem terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych i innych należności spadkodawcy, spadkobiercom należy doręczyć ostateczną decyzję o zakresie ich odpowiedzialności. Organ w tej decyzji nie tworzy jednak nowego stanu prawnego w zakresie zobowiązań podatkowych spadkodawcy, lecz stwierdza zakres zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, tj. w trybie art. 21 § 1 pkt 1 o.p., przejętych przez spadkobierców, oraz to, w jakiej wysokości istnieje odpowiedzialność za te zobowiązania. Organ odwoławczy uznał, że prawo organów podatkowych do wydania decyzji w przedmiotowym zakresie upływa 3 stycznia 2022 roku. Data ta została ustalona przez organ odwoławczy w oparciu o przepis art. 99 ww. ustawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 70 § 1 ww. ustawy, do którego odwołuje się ww. przepis art. 99 zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych upłynął [...] maja 2016 roku. Pani A.K. zmarła [...] sierpnia 2016 r., a zatem przed rozpoczęciem biegu terminu z ww. art. 70 § 1 ww. ustawy (31 grudnia 2016 r.). W oparciu o przepis art. 99 ww. ustawy organ odwoławczy stwierdza, że śmierć spadkodawcy jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia przesuwa datę jego rozpoczęcia. W konsekwencji, pięcioletni termin przedawnienia rozpoczął swój bieg [...] stycznia 2017 r., tj. z dniem zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.
Skarżący nie zgodzili się z takim rozstrzygnięciem i pismem z [...] stycznia 2022 r., przy czym małoletni skarżący J.K. był przy tej czynności reprezentowany przez ojca - skarżącego A.K., wnieśli skargę do WSA w Gorzowie Wlkp., w której, wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu, zarzucili:
- obrazę art. 30e ust. 2 u.p.d.o.f., poprzez nie uwzględnienie w kosztach uzyskania przychodów, spłaty zobowiązania kredytowego zabezpieczonego hipoteką kaucyjną, które nie było zobowiązaniem skarżących.
- naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. , poprzez pozbawienie możliwości skorzystania przez spadkobierców ze zwolnienia z podatku, dochodów przeznaczonych na własne cele mieszkaniowe.
- naruszenie art. 68 § 1 o.p., poprzez wydanie decyzji orzekającej solidarną odpowiedzialność spadkobierców A.K., za zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok po upływie terminu przedawnienia prawa do wydania niniejszej decyzji.
Organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wobec brak sprzeciwu skarżącego Sąd uwzględnił wniosek organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2022 poz. 329; dalej: p.p.s.a.).
Zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.
Określono nią wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawczyni – A.K. w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty jego nabycia oraz orzeczono o solidarnej odpowiedzialności skarżących jako spadkobierców za to zobowiązanie.
Sąd uznał, iż nie zachodziła podnoszona w zarzutach skargi prawna przeszkoda rozstrzygnięcia czyli przedawnienie prawa do wydania decyzji (zarzucono naruszenie art. 68 § 1 o.p.). Należy bowiem wskazać, że rozstrzygnięcie o określeniu zobowiązania spadkodawczyni i orzeczenie o zakresie solidarnej odpowiedzialności spadkobierców, nie miało charakteru prawokształtującego, tzn. nie ustalało zobowiązania podatkowego, lecz określało w prawidłowej wysokości zobowiązanie podatkowe powstałe z mocy prawa. Po drugie, na co trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzja, o której mowa w art. 100 o.p., nie tworzy stosunków prawnych istotnych dla spadkobierców, nie tworzy dla nich sama przez się obowiązków ani też nie nadaje im uprawnień (zob. uchwała NSA z 23 maja 2016 r. II FPS 6/15. ONSAiWSA z 2016 r. nr 5, poz. 72). Po trzecie wreszcie w art. 100 § 2 o.p. wprost stanowi, iż w sytuacji niezłożenia deklaracji organ "określa" m. in. "kwoty o których mowa w art. 21 § 3", tzn., że konkretyzuje treść obowiązku już istniejącego. Do przedawnienia takiego zobowiązania miał więc zastosowanie przepis art. 70 § 1 o.p. stanowiący, że zobowiązanie podatkowe powstające z mocy prawa ulega przedawnieniu z upływem 5 lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpił termin płatności podatku.
Należy też wskazać, że zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od jego nabycia, czyli źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a/ u.p.d.o.f. powstaje z mocy prawa. Oznacza to, że podatnicy uzyskawszy dochód z takiego źródła przychodów zobowiązani są sami obliczyć należny podatek i wpłacić go na rachunek bankowy organu podatkowego.
Jak wynika z niekwestionowanych przez skarżących ustaleń faktycznych organów podatkowych, A.K. dnia [...] października 2015 r. odpłatnie zbyła nieruchomość nabytą dnia [...] listopada 2013 r. Termin płatności podatku dochodowego od dochodu z tego tytułu upływał więc 30 kwietnia 2016 r. (art. 45 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.f.), więc termin przedawnienia zobowiązania podatkowego nominalnie więc rozpocząć swój bieg [...] grudnia 2016 r. W rozpoznawanej sprawie, z powodu śmierci podatniczki, zgodnie z art. 99 o.p., termin ten rozpoczął swój bieg dopiero dnia [...] stycznia 2017 r. czyli w dniu zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (k. 40 akt NUS). DIAS natomiast ostateczną decyzję określającą zobowiązanie podatkowe doręczył 6 i 7 grudnia 2021 r. (k. 24-28 akt DIAS) czyli przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia.
Stąd zarzuty dotyczące przedawnienia nie były zasadne.
Sąd jako prawidłowe ocenił też ustalenia dotyczące treści obowiązku podatkowego. W tym zakresie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Nie był on sporny, więc Sąd ograniczy rozważania dotyczące oceny prawidłowości postępowania dowodowego do stwierdzenia, że fakty kluczowe dla treści obowiązku podatkowego wynikały z treści dokumentów mających formę aktów notarialnych: umowy darowizny nieruchomości z [...] listopada 2013 r., umowy sprzedaży nieruchomości z [...] października 2015 r. oraz poświadczenia dziedziczenia z [...] stycznia 2017 r. Zdaniem Sądu na podstawie tych dokumentów organy poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne, nie naruszając przy ich ocenie zasad postępowania dowodowego, w szczególności zawartych w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p.
Organy prawidłowo ustaliły wysokość przychodu oraz dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości oraz prawidłowo obliczyły wysokość zobowiązania podatkowego.
Stosownie do treści art. 30e ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1 Jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d. powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej, którą zgodnie z ust. 3 tegoż artykułu określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.
Jak wynika z art. 22 ust. 6d u.p.d.o.f. za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, nabytych w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób, uważa się udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania oraz kwotę zapłaconego podatku od spadków i darowizn w takiej części, w jakiej wartość zbywanej rzeczy lub prawa przyjęta do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątków; przyjętej do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
Wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych - art. 22 ust. 6e u.p.d.o.f.
Wobec brzmienia powyższych regulacji, Sąd uznał, że organy trafnie przyjęły, że spłata przez A.K. z uzyskanej ceny sprzedaży nieruchomości długu osoby trzeciej zabezpieczonego hipoteką na sprzedawanej nieruchomości, nie stanowiła kosztu uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, gdyż nie znajduje to uzasadnienie w wykładni językowej przepisu art. 22 ust. 6d u.p.d.o.f. – w brzmieniu obowiązującym w 2015 r. Kwota ta nie może być również zaliczona do kosztów odpłatnego zbycia (art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f.).
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę skarżących podziela stanowisko jednolicie przyjmowane w orzecznictwie o tym, że spłata zobowiązania zaciągniętego przez osobę trzecią, które to zobowiązanie obciążało rzeczowo (hipoteka) nieruchomość w chwili jej nabycia w drodze darowizny, czy też spadku, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu, o którym mowa w art. 22 ust. 6d u.p.d.o.f., (zob. m.in. w wyroki NSA: z 7.06.2019 r., II FSK 1992/17, z 17.01.2013 r. II FSK 1055/11, z dnia 28.02.2014r. sygn. akt II FSK 913/12, WSA w Bydgoszczy z 19.07.2011 r. I SA/Bd 343/11 i WSA w Opolu z 23.10.2019 r. I SA/Op 255/19). Wydatek taki nie mieści się także w pojęciu "kosztów odpłatnego zbycia" w rozumieniu przepisów art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., które to pojęcie należy rozumieć jako wszystkie wydatki poniesione przez sprzedającego, niezbędne do tego, aby transakcja doszła do skutku, które są bezpośrednio związane z przeprowadzaną czynnością prawną, tj. koszty notarialne, opłaty sądowe, ewentualne koszty pośrednictwa, o ile były niezbędne czy ciężary publicznoprawne, w tym podatek od czynności cywilnoprawnych (zob. np. wyroki NSA: z 14.01.2015 r., II FSK 3273/14; z 7.06.2019r., II FSK 1992/17).
Jako prawidłowe Sąd ocenił również stanowisko organów podatkowych o tym, że skarżącym, jako spadkobiercom, co do zasady przysługiwało prawo do ulgi przewidzianej w art. 21 ust. 1 pkt 31 u.p.d.o.f., lecz wiązał ich wymieniony w tym terminie dwuletni termin liczony od końca roku uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia przez spadkodawcę.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że prawo do zwolnienia od podatku dochodowego od dochodu ze sprzedaży nieruchomości, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., ma wymiar majątkowy i jako taki może podlegać dziedziczeniu na podstawie art. 97 § 1 o.p. (zob. np. wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r. II FSK 3634/15). Sąd podziela stanowisko, że choć w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. mowa jest o wydatkowaniu na "własne cele mieszkaniowe" to jednak, zdaniem cele te są aktualne dla podatnika korzystającego z tej ulgi, a nie innej osoby. W przypadku śmierci podatnika, będą cele mieszkaniowe spadkobierców.
Skoro ulga mieszkaniowa ma wymiar majątkowy i co do zasady podlega dziedziczeniu na podstawie art. 97 § 1 o.p., oznacza to, że w istocie prawo do zwolnienia nie podlega zmianie innej niż podmiotowa, tzn. w miejsce zmarłego podatnika może ona przysługiwać jego spadkobiercom. Nie ulegają natomiast zmianie warunki na jakiej następcy prawni mogą ze zwolnienia skorzystać. Brak jednocześnie w przepisach o.p. ani u.p.d.o.f. przepisu stanowiącego podstawę normatywną dla przerywania biegu dwuletniego materialnego terminu do przeznaczenia dochodu ze zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe. Stąd spadkobiercy mogą skorzystać z prawa do zwolnienia wyłącznie w terminie określonym w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. liczonym od końca roku w którym spadkodawca uzyskał przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości. Skoro więc w rozpoznawanej sprawie termin ten upłynął [...] grudnia 2017 r., zatem wydatki na cele mieszkaniowe skarżących dokonane po tej dacie nie mogły zostać uwzględnione jako podstawa do żądanego zwolnienia.
Z powyższych względów Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło