I FZ 87/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 714/22 w sprawie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 1 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązań podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 25 listopada 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 714/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 1 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązań podatkowych Od powyższego postanowienia M. S. (dalej "Skarżący") wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty zgodnie z brzmieniem i wykładnią art. 61 § 3 p.p.s.a. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wymienione wyżej przesłanki należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Analizując wniosek złożony przez skarżącego w tej sprawie, należy zauważyć, że nie zawiera on uzasadnienia pozwalającego uznać, że zaistniały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki wskazujące na zasadność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach wniosku skarżący wskazał, że działając w branży związanej z reklamą znajduje się on w grupie podmiotów szczególnie dotkniętych negatywnymi skutkami gospodarczymi obostrzeń sanitarnych wprowadzonych w związku z wystąpieniem epidemii wirusa SARS CoV-2. Stąd wnosi on o odblokowanie-zdjęcie zabezpieczenia z rachunku bankowego dokonanego przez organ egzekucyjny. W dalszej części Skarżący wskazał, że jego kontrahentami są m. in. duże firmy i międzynarodowe korporacje z którymi jego współpraca trwa już kilka lat. Zabezpieczenie kont bankowych powoduje paraliż działalności gospodarczej podatnika, który nie tylko nie może realizować działań stricte związanych z działalnością operacyjną, ale też nie ma możliwości regulowania na bieżąco zobowiązań wobec kontrahentów, nie wspominając już o braku możliwości pozyskiwania nowych klientów. Skarżący realizuje kontrakty ze ściśle określonymi terminami i harmonogramami, np. kampanie reklamowe. Terminy wynikają między innymi z sezonowości oferowanych przez klientów produktów. Terminowość realizacji kontraktów jest jednym z warunków współpracy z klientem i każdorazowo obwarowana jest karami umownymi w przypadku ich niedotrzymania. Zablokowanie kont bankowych spowodowało utratę nie tylko klientów, ale przede wszystkim naraziło na niebezpieczeństwo związane z niemożnością regulowania zobowiązań wobec kontrahentów, co będzie skutkować naliczaniem karnych odsetek. To z kolei spowoduje wzrost jego długu. Skarżący co prawda odczuł negatywne skutki epidemii wirusa SARS CoV-2, ale nie zaprzestał swojej działalności, nadal pozyskiwał kontrakty. Zajęcie jego konta i w konsekwencji brak możliwości regulowania zobowiązań, spotęgowało obecnie ryzyko związane z koniecznością zapłaty kar umownych wobec klientów, dlatego skarżący ograniczony jest w realizacji nowych zleceń. Skarżący zwrócił uwagę, że Naczelnik US dokonując blokady konta bankowego potwierdził jedynie, że nie pochylił się nad kwestią tak kluczową jak analiza modelu biznesowego skarżącego i branży w jakiej działa. Zgodnie z zaplanowaną strategią skarżący rozwijał się, dokonywał szeregu inwestycji, zwiększono także zatrudnienie. Perspektywy były obiecujące. Niepodjęcie chociażby próby zrozumienia modelu biznesowego czego skutkiem jest brak elementarnej wiedzy o zasadach funkcjonowania skarżącego przy wydaniu decyzji zabezpieczającej, a następnie prowadzenie egzekucji z majątku skarżącego poprzez blokadę rachunku bankowego i zabezpieczenie środków z tego rachunku, czego wynikiem jest obecnie ograniczenie płynności finansowej jest według skarżącego wyrazem nieprofesjonalnego działania organu, a wręcz jego nonszalancji i swego rodzaju sabotażu gospodarczego. Zablokowanie i zajęcie rachunku bankowego spowodowało ograniczenie możliwości regulowania bieżących zobowiązań skarżącego, czego skutkiem są problemy w opłacaniu bieżących zobowiązań. Skarżący poza obszernymi wywodami odnośnie specyfiki prowadzonej przez niego działalności i konsekwencji blokady rachunków bankowych we wniosku nie przedstawił jednak żadnych dowodów potwierdzających te twierdzenia. W przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczał się jedynie do wskazania, że zastosowane środki egzekucyjne uniemożliwiają Skarżącemu prowadzenie normalnej działalności, nie przedstawił on jednak na tą okoliczność żadnej dokumentacji lub innych dowodów co ma szczególne znaczenie w przypadku decyzji wydawanych na podstawie art.33 Ordynacji podatkowej. Zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego służy ochronie interesów wierzyciela podatkowego, a jego celem jest nie tyle pobór podatku, ile zagwarantowanie środków finansowych na zaspokojenie zobowiązań podatkowych w przypadku jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Zabezpieczenie to nie jest więc formą wykonania zobowiązania podatkowego, zwiększa jedynie gwarancję, że zobowiązanie podatkowe zostanie w przyszłości wykonane. Tymczasem jak wskazano powyżej uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu w danej sprawie jest obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (Zob. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie wskazał, że uzasadnienie, takie jak w omawianym wniosku, żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia dokonania jego merytorycznej oceny. Nie zawiera ono bowiem żadnych informacji o możliwościach finansowych i majątkowych Skarżącego. W zażaleniu Skarżący rozwinął uzasadnienie swojego wniosku oraz załączył dokumenty, mające stanowić dowód na poparcie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Niemniej zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczenie dopiero w zażaleniu okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie merytorycznej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy sądowi nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku w tym przedmiocie. Jest to jeden ze środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Lexis Nexis 2010, s. 212-213; postanowienia NSA z: 2 października 2014 r., II OZ 1009/14; 12 września 2014 r., II OZ 917/14; 23 czerwca 2014 r., II OZ 601/14; 10 października 2013 r., II OZ 862/13; 8 października 2013 r., I OZ 851/13; 21.3. 2013 r., II OZ 194/13; 10 listopada 2011 r., II OZ 1074/11 – orzeczenia dostępne w Systemie Informacji Prawnej LEX). W okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe należy więc uznać rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem skarżącego było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a, w tym przedstawienie wystarczających dowodów popierających jego wniosek. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.