II OZ 276/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 14/23 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi R.O. i M.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 listopada 2022 r. nr KO.420.268.2022 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 14/23 odrzucił wniosek M.O. (dalej zwana skarżącą) o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 7 sierpnia 2023 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 30 maja 2023 r. odrzucające jej skargę kasacyjną. Pismem z dnia 20 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 18 października 2023 r. Zarządzeniem z dnia 24 listopada 2023 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych zażalenia przez nadesłanie dziewięciu egzemplarzy jego odpisów, poświadczonych za zgodność z oryginałem, oraz do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącej uiścił wymagany wpis od zażalenia oraz przedłożył jedenaście wydruków zażalenia, w tym jeden wydruk poświadczony za zgodność z oryginałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 14/23 odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 18 października 2023 r. i orzekł o zwrocie na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu od zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że pełnomocnik skarżącej został wezwany do nadesłania dziewięciu odpisów zażalenia i uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W zakreślonym terminie pełnomocnik uiścił wpis od zażalenia oraz przedłożył dziesięć wydruków zażalenia. W ocenie Sądu przedłożone jako odpisy zażalenia jego wydruki nie mogą zostać uznane za odpisy pisma, o których mowa w art. 47 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.), bowiem wydruki zażalenia nie zawierają wymaganego podpisu, w tym przypadku pełnomocnika skarżącej, nie są również uwierzytelnioną fotokopią złożonego zażalenia. W konsekwencji Sąd uznał, że braki formalne zażalenia w postaci nadesłania wymaganej liczby jego odpisów nie zostały uzupełnione. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., odrzucił zażalenie. Zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 11 stycznia 2024 r. wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił: 1) naruszenie przepisów określających wymagania formalne dla załączanych odpisów pism procesowych, w szczególności art. 47 P.p.s.a., określającego co należy dołączyć do pisma, ponadto błędne rozumienie pojęcia odpis; 2) nadmierny formalizm procesowy, którego funkcjonowanie stanowi nadmierny prymat formy nad treścią i hamuje, nie zaś pomaga ucieleśnić normy materialne. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej powołał się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 857/21 oraz 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OZ 463/20, z których wynika, że w sytuacji gdy wezwanie sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to odrzucenie środka zaskarżenia byłoby przejawem zbytniego formalizmu. Odrzucenie takiego pisma nie ma uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 P.p.s.a., ponieważ pismo może otrzymać prawidłowy bieg. Istnieją granice, po przekroczeniu których regulacje proceduralne przestają być mechanizmami służącymi zapewnieniu efektywności postępowania sądowego. Dlatego jeśli nadesłane opisy pisma nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, jednak nie budzą wątpliwości co do ich zgodności z treścią pisma procesowego, wówczas brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie to uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 46 § 1 P.p.s.a. każde pismo wnoszone do sądu powinno zawierać podpis strony, albo jej przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników. Zgodnie zaś z art. 47 § 1 i 2 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć jego odpisy oraz odpisy załączników dla doręczenia ich stronom i uczestnikom postępowania. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Odpisem pisma może być każdy dalszy egzemplarz pisma, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, czy kopia wykonana przy użyciu innej techniki powielania, np.: wydruk komputerowy (zob. wyrok NSA z 5 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 774/06 LEX nr 490151; postanowienie WSA w Gdańsku z 23 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 274/13, LEX nr 1330517). Przyjmuje się, że odpis wymaga poświadczenia jego zgodności z oryginałem. Przez to poświadczenie osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Uwierzytelnić odpis pisma może strona, która jest jego autorem lub jej profesjonalny pełnomocnik. Przepisy P.p.s.a. nie przewidują obowiązku podpisania odpisu pisma, w tym również środka zaskarżenia, zatem odpisy pisma nie muszą być podpisywane przez stronę. Założenie odwrotne spowodowałoby, że nie byłby to odpis, lecz oryginał pisma, a takiego obowiązku ustawa na strony nie nakłada (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 listopada 2022 r., sygn. akt I OZ 503/22, LEX nr 3632140). Odpisami w rozumieniu art. 47 § 1 i § 2 P.p.s.a. mogą być uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Z przepisu tego wynika, że zarówno fotokopie, jak i wydruki poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę. W literaturze prawniczej dopuszcza się jednak traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków, kopii, także nieuwierzytelnionych (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, opubl. LexisNexis 2011 r. oraz G. Radecki, w: R. Mikosz, G. Radecki, Ł. Strzępek, Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wolters Kluwer, Warszawa 2008, s. 31-32). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że w sytuacji, gdy wezwanie sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie lub wydruki, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym rygoryzmem. Odrzucenie pisma tylko z tego powodu nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 P.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo - mimo wspomnianych niedociągnięć - mogło otrzymać prawidłowy bieg (por. wyrok NSA z 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 133/05 oraz postanowienia NSA: z 14 lutego 2012 r. sygn. akt I OZ 84/12; z 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1848/15; z 3 marca 2015 r. sygn. akt II OZ 157/15; z 21 września 2015 r. sygn. akt II OSK 1953/15, z 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 669/17, z 10 listopada 2022 r., sygn. akt I OZ 503/22 publ. CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił zażalenie skarżącej ponieważ pełnomocnik skarżącej, pomimo wezwania, nie nadesłał wymaganej liczby uwierzytelnionych odpisów zażalenia. Z powyższym stanowiskiem Sądu nie sposób się zgodzić. W aktach sądowych znajduje się jedenaście odpisów zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu z dnia 11 stycznia 2024 r., w tym jeden odpis został opatrzony odręcznym dopiskiem "za zgodność" oraz zawiera nazwę miejscowości, datę, pieczątkę pełnomocnika oraz jego podpis. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy pełnomocnik nadesłał odpisy zażalenia w postaci wydruków komputerowych, tj. egzemplarze odpowiadające w pełni treści złożonego środka zaskarżenia, a tylko pierwszy z nich został poświadczony za zgodność z oryginałem, to należy stwierdzić, że odrzucenie zażalenia z tej tylko przyczyny nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 P.p.s.a. i jest przejawem nadmiernego formalizmu. Nie ma bowiem żadnych przeszkód, aby zażalenie, mimo braku uwierzytelnienia wszystkich jego odpisów, mogło otrzymać prawidłowy bieg. Tym samym zasadny okazał się zarzut postawiony w zażaleniu dotyczący naruszenia art. 47 § 1 i 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.