IV SA/Po 818/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w P. na uchwałę Rady Miasta I Gminy Kórnik z dnia 25 października 2023 r. nr uchwała nr LX/911/2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi Radzewo, gmina Kórnik - etap I. postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej spółce N. sp. z o.o wpis od skargi w kwocie 300 zł (słownie: trzysta). N. sp. z o.o. z siedzibą w P. na podstawie art. 101 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.) - dalej: "u.s.g.", wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik nr LX/911/2023 z dnia 25 października 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi Radzewo, gmina Kórnik - etap I. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotowej uchwale zarzucono.: 1. naruszenie w sposób istotny zasad sporządzania planu, gdyż postanowienia Planu Miejscowego naruszają zasadę proporcjonalności i w sposób niewspółmierny do celu ograniczają możliwości zabudowy danego obszaru w zakresie odnoszącym się do części działki numer 433/19, którą w Planie Miejscowym oznaczono symbolem "12F.", co oznacza tereny rolne; 2. niezgodność uchwalonego Planu Miejscowego z art. 14 ust. 3 u.p.z.p., gdyż plan miejscowy, w wyniku którego następuje zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, sporządza się dla całego obszaru wyznaczonego w studium, a analizowany plan dokonuje takiej zmiany dla niektórych gruntów rolnych, chociaż jest on zarazem - co wprost przyznaje się w obwieszczeniu - etapem nr 1; 3. niezgodność uchwalonego Planu Miejscowego z treścią art. 20 ust. 1 u.p.z.p., gdyż plan miejscowy nie może naruszać ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a zarazem aktualnie trwa procedura mająca na celu uchwalenie nowego (aktualnego) studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy dla działki numer 433/19; 4. niezgodność uchwalonego Planu Miejscowego z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. Skarżąca wskazała, że co prawda żadna z nieruchomości, której jest właścicielem nie jest objęta ustaleniami Planu, to jednak przeznaczenie działki numer 433/19 w Planie znacząco negatywnie ingeruje w inwestycje realizowaną przy ulicy Kowalskiej w Radzewie. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta i Gminy Kórnik wniosła o jej odrzucenie. W ocenie organu, skarżąca nie wykazała, że zaskarżona uchwała naruszyła jej interes prawny lub uprawnienie związane z własnością jakiejkolwiek nieruchomości objętej zaskarżonym planem, co sama w skardze przyznała. Organ wskazał, że decydujące znaczenie dla wykładni art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ma treść i cel tego przepisu, tj. ochrona tych, których interes prawny (a zatem nie faktyczny) został naruszony uchwałą wskutek zmiany przeznaczenia jego działki (lub działki sąsiedniej). Skoro zatem przepis mówi: "został naruszony uchwałą" to chodzi chronologicznie o to, że najpierw podmiot musiał mieć interes prawny, a następnie - wskutek podjęcia uchwały - został on naruszony. Nie można naruszyć prawa, które nie istnieje. Jeżeli więc w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały Skarżąca nie była właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości objętej zakresem jej obowiązywania, to uchwała ta nie naruszyła jej prawa własności. Brak naruszenia interesu prawnego skarżącej wyklucza legitymację do zaskarżenia planu, a to uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Rozpoznawana skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U.2023.40), zwanej dalej u.s.g. Podstawową przesłanką konieczną dla skutecznego podważenia uchwały organu gminy w drodze zaskarżenia jej do sądu administracyjnego jest wykazanie przez stronę skarżącą, że uchwała narusza jej interes prawny lub uprawnienie (por. art. 101 ust. 1 u.s.g.). W wykonaniu tego warunku trzeba wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy własną - prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją skarżącego, a zaskarżaną uchwałą, polegający na tym, że uchwała ta negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, czyli pozbawia go pewnych, prawem gwarantowanych, uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. określający legitymację skargową do zaskarżenia uchwały organu gminy z zakresu administracji publicznej, nakłada na stronę skarżącą obowiązek wykazania naruszenia indywidualnego interesu prawnego polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jej własną, indywidualną i prawnie chronioną sytuacją. Interes ten powinien mieć charakter bezpośredni, konkretny i realny (zob. wyroki NSA: z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04, z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega uchwała organu gminy nie tylko niezgodna z prawem, ale i jednocześnie godząca w sferę prawną podmiotu, który wnosi skargę, czyli wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, np. zniesienia, ograniczenia, czy też uniemożliwienia realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2239/15). Interes prawny we wniesieniu skargi musi być zatem aktualny, istniejący w dniu złożenia skargi, nie może być hipotetyczny. Powiązanie pomiędzy sytuacją prawną skarżącej gminy, a przedmiotem postępowania - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - musi być realne i rzeczywiste. O powodzeniu skargi przesądza wykazanie naruszenia przez organ konkretnego przepisu prawa, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Uchwała, czy też jej konkretne postanowienie, musi naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego, pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością (tak wyrok NSA z 14.06.2023 r., II OSK 2013/20, LEX nr 3582963, postanowienie WSA w Rzeszowie z 22.11.2019 r., II SA/Rz 1118/19, LEX nr 3038444). W judykaturze przyjmuje się, że interesu prawnego we wniesieniu skargi na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mają zasadniczo podmioty, którym przysługuje wyłącznie prawo o charakterze obligacyjnym do nieruchomości objętej planem, np. dzierżawcy nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2006 r. sygn. akt II OSK 936/06; z dnia 10 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 1468/07; z dnia 26 września 2008 r. sygn. akt II OSK 312/08), najemcy lokali (por. wyroki NSA z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1436/09; z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2369/12), czy też podmioty użytkujące budynek znajdujący się na terenie objętym planem na podstawie umowy użyczenia (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1475/08). Prawo o charakterze zobowiązaniowym do nieruchomości nie wynika wprost z przepisu prawa materialnego, lecz jego treść przede wszystkim kształtowana jest przez postanowienia umowy cywilnoprawnej. Ustalenia planu miejscowego mogą mieć jedynie pośredni wpływ na sytuację prawną podmiotów, którym przysługuje prawo obligacyjne do nieruchomości, poprzez takie ograniczenie sposobu korzystania przez właściciela z jego prawa własności do nieruchomości, że niemożliwe lub utrudnione stanie się wywiązanie przez niego z umowy cywilnoprawnej uprawniającej inny podmiot do korzystania z nieruchomości lub pobierania z niej pożytków. Podmioty te mogą mieć więc interes w kwestionowaniu ustaleń planu przed sądem administracyjnym, lecz nie będzie to interes prawem chroniony, lecz interes faktyczny. Podkreślenia wymaga raz jeszcze, że skarżąca w chwili wniesienia skargi, nie była właścicielem żadnej nieruchomości w znajdującej się w granicach zaskarżonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi Radzewo - etap 1. Z kolei brak wykazania naruszenia interesu prawnego przez skarżących przesądził o niedopuszczalności oceny legalności planu, w tym procedury jego uchwalenia. Podkreślić bowiem należy, że dopuszczalność kontroli jest uzależniona od naruszenia interesu prawnego skarżącego i odbywa się w granicach naruszenia. Niezachowanie podstawowej relacji pomiędzy interesem prawnym, normą prawa materialnego oraz zaistnieniem uchybienia godzącego w sferę uprawnień skarżących, przesądziło o niedopuszczalności wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jakkolwiek sytuacja prawna skarżącej niedawno uległa zmianie, bowiem weszła ona w posiadanie udziałów działki numer 433/19, to Sąd bada interes prawny skarżącej na dzień wniesienia skargi, a ten nie był wówczas aktualny, a jedynie hipotetyczny. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.