I GZ 459/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 180/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 22 marca 2024 r. nr 7/2024 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 13 listopada 2024 r. sygn akt I SA/Bk 180/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej zwanego: sądem I instancji lub WSA) w sprawie ze skargi K. C. (dalej zwanego: skarżącym), działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Zarządu Województwa Podlaskiego z 22 marca 2024 r. nr 7/2024 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania przypadającej do zwrotu. Uzasadniając odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego WSA wskazał, że umotywowanie wniosku nie pozwala na zastosowanie wobec skarżącego wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Rodzaj obowiązku nałożony na skarżącego nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Sąd I instancji wydał postanowienie w następującym stanie faktycznym sprawy: Skarżący wraz ze skargą na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z 22 marca 2024 r. nr 7/2024 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania przypadającej do zwrotu wniósł o wstrzymanie jej wykonania z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody jak i trudne do odwrócenia skutki. Postanowieniem z 29 maja 2024 r. sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w związku z tym, że skarżący nie wyjaśnił, w jakiej relacji do jego sytuacji majątkowej pozostaje wymagana do zwrotu kwota wraz z odsetkami. Podkreślił, że skarżący nie przedłożył całości dokumentów, na podstawie których sąd miałby pełen obraz jego sytuacji majątkowej, jak np. ewidencja środków trwałych, czy i w jakiej wysokości skarżący posiada oszczędności, faktury z terminem płatności, sprawozdania o stanie zobowiązań, czy sprawozdania o stanie środków na rachunkach bankowych, zestawienia bieżących wydatków lub innych dokumentów itp., co uniemożliwia porównanie możliwości płatniczych z kwotą przypadającą do zwrotu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 lipca 2024 r. sygn. akt I GZ 213/24 oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie WSA z 29 maja 2024 r. NSA podzielił argumentacją sądu I instancji, a ponadto zauważył, że w przypadku przedmiotowej decyzji zobowiązanym do zwrotu kwoty jest skarżący, jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Istotna jest tutaj zatem oprócz sytuacji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa, w tym dochód z tytułu jego prowadzenia, także sytuacja finansowa, w tym majątkowa skarżącego. Skarżący nie wskazał osobistego stanu majątkowego. Pismem z 24 października 2024 r. skarżący ponownie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Do wniosku dołączył: dokumentację dotyczącą wszczęcia i prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Suwałkach postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku wnioskodawcy na podstawie tytułu wykonawczego nr 2012-SEE.7113.1.2024.168; ewidencję środków trwałych firmy; zestawienie wartości środków trwałych na koniec sierpnia 2024 r.; zaświadczenia Banku Spółdzielczego w Suwałkach z 14października 2024 r.; listy operacji na rachunku bankowym o numerze 23 9359 0002 0027 7587 3000 0002; polecenia przelewu z 26 lipca 2024 r.; listy operacji na rachunku bankowym o numerze 38 9359 0002 0016 7093 2002 0002; polisy ubezpieczenia; potwierdzenie założenia lokaty z 19 sierpnia 2024 r.; historię operacji na rachunku bankowym za okres od 1 stycznia 2024 r. do 09.06.2024 r.; oferty pracy; dowód rejestracyjny; podsumowanie ewidencji przychodów za styczeń - grudzień 2021 r.; podsumowanie ewidencji przychodów za styczeń - grudzień 2022 r.; rejestr nabyć VAT za styczeń 2024 r.; rejestr nabyć VAT za luty 2024 r.; rejestr nabyć VAT za marzec 2024 r.; rejestr nabyć VAT za kwiecień 2024 r.; podsumowanie ewidencji przychodów za styczeń - grudzień 2023 r.; zeznania podatkowe PIT za lata 2021-2023; wydruk treści księgi wieczystej KW nr [...]. W zażaleniu wskazał także, że firma prowadzona przez skarżącego zatrudnia jednego pracownika. Od kilku miesięcy skarżący bezskutecznie poszukuje pracowników na stanowiska kierowcy i operatora ładowarki. W ramach majątku osobistego jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w Suwałkach, dla którego Sąd Rejonowy w Suwałkach VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr SU1 S/00075379/6, stanowiący zabezpieczenie zobowiązań zaciąganych przez skarżącego. Stałym źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura w wysokości ok. 3 500 zł. Poza obciążeniami firmowymi, wnioskodawca ponosi koszty utrzymania własnego oraz posiadanego majątku, Z kolei, działalność gospodarcza – żwirownia, prowadzona jest na gruntach stanowiących własność wnioskodawcy – działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym K., nabytych na podstawie aktów notarialnych nr [...]. Wskazał, że stan środków na rachunku bankowym firmy skarżącego wynosi ok. 3 500 zł. Zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego o określeniu kwoty podlegającej zwrotowi, wymusza konieczność częściowej odsprzedaży majątku skarżącego w postaci sprzedaży maszyn i urządzeń, którymi wykonywana jest działalność gospodarcza lub też nieruchomości – żwirowni. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z 13 listopada 2024 r. WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd ponownie nie dopatrzył się okoliczności świadczących o możliwości wstrzymania zaskarżonej decyzji. Zwrócił uwagę m.in. na to, że skarżący pominął okoliczność ponad milionowego przychodu w roku 2023 oraz opiewającą na prawie 500 000 zł wartość środków trwałych. Dodał jednocześnie, że fakt ewentualnego wyegzekwowania należności pieniężnej przed rozpoznaniem skargi i ewentualnym jej uwzględnieniem nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, bowiem w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją kwota przypadająca do zwrotu zostanie skarżącemu zwrócona. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez wadliwą wykładnię i błędne uznanie, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie uprawdopodobniono, by w związku z wykonaniem decyzji zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub/i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy skarżący uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wskazywał, że brak wstrzymania wykonania decyzji może doprowadzić do zakończenia działalności firmy, utraty środków na regulowanie bieżących zobowiązań, jak również wynagrodzenia dla zatrudnionego pracownika i jego zwolnienia, dla którego praca u skarżącego stanowi podstawowe i często jedyne źródło utrzymania siebie i rodziny, pozbawi go bieżących wypłat, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że formą opodatkowania działalności gospodarczej skarżącego jest ryczałt, a wartości na które wskazuje Sąd pierwszej instancji nie dotyczą rzeczywistej wysokości dochodu, który skarżący osiągnął za rok 2023. Co więcej, przychód został osiągnięty nie z tytułu prężnego prowadzenia działalności gospodarczej, ale sprzedaży przesiewacza mobilnego 4 grudnia 2023 r. za kwotę 905 000 zł. Sprzedaż przesiewacza nie zmieniła sytuacji finansowej wnioskodawcy – pozyskane w ten sposób środki uzupełniły lukę w finansach skarżącego w związku z przeznaczeniem całości posiadanych środków na utrzymanie firmy na rynku, w tym w czasach pandemii COVID i następnych latach niepewności gospodarczej. Za przedmiotową kwotę zostały uregulowane zobowiązania ciążącego na skarżącym, w tym finansowe, czego potwierdzeniem stanowiło zaświadczenie wystawione przez Bank Spółdzielczy w Suwałkach, dołączone do wniosku ponownego. Pozostała kwota została natomiast ulokowana przez skarżącego na lokacie, skarżący nie wygenerował zysku, odzyskał jedynie środki, które przeznaczył w okresie realizacji projektu na zaspokojenie wierzycieli, w tym Skarbu Państwa z tytułu zobowiązań publicznoprawnych Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Podlaskiego z 22 marca 2024 r. nr 7/2024; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia sądu I instancji jest prawidłowe, a Naczelny Sąd Administracyjny w całości je podziela. W szczególności należy w tym miejscu wskazać, w związku ze sposobem sformułowania zarzutu naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., że wykładnia, której dokonał sąd I instancji była prawidłowa. Skarżący zarzucając błędną wykładnię powinien wskazać na czym ta błędna wykładnia polegała i przedstawić jego zdaniem prawidłową wykładnię. Nie jest również uprawniony zarzut niewłaściwego zastosowania ww. przepisu wynikający z uzasadnienia zażalenia. Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem, co zostało wykazane powyżej, ciężar konkretyzacji przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wskazania okoliczności je potwierdzających spoczywa bowiem na wnioskodawcy. Sąd administracyjny nie jest zobowiązany do poszukiwania z urzędu w aktach sprawy informacji o okolicznościach uzasadniających uwzględnienie wniosku, jeżeli skarżący nie wskazał we wniosku tych okoliczności i nie powołał się na określone (znajdujące się w aktach lub przedłożone sądowi do oceny) dokumenty potwierdzające zasadność wniosku. Strona ma obowiązek dokładnie opisać we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Biorąc pod uwagę załączone dotychczas w sprawie dokumenty i argumenty przywołane przez skarżącego zarówno na etapie składania ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również te przywołane dopiero na etapie składania zażalenia na postanowienie sądu I instancji z 13 listopada 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że nieudzielenie ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należ, że na moment składania wniosku wysokość zobowiązania łącznie z odsetkami wynosiła 217 537 zł. Z dokumentów załączonych do wniosku oraz z przytoczonych przez skarżącego argumentów wynika, że prowadzi on jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą T. oferującą usługi transportu drogowego towarów (głównie kruszyw). Firma zatrudnia jednego pracownika. Łączna wartość środków trwałych firmy na dzień składania wniosku wynosiła 480 401,81 zł. Na przestrzeni ostatnich lat, skarżący osiągnął dochód z działalności gospodarczej w wysokości: w 2019 r. – 232 293,99 zł, w roku 2020 – 5 175,34 zł, w 2021 r. – 4 527,38 zł. W 2022 r. osiągnął natomiast stratę w kwocie 13.272,54 zł. Przychód w poszczególnych latach wynosił: 606 137,46 zł (2021 r.), 645 666,48 zł (2022), 1 032 533,25 zł (2023 r.). Przychód w 2023 r. w dużej mierze został wygenerowany w wyniku sprzedaży przesiewacza – za który uzyskał ok. 905 000 z czego jak sugeruje skarżący zostały pokryte zobowiązania kredytowe w Banku Spółdzielczym w Suwałkach. Biorąc pod uwagę, że przesiewacz został sprzedany 4 grudnia 2023 r., to z uzyskanej kwoty skarżący mógł spłacić zadłużenie w łącznej wysokości ok 175 400 zł – co wynika z dat spłat poszczególnych kredytów (zaświadczenie Banku Spółdzielczego w Suwałkach dołączone do wniosku). Z części pozostałej kwoty skarżący założył lokatę. Z listy operacji dokonanych na rachunku bankowym firmy należy wnioskować, że kwota lokaty to 550 000. Z informacji, uzyskanych od skarżącego wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dokonano czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, na którym założona była lokata w kwocie 202 422,41 (data operacji26 lipca 2024 r. – polecenie przelewu k. 212 akt sądowych). Zajęcie zostało następnie uchylone. W dniu 19 sierpnia 2024 r. skarżący założył lokatę na kwotę 350 000 zł (polecenie przelewu k. 215 akt sądowych). Wnioskodawca nie wykonuje aktualnie żadnych usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Od kilku miesięcy skarżący bezskutecznie, poszukuje pracowników na stanowiska kierowcy i operatora ładowarki. Z kolei saldo na rachunku bankowym firmy na dzień 24 października 2024 r. wynosi 3 558,89 zł. Saldo na drugim rachunku bankowym skarżącego wynosi na 23 października 2024 r. 2 653,95 zł. Skarżący zamieścił jednak tylko listę operacji na tym rachunku bankowym za październik 2024 r., co – jak należy podkreślić – uniemożliwia pełną analizę sytuacji majątkowej skarżącego. Stałym źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura w wysokości ok. 3.500 zł. Ponadto skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w S., dla którego Sąd Rejonowy w Suwałkach VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym K., nabytych na podstawie aktów notarialnych nr [...], na których prowadzona jest żwirownia. Analizując finansową i materialną sytuację skarżącego wskazać należy, że pełna jego ocena po raz kolejny jest utrudniona w związku z udzieleniem niepełnych danych co zostało wskazane powyżej. Jednak z dotychczas przedłożonych dokumentów i przedstawionych przez skarżącego argumentów należy wyciągnąć wniosek, że skarżący tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobnili przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu I instancji, że obowiązek nałożony na skarżącego nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Jest to szczególnie istotne w związku z aktualną sytuacją finansową i materialną skarżącego wykazaną powyżej. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.