III OSK 5429/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1281/20 w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. C. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1281/20 oddalił skargę T.C. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (dalej jako Centralna Komisja) z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] (dalej jako Rada WPiA [...]) z dnia [...] nr [...] o odmowie nadania skarżącej stopnia naukowego doktora w dyscyplinie prawo. W motywach orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że rozpoznając ponownie sprawę, Centralna Komisja uwzględniła wytyczne i oceny wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1259/18, którym uchylono poprzednią decyzję Centralnej Komisji z dnia [...] nr [...]. Podkreślono, że powołano dwóch kolejnych recenzentów, którzy negatywnie ocenili odwołanie skarżącej od ww. uchwały. W dniu 5 lutego 2020 r. Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji w głosowaniu tajnym jednogłośnie nie uznała odwołania strony, następnie Prezydium Centralnej Komisji jednogłośnie podjęło uchwałę o odmowie poparcia odwołania skarżącej i uznało je za niezasadne. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Centralna Komisja wydając zaskarżoną decyzję, odniosła się do całości zgromadzonego materiału w sprawie, rzetelnie i wnikliwie oceniła jego poprawność, a w konsekwencji nie zostały przekroczone granice swobodnego uznania przez organ rozstrzygający. Na podstawie recenzji rozprawy doktorskiej oraz wyników jej publicznej obrony Komisja ds. Przewodów Doktorskich Rady WPiA [...] (dalej jako Komisja doktorska) uchwałą z dnia [...] nr [...] odmówiła przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej, zaś Rada WPiA [...] w dniu [...] podjęła uchwałę odmawiającą nadania stopnia doktora w dyscyplinie prawo. Jak wynika z uzasadnienia ww. uchwały, postępowanie przeprowadzone przed Komisją doktorską zakończyło się odpowiednio uzasadnionym wnioskiem negatywnym, toteż Rada WPiA [...] w niczym nie uchybiła prawu, wydając swoją decyzję w oparciu właśnie o ten wniosek i zgromadzony materiał dowodowy. Jak wynika z dokumentacji sprawy, ww. Komisja prawidłowo ustaliła okoliczności faktyczne. Wbrew stanowisku skarżącej, w trakcie publicznej obrony pracy doktorskiej nie doszło do naruszenia norm postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o stopniach naukowych, a także odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśniono, że publiczna obrona rozprawy doktorskiej T.C. odbyła się w dniu 9 czerwca 2016 r. Wzięli w niej udział promotor, recenzenci, członkowie oraz zaproszeni goście. Z protokołu obrad Komisji wynika, że Przewodnicząca udzieliła głosu recenzentom profesorom dr hab. T.S. i W.H. Recenzenci przedstawili swoje oceny zaznaczając, że przedstawioną im do oceny rozprawę doktorską oceniają pozytywnie. W trakcie publicznej dyskusji nad rozprawą doktorską zadano kandydatce 11 pytań. W materiale dowodowym sprawy znajdują się odpowiedzi doktorantki na zadawane pytania, które zostały ocenione jako niepełne, a argumentacja nieprawidłowa. Zdaniem Sądu zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy dawał Centralnej Komisji podstawę do przyjęcia, że rozprawa doktorska przedstawiona przez skarżącą nie wykazała ogólnej wiedzy teoretycznej kandydatki w dyscyplinie prawo, jej umiejętności samodzielnego prowadzenia pracy naukowej, a w konsekwencji, nie wystąpiły podstawy do przyjęcia, że spełniła ona warunki do uzyskania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie prawo. Wobec powyższych okoliczności brak było także podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze wniosku dowodowego, bowiem przeprowadzenie dowodu z nagrania z przeprowadzonej rozprawy publicznej nie było w niniejszej sprawie niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, jak wymaga tego art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 106 § 3 P.p.s.a. przejawiające się tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności, o której mowa w art. 1 P.p.s.a. nie przeprowadził dowodu uzupełniającego, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżącej. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącej. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten powinien zostać uzupełniony o dowód uzupełniający z nagrania dźwiękowego publicznej obrony pracy doktorskiej skarżącej, którego to przeprowadzenie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności w niniejszej sprawie, a jednocześnie nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, co doprowadziło do oddalenia skargi skarżącej; 2) art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przejawiające się tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - tj. nie uchylił zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji z dnia 27 lutego 2020 r., mimo że Centralna Komisja nie odniosła się do całości zgromadzonego materiału w sprawie, nierzetelnie i niewnikliwie oceniła jego poprawność, a w konsekwencji przekroczyła granice swobodnego uznania i nie rozpatrzyła całości materiału dowodowego, a naruszenie doprowadziło do oddalenia skargi skarżącej i ostania się w obrocie prawnym w/w decyzji, pomimo że narusza ona w sposób istotny obowiązujące przepisy prawa. W oparciu o wskazane zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Doskonałości Naukowej wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z nagrania dźwiękowego przebiegu publicznej obrony rozprawy doktorskiej skarżącej. Zgodnie z powołanym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zakres postępowania dowodowego określony w ww. przepisie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest jedynie ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2243/21; wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2747/14). Ponadto z treści art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym jest ograniczone wyłącznie do dowodów z dokumentów. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów, np. dowodu ze zdjęć, opinii biegłego, oględzin lub nagrania na nośniku nie jest dopuszczalne (por. wyrok NSA z 27 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1399/22). Ponadto z art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu, a brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wniosek) nie może być postrzegany jako naruszenie prawa procesowego w rozumieniu wskazanego przepisu (por. wyrok NSA z 14 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 2499/21; wyrok NSA z 25 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1438/21). Zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy sąd administracyjny przeprowadził postępowanie dowodowe, a zastosowane przez ten sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2017 r. sygn. akt II FSK 3680/14). Z tych przyczyn uznać należy, że brak przeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dowodu z nagrania przebiegu publicznej obrony rozprawy doktorskiej w realiach niniejszej sprawy nie stanowił naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. W tej sprawie w istocie strona skarżąca kasacyjnie poprzez dopuszczenie dowodu z nagrania dźwiękowego przebiegu publicznej obrony rozprawy doktorskiej domagała się dokonania odrębnych ustaleń stanu faktycznego niż wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego. Jak wynika z protokołu nr [...] z obrony pracy doktorskiej mgr T.C. przeprowadzonej dnia 9 czerwca 2016 r. przed Komisją doktorską Rady WPiA [...] dwukrotnie udzielano recenzentom głosu co do przedstawienia ich konkluzji w odniesieniu do rozprawy doktorskiej oraz głównych opinii do tej rozprawy wraz z pytaniami recenzentów (akta sprawy objęte kartą nr 5). Recenzenci w konkluzji swoich wypowiedzi pozytywnie ocenili rozprawę doktorską mgr T.C. z wnioskiem o dopuszczenie do dalszych etapów przewodu doktorskiego. Nawet skrótowe przedstawienie recenzji przez recenzentów w toku publicznej obrony rozprawy doktorskiej nie stanowi istotniejszego uchybienia toku postępowania. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1 P.p.s.a. Wskazany przepis ma charakter kompetencyjny i stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 P.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 745/11). Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, mimo że Centralna Komisja nie odniosła się do całości zgromadzonego materiału w sprawie, nierzetelnie i niewnikliwie oceniła jego poprawność, a w konsekwencji przekroczyła granice swobodnego uznania i nie rozpatrzyła całości materiału dowodowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je, jeżeli stwierdzi inne niż objęte art. 145 § 1 pkt 1 lit. b tej ustawy naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wzruszenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji na podstawie tak sformułowanego zarzutu może mieć zatem miejsce w sytuacji, gdy sądowa kontrola wykaże naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu o naruszenie, które skutkuje przyjęciem, że bez jego popełnienia nie doszłoby do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Z przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. wynika, że organ administracji publicznej w toku postępowania ma obowiązek do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a następnie wyjaśnić podstawy wydanego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji. W uzasadnieniu tego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że owa wadliwość w gromadzeniu materiału dowodowego i ustalaniu rzeczywistego stanu faktycznego dotyczy braku uwzględnienia dowodu w postaci nagrania dźwiękowego przebiegu rozprawy doktorskiej w tej części, w której recenzenci mieli przedstawić swoje recenzje. Tak postawiony zarzut nie jest zasadny. Wprawdzie zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 października 2015 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2015 r. poz. 1842), podczas obrony kandydat przedstawia główne założenia i wyniki rozprawy doktorskiej, a następnie recenzenci przedstawiają swoje recenzje, to jednak ograniczenie przedstawienia recenzji do podstawowych zagadnień lub konkluzji w okolicznościach tej sprawy nie stanowiło istotniejszej wadliwości. Jak wynika z dokumentu w postaci protokołu przebiegu rozprawy doktorskiej skarżącej kasacyjnie, recenzenci przedstawili konkluzje swoich recenzji formułując je jako pozytywne co do samej rozprawy doktorskiej. W tej sprawie to nie recenzje recenzentów doprowadziły do podjęcia uchwały o odmowie nadania skarżącej kasacyjnie stopnia doktora w dyscyplinie prawo, ale ocena przebiegu samej publicznej obrony rozprawy doktorskiej, a w szczególności oceny odpowiedzi na pytania członków komisji doktorskiej. Nie można uznać, aby brak odczytania lub przedstawienia przez recenzentów całych recenzji a jedynie skupienie się na ich konkluzjach stanowiło w tej sprawie takie naruszenie postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. aby dawało podstawy do innego zakończenia postępowania w przewodzie doktorskim mgr T.C. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skoro zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę tę oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od T.C. zasądzić na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 240 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).