II GZ 408/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 382/23 w przedmiocie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr: DPR.720.6.2021.256 w sprawie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 382/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę B. S. (dalej: skarżąca, strona) na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej: BFG) z 29 września 2022 r., w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję BFG. Następnie pismem z 19 lipca 2024 r., będącym wykonaniem zarządzenia z 12 czerwca 2024 r., wezwano stronę do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentów, z których wynika naruszenie interesu prawnego skarżącej, legitymującego ją do wniesienia skargi oraz czterech odpisów skargi - w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W tej samej przesyłce skarżąca otrzymała zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Obydwa wezwania zostały doręczone osobiście stronie 29 lipca 2024 r. (k. 24). Sąd I instancji podniósł, że 30 lipca 2024 r. skarżąca nadała pismo, do którego załączyła kopie dokumentów, z których wywodzi swój interes prawny do wniesienia skargi, dowód uiszczenia wpisu od skargi oraz cztery wydruki komputerowe skargi niezawierające podpisu w jakiejkolwiek formie. Odrzucając skargę WSA stwierdził, że w piśmie z 30 lipca 2024 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu, strona uzupełniła jeden z dwóch braków formalnych skargi, tj. nadesłała kopie dokumentów, z których wywodzi swój interes prawny do zaskarżenia decyzji. Dodatkowo uiściła prawidłowo wpis od skargi. Choć skarżąca do nadesłanego pisma załączyła wystarczają liczbę wydruków skargi, to jednak nie mogły zostać uznane za odpisy skargi, albowiem naocznie widać, że żaden z nich nie został podpisany. Strona wraz z wezwaniem o braki formalne skargi została pouczona o konsekwencjach procesowych niewypełnienia wezwania. WSA zwrócił uwagę, że nieprawidłowe wypełnienie wezwania sądu jest równoznaczne z niewypełnieniem wezwania. Do dnia 27 listopada 2024 r. – daty wydania postanowienia, skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi w postaci nadesłania czterech odpisów skargi. Sąd podkreślił, że aby sąd mógł uznać braki formalne skargi za uzupełnione prawidłowo, to każdy z jednostkowych braków formalnych musiałby być uzupełniony prawidłowo. To nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego stronie orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Z zażaleniem na powyższe postanowienie wystąpiła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając: 1. Błędną ocenę usunięcia braków formalnych skargi, skoro w odpowiedzi na wezwanie z dnia 19 lipca 2024 r., skarżąca przesłała: kopię rachunku depozytowego, 4 odpisy skargi, które spełniają wymogi określone w art 47 § 1 p.p.s.a. 2. Nadmierny formalizm sądu poprzez odrzucenie skargi z powodu braku podpisów na odpisach narusza zasadę proporcjonalności (art. 12 § 1 p.p.s.a.), która nakazuje rozpoznanie sprawy mimo drobnych uchybień formalnych. 3. Naruszenie prawa do sądu, gdyż odrzucenie skargi pomimo uzupełnienia braków stanowi naruszenie art. 45 Konstytucji RP gwarantującego prawo do sądu oraz ochrony praw majątkowych. 4. Brak merytorycznego rozpoznania skargi, chociaż skarga dotyczy decyzji BFG z 29 września 2022 r. skutkującej utratą oszczędności życiowych w wysokości 32000 zł. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że odrzucenie skargi z powodu drobnych uchybień formalnych jest nieproporcjonalne i stanowi naruszenie prawa do sądu. Dodała, że w orzecznictwie przyjmuje się, że braki tego rodzaju należy usuwać w sposób umożliwiający stronie realizację jej praw. Dodała także, że decyzja BFG spowodowała utratę oszczędności życiowych, co uzasadnia konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Mając na uwadze konstrukcję kontrolowanego uzasadnienia, wymaga wyjaśnienia, że przepis art. 194 § 3 p.p.s.a. określając wymogi formalne zażalenia stanowi, że jest ono pismem procesowym, które powinno czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie oraz zwięzłe uzasadnienie. Nie wymaga wspominana regulacja wskazania w zażaleniu podstaw zaskarżenia, lecz tylko zwięzłego uzasadnienia zażalenia, czyli wskazania uchybień postępowania, które według skarżącego uzasadniają zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia lub zarządzenia (por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WKP 2016, komentarz do art. 194, t. 15,16,17). Jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie NSA z 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1048/14; 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 424/10; 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 111/15; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przedstawionych kryteriów, zażalenie skarżącej, skoro zawiera wskazanie zaskarżonego postanowienia, wniosek o jego uchylenie oraz uzasadnienie, podlegało rozpoznaniu, mimo braku wskazania podstaw. Wymagania dotyczące pism w postępowaniu sądowym zasadniczo zawarte zostały w Rozdziale 1 Działu III p.p.s.a. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, jednym z wymogów formalnych skargi jest wynikający z art. 47 § 1 p.p.s.a. obowiązek dołączenia do niej jej odpisów dla doręczenia ich stronom. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie, bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 49 § 1 p.p.s.a., w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd skargę odrzuca. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie pozostaje rozstrzygnięcie, czy nadesłane wydruki komputerowe skargi bez złożonego na nich podpisu, mogą zostać uznane za jej odpisy. W przepisach p.p.s.a. brak jest wprawdzie definicji legalnej odpisu pisma procesowego, jednakże w orzecznictwie podkreśla się, że odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (por. wyrok NSA z 5 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 774/06, postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 927/09). Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego jest zatem jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem. Nie budzi wątpliwości, że elementem treści pisma procesowego jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, co wprost wynika z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a., podpis musi być własnoręczny. Tym samym jest to jedyny element treści pisma procesowego, dla którego ważności nie jest obojętne, w jakiej formie jest złożony. Skoro, jak wyjaśniono, podpis jest elementem treści pisma procesowego wymienionym w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., to odpis pisma procesowego dla zachowania zgodności co do treści z oryginałem również musi zawierać podpis. Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż złożenie własnoręcznego podpisu na odpisie pisma procesowego nie jest wymagane tylko wówczas, jeżeli na odpisie odwzorowany jest własnoręczny podpis (np. gdy odpis jest fotokopią oryginału pisma zawierającego ten podpis). W sytuacji natomiast, gdy na odpisie brak jest odwzorowanego własnoręcznego podpisu (np. gdy jest to wydruk komputerowy), podpis ten musi zostać złożony własnoręcznie na odpisie. Wymóg złożenia w opisanej sytuacji własnoręcznego podpisu na odpisie jest bowiem jedynym sposobem na umieszczenie tego elementu pisma procesowego na odpisie, co pozwoli zapewnić zgodność treści odpisu z oryginałem. Brak podpisu na odpisie powoduje, że egzemplarz ten nie jest zgodny co do treści z podpisanym własnoręcznie oryginałem pisma procesowego i tym samym nie stanowi odpisu w rozumieniu art. 47 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 września 2024r., sygn. akt II GZ 371/24; 6 lipca 2016 r. sygn. akt II OZ 703/16, 28 grudnia 2018 r. sygn. akt I OZ 1219/18; 19 lipca 2019r. sygn. akt I OZ 682/19). W orzecznictwie i doktrynie sądów administracyjnych przyjęto, że odpisy pism, również odpisy skargi nie muszą być podpisane przez stronę. Wymagają jednak bezwzględnego poświadczenia jego zgodności z oryginałem. Wymóg ten powoduje, bowiem, że osoba poświadczająca odpis przyjmuje odpowiedzialność za jego zgodność z oryginałem (por. postanowienia NSA z: 29 grudnia 2011 r., sygn. akt IOSK 2351/11; 28 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 677/10). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji właściwie ocenił, że skarżąca nie wykonała prawidłowo wezwania do usunięcia braków formalnych skargi w zakresie żądania nadesłania jej odpisów. Nadesłane egzemplarze pisma nie zawierały własnoręcznego podpisu strony w jakiejkolwiek formie (były to komputerowe wydruki), nie zostały również poświadczone za zgodność z oryginałem, a zatem w tym zakresie nie były zgodne co do treści z oryginałem złożonej skargi. Sąd I instancji prawidłowo więc przyjął, że skoro na nadesłanych egzemplarzach pisma brak jest odwzorowanego podpisu, to nie można ich uznać za odpisy w rozumieniu art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. Brak zgodności treści odpisów z oryginałem skargi w tym zakresie upoważniał zaś do uznania, że wezwanie do usunięcia jej braków formalnych nie zostało wykonane w sposób prawidłowy, co skutkować musiało odrzuceniem skargi. Przy tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych złożonego środka zaskarżenia zostało sformułowane w sposób prawidłowy i zawierało właściwe pouczenie o skutkach jego niewykonania. Wobec powyższego nie doszło do naruszenia art. 47 § 1 p.p.s.a., skoro warunkiem formalnym skargi jest, aby zostały do niej dołączone jej odpisy i odpisy załączników w celu doręczenia stronom. Odpisów skargi powinno być przedłożonych tyle, ile jest stron, jak wynika z art. 47 § 1 w zw. z art. 33 § 1 w zw. z art. 12 p.p.s.a. Ostatni powołany przepis stanowi, że ilekroć w p.p.s.a. jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Dlatego nieuzasadnione okazały się zarzuty naruszenia art. 47 § 1 i art. 12 p.p.s.a. Ustawa ta, w przypadku konkretnie określonych braków pisma nie stopniuje ich, a wskazuje tylko tryb ich uzupełnienia i skutki nieuzupełnienia, o ile zastosowany tryb uzupełnienia braków był zgodny z wymogami p.p.s.a. Strona zaś prawidłowości zastosowania trybu wzywania jej o uzupełnienie braków skargi nie podważała. Jak jednoznacznie wynika z ustawy, brak uzupełnienia wspomnianego braku pisma skutkuje pozostawieniem pisma bez rozpoznania (art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a.), a w przypadku skargi – jej odrzuceniem w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie doszło także do naruszenia gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji prawa strony do sądu, skoro kwestia braków pisma, ich charakteru, trybu ich uzupełnienia jest jednoznacznie uregulowana w p.p.s.a. i WSA ten tryb zastosował prawidłowo, a od postanowienia Sądu strona miała zagwarantowane prawo do złożenia odwołania, co uczyniła i zażalenie jej, mimo braków, zostało merytorycznie rozpoznane (por. art. 193 § 3 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.