III OSK 1018/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-13
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Wojciech Jakimowicz, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w przypadku, gdy na część pytań zawartych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej udzielił odpowiedzi wskazując, że nie posiada żądanych informacji lub że nie stanowią one informacji publicznej?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie pozostaje w bezczynności, jeśli na część pytań zawartych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej udzielił odpowiedzi, wskazując, że nie posiada żądanych informacji lub że nie stanowią one informacji publicznej. W takim przypadku organ wywiązuje się z obowiązku udostępnienia informacji publicznej w zakresie, w jakim jest to możliwe i zgodne z prawem. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może być skutecznie podniesiony, jeśli nie kwestionuje się ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji dotyczących posiadania informacji przez organ.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku, zadając szereg pytań dotyczących szczepień ochronnych. Organ udzielił odpowiedzi na część pytań, wskazując, że na pozostałe nie posiada informacji lub że nie stanowią one informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na bezczynność organu, uznając, że organ nie uchylił się od obowiązku udostępnienia informacji. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej przez ich niezastosowanie, twierdząc, że organ nie udzielił pełnych odpowiedzi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Bk 127/22 w sprawie ze skargi M. B.na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 20 stycznia
2023 r., sygn. akt II SAB/Bk 127/22, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B.na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku w przedmiocie informacji publicznej, na podstawie
art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę.
Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca w piśmie z 29 października 2022 r. złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku w zakresie danych dot. szczepień ochronnych, formułując następujące pytania:
"1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu
2. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
3. Według informacji od prof. [...] ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu?
10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?"
W odpowiedzi, w piśmie z 7 listopada 2022 r., organ udzielił następującej odpowiedzi:
"Ad. 1. Odpowiedź na pytanie nie mieści się w kategorii informacji publicznej, gdyż jest z zakresu wiedzy medycznej. W Programie Szczepień Ochronnych wskazuje się jedynie czas ochrony po szczepieniach przeciwko: tężcowi -10 lat, krztuścowi - 5 lat, różyczce - 10 lat.
Ad. 2. W ciągu ostatnich 5 lat do tut. organu zgłoszono 700 przypadków stałych oraz 6000 przypadków czasowych przeciwwskazań do szczepień. W Polsce stosuje się listę przeciwwskazań opisanych w ulotkach producentów dołączanych do szczepionek. Odpowiedzialność za te ustalenia ponoszą producenci szczepionek.
Ad. 3. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku nie posiada takich danych. Informację na temat szczepień u cudzoziemców posiada Urząd do Spraw Cudzoziemców przy MSWIA.
Ad. 4. Egzekwowanie obowiązku szczepień dotyczy zarówno dzieci jak i dorosłych. Żaden z lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat nie zgłosił do tut. organu przypadku osoby dorosłej uchylającej się od obowiązkowych szczepień.
Ad. 5. Grzywien na lekarzy za niewywiązanie się ze zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono.
Ad. 6. W ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania organu nie odnotowano przypadków' śmiertelnych.
Ad. 7. W ciągu ostatnich 5 lat nie odnotowano żadnego przypadku ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego.
Ad. 8. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku nie wypłacał nikomu odszkodowania w tym zakresie i nie posiada wiedzy na ten temat.
Ad. 9. Obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jak dotąd nie stwierdzono niezgodności powyższego przepisu z Konstytucją RP.
Ad. 10. Postępowanie w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego w przypadku wystąpienia działania niepożądanego po podaniu szczepionki prowadzone jest przez Rzecznika Praw Pacjenta na podstawie art. 17a-17i ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Ad. 11. Odpowiedź na pytania nie mieści się w kategorii informacji publicznej. Odnośnie badań i analiz po szczepieniu lub wykluczających nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem zachęcamy do kontaktu ze swoim lekarzem prowadzącym.
Ad. 12. Światowa Organizacja Zdrowia propaguje idee szczepień ochronnych i zaleca szczepienia ochronne jako formę zapobiegania chorobom zakaźnym. Skoro zaleca, to nie przymusza do wykonywania szczepień ochronnych".
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność organu
w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, ze skarga była niezasadna. Wyjaśnił, że bezsporna w sprawie pozostaje kwestia, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku należy do kręgu podmiotów obowiązanych do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych. Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą bowiem państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm., dalej jako "u.p.i.s." – art. 10 ust. 1 pkt 3).
W ocenie Sądu I instancji, organ nie uchylił się od realizacji ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji publicznej, ponieważ niezwłocznie, pismem
z 7 listopada 2022 r., udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej. Sąd I instancji uznał, że stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Według WSA w Białymstoku, informację publiczną stanowią przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 u.z.z.ch.z. oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. Nr 254, poz. 1711, dalej jako "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Ponadto, jak stwierdził dalej WSA w Białymstoku, zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej "u.d.i.p.") .
Sąd wskazał też, że brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z. podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów. W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych Sąd wyjaśnił, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest przez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.). Z kolei we wzorach tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 wskazanego rozporządzenia, jedynie zbiorczo wskazano liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień. W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień, a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.
Natomiast nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te każdorazowo pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że jedynie informacje objęte punktami: 2 (liczba szczepień odroczonych z powodu wystąpienia przeciwwskazań), 5 (liczba grzywien nałożonych na lekarzy z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego), 6 (liczba osób, które zmarły z powodu szczepienia), 7 (liczba i rodzaj zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych) i 8 (liczba wypłaconych odszkodowań za odczyny poszczepienne), dotyczyły informacji publicznych w rozumieniu u.d.i.p.
W zakresie dotyczącym pytań 1, 2 (w zakresie podmiotu ustalającego listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce), 3, 4, 9, 10, 11 i 12, Sąd stwierdził, że informacje objęte tymi pytaniami nie posiadają waloru informacji publicznej i już tylko z tego względu – niezależnie od treści odpowiedzi udzielonych przez organ na te pytania – w zakresie tych pytań organowi nie można skutecznie zarzucić bezczynności. Informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię, czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej. Nadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej.
Zdaniem Sądu I instancji, organ udzielił odpowiedzi na wszystkie zadane pytania, odnosząc się do zadanych przez skarżącego pytań. Odpowiadając na pytania 1 i 11 wskazał prawidłowo, że ich zakres nie mieści się w kategorii informacji publicznej. Z kolei odpowiadając na pytanie 3 organ poinformował skarżącego, że nie posiada żądanej informacji, wskazując jednocześnie, że informację na temat szczepień u cudzoziemców posiada Urząd do Spraw Cudzoziemców przy MSWiA.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, reprezentowany przez adwokata. Zaskarżyła wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi i instancji. Oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz składa wniosek o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. przez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącej informacje publiczne, zgodnie z wnioskiem skarżącej, podczas gdy organ administracji publicznej nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że Sąd zaniechał przeprowadzenia dokładnej analizy tych odpowiedzi. Zaznaczyła, że obowiązkiem Sądu jest zbadanie całości sprawy, w tym okoliczności niepodniesionych w skardze przez skarżącą. Obowiązek ten, jak wskazała, wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a. Gdyby zatem Sąd sprostał swojemu obowiązkowi, musiałby dojść do wniosku, iż udzielone przez organ odpowiedzi są niepełne, a więc organ pozostaje w bezczynności.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej podniesiono jeden zarzut - naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 14 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. przez "ich niezastosowanie do oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącej informacje publiczne zgodnie z jej wnioskiem, podczas gdy organ administracji publicznej nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania".
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W odniesieniu do podniesionego w rozpoznanej skardze kasacyjnej zarzutu należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "przez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z 2 marca 2012 r., I OSK 294/12). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z 16 marca 2011 r., II GSK 400/10). Podkreślić należy, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, lecz wyłącznie przez ich niezastosowanie. Tym samym w skardze kasacyjnej powinno się wykazać dlaczego w przyjętym przez Sąd stanie faktycznym, który nie jest kwestionowany, miały zastosowanie lub niezastosowanie powołane w zarzucie przepisy prawa materialnego – co nie ma jednak miejsca zarówno w treści zarzutu, jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje kwalifikacji, dokonanej przez Sąd I instancji, wnioskowanych informacji jako częściowo publicznych a częściowo niepublicznych. Natomiast w istocie kwestionuje sposób zastosowania przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej w świetle ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, które są w jej ocenie nieprawidłowe. Jednak próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono treść odpowiedzi na wniosek jako pełne, w sytuacji gdy zdaniem skarżącej odpowiedzi były niepełne, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne niezastosowanie przepisów prawa materialnego jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktów (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11), a odpowiedź na wniosek w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej podlegająca ocenie w tym postępowaniu, wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy. Niezastosowanie przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń.
Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że wniosek skarżącej w części dotyczył informacji publicznej i zdaniem tego Sądu organ udzielił ją w pełnym zakresie. W odpowiedzi na część pytań organ z uwagi na nieposiadanie tej informacji wskazał inne podmioty, które są właściwe do jej udostępnienia. Wreszcie co do części pytań organ wskazał, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Tych ustaleń Sądu I instancji nie można skutecznie podważać zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich niezastosowanie. W ustalonych przez Sąd okolicznościach, działanie organu uwalniało go od zarzutu bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jak to wskazał autor skargi kasacyjnej, tylko brak pełnej odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, czy nieadekwatnej do treści wniosku skutkować mogło uwzględnieniem skargi na bezczynność. Z niepodważonych w skardze kasacyjnej ustaleń Sądu I instancji wynika, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Skutkowało to prawidłowym oddaleniem skargi przez ten Sąd. W konsekwencji nie są uzasadnione zarzuty naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz 14 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w lakonicznym uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej pomimo zarzucania udzielenia niepełnej informacji (odpowiedzi na pytania) nie wskazał, na które z pytań nie udzielono odpowiedzi lub odpowiedź jest niepełna. Brak jest też określenia w jakim zakresie, z jakich przyczyn odpowiedź na konkretne pytanie jest niepełna. Jest to tym bardziej istotne, że zarzut ten był już formułowany w skardze, ale zarówno w tej skardze jak i w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, te pytania pozostały bez odpowiedzi. W tych okolicznościach niemożliwe jest odniesienie się do tak przedstawionego stanowiska strony skarżącej kasacyjnie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji zaniechał przeprowadzenia dokładnej analizy odpowiedzi na wniosek a było to obowiązkiem Sądu wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a. Tymczasem zarzutu naruszenia tego przepisu nie wskazuje się w podstawach kasacyjnych. A na autorze skargi kasacyjnej określającym podstawy kasacyjne ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy zostały przez Sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem. Jak już wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami kasacyjnymi, które determinują zakres kontroli dokonywanej przez ten Sąd. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność podstaw kasacyjnych.
Odnosząc się do argumentacji związanej z nieposiadaniem przez organ żądanych we wniosku informacji, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p obowiązane do udostępniania informacji publicznej są tylko podmioty będące w posiadaniu takich informacji. W skardze kasacyjnej nie podważono ustalenia Sądu, że organ nie posiada części żądanych informacji a dodatkowo nie zarzucono naruszenia art. 4 ust. 3 u.d.i.p.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło