II SA/Gl 1238/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r., nr [...], zatrzymał M. H. (dalej: "skarżący") uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi prawo jazdy kat. B+E, B, A, nr [...], wydane przez Prezydenta Miasta C., na druku serii [...], wobec nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, o których mowa w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2019 r. poz. 341 z późn. zm., obecnie t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1268, dalej w skrócie: "ustawa"). Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym podkreślił, że w dniu [...] r. odwołał się od negatywnego orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu, składając wniosek o ponowne przeprowadzenie badania lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w L. i nie otrzymał jeszcze odpowiedzi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (w skrócie: "SKO") decyzją z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu podniosło, że decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. skierowano skarżącego na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu, w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przedmiotowe badanie lekarskie miało zostać wykonane w terminie miesiąca, a oryginał orzeczenia lekarskiego miał być przekazany do organu w terminie 3 miesięcy od otrzymania decyzji. Z analizy akt sprawy wynika, że do dnia wydania decyzji przez organ I instancji skarżący nie przedstawił w wymaganym terminie ostatecznego orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ten fakt jest wystarczającą przesłanką zatrzymania prawa jazdy, bowiem przepisy nie wymagają dokonywania innych ustaleń w tym zakresie, w szczególności wykluczają możliwość dokonania ponownej oceny zasadności samego skierowania na badania. Ratio legis tak jednoznacznego rozwiązania ustawowego jest oczywiste, gdyż nadrzędną wartością jest bezpieczeństwo kierowcy oraz pozostałych uczestników ruchu drogowego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/G1 142/12). Określony w decyzji kierującej na badanie lekarskie termin 3 miesięcy na przedstawienie staroście odpowiedniego (prawomocnego - ostatecznego) orzeczenia lekarskiego, ma również zastosowanie w sytuacji kiedy to strona składa wniosek o ponowne przeprowadzenie badania lekarskiego (odwołuje się od orzeczenia lekarskiego WOMP). To w interesie kierowcy jest, aby badanie na które został skierowany, przeprowadził bez zbędnej zwłoki w najszybszym możliwym terminie, tak aby dochować określonego terminu 3 miesięcy. SKO poinformowało, że Instytut Medycyny Pracy w L. nie wyznacza terminów badań lekarskich. Kierowca ustala telefonicznie termin badań lekarskich. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych. W skardze pełnomocnik skarżącego domagał się dopuszczenia dowodu z nagrań rozmów telefonicznych z Instytutem Medycyny Pracy w L. na okoliczność terminu badania lekarskiego oraz wyznaczenia przez Sąd rozprawy. Wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, a także bezpośredniego zastosowania w tej sprawie art. 2, art. 32, art. 45 i art. 77 Konstytucji RP. Rozstrzygnięciom organów obu instancji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) w związku z art. 101 ust. 2 ustawy, poprzez przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi poddania się badaniu lekarskiemu, oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i nie wyjaśnienie, dlaczego termin trzech miesięcy został uchybiony oraz brak zapewnienia równego traktowania zagwarantowanego przepisami Konstytucji RP (art. 2, art. 32, art. 45 i art. 77). W uzasadnieniu skargi akcentował brak indywidualnie ustalonego terminu badania skarżącego przez Instytut Medycyny Pracy w L. mimo dwukrotnych rozmów telefonicznych w tej kwestii, za co skarżący nie może ponosić kary. Sam natomiast brak wpływu skarżącego na wyznaczenie terminu badania lekarskiego potwierdza naruszenie przy rozpatrywaniu sprawy zasady demokratycznego państwa prawa i świadczy o braku praworządności. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w niej zastosowanie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd, na podstawie akt sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] r., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., w świetle powołanych wyżej kryteriów, uznał, że odpowiada ona prawu i nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uzasadniałyby jej uchylenie. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że skarżący ma zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 10-ciu miesięcy, co wynika z prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w C. [...] Wydział Karny z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Tymczasem, zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega m.in. osoba (...) jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości. Szczegółowe warunki i tryb przeprowadzenia badania lekarskiego i jego zakres określa na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 81 ust. 1 ustawy, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (obecnie t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 2213). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy (§ 10 ust. 1 pkt 1), a uprawniony lekarz po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wystawia orzeczenie lekarskie (§ 7). Jednocześnie ponowne badanie lekarskie przeprowadzają jednostki uprawnione wskazane w § 11 rozporządzenia, na podstawie art. 79 ust. 4 i 5 ustawy. Regulacja dotycząca czynności specjalistycznych (badania lekarskie, sposób ich przeprowadzania i rozpoznawania odwołań), którą przewiduje przedmiotowe rozporządzenie, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Przyjmuje się, iż orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi nie należy do kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie stanowi ono ani o prawach, ani o obowiązkach osoby badanej wynikających z przepisów prawa. Dopiero decyzja wydana na podstawie takiego orzeczenia przez organ administracji publicznej ma charakter władczy i rozstrzygający (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 17 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1273/04; z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 251/06; z dnia 22 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 840/08; z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK973/08; z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 547/10; z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt. I OSK 1859/10). Ustawodawca w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy wymienił enumeratywnie przypadki, kiedy starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy. Jednym z takich przypadków jest sytuacja kiedy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych lub psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy (art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) w związku z art. 101 ust. 2 ustawy). Pojęcie "wymagany termin przedstawienia orzeczenia", o jakim mowa w art. 101 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy należy rozumieć w ten sposób, iż: "Osoba skierowania na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lub 3, jest obowiązana do: 1) poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu; 2) przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu.". Wydawana na podstawie tego przepisu decyzja nie ma charakteru uznaniowego lecz jest decyzją, którą organ jest zobowiązany wydać w każdym przypadku opisanym w hipotezie tej normy prawnej. To oznacza, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (por. np. wyroki sądów administracyjnych o sygn. akt: I OSK 778/15 z 7 lutego 2017 r.; IV SA/Po 674/17 z 15 listopada 2017 r.; II SA/Rz 1782/16 z 6 kwietnia 2017 r.). Taka sytuacja zaistniała w odniesieniu do skarżącego, który prawomocną decyzją został skierowany na badanie lekarskie w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Badaniu temu powinien się poddać w terminie 30 dni od dnia uzyskania przez tą decyzję przymiotu ostateczności. Wobec nie przedstawienia orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, zasadnym było w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy, wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Orzekające w sprawie organy dokonując oceny sytuacji skarżącego miały na względzie cel ustawy, to jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym pozostaje, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg. Temu celowi ma służyć gwarancja zapewniona w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1699/16). Dodatkowo, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających dotyczy tylko dokumentów i to pod wskazanymi tam warunkami, stąd też wniosek pełnomocnika skarżącego zawarty w skardze z dnia 7 września 2020 r. nie został uwzględniony (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 262/17). Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wobec spełnienia warunków wynikających z treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.). Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 omawianej ustawy przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (por. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt II OPS 6/19). Na podstawie § 1 zarządzenia nr 31 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach dalszych działań profilaktycznych przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się wirusa SARS-CoV-2 w związku z objęciem miasta Gliwice i niektórych innych miast województwa śląskiego obszarem czerwonym, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lutego 2021 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 przywołanej ustawy, skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na dzień 7 kwietnia 2021 r., o czym zawiadomiono pełnomocnika skarżącego i organ administracji, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż w kontrolowanej sprawie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w szczególności materiał dowodowy został zgromadzony zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz prawidłowo oceniony stosownie do art. 80 k.p.a., a ponadto był wystarczający do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (w tym przepisów powołanych w skardze). W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji. Wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.