III FZ 636/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 822/24 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 17 października 2024 r., nr 1001-IEE.7192.260.2024.2.JS w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 30 września 2025 r., I SA/Łd 822/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił zażalenie A. P. (dalej: "skarżący", "strona") na zarządzenie Przewodniczącego I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 2 stycznia 2025 r., I SA/Łd 822/24. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że zarządzeniem z 2 stycznia 2025 r. Przewodniczący Wydziału I określił wpis sądowy od skargi strony na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 17 października 2024 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z 2 września 2024 r. zawieszające postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego na kwotę 100 zł. Skarżący został wezwany do uiszczenia ww. wpisu, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe zarządzenie skarżący złożył zażalenie, w którym domagał się jego uchylenia. Postanowieniem z 25 lutego 2025 r. III FZ 109/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 19 maja 2025 r., pismem z tej samej daty ponownie doręczono skarżącemu odpis prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 2 stycznia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W terminie przewidzianym na uzupełnienie braku fiskalnego skargi, tj. 11 czerwca 2025 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi postanowieniem z 28 lipca 2025 r. I SPP/Łd 101/25 odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od ww. rozstrzygnięcia, postanowieniem z 3 września 2025 r. I SPP/Łd 101/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 28 lipca 2025 r. W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania wszczętego wnioskiem o prawo pomocy, Przewodniczący Wydziału I 4 sierpnia 2025 r. zarządził o doręczeniu skarżącemu odpisu prawomocnego zarządzenia z 2 stycznia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwanie do uiszczenia wpisu skarżący odebrał 8 września 2025 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wniósł 15 września 2025 r. zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 2 stycznia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu, domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści uzasadnienia skarżący wskazał na trudną sytuację materialną, która uniemożliwia mu uiszczenie kwoty wpisu. Jednocześnie podniósł, że oddalenie zażalenia spowoduje, że skarżący zostanie pozbawiony prawa do sądu. Uznając, że zażalenie skarżącego na prawomocne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 2 stycznia 2025 r. jest niedopuszczalne, sąd pierwszej instancji je odrzucił (pełny tekst uzasadnienia orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 3. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 7 października 2025 r. skarżący zaskarżył postanowienie sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu pisma wskazał na naruszenie art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 Konstytucji RP oraz art. 49 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez wydanie wyroku przez sąd, który ze względu na sposób wyłonienia nie spełniał warunku niezależności i bezstronności. W ocenie strony polskie sądy pozbawiają ja prawa do skutecznego środka odwoławczego stosując procedurę, której zasada jest "brak uzupełnienie brak fiskalnego" lub odmowa prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw dlatego podlega oddaleniu. 4. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia, których przedmiotem jest: 1) przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu; 1a) odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3; 1b) umorzenie postępowania; 2) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61; 4) odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku; 5) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa; 5a) odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia; 6) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego; 7) odrzucenie skargi kasacyjnej; 8) odrzucenie zażalenia; 9) zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej; 10) ukaranie grzywną. Powołany przepis wprost zatem określa okoliczności, w których dopuszczalne jest wniesienie przez stronę środka zaskarżenia w postaci zażalenia, a dodatkowo z przepisów szczególnych wynika, że zażalenie służy także na niektóre zarządzenia przewodniczącego, tj. na zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania pisma, którego strona nie uzupełniła lub nie poprawiła w terminie (art. 49 § 2 p.p.s.a.) oraz na zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych (art. 227 § 1 p.p.s.a.), na co wskazuje treść art. 198 p.p.s.a. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, zgodnie z którym przepis art. 227 § 1 p.p.s.a. odnosi się do zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, nie odnosi się natomiast do kolejnego zarządzenia (pisma), wzywającego do wykonania wcześniejszego prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Zażalenie na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu jest niedopuszczalne (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2011 r., II FZ 714/10; z 5 lutego 2011 r., II FZ 4/11; z 17 października 2012 r., I OZ 785/12; z 29 czerwca 2017 r., II GZ 490/17; z 13 czerwca 2018 r., II OZ 590/18; z 11 stycznia 2022 r., III OZ 1300/21, z 6 lutego 2023 r., III FZ 32/23; z 15 listopada 2023 r., I OZ 516/23; z 7 grudnia 2023 r., I OZ 580/23 oraz z 5 grudnia 2024 r., I OZ 756/24). Tak więc w obowiązującym stanie prawnym zażalenie na zarządzenie (pismo) wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego nie przysługuje. Wniesienie takiego środka zaskarżenia jest wobec tego niedopuszczalne i skutkuje jego odrzuceniem. Odnosząc się zaś do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że okoliczności związane z powołaniem składu orzekającego nie mogły wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Kwestionowanie prawidłowości powołania sędziego odbywa się bowiem w trybie przepisu art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), w przypadku złożenia na jego podstawie wniosku o wyłączenie sędziego. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.