III OZ 52/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1450/24 o odrzuceniu skargi P.P. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia 1 lipca 2024 r. nr CKL-638-2024/F/POL w przedmiocie ustalenia stanu zdrowia oraz zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby w Policji postanawia oddalić zażalenie. Pismem z dnia 19 sierpnia 2024 r. adwokat A.K. (dalej w skrócie: "pełnomocnik") wniosła w imieniu P.P. (dalej w skrócie: "skarżący") skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia 1 lipca 2024 r. nr CKL-638-2024/F/POL w przedmiocie ustalenia stanu zdrowia oraz zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby w Policji. Skargę podpisał Pełnomocnik. Ponieważ do skargi nie dołączono pełnomocnictwa, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 września 2024 r. Sąd wezwał Pełnomocnika do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została zwrócona do Sądu z adnotacją o jej dwukrotnym awizowaniu i zwrocie z powodu niepodjęcia jej przez adresata w terminie. Zarządzeniem z dnia 16 października 2024 r. powyższe wezwanie uznano za doręczone Pełnomocnikowi z dniem 30 września 2024 r. w trybie art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1450/24 odrzucił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że skarga okazała się niedopuszczalna, ponieważ nie uzupełniono jej braków formalnych, co uniemożliwiało nadanie jej dalszego biegu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Stosownie do treści art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Obowiązek ten potwierdza art. 46 § 3 p.p.s.a., z którego wynika, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W niniejszej sprawie Pełnomocnik został wezwany, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełniania jej braku formalnego, poprzez złożenie stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona Pełnomocnikowi, w trybie art. 73 p.p.s.a., w dniu 30 września 2024 r., a zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał w dniu 7 października 2024 r. Jak wynika z akt sądowych, w wyznaczonym terminie Pełnomocnik nie uzupełnił braku formalnego skargi. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, z którego wynika, że przed odrzuceniem skargi sąd administracyjny nie jest zobowiązany dodatkowo wezwać bezpośrednio samą stronę skarżącą do podpisania skargi. Nie ma bowiem podstaw prawnych do ponownego wezwania do uzupełnienia braków skargi bezpośrednio skarżącego w sytuacji, w której mimo prawidłowego wezwania nie zostały one uzupełnione przez jego pełnomocnika, którego wskazano w takim charakterze w ramach sporządzenia i wniesienia skargi (por. postanowienia NSA z dnia: 23 marca 2017 r., sygn. akt I FZ 2/17; 27 listopada 2020 r., sygn. akt I FZ 252/20; 28 lutego 2022 r., sygn. akt I FZ 262/21). Zdaniem WSA w Warszawie, przepisy p.p.s.a. nie pozwalają na przyjęcie, że brak formalny (w tej sprawie niedołączenie dokumentu wykazującego umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu skarżącego) może na skutek jego nieuzupełnienia w ustawowym terminie przekształcić się w inny brak formalny (w tej sprawie brak podpisu skarżącego pod skargą). Skarga została bowiem podpisana stosownie do wymogów określonych w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia P.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z powodu jej braków formalnych, pomimo wadliwego wezwania do ich uzupełnienia, poprzez brak wezwania skarżącego do samodzielnego podpisania skargi, podczas, gdy dopiero brak podpisania skargi przez skarżącego, po uprzednim wezwaniu do tego przez Sąd pierwszej instancji, mógłby skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.; 2) art. 49 § 1, art. 57 § 1 i art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., poprzez brak wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi i jej odrzucenie, mimo, że skarga mogła otrzymać prawidłowy bieg wskutek prawidłowego wezwania skarżącego do samodzielnego podpisania skargi, czemu WSA w Warszawie uchybił. W uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w nim zarzutów, powołując się na wskazane orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism zostały uregulowane w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Ponadto, na mocy art. 37 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Zamierzonego skutku nie mogły odnieść podniesione w zażaleniu zarzuty, wskazujące na obowiązek Sądu pierwszej instancji do wezwania samego skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro bowiem skarga została sporządzona, wniesiona i podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokat A.K., która wskazała w skardze, że działa w imieniu skarżącego, to WSA w Warszawie, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., prawidłowo wezwał Pełnomocnika do złożenia stosownego pełnomocnictwa i nie był zobowiązany (z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi) do wzywania samego skarżącego do podpisania przedmiotowego środka zaskarżenia. Podkreślić należy, iż dwukrotne wzywanie do uzupełnienia braków formalnych skargi: najpierw pełnomocnika – do złożenia stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu strony, a następnie strony – do osobistego podpisania skargi, prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych przyczyn nie korzystają. Argumentacja autora zażalenia prowadziłaby do sytuacji, w której w sprawie miałoby dojść do niejako "dwuetapowej" procedury uzupełniania braków formalnych skargi – w przypadku nieuzupełnienia braków przez profesjonalnego pełnomocnika strona powinna dostać swoistą "drugą szansę", mogąc uzupełnić samodzielnie braki formalne skargi (brak pełnomocnictwa "przerodziłby się" w brak podpisu pod skargą). Rozwiązanie takie prowadziłoby do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez profesjonalnego pełnomocnika, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów, którym to przywilejem byłoby nieodrzucenie skargi mimo zajścia ustawowych przesłanek i wzywanie bezpośrednio strony do uzupełnienia braków, pomimo że zdecydowała się ona na działanie za pomocą pełnomocnika. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez niego wiedzę i doświadczenie zawodowe, nie zaś dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki w porównaniu z obowiązkami wobec stron, które takiego pełnomocnika nie ustanowiły (por. m.in. postanowienia NSA z dnia: 21 grudnia 2023 r., sygn. akt I FZ 310/23; 29 listopada 2023 r., sygn. akt I FZ 248/23; 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OZ 712/22; 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OZ 459/22; 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OZ 403/22; 9 marca 2022 r., sygn. akt I OZ 71/22; 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OZ 422/21; 23 maja 2017 r., sygn. akt II GZ 367/17; 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I FSK 637/15; 11 lipca 2023 r., sygn. akt II GZ 236/23). Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela poglądów zawartych w powołanych w zażaleniu orzeczeniach sądów administracyjnych. Skoro zatem z akt sprawy wynika, że przesyłka Sądu, zawierająca wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, została prawidłowo (w trybie art. 73 p.p.s.a.) doręczona Pełnomocnikowi w dniu 30 września 2024 r., to siedmiodniowy termin do uzupełnienia w/w braku formalnego skargi upływał w dniu 7 października 2024 r. W wyznaczonym terminie Pełnomocnik nie uzupełnił braku formalnego skargi, a zatem podlegała ona odrzuceniu w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.