II SA/Gl 1589/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia "J." w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 września 2024 r. nr SKO/OS/41.9/629/2024/15086/KK w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Pismem z 30 października 2024 r. Stowarzyszenie "J." w J. (dalej "Skarżący" lub "Stowarzyszenie"), wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 września 2024 r., nr SKO/OS/41.9/629/2024/15086/KK, w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Skargę podpisał A.J. jako przedstawiciel Stowarzyszenia. Pismem z 10 grudnia 2024 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 6 grudnia 2024 r. wezwano Skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania strony skarżącej. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący do pisma z 14 grudnia 2024 r. załączył pismo z Urzędu Miejskiego w J. z 14 czerwca 2023 r., nr [...] o rejestracji stowarzyszenia zwykłego pod numerem [...], protokół nr [...] z 6 czerwca 2023 r. z zebrania założycielskiego Stowarzyszenia, uchwałę nr [...] o założeniu Stowarzyszenia z 6 czerwca 2023 r., uchwałę nr [...] z 6 czerwca 2023 r. o wyborze przedstawiciela Stowarzyszenia i uchwałę nr [...] z 6 czerwca 2023 r. o przyjęciu regulaminu stowarzyszenia zwykłego wraz z regulaminem. Pismem z 10 stycznia 2025 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 9 stycznia 2025 r. wezwano Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie imiennej listy wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania oraz stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami tego Stowarzyszenia; złożenie pełnomocnictwa dla A.J. - podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia - do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi bądź podpisanie skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia, ewentualnie nadesłanie nowego egzemplarza skargi, podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia; nadesłania odpisu skargi podpisanego przez umocowane do tego osoby – wszystko to w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie Skarżący odebrał w dniu 15 stycznia 2025 r. i w sprawie objętej sygn. akt II SA/Gl 1589/24, Stowarzyszenie nie udzieliło odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te określa art. 46 p.p.s.a. W świetle art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. skarga powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie stroną skarżącą jest stowarzyszenie zwykłe, co wynika ze złożonego przez stronę do akt sądowych odpisu pisma Urzędu Miejskiego w J. z 14 czerwca 2023 r. Kwestię zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym reguluje przepis art. 25 p.p.s.a., stanowiąc w § 3, że zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do treści art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi, nieuzupełnienie w powyższym terminie braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem, co wynika z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261; dalej "p.o.s.") stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej. Stowarzyszenie zwykłe jako jednostka organizacyjna posiada jednak zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjny. Ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2018 r., II OSK 1157/17). Stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel albo zarząd (art. 41a ust. 1 p.o.s.). Podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności (art. 41a ust. 2 p.o.s.). Sąd podziela ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, że wniesienie skargi w imieniu stowarzyszenia zwykłego do wojewódzkiego sądu administracyjnego należy uznać za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Powyższe uzasadnia się tym, że konkretna sprawa dotycząca konkretnej decyzji może wiązać się z różnymi skutkami nie tylko faktycznymi, ale i prawnymi. Niektóre sprawy mogą powodować daleko idące skutki prawne. W określonych sprawach w przypadku wniesienia skargi, nie chodzi bowiem tylko o obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, ale także o skutki, jakie mogą powstać w przyszłości w związku z konkretną sprawą, np. finansowe. Jak stanowi art. 40 ust. 1b p.o.s. każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem. Odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 grudnia 2020 r., II OSK 1650/18; 22 lutego 2017 r., II OSK 1445/15). W konsekwencji należy przyjąć, że przedstawiciel może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli wszyscy członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Właściwym dokumentem, z którego wynika upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 stycznia 2019 r., II OZ 13/19; 21 czerwca 2022 r., III OZ 403/22; 14 lutego 2017 r., II OZ 105/17). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności sprawy należy wskazać, że w odpowiedzi na wezwania do usunięcia braków formalnych skargi z 10 grudnia 2024 r. i 10 stycznia 2025 r. przedstawiciel Stowarzyszenia A.J. przedłożył: protokół z zebrania założycielskiego Stowarzyszenia, uchwałę o założeniu Stowarzyszenia, uchwałę o wyborze jego osoby na przedstawiciela Stowarzyszenia oraz uchwałę o przyjęciu regulaminu Stowarzyszenia wraz z regulaminem. Ww. wezwania zostały doręczone przedstawicielowi Stowarzyszenia 13 grudnia 2024 r. i 15 stycznia 2025 r., a zatem termin do usunięcia braków mijał odpowiednio 20 grudnia 2024 r. i 22 stycznia 2025 r. Przedstawiciel Stowarzyszenia nie przedłożył imiennej listy członków ani żadnych innych dokumentów, z których wynikałby skład osobowy Stowarzyszenia. Uniemożliwia to ustalenie, które osoby fizyczne jako członkowie Stowarzyszenia posiadają legitymację procesową w postępowaniu sądowym. Wskazać w tym miejscu należy, że przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie wcale nie musi być jego członkiem. Przedstawiciel Stowarzyszenia nie przedłożył także pełnomocnictwa udzielonego mu przez wszystkich członków Stowarzyszenia do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie do wniesienia skargi w imieniu Stowarzyszenia. Przedstawiciel wskazany w regulaminie stowarzyszenia może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli wszyscy członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Podkreślić bowiem trzeba, że przedstawiciel nie posiada wynikającego z pełnienia tej funkcji umocowania do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem, co jednoznacznie wynika z art. 40 ust. 2 p.o.s. Wobec tego przedstawiciel A.J. mógłby działać w imieniu Stowarzyszenia (w tym wnieść skargę), jednakże tylko na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia, a nie tylko na podstawie funkcji przedstawiciela powierzonej mu w regulaminie, czy też uchwałą. Abstrahując od faktu, że brak jest dokumentu, z którego wynikałby skład osobowy Stowarzyszenia, to regulamin Stowarzyszenia nie zawiera żadnych postanowień wskazujących na umocowanie przedstawiciela do reprezentowania członków Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi. Tym samym nie stanowi on źródła upoważnienia do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, jaką jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W terminie wyznaczonym na usunięcie braków formalnych skargi nie doszło do podpisania przez wszystkich członków Stowarzyszenia złożonego egzemplarza skargi ani nie przedłożono nowego egzemplarza skargi podpisanego przez umocowane osoby, nie złożono odpisu skargi. Podkreślić należy, że jawność ewidencji stowarzyszeń zwykłych nie zwalnia strony postępowania sądowoadministracyjnego od obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2024 r., III OZ 142/24). W tej sytuacji, Sąd uznał, że nie zostały uzupełnione braki formalne skargi. Należy wskazać, że sygnatury: II SA/Gl 1589/24, akt II SA/Gl 1639/24 i II SA/Gl 579/24 dotyczą spraw, które zostały zapoczątkowane wniesieniem oddzielnych skarg. Stanowią trzy różne sprawy administracyjne, a zgodnie z art. 46 p.p.s.a. każda skarga jest oddzielnym pierwszym pismem procesowym w danej sprawie i w związku z art. 49 p.p.s.a. może otrzymać prawidłowy bieg tylko w przypadku zachowania braków formalnych, które należy uzupełnić prawidłowo w każdej sprawie oddzielnie. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., w zw. z art. 46 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w postanowieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.