III OZ 408/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1589/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 września 2024 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 30 października 2024 r. Stowarzyszenie [...] w [...] (dalej jako: "skarżący" lub "Stowarzyszenie"), wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej jako: "SKO") z dnia 30 września 2024 r., nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Skargę podpisał [...] jako przedstawiciel Stowarzyszenia. Pismem z dnia 10 grudnia 2024 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 grudnia 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania strony skarżącej. W odpowiedzi na wezwanie skarżący do pisma z dnia 14 grudnia 2024 r. załączył pismo z Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 14 czerwca 2023 r., nr [...] o rejestracji stowarzyszenia zwykłego pod numerem [...], protokół nr 1/2023 z dnia 6 czerwca 2023 r. z zebrania założycielskiego Stowarzyszenia, uchwałę nr 1 o założeniu Stowarzyszenia z dnia 6 czerwca 2023 r., uchwałę nr 2/2023 z dnia 6 czerwca 2023 r. o wyborze przedstawiciela Stowarzyszenia i uchwałę nr 3/2023 z dnia 6 czerwca 2023 r. o przyjęciu regulaminu stowarzyszenia zwykłego wraz z regulaminem. Pismem z dnia 10 stycznia 2025 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 9 stycznia 2025 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie imiennej listy wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania oraz stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami tego Stowarzyszenia; złożenie pełnomocnictwa dla [...] – podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia – do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi bądź podpisanie skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia, ewentualnie nadesłanie nowego egzemplarza skargi, podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia; nadesłania odpisu skargi podpisanego przez umocowane do tego osoby – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie skarżący odebrał w dniu 15 stycznia 2025 r. i w sprawie objętej sygn. akt II SA/Gl 1589/24, Stowarzyszenie nie udzieliło odpowiedzi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1589/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach: odrzucił skargę, wskazując m.in., że wniesienie skargi w imieniu stowarzyszenia zwykłego do wojewódzkiego sądu administracyjnego należy uznać za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Powyższe uzasadnia się tym, że konkretna sprawa dotycząca konkretnej decyzji może wiązać się z różnymi skutkami nie tylko faktycznymi, ale i prawnymi. Niektóre sprawy mogą powodować daleko idące skutki prawne. W określonych sprawach w przypadku wniesienia skargi, nie chodzi bowiem tylko o obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, ale także o skutki, jakie mogą powstać w przyszłości w związku z konkretną sprawą, np. finansowe. Jak stanowi art. 40 ust. 1b p.o.s. każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem. Odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 grudnia 2020 r., II OSK 1650/18; 22 lutego 2017 r., II OSK 1445/15). W konsekwencji należy przyjąć, że przedstawiciel może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli wszyscy członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Właściwym dokumentem, z którego wynika upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 stycznia 2019 r., II OZ 13/19; 21 czerwca 2022 r., III OZ 403/22; 14 lutego 2017 r., II OZ 105/17). Przedstawiciel Stowarzyszenia nie przedłożył imiennej listy członków ani żadnych innych dokumentów, z których wynikałby skład osobowy Stowarzyszenia. Uniemożliwia to ustalenie, które osoby fizyczne jako członkowie Stowarzyszenia posiadają legitymację procesową w postępowaniu sądowym. Wskazać w tym miejscu należy, że przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie wcale nie musi być jego członkiem. Przedstawiciel Stowarzyszenia nie przedłożył także pełnomocnictwa udzielonego mu przez wszystkich członków Stowarzyszenia do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie do wniesienia skargi w imieniu Stowarzyszenia. Przedstawiciel wskazany w regulaminie stowarzyszenia może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli wszyscy członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Podkreślić bowiem trzeba, że przedstawiciel nie posiada wynikającego z pełnienia tej funkcji umocowania do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem, co jednoznacznie wynika z art. 40 ust. 2 p.o.s. Wobec tego przedstawiciel [...] mógłby działać w imieniu Stowarzyszenia (w tym wnieść skargę), jednakże tylko na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia, a nie tylko na podstawie funkcji przedstawiciela powierzonej mu w regulaminie, czy też uchwałą. Abstrahując od faktu, że brak jest dokumentu, z którego wynikałby skład osobowy Stowarzyszenia, to regulamin Stowarzyszenia nie zawiera żadnych postanowień wskazujących na umocowanie przedstawiciela do reprezentowania członków Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi. Tym samym nie stanowi on źródła upoważnienia do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, jaką jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W terminie wyznaczonym na usunięcie braków formalnych skargi nie doszło do podpisania przez wszystkich członków Stowarzyszenia złożonego egzemplarza skargi ani nie przedłożono nowego egzemplarza skargi podpisanego przez umocowane osoby, nie złożono odpisu skargi. Podkreślić należy, że jawność ewidencji stowarzyszeń zwykłych nie zwalnia strony postępowania sądowoadministracyjnego od obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2024 r., III OZ 142/24). Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wywiodło skarżące Stowarzyszenie zaskarżając je w całości, w którym wyraziło niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. W odpowiedzi na zażalenie SKO nie podzieliło argumentacji podniesionej w zażaleniu i wniosło o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Brak w tym zakresie jest brakiem formalnym, uzupełnianym w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę w sytuacji, gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie skargę do WSA w Gliwicach wniosło stowarzyszenie zwykłe. Stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Natomiast przedstawiciel (lub zarząd) wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Wskazać należy, że stowarzyszeniu zwykłemu niewątpliwie przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Oznacza to, że przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Właściwym dokumentem, z którego wynika upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Źródłem takiego upoważnienia nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2018 r., II OSK 1157/17, Legalis). Jak również, wola wszystkich członków Stowarzyszenia w zakresie wniesienia w imieniu Stowarzyszenia skargi kasacyjnej (a także skargi) winna być wyrażona co do konkretnej sprawy, a nie ogólnie, abstrakcyjnie. Konkretna sprawa dotycząca konkretnej decyzji może wiązać się z różnymi skutkami nie tylko faktycznymi, ale i prawnymi. Niektóre sprawy mogą powodować daleko idące skutki prawne. W określonych sprawach w przypadku wniesienia skargi do Sądu pierwszej instancji czy też skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie chodzi bowiem tylko o obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od takiej skargi, ale także o skutki jakie mogą powstać w przyszłości w związku z konkretną sprawą (...). Określone skutki mogą też powstać w konkretnej sprawie w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji bądź Naczelnym Sądem Administracyjnym (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1445/15, Legalis). Innymi słowy, w realiach niniejszej sprawy, wniesienie do Sądu skargi jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, zaś właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach słusznie podniósł, że przedstawiciel Stowarzyszenia nie przedłożył imiennej listy członków ani żadnych innych dokumentów, z których wynikałby skład osobowy Stowarzyszenia oraz nie przedłożył pełnomocnictwa udzielonego mu przez wszystkich członków Stowarzyszenia do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie do wniesienia skargi w imieniu Stowarzyszenia. Wskazać należy, że z dołączonych do akt sprawy protokołów i uchwał wynika wyłącznie, że w zebraniu założycielskim Stowarzyszenia wzięły udział trzy osoby, w tym na przewodniczącego i zarazem protokolanta wybrano [...]. Ani Sądowi pierwszej instancji ani Naczelnymi Sądowi Administracyjnemu nie jest znany skład osobowy Stowarzyszenia, zaś wszelkie protokoły i uchwały są podpisane wyłącznie przez [...], które – jak już wyżej wskazano – pełnił funkcję przewodniczącego i protokolanta. Podobnie nie sposób uznać, że do skargi zostało przedłożone prawidłowe i skuteczne pełnomocnictwo procesowe. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo wezwał Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie imiennej listy wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania oraz stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami tego Stowarzyszenia oraz złożenie pełnomocnictwa dla [...] – podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia – do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi bądź podpisanie skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia, ewentualnie nadesłanie nowego egzemplarza skargi, podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia, nadesłania odpisu skargi podpisanego przez umocowane do tego osoby – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Stowarzyszenie odebrało wezwanie do uzupełnienia braków formalnych w dniu 15 stycznia 2025 r., zaś termin na uzupełnienie przedmiotowych braków upływał wraz z dniem 22 stycznia 2025 r. Stowarzyszenie nie uzupełniło braków formalnych skargi w wyznaczonym ustawowym terminie. W związku z powyższym nie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w tym samym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.