III FSK 163/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "M." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 339/23 w sprawie ze skargi "M." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 lipca 2023 r., nr 2801-IEE.7192.78.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "M." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 339/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA) oddalił skargę "M." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 21 lipca 2023 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, pomimo zasadnego zarzutu braku możliwości prawnych do dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej; 2) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie sytuacji, w której organ dokonał czynności egzekucyjnych pomimo wygaśnięcia zobowiązania i w rezultacie oddalenie przez WSA skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia; 3) art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz w związku z art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.) poprzez oddalenie skargi bez dogłębnej analizy wszystkich aspektów sprawy, w szczególności analizy czy skarga na czynności była zasadna z powodów innych niż podnoszone przez Skarżącą. WSA wydając wyrok powinien był natomiast zastosować art. 145 § 1 P.p.s.a. i uchylić postanowienie Dyrektora IAS w całości oraz przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Do Sądu pierwszej instancji zaskarżone zostało postanowienie Dyrektora IAS w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygnięcie to zakreśla granice rozpoznania sprawy zarówno przez WSA, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponieważ w skardze kasacyjnej, podobnie jak w skardze, Skarżąca podnosiła argumenty wykraczające poza granice przedmiotu sprawy przede wszystkim stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. kognicja organów jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych (por. wyroki NSA: z dnia 1 kwietnia 2014 r. II FSK 1255/13, z dnia 24 października 2014 r. II GSK 1377/13, z dnia 2 kwietnia 2015 r. II FSK 778/13, z dnia 18 sierpnia 2015 r. II FSK 1688/13, z dnia 5 października 2017 r. II FSK 1202/17, z dnia 8 grudnia 2017 r. II FSK 3048/15, z dnia 24 kwietnia 2019 r. II FSK 1370/17, z dnia 4 listopada 2021 r. III FSK 112/21 – publ. orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Zatem skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny (jej zakres jest ograniczony zakresem stosowania innych środków zaskarżenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skarga do sądu powszechnego. Jak już powiedziano, skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a to oznacza, iż w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie jest zatem dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (vide wyrok NSA z 22 sierpnia 2024 r., III FSK 161/24 i powołane tam orzecznictwo), jak utrzymuje Skarżąca. Nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko, iż w ramach skargi na czynności egzekucyjne organ powinien badać przedawnienie zobowiązań podatkowych. Kwestia ta zresztą była badana w ramach zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., na co słusznie zwrócił uwagę WSA. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. sędzia J. Pruszyński sędzia B. Dauter sędzia J. Sokołowska