II SA/Ol 212/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat M. C. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Z akt sprawy przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wynika, że D.S. (dalej Skarżący) złożył 7 października 2024 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na leki, prąd, opał i opłaty mieszkaniowe. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, nie stać go na wykup leków, zakupu opału i opłacenie rachunków. Burmistrza Miasta O. decyzją z 19 listopada 2024 r. odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zaspokojenie innych potrzeb, tj. pokrycie kosztów opłat mieszkaniowych. W uzasadnieniu decyzji organ jako powód odmowy przyznania zasiłku celowego wskazał przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 776 zł. Organ wskazał również, że rozpatrzył wniosek pod kątem przyznania wsparcia w formie specjalnego zasiłku celowego. Skarżący wywiódł od powyższej decyzji odwołanie w którego treści wskazał, że choruje na [...], jest po przebytych operacjach [...], po [...]. Zaznaczył, że nie stać go na opłaty mieszkaniowe, ponieważ większość pieniędzy przeznacza na leki i opatrunki, które są mu niezbędne do jakiegokolwiek funkcjonowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu decyzją z 8 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skarżący ma [...] lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma dwie siostry, które nie udzielają mu wsparcia finansowego. Skarżący jest osobą niepełnosprawną, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności (Orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] 2012 roku). Przyczyną niepełnosprawności jest schorzenie narządu [...], leczy się z powodu [...], ma problemy w poruszaniu się, chodzi [...]. Organ wskazał również, że z zaświadczenia lekarskiego z 26 września 2024 r. wynika, że skarżący ma przewlekłą [...]. Wymaga dalszego leczenia i kontroli w poradni chirurgicznej. Organ zaznaczył, że Skarżący od 2012 roku nie ubiegał się o zmianę orzeczenia, a z aktualnego wynika, że wymaga odpowiedniego zatrudnienia w Zakładzie Pracy Chronionej. Organ odnotował, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że ten ponosi duże koszty związane z leczeniem i dojazdami do lekarzy. Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o zmianie opłat za lokal, który zajmuje Skarżący. Z zawiadomienia wynika, że opłaty wynoszą miesięcznie 138,61 zł. Na dzień 30 czerwca 2024 r. stan finansowy lokalu przedstawiał się następująco: - eksploatacja, media - niedopłata 163,07 + odsetki 1,39 zł, - zaległość sądowa - niedopłata 2294,95 zł + odsetki 1380,91 zł + upomnienia 17,60zł, - opłata za wywóz nieczystości - niedopłata 1154,00 zł + odsetki 70,24 zł. Kolegium w kontekście sytuacji materialnej skarżącego wskazało, że ten w październiku 2024 roku dysponował dochodem w kwocie 1000,00 zł - zasiłek stały. Również w październiku przyznano skarżącemu specjalny zasiłek celowy na zakup leków i leczenia w kwocie 100,00 zł, częściowe pokrycie kosztów opłat mieszkaniowych 100,00 zł, częściowe pokrycie kosztów opłat energii elektrycznej 50,00 zł. Wcześniej miał przyznany na m-c wrzesień i październik zasiłek na żywność w kwocie 100,00 zł. W dalszej części argumentacji Kolegium wskazało, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2). W myśl przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zmianami), zwanej dalej ustawą prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł (obowiązująca do końca 2024 roku), zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że skarżący bezsprzecznie przekracza ustawowe kryterium dochodowe, ponieważ jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (października) wyniósł 1000,00 zł. Kolegium zaznaczyło, że pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności długotrwałej lub ciężkiej choroby, alkoholizmu. Zdaniem organu sytuacja materialno-bytowa oraz zdrowotna skarżącego nie jest krytyczna i na tyle odbiegająca od sytuacji innych osób ubiegających się o pomoc, aby uzasadniała przyznanie pomocy na szczególnych zasadach. Zarówno schorzenia z jakimi się zmaga skarżący jak i niepełnosprawność, nie są zdarzeniem nagłym i niespodziewanym, który wskazywałby na szczególnie uzasadniony przypadek, choroby na które leczy się od wielu lat, są długotrwałymi dolegliwościami. Do akt skarżący nie dołączył żadnych dokumentów (zaświadczeń lekarskich) potwierdzających jego aktualny stan zdrowia. Kolegium podkreśliło, że decyzją z dnia 2 października 2024 roku, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 9 września 2024 r. organ I instancji przyznał świadczenie z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego bezzwrotnego na częściowe pokrycie kosztów opłat mieszkaniowych w wysokości 100,00 zł. Skarżący zaś podczas prowadzonego postępowania oświadczył, że przyznanych środków finansowych nie przeznaczył na opłaty za mieszkanie, pozostawił je na "czarną godzinę". Kolegium podkreśliło również, że organ I instancji rozważał przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, który może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Kolegium podkreśliło, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego wymaga stwierdzenia, że zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie zasiłku osobie samotnie gospodarującej, której dochody przekraczają wysokość określonego w ustawie kryterium dochodowego. Przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby ubiegającej się o świadczenie pomocy społecznej ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W kontekście zarysowanych wyżej przesłanek przyznania specjalnego zasiłku celowego Kolegium wskazało że organ pomocy społecznej nie pozostawia skarżącego bez jakiejkolwiek pomocy. Praktycznie w każdym miesiącu wspiera go finansowo w różnych kwotach. W dniach 23 - 24 października 2024 roku był objęty pomocą w formie wydawanej żywności dla osób najbardziej potrzebujących. Mając na uwadze powyższe Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe Skarżącemu nie mógł być przyznany zasiłek celowy. Specjalny zasiłek celowy również nie mógł być przyznany, ponieważ świadczenie przyznawane na podstawie przepisu art. 41 ustawy ma charakter szczególny, wyjątkowy, związany z zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności. Świadczenie to przyznawane jest na zasadzie uznania administracyjnego, na co wskazuje użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może być przyznany". Wobec tego, nawet w przypadku ziszczenia się ustawowych przesłanek, organ administracji nie jest zobligowany do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie Kolegium zasygnalizowało, że Skarżący, w związku ze swoimi schorzeniami, może ubiegać się o zmianę orzeczenia w związku ze zmianą stanu zdrowia. Na powyższą decyzję, pismem z 4 marca 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł D.S.. W jej treści Skarżący wskazał, że jest osobą bardzo schorowaną, utrzymuje się z zasiłku stałego, który nie wystarcza na wykup leków, opłat mieszkaniowych, wyjazdów do lekarzy, zakupu ubrań, obuwia, czy środków higieny osobistej. W dalszej treści skargi wskazał, że z przepisów ustawy wynika, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pieniądze, które otrzymał w październiku były przyznane na wniosek z miesiąca września. Wskazał również, że Kolegium nie opisało w swojej decyzji zaświadczenia lekarskiego, które dostarczył do organu w dniu 26 września 2024 r. Pismem z 9 czerwca 2025 r., przyznany skarżącemu pełnomocnik z urzędu, podtrzymał wnioski i argumenty zawarte w skardze. Dodatkowo na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zaskarżonej decyzji dodatkowo zarzucił. - naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a w szczególności art. 2 w zw. z art. 39 ust. 1-2 w zw. z art. 41 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmowę przyznania zasiłku celowego w sytuacji gdy niezbędne potrzeby bytowe skarżącego uzasadniają przyznanie mu wnioskowanej pomocy, - naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 pkt. 1 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy przemawia za uznaniem, że skarżący jest osobą dotkniętą ubóstwem, co doprowadziło do odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniosła na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: 1. zaświadczenie lekarskie z dnia 26 września 2024 r. wystawione przez lekarza, specjalistę chirurgii ogólnej. 2. zaświadczenie lekarskie z dnia 2 kwietnia 2025 r. wystawione przez lekarza specjalistę chirurgii ogólnej. 3. zaświadczenie z dnia 25 maja 2025 r. wystawione przez lekarza, specjalistę chirurgii ogólnej, specjalistę chirurgii naczyniowej 4. karta wywiadu lekarskiego (2 szt.), 5. decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia z dnia 17 lutego 2025 r. 6. decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia z dnia 12 maja 2025 r. 7. faktura nr [...] z dnia 26 czerwca 2024 r. 8. faktura nr [...] z dnia 09 maja 2025r. 9. faktura nr [...] z dnia 28 maja 2025 r. 10. recepta z dnia 20 maja 2025 r. 11. specyfikacja dotycząca zakupu leków z dnia 20 maja 2025 r. ( 2 szt.) 12. specyfikacje dotyczące zakupu leków z dnia 28 maja 2025 r. ( 2 szt.) 13. wezwanie do zapłaty opłat za energię elektryczną (2 szt). 14. potwierdzenie opłat za mieszkanie (2 szt.) — wszystkie (pkt 1-7) celem wykazania aktualnego stanu zdrowia skarżącego, zmagania się przez skarżącego z ciężką chorobą, konieczności podejmowania leczenia, pogorszenia się jego stanu zdrowia w maju 2025 r., braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącego, rosnącej potrzeby wsparcia Skarżącego, wysokości opłat obciążających Skarżącego, pozostawania przez Skarżącego w ubóstwie, pogarszania się sytuacji materialnej Skarżącego. W motywach podniesionych zarzutów pełnomocnik skarżącego wskazała, że skarżący jest osobą niepełnosprawną. Skarżący choruje przewlekle i cierpi na [...], a także [...], przeszedł operację [...]. Miesięczny dochód Skarżącego w postaci otrzymywanego zasiłku stałego wynosi 1.229 zł. Skarżący jest osobą ubogą. Otrzymywany zasiłek nie wystarcza na pokrycie bieżących potrzeb życiowych Skarżącego. Niejednokrotnie Skarżący zmuszony jest wybrać czy przeznaczy pieniądze na leki i żywność, czy też na opłaty mieszkaniowe i opłaty za energię. Sytuacja materialno- bytowa i zdrowotna skarżącego jest szczególnie trudna. Brak możliwości uregulowania opłat za mieszkanie może skutkować utratą prawa do jego użytkowania, a brak opłat za prąd może grozić odłączeniem prądu, a tym samym np. brakiem światła, możliwości przygotowania posiłków. Pełnomocnik wyjaśniła dalej, że Skarżący zaczął popadać w długi, gdyż nie jest w stanie regulować należności za opłaty mieszkaniowe bez uszczerbku dla własnych fundamentalnych potrzeb, takich jak zakup leków i żywności. Wbrew twierdzeniom, które zawarł organ w decyzji z dnia 8 stycznia 2025 r., sytuacja Skarżącego nie jest stała, lecz ulega pogorszeniu. Jak wynika z treści zaświadczenia lekarskiego z 26 września 2024 r. stan zdrowia Skarżącego uległ pogorszeniu. Kolejne pogorszenie stanu chorego zostało stwierdzone również w zaświadczeniu lekarskim z 25 maja 2025 r. Chory jest zagrożony [...]- co wynika z treści zaświadczenia lekarskiego z 25 maja 2025 r. Nie ulega wątpliwości, że jest to sytuacja odbiegająca od normy i nieczęsto spotykana, a tym samym uzasadniająca udzielenie wsparcia finansowego, niezależnie od kryterium dochodowego. W dalszej części argumentacji pełnomocnik skarżącego podkreśliła, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej "u.p.s.") pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Stosownie do art. 3 u.p.s. rodzaj, forma pomocy i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 7 u.p.s. o pomoc społeczną mogą ubiegać się osoby uwikłane w różnorodne sytuacje życiowe, takie jak m. in.: ubóstwo, bezrobocie; niepełnosprawność, długotrwała i ciężka choroba, zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa. Wydając zaskarżoną decyzję, organ nie zastosował art. 7 pkt. 1 u.p.s., pomimo że zgromadzony materiał dowodowy przemawiał za uznaniem, że skarżący jest osobą dotkniętą ubóstwem, co doprowadziło do odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego. W podsumowaniu pełnomocnik stwierdziła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2 w zw. z art. 39 ust. 1-2 w zw. z art. 41 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wskazała, że odmowa przyznania Skarżącemu zasiłku jest niezasadna, gdyż ten pozostaje w ubóstwie, a okoliczności dotyczące jego sytuacji zdrowotnej i bytowej przemawiają za uznaniem, że nie dysponuje on wystarczającymi środkami do zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie 10 czerwca 2025 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe pełnomocnika strony skarżącej z 9 czerwca 2025 r. Pełnomocnik skarżącego złożyła zastrzeżenie do protokołu stosownie do art. 162 § 1 w zw. z art. 105 i w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., w związku z oddaleniem przez Sąd wniosków dowodowych, na okoliczności związane z trudną sytuacją D.S. oraz jego aktualnego stanu zdrowia, pozostawania w ubóstwie. Pełnomocnik strony skarżącej wniosków formalnych nie złożyła. Po przedstawieniu przez sędziego sprawozdawcę sprawozdania pełnomocnik poparła skargę. Wskazała, że możliwe było przyznanie pomocy skarżącemu, z uwagi na jego bardzo trudną sytuację życiową, zwłaszcza materialną, o czym ten informował organ. Stan zdrowia skarżącego nieustannie pogarsza się, istnieje ciągła potrzeba zakupu leków oraz zagrożenie [...]. Skarżący również poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09). Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 795/07). W kontekście powyższego odnieść należy się do zgłoszonego przez pełnomocnik skarżącego wniosku dowodowego, obejmującego czternaście dokumentów. Dziesięć z czternastu dokumentów datowanych jest na okres późniejszy niż data wydania zaskarżonej decyzji Kolegium (8 stycznia 2025). Przeprowadzenie dowodu z tych źródeł stanowiło by nie uzupełnienie dowodów, o czym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., lecz kontynuację postępowania wyjaśniającego zapoczątkowanego przez organy administracji. Dyspozycja art. 106 § 3 nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (wyrok NSA z 6.10.2009 r., II FSK 615/08, LEX nr 533874; wyrok WSA w Łodzi z 30.11.2023 r., I SA/Łd 770/23, LEX nr 3650704). Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z 20.01.2010 r., II FSK 1306/08, LEX nr 558886). Ponadto sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanej w jego wyniku ostatecznej decyzji administracyjnej, nie ma w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku, ani nawet uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji (zob. wyrok NSA z 26.07.2017 r., II OSK 2100/16, LEX nr 2358606). Odnosząc się zaś do żądania przeprowadzenia dowodu z dokumentów oznaczonych l.p. 1. zaświadczenie lekarskie z dnia 26 września 2024 r. wystawione przez, specjalistę chirurgii ogólnej.; l.p.4 4.karta wywiadu lekarskiego (2 szt.), (datowane na 27 czerwca 2024 i 4 lipca 2024 r); l.p. 7 faktura nr [...] z dnia 26 czerwca 2024 r. i l.p. 14 potwierdzenie opłat za mieszkanie (2 szt.) (datowane na 29 grudnia 2023 i 31 stycznia 2024r.) wskazać należy po pierwsze, że nie dotyczą one okoliczność, które w istocie zostały już wyjaśnione w postepowaniu i powielają jedynie dokonane przez organy ustalenia, ewentualnie nie odnoszą się do faktów mających istotne znaczenie dla sprawy. Zaświadczenie lekarskie z dnia 26 września 2024 r. wskazuje na pogorszenie stanu zdrowia skarżącego po [...]. Okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego były znane kolegium, a ww. dokument nie zmienia znacząco ustaleń w tym zakresie. Także informacje zwarte w kartach wywiadu lekarskiego jedynie potwierdzają ustalenia organów. Faktura nr [...] z dnia 26 czerwca 2024 r. oraz potwierdzenie opłat za mieszkanie nie stanowią zaś informacji które są istotne dla sprawy. Potwierdzają one fakt ponoszenia przez skarżącego kosztów zakupu leków i środków opatrunkowych oraz ponoszenie przez niego opłat za mieszkanie, czego organy nie negowały na żadnym etapie postepowania. Odnosząc się bezpośrednio do zaskarżonej decyzji wskazać należy, że materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.), która stanowi, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1). Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 2, 3 i 4). Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.). Choć przepis art. 39 u.p.s., w którym uregulowano kwestie związane z zasiłkiem celowym, wprost tego nie przewiduje, to nie ulega wątpliwości, że w oparciu o art. 8 u.p.s. świadczenie to zależne jest od kryterium dochodowego. Przyznanie tego rodzaju pomocy społecznej uzależnione jest zatem przede wszystkim od wystąpienia przesłanki dotyczącej braku możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej związanej z niemożliwością zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a także uzyskiwania dochodu nieprzekraczającego kwoty określonej w art. 8 ust. 1 u.p.s. Jednocześnie jest to świadczenie uznaniowe, co oznacza, że organ orzekając w konkretnej sprawie może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy. Wybór taki nie może być jednak dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1192/12, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej. Odmowa przyznania pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego, jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych, a także w sytuacji wystąpienia którejkolwiek przesłanki negatywnej, określonej w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4, art. 11 ust. 2 i art. 12 u.p.s. Pomoc państwa ma bowiem charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 14 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 748/18). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że - jak wynika z art. 8 u.p.s. w powiązaniu z zapisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296) - prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zatem pomoc w formie zasiłku celowego może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie u.p.s., których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy. Zestawiając ze sobą powołane przepisy u.p.s. ze stanem faktycznym sprawy ustalonym w trakcie przeprowadzonych wywiadów środowiskowych należy stwierdzić, że Skarżący nie spełnia wszystkich warunków, aby uzyskać pomoc w formie świadczenia pieniężnego, jakim jest zasiłek celowy. W trakcie wywiadów środowiskowych pracownik socjalny ustalił bowiem, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł co najmniej 1000,00 zł - zasiłek stały - przekraczając tym samym określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które w momencie składania wniosku wynosiło 776 zł. W sytuacji braku podstaw - ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania Skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s., organy rozważyły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 u.p.s. ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym jednak, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (zob. wyroki NSA: z 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1557/19 i z 8 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 711/17). Specjalny zasiłek celowy powinien zatem być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Podkreślić w tym miejscu należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść wskazanych wyżej przepisów u.p.s., w których ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji publicznej wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola sądowa obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronność oceny faktów. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja uznaniowa powinna być oparta o wszechstronne ustalenie wszystkich okoliczności sprawy w zakresie sytuacji materialnej i dochodowej oraz potrzeb wnioskodawcy oraz analizę tej sytuacji w odniesieniu do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 4/22). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że decyzja odmawiająca przyznania Skarżącemu pomocy finansowej na leki, prąd, opał i opłaty mieszkaniowe nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Zdaniem Sądu sytuacja życiowa Skarżącego (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. (na dzień orzekania przez organ). Jakkolwiek charakter zgłoszonej potrzeby w postaci pokrycia kosztów leków opłat za prąd, opał i opłaty mieszkaniowej związana jest z zaspokajaniem potrzeb bytowych Skarżącego, niemniej jego sytuacja jest w pewien sposób stabilna, albowiem Strona korzysta z pomocy opieki społecznej (pobiera zasiłek stały). Strona otrzymuje także dodatkowe wsparcie: w październiku przyznano skarżącemu specjalny zasiłek celowy na zakup leków i leczenia w kwocie 100,00 zł, częściowe pokrycie kosztów opłat mieszkaniowych 100,00 zł, częściowe pokrycie kosztów opłat energii elektrycznej 50,00 zł. Wcześniej miał przyznany na m-c wrzesień i październik zasiłek na żywność w kwocie 100,00 zł. Nie negując trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego wskazać należy, że uszykuje on stałe wsparcie materialne ze strony organów pomocy społecznej. Nie pokrywa ono wszystkich potrzeb skarżącego, lecz zauważyć należy, ze świadczenia pomocy społecznej maja charakter subsydiarny i uwzględniać musza również potrzeby innych potencjalnych świadczeniobiorców, przy ograniczonych środkach jakimi dysponuje organ. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje naruszały przepisy u.p.s. Nie stwierdził też naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej: "k.p.a.", w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach swoich decyzji organy w sposób dostateczny wykazały, że wszystkie istotne okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w wydanych w sprawie decyzjach argumentacja odmowy przyznania analizowanego świadczenia nakazywała uznać, że ich uzasadnienia spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawierają bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygające sprawę organy się oparły oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Nie można również pomijać tego, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona. Zatem tylko w tak wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w u.p.s. Z uwagi zaś na ograniczoność pozostających w ich dyspozycji środków finansowych są one upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, które to świadczenia muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Jak wyżej wskazano, z akt sprawy wynika, że Skarżący nie pozostaje bez wsparcia organu opieki społecznej, a dalszą żądaną pomoc należało ocenić jako nieznajdującą uzasadnienia w art. 41 pkt 1 u.p.s. Pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o nią osób. W orzecznictwie podkreśla się, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (zob. wyroki NSA: z 4 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1153/21, z 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 698/16, z 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, z 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06). Całokształt powyższych okoliczności przemawiał za prawidłowością podjętych przez organy rozstrzygnięć. Należy podkreślić, że osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek, czy też nie w pełnym zakresie zostanie uwzględniony przez organ pomocy społecznej, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną. O kosztach zastępstwa procesowego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763). Wynagrodzenie to wyniosło 480 zł i zostało powiększone o podatek od towarów i usług w stawce 23%.