VI SA/Wa 2642/20
WyrokWSA w Warszawie2021-04-12
Skład orzekający: Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz, Grzegorz Nowecki, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowy o wygłoszenie wykładów, mimo nazwania ich umowami o dzieło, powinny być kwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, a w konsekwencji czy osoba wykonująca te umowy podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowy nazwane umowami o dzieło, których przedmiotem było wygłoszenie wykładów na tematy związane z prawem podatkowym, nie spełniają kryteriów umowy o dzieło, ponieważ nie prowadzą do powstania konkretnego, samoistnego rezultatu, a jedynie świadczenia usług wymagającego starannego działania. W związku z tym, umowy te należy kwalifikować jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkuje obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, nazwanych umowami o dzieło, dotyczących wygłaszania wykładów na tematy podatkowe. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa cywilnego i administracyjnego, twierdząc, że zawarte umowy były umowami o dzieło. Sąd rozpoznał skargi P. S. i Z. S. na decyzję Prezesa NFZ.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2021 r. spraw ze skarg P. S. i Z. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargi
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ", "Prezes NFZ") decyzją nr [...] z [...] września 2020 r., na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1398 z późn. zm.; dalej: "ustawa o świadczeniach") w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz.U. z 2020 r. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P. S. (dalej: "zainteresowany", "skarżący") od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: [...]OW NFZ) z [...] stycznia 2016 r., stwierdzającej, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia zawartych z Z. S. "[...]" (dalej: "płatnik składek") w dniach: 14 kwietnia 2011 r., 20 kwietnia 2011 r., 19 maja 2011 r., 25 maja 2011 r., 27 maja 2011 r., 15 czerwca 2011r., 21 czerwca 2011 r., 12 lipca 2011 r., 22 lipca 2011 r., 26 sierpnia 2011 r., od 20 do 21 września 2011 r., 26 września 2011 r., 28 września 2011 r., 18 października 2011 r., 19 października 2011r., od 27 do 28 października 2011 r., 3 grudnia 2011 r., 8 grudnia 2011 r., 24 lutego 2012 r., 16 marca 2012 r., 27 marca 2012 r., 19 kwietnia 2012 r., 19 czerwca 2012 r., 23 czerwca 2012 r., 23 lipca 2012 r., 23 sierpnia 2012 r., 7 września 2012 r., 28 września 2012 r., 11 października 2012 r., 23 października 2012 r., 23 listopada 2012 r., 4 grudnia 2012 r., 12 grudnia 2012 r., od 18 do 19 grudnia 2012 r., 9 stycznia 2013 r, 13 lutego 2013 r., od 26 do 27 lutego 2013 r., od 20 do 22 marca 2013 r., 11 kwietnia 2013 r., 23 maja 2013 r., 7 czerwca 2013 r., 14 czerwca 2013 r., 17 czerwca 2013 r., 24 czerwca 2013 r., 3 września 2013 r. oraz 25 września 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W wyniku kontroli obejmującej m.in. zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, przeprowadzonej u płatnika tych składek – Z. S., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., 6 marca 2015 r. zwrócił się do dyrektora [...]OW NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania przez zainteresowanego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania zawartych z płatnikiem umów o świadczenie usług, których przedmiotem było wygłoszenie autorskich wykładów na temat: "Faktura VAT, kasy fiskalne" - umowa z 14 kwietnia 2011 r., "Faktura VAT i faktura elektroniczna ze szczególnym uwzględnieniem nowelizacji od 1 kwietnia 2011 r." - umowa z 20 kwietnia 2011 r., "Podatek VAT w 2011 roku" - umowa z 19 maja 2011 r., "Podatek VAT w działalności gospodarczej służby zdrowia" - umowa z 25 maja 2011 r., "Podatek od towarów i usług - faktura VAT w branży wodociągowej" - umowa z 27 maja 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze orzecznictwo i interpretacje z uwzględnieniem nowelizacji 2011" - umowa z 15 czerwca 2011 r., "Podatek u źródła. Unikanie podwójnego opodatkowania, zatrudnienie cudzoziemców w Polsce i oddelegowanie pracowników do pracy za granicą" - umowa z 21 czerwca 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze orzecznictwo i interpretacje ze szczególnym uwzględnieniem zmian obowiązujących od 1.4.2011 oraz zmian obowiązujących od 1.7.2011" - umowa z 12 lipca 2011 r., "Podatek VAT od podstaw" - umowa z 21 lipca 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze orzecznictwo i interpretacje" - umowa z 26 sierpnia 2011 r., "Podatek VAT od podstaw" - umowa z 19 września 2011 r., "Faktura VAT po nowelizacji w 2011 roku" - umowa z 23 września 2011 r., "Podatek VAT - zasady rozliczane podatku po zmianach w 2011 roku i inne wybrane zagadnienia, interpretacje sądów administracyjnych" - umowa z 27 września 2011 r., "Faktura VAT 2011 w kontekście najnowszego orzecznictwa i interpretacji MF" oraz "VAT w obrocie międzynarodowym i wewnątrzwspólnotowym - warsztaty praktyczne" - umowa z 17 października 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze zmiany, orzecznictwo i interpretacje Ministerstwa Finansów, zmiany na 2012 rok" oraz "Faktura VAT w 2011" - umowa
z 26 października 2011 r., "Podatek VAT 2011/2012 - aktualne problemy
i interpretacje" - umowa z 2 grudnia 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze zmiany, orzecznictwo i interpretacje Ministerstwa Finansów, zmiany na 2012 rok" - umowa z - 8 grudnia 2011 r., "VAT w obrocie międzynarodowym i wewnątrzwspólnotowym (WDT i WNT) -międzynarodowy obrót towarowy oraz świadczenie i nabywanie usług za granicą-warsztaty praktyczne" - umowa z 23 lutego 2012 r., "Podatek VAT
w Niemczech - relacje polskiej spółki z niemiecką centralą, działalność gospodarcza/inwestycje na terytorium Niemiec" - umowa z 15 marca 2012 r., "Podatek VAT w 2012 roku - rozliczanie podatku, faktury, WDT i WNT, najnowsze orzecznictwo i interpretacje" - umowa z 26 marca 2012 r., "Podatek VAT
w Niemczech - relacje polskiej spółki z niemiecką centralą, działalność gospodarcza/inwestycje na terytorium Niemiec" - umowa z 18 kwietnia 2012 r., "Podatek VAT w 2012 roku" - umowa z 18 czerwca 2012 r., "Podatek od towarów
i usług - faktury VAT" - umowa z 22 czerwca 2012 r., "Faktura VAT i faktura elektroniczna 2012 r." - umowa z 20 lipca 2012 r., "Podatek VAT - rozliczenie roku 2012, planowane zmiany na 2013 r." - umowa z 22 sierpnia 2012 r., "Podatek VAT od podstaw, warsztaty dla początkujących" - umowa z 6 września 2012 r., "VAT od podstaw - warsztaty dla początkujących obrazowane przykładami liczbowymi
i diagramami w aspekcie ostatnich zmian wprowadzonych od stycznia 2012 oraz kompleksowej nowelizacji ustawy o VAT od 1 stycznia 2013 r." - umowa z 27 września 2012 r., "Podatek VAT od podstaw warsztaty dla początkujących" - umowa z 10 października 2012 r., "Podatek VAT w Niemczech - relacje polskiej spółki
z niemiecką centralą, działalność gospodarcza/inwestycje na terytorium Niemiec" - umowa z 22 października 2012 r., "Podatek od towarów i usług VAT w 2012 roku, zmiany na 2013 r." - umowa z 22 listopada 2012 r., "Faktura VAT 2013 w świetle projektu nowelizacji ustawy VAT oraz zmian mających obowiązywać w zakresie fakturowania z dniem 1.01.2013 r. na tle projektu rozp. MF ws. faktur" - umowa z 3 grudnia 2012 r., "Faktury VAT 2013 w świetle nowelizacji ustawy o VAT
i rozporządzeń MF ws. faktur" - umowa z 11 grudnia 2012 r., "Zmiany w podatku VAT i fakturowania od 2013 roku"- umowa z 17 grudnia 2012 r., -"Faktura VAT 2013
w świetle projektu nowelizacji ustawy o VAT" - umowa z 18 grudnia 2012 r., "Zmiany w podatku VAT i fakturowanie na 2013 rok" - umowa z 8 stycznia 2013 r., "Podatek VAT w Niemczech" - umowa z 12 lutego 2013 r., "Podatek VAT i faktury VAT - zmiany od 1 stycznia i od 1 kwietnia 2013 oraz aktualne problemy w rozliczaniu podatku" - umowa z 25 lutego 2013 r., "Faktura VAT 2013 oraz nowelizacja VAT 2013 - zmiany obowiązujące od 1.1. 2013 r. i 1.4.2013 r. oraz najnowsze orzecznictwo i interpretacje MF" - umowa z 27 lutego 2013 r., "Podatek VAT i faktury VAT - zmiany od 1 stycznia i od 1 kwietnia 2013 oraz aktualne problemy
w rozliczaniu podatku" oraz "VAT 2013 - analiza zmian w ustawie i rozporządzeniach od 1 stycznia i od 1 kwietnia 2013 oraz zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2014 - skutki dla podatnika w dn. 21-22.03.2013 r." - umowa z 19 marca 2013 r., "VAT
w obrocie międzynarodowym i wewnątrzwspólnotowym (WDT i WNT) 2013 - międzynarodowy obrót towarowy oraz eksport i import usług ze szczególnym uwzględnieniem zmian obowiązujących od 1.1.2013 r./1.4.2013 r., najnowsze orzecznictwo i interpretacje MF" - umowa z 11 kwietnia 2013 r., "Podatek VAT
i dochodowy w Niemczech dla zaawansowanych - aspekty obrotu/dochodu międzynarodowego oraz oddelegowanie pracowników i dokumentacji" - umowa z 23 maja 2013 r. "Rozliczanie transakcji łańcuchowych i trójstronnych - analiza na bazie diagramów i przykładów liczbowych, orzecznictwo sądowe i interpretacje MF" - umowa z 6 czerwca 2013 r., "Podatek VAT w 2013 roku" - umowa z 13 czerwca
2013 r., "Kasy fiskalne w 2013/2014 roku - problemy praktyczne, orzecznictwo ze szczególnym uwzględnieniem zmian obowiązujących od 1.4.2013 r." - umowa z 17 czerwca 2013 r., "Podatek VAT - zmiany na 2013 rok, aktualne problemy
w rozliczaniu podatku, interpretacje i orzeczenia MF, NSA i ETS w kwestiach podatkowych" - umowa z 23 czerwca 2013 r.,-"Rozliczanie transakcji łańcuchowych
i trójstronnych - analiza na bazie diagramów i przykładów liczbowych, orzecznictwo sądowe i interpretacje MF" - umowa z 2 września 2013 r.-"Podatek VAT - nowelizacja od 1 października 2013 i od 1 stycznia 2014 r " - umowa z 25 września 2013 r.
Dyrektor [...]OW NFZ, po przeanalizowaniu spornych umów, uwzględniając wyjaśnienia skarżącego oraz płatnika składek złożone w toku postępowania oraz dokumenty przedstawione przez ZUS, decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] ustalił, że skarżący – wbrew treści zawartych umów, nazwanych umowami o dzieło – w rzeczywistości wykonywał pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145; dalej: "k.c.") zastosowanie mają przepisy o zleceniu. Wobec tego, podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.
W wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania, Prezes NFZ utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W oparciu o przywołane przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia oraz umowy o dzieło, wyjaśnił, że umowy o przygotowanie i przeprowadzenie zajęć - w tym również kursów, szkoleń czy warsztatów - nie stanowią umowy o dzieło, ponieważ nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, ma ją przekazać. Czynnością początkową procesu, w którym uczestniczył zainteresowany w ramach umów zawartych z płatnikiem składek było przygotowanie wykładów, a końcową – ich wygłoszenie, które jest czynnością lub szeregiem czynności realizowanych ze starannością, z kolei ewentualne przygotowane programy, materiały i koncepcje są jedynie "środkiem do celu", który pozwala "lepiej" i "efektywniej" realizować określone kursy. Prezes NFZ przyjął, że celem zawartych umów nie było wykonanie konkretnego, twórczego dzieła i rozliczania się za wynik, ale wykonywanie pracy za wynagrodzeniem. Organ podkreślił przy tym, że czynności zmierzające do powstania materiałów pomocniczych, nawet jeśli zostaną zmaterializowane na piśmie w formie dokumentu, czy na nośniku elektronicznym nie mogą być utożsamiane z dziełem. Tym samym organ nie zgodził się ze stanowiskiem zainteresowanego, że wykonywane czynności w ramach kontrolowanych umów oraz powstałe w ich wyniku skutki, stanowią dzieła. Nie powstał bowiem rezultat (materialny bądź niematerialny), który mógłby zostać poddany sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Prezes NFZ wyjaśnił również, że wbrew twierdzeniom skarżącego, kontrolowanym umowom nie można przypisać cech dzieła autorskiego w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1231; dalej: "ustawa o prawie autorskim"). Przedmiotem takich umów bowiem jest dzieło oznaczone jako utwór w rozumieniu prawa autorskiego, które zawiera inne uregulowania np. w przedmiocie odpowiedzialności, zawarte w art. 55 ust. 1 cyt. ustawy, który zawiera regulacje dotyczące usterek utworu, a nie wad, jak przy umowie o dzieło. Organ podkreślił również, że żaden z zapisów ww. umów nie reguluje kwestii odpowiedzialności zainteresowanego za ewentualne wady dzieła. Odpowiedzialność ta mogła ograniczać się do winy za niestaranne wykonanie pracy, charakterystycznej dla umów zlecenia a nie na zasadzie ryzyka, typowej dla umów o dzieło.
Odnosząc się do przedłożonych w toku postępowania pism Ministerstwa Kultury, organ wyjaśnił, że odnoszą się jedynie ogólnie do zagadnień praw autorskich w kontekście utworu, nie stanowią natomiast wykładni prawa, w szczególności w odniesieniu do indywidualnych spraw, przedstawionych w konkretnym stanie faktycznym.
In fine, nie kwestionując zgodnego zamiaru stron zawarcia umów o dzieło, organ wyjaśnił, że o kwalifikacji prawnej danego stosunku prawnego decydują jego elementy przedmiotowo istotne, które w niniejszej sprawie doprowadziły do konstatacji, że kontrolowane umowy należało uznać za umowy o świadczenie usług.
Na decyzję Prezesa NFZ zainteresowany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz.1398; dalej: "u.s.u.s.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zaistniały przesłanki do objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z płatnikiem składek; niezastosowanie art. 627-646 k.c, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 750 w zw. z art. 734-749 k.c. polegające na ich zastosowaniu do umów, które ze względu na swoje essentialia negotii, jak i accidentalia negotii objęte umową stron są umowami o dzieło; art. 65 § 2 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. przez błędną wykładnię woli stron zawartej w umowie o dzieło, polegającą na niedostatecznym rozważeniu woli stron wyrażonej w treści umowy i załącznikach do umowy; art. 1. ust. 1 ustawy o prawie autorskim przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie ma on zastosowania do umowy i relacji łączących skarżącego z płatnikiem składek. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów proceduralnych, jak: art. 6 k.p.a. poprzez brak przytoczenia podstawy prawnej, która upoważnia organ do ingerowania w treść zawartych umów cywilnoprawnych, przy całkowitym pogwałceniu praw stron dysponujących prawem do swobodnego zawierania umów; art. 8 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach i w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla zainteresowanego, mimo że strony (ubezpieczony i płatnik składek) działały w zaufaniu do licznych stanowisk organów władzy publicznej (zwłaszcza Ministra Kultury, Ministra Finansów) jednoznacznie wskazujących, że wykłady/szkolenia są kwalifikowane jako umowy o dzieło; art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i wybiórczym rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z przesłuchania stron, a tym samym naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 2 oraz 86 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie.
W oparciu o tak przedstawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sąd na mocy art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg: zainteresowanego (sygn. akt VI SA/Wa 2642/20) i płatnika składek (sygn. akt VI SA/Wa 39/21) i prowadzenia pod wspólną sygn.. VI SA/Wa 2642/20). Obie skargi były skierowane wobec tej samej decyzji).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) p.p.s.a. obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umów zawartych przez skarżącego z płatnikiem składek. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 z późn. zm.; dalej: "u.s.u.s.") stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m. in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu,
a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.
W świetle art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach
o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 u.s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Uznanie, iż każda ze spornych umów nie stanowiła umowy o dzieło, uregulowanej w art. 627 i nast. k.c., lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że płatnik składek, był zobowiązany do obliczania i pobierania składek z dochodu ubezpieczonego (skarżącego) oraz ich odprowadzania – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.
Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także,
z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową
o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny
i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów
o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] J. Rajski (red.), System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, Warszawa 2011, s. 390-391).
Z kolei, według art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga więc za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., tj. obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym, subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 k.c. (por. L. Ogiegło [w:] J. Rajski (red.), System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, Warszawa 2011, s. 573 i nast.).
Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski [w:] G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa 2006, s. 387). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.
Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła,
a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok SN z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12, LEX nr 1350308, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., sygn. akt IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym
w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć
w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny [w:] E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski [w:] K. Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II UK 60/12 – niepublikowane).
Należy również podkreślić, że o prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania, w tym realizowanie przez strony, nawet wbrew postanowieniom umowy, cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych. Przy czym wola stron umowy nie może zmieniać ustawy, co wprost wynika z art. 58 § 1 k.c. (tak np. wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z [...] maja 2016 r., [...], Lex nr [...]). Zatem niezależnie od deklaracji stron co do nazwy zawieranej przez nie umowy, postanowienia umowy, jak i okoliczności związane z jej wykonywaniem pozwalają na ocenę, czy strony, zawierając danego rodzaju umowę, nie wykroczyły poza granice swobody kontraktowej wyznaczone w art. 3531 k.c. (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1630/17, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem spornych w niniejszej sprawie umów, nazwanych "umową
o dzieło" było wygłoszenie wykładów na temat: "Faktura VAT, kasy fiskalne" - umowa z 14 kwietnia 2011 r., "Faktura VAT i faktura elektroniczna ze szczególnym uwzględnieniem nowelizacji od 1 kwietnia 2011 r." - umowa z 20 kwietnia 2011 r., "Podatek VAT w 2011 roku" - umowa z 19 maja 2011 r., "Podatek VAT w działalności gospodarczej służby zdrowia" - umowa z 25 maja 2011 r., "Podatek od towarów
i usług - faktura VAT w branży wodociągowej" - umowa z 27 maja 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze orzecznictwo i interpretacje z uwzględnieniem nowelizacji 2011" - umowa z 15 czerwca 2011 r., "Podatek u źródła. Unikanie podwójnego opodatkowania, zatrudnienie cudzoziemców w Polsce i oddelegowanie pracowników do pracy za granicą" - umowa z 21 czerwca 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze orzecznictwo i interpretacje ze szczególnym uwzględnieniem zmian obowiązujących od 1.4.2011 oraz zmian obowiązujących od 1.7.2011" - umowa z 12 lipca 2011 r., "Podatek VAT od podstaw" - umowa z 21 lipca 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze orzecznictwo i interpretacje" - umowa z 26 sierpnia 2011 r., "Podatek VAT od podstaw" - umowa z 19 września 2011 r., "Faktura VAT po nowelizacji w 2011 roku" - umowa z 23 września 2011 r., "Podatek VAT - zasady rozliczane podatku po zmianach w 2011 roku i inne wybrane zagadnienia, interpretacje sądów administracyjnych" - umowa z 27 września 2011 r., "Faktura VAT 2011 w kontekście najnowszego orzecznictwa i interpretacji MF" oraz "VAT w obrocie międzynarodowym i wewnątrzwspólnotowym - warsztaty praktyczne" - umowa z 17 października 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze zmiany, orzecznictwo i interpretacje Ministerstwa Finansów, zmiany na 2012 rok" oraz "Faktura VAT w 2011" - umowa
z 26 października 2011 r., "Podatek VAT 2011/2012 - aktualne problemy
i interpretacje" - umowa z 2 grudnia 2011 r., "Podatek VAT - najnowsze zmiany, orzecznictwo i interpretacje Ministerstwa Finansów, zmiany na 2012 rok" - umowa z - 8 grudnia 2011 r., "VAT w obrocie międzynarodowym i wewnątrzwspólnotowym (WDT i WNT) -międzynarodowy obrót towarowy oraz świadczenie i nabywanie usług za granicą-warsztaty praktyczne" - umowa z 23 lutego 2012 r., "Podatek VAT
w Niemczech - relacje polskiej spółki z niemiecką centralą, działalność gospodarcza/inwestycje na terytorium Niemiec" - umowa z 15 marca 2012 r., "Podatek VAT w 2012 roku - rozliczanie podatku, faktury, WDT i WNT, najnowsze orzecznictwo i interpretacje" - umowa z 26 marca 2012 r., "Podatek VAT
w Niemczech - relacje polskiej spółki z niemiecką centralą, działalność gospodarcza/inwestycje na terytorium Niemiec" - umowa z 18 kwietnia 2012 r., "Podatek VAT w 2012 roku" - umowa z 18 czerwca 2012 r., "Podatek od towarów
i usług - faktury VAT" - umowa z 22 czerwca 2012 r., "Faktura VAT i faktura elektroniczna 2012 r." - umowa z 20 lipca 2012 r., "Podatek VAT - rozliczenie roku 2012, planowane zmiany na 2013 r." - umowa z 22 sierpnia 2012 r., "Podatek VAT od podstaw, warsztaty dla początkujących" - umowa z 6 września 2012 r., "VAT od podstaw - warsztaty dla początkujących obrazowane przykładami liczbowymi
i diagramami w aspekcie ostatnich zmian wprowadzonych od stycznia 2012 oraz kompleksowej nowelizacji ustawy o VAT od 1 stycznia 2013 r." - umowa z 27 września 2012 r., "Podatek VAT od podstaw warsztaty dla początkujących" - umowa z 10 października 2012 r., "Podatek VAT w Niemczech - relacje polskiej spółki
z niemiecką centralą, działalność gospodarcza/inwestycje na terytorium Niemiec" - umowa z 22 października 2012 r., "Podatek od towarów i usług VAT w 2012 roku, zmiany na 2013 r." - umowa z 22 listopada 2012 r., "Faktura VAT 2013 w świetle projektu nowelizacji ustawy VAT oraz zmian mających obowiązywać w zakresie fakturowania z dniem 1.01.2013 r. na tle projektu rozp. MF ws. faktur" - umowa z 3 grudnia 2012 r., "Faktury VAT 2013 w świetle nowelizacji ustawy o VAT
i rozporządzeń MF ws. faktur" - umowa z 11 grudnia 2012 r., "Zmiany w podatku VAT i fakturowania od 2013 roku"- umowa z 17 grudnia 2012 r., -"Faktura VAT 2013
w świetle projektu nowelizacji ustawy o VAT" - umowa z 18 grudnia 2012 r., "Zmiany w podatku VAT i fakturowanie na 2013 rok" - umowa z 8 stycznia 2013 r., "Podatek VAT w Niemczech" - umowa z 12 lutego 2013 r., "Podatek VAT i faktury VAT - zmiany od 1 stycznia i od 1 kwietnia 2013 oraz aktualne problemy w rozliczaniu podatku" - umowa z 25 lutego 2013 r., "Faktura VAT 2013 oraz nowelizacja VAT 2013 - zmiany obowiązujące od 1.1. 2013 r. i 1.4.2013 r. oraz najnowsze orzecznictwo i interpretacje MF" - umowa z 27 lutego 2013 r., "Podatek VAT i faktury VAT - zmiany od 1 stycznia i od 1 kwietnia 2013 oraz aktualne problemy
w rozliczaniu podatku" oraz "VAT 2013 - analiza zmian w ustawie i rozporządzeniach od 1 stycznia i od 1 kwietnia 2013 oraz zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2014 - skutki dla podatnika w dn. 21-22.03.2013 r." - umowa z 19 marca 2013 r., "VAT
w obrocie międzynarodowym i wewnątrzwspólnotowym (WDT i WNT) 2013 - międzynarodowy obrót towarowy oraz eksport i import usług ze szczególnym uwzględnieniem zmian obowiązujących od 1.1.2013 r./1.4.2013 r., najnowsze orzecznictwo i interpretacje MF" - umowa z 11 kwietnia 2013 r., "Podatek VAT
i dochodowy w Niemczech dla zaawansowanych - aspekty obrotu/dochodu międzynarodowego oraz oddelegowanie pracowników i dokumentacji" - umowa z 23 maja 2013 r. "Rozliczanie transakcji łańcuchowych i trójstronnych - analiza na bazie diagramów i przykładów liczbowych, orzecznictwo sądowe i interpretacje MF" - umowa z 6 czerwca 2013 r., "Podatek VAT w 2013 roku" - umowa z 13 czerwca
2013 r., "Kasy fiskalne w 2013/2014 roku - problemy praktyczne, orzecznictwo ze szczególnym uwzględnieniem zmian obowiązujących od 1.4.2013 r." - umowa z 17 czerwca 2013 r., "Podatek VAT - zmiany na 2013 rok, aktualne problemy
w rozliczaniu podatku, interpretacje i orzeczenia MF, NSA i ETS w kwestiach podatkowych" - umowa z 23 czerwca 2013 r.,-"Rozliczanie transakcji łańcuchowych
i trójstronnych - analiza na bazie diagramów i przykładów liczbowych, orzecznictwo sądowe i interpretacje MF" - umowa z 2 września 2013 r.-"Podatek VAT - nowelizacja od 1 października 2013 i od 1 stycznia 2014 r " - umowa z 25 września 2013 r.
W treści umów zawarto oświadczenie wykonawcy, że posiada odpowiednie umiejętności i kwalifikacje do wykonania umów a także zobowiązuje się do ich wykonania terminowo i bez usterek (§ 5); za wykonanie umów zamawiający zobowiązuje się zapłacić wykonawcy wynagrodzenie w określonej wysokości (w przedziale od 750 do 4.500 zł), płatne po przyjęciu przez zamawiającego pracy stanowiącej przedmiot umowy (§ 4); zamawiający zobowiązuje się do pokrycia kosztów przejazdu i noclegów, bądź noclegów wykonawcy związanych z wykonaniem umowy (§ 4 pkt 3 umów z: 27 września 2011 r., 26 października 2011 r., 2 grudnia 2011 r., 26 marca 2012 r., 22 sierpnia 2012 r., 22 listopada 2012 r., 25 lutego 2013 r., 19 marca 2013 r.,13 czerwca 2013 r., 23 czerwca 2013 r., załączniki do umowy ramowej o dzieło autorskie); zamawiający ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonane przez wykonawcę (§ 7 pkt 3) w postanowieniach umowy określono kwestie przeniesienia na zamawiającego praw autorskich majątkowych (§ 2).
W wyroku z 4 czerwca 2014 r. (sygn. akt II UK 420/13, opubl. Lex 1480060) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że możliwe jest zawarcie umowy o dzieło, nieobjętej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, której przedmiotem jest wygłoszenie wykładu, pod warunkiem jednak, że wykładowi można przypisać cechy utworu.
W orzecznictwie zasadnie podkreśla się, że wykłady posiadają walory twórcze, ale będą mogły stanowić dzieło tylko wtedy, gdy ich "twórca" będzie przekazywał nową wiedzę w zakresie pewnego przedmiotu/tematu, tzn. będzie wykładał coś, co wcześniej nie było przedmiotem jakichkolwiek rozważań i badań. Natomiast samo przygotowanie wykładu, nawet dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. Warunkiem, aby wykładowi można było przypisać cechy utworu, jest spełnienie przezeń wyłącznie naukowego, niestandardowego charakteru, niepowtarzalności, wypełnienie kryteriów twórczego i indywidualnego dzieła naukowego, a nie posiadania charakteru odtwórczego, polegającego jedynie na wykonywaniu czynności wymagających określonej wiedzy i zdolności do jej przekazania (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 4 czerwca 2014 r. akt II UK 548/13; NSA w wyrokach z: 6 sierpnia 2019 r. II GSK 2313/17; 24 października 2019 r.; II GSK 2369/17; 24 października 2019 r. II GSK 2962/17; 18 grudnia 2019 r. II GSK 2964/17 www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2017 r., sygn. akt II GSK 2566/16, zgodnie z którym wykład, który jest jednorazowym efektem pracy, wymagającym od autora posiadania szczególnej cechy - niepowtarzalnych doświadczeń własnych, przez co charakteryzuje go swoistość w stosunku do wytworzonych wcześniej produktów intelektualnych w tej dziedzinie, nadto zostaje zindywidualizowany na etapie zawierania umowy i jest możliwy do jednoznacznego zweryfikowania jego wykonania, koresponduje
z definicją dzieła na gruncie art. 627 k.c. (opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analizując treść spornych umów oraz wyjaśnienia płatnika składek podnoszone m.in. w zastrzeżeniach do protokołu kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że organy prawidłowo zakwalifikowały powyższe umowy jako umowy o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy dotyczące zlecenia. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że ich przedmiotem był wykład naukowy wypełniający kryteria twórczego indywidualnego dzieła naukowego.
Zgodnie z § 1 pkt 1 badanych umów zamawiający zleca wykonawcy, a ten przyjmuje do wykonania wygłoszenie wykładu. Tematem szkoleń były informacje
z zakresu prawa podatkowego (w szczególności tematyki związanej z podatkiem VAT), a zatem informacje powszechnie dostępne, które nie mogą zostać potraktowane jako wykładanie specjalistycznej, wąskiej, monotematycznej wiedzy. Sąd nie kwestionuje dorobku naukowego skarżącego, jego kwalifikacji, czy też osobistych predyspozycji. Nie zgadza się natomiast ze stanowiskiem, że w badanym przypadku, przeprowadzając zajęcia edukacyjne, wykonawca wytworzył jakieś dzieło(dzieła). Jak słusznie wskazuje organ, czym innym jest wytworzenie dzieła np. opracowanie jakiejś nowatorskiej koncepcji naukowej i utrwalonej np. w artykule naukowym, czy książce na dany temat (rezultat jednorazowy), a czymś innym przeprowadzenie wykładów w ramach szkolenia na dany temat. Skarżący nie tworzył ani nie modyfikował "od innej postaci", a następnie przekazywał nowej dziedziny wiedzy, nie prezentował odkrytych przez siebie zagadnień, ale szkolił z powszechnej dziedziny wiedzy, a zatem wykonywał z należytą starannością powierzoną pracę. Ewentualne przygotowanie programu wykładów (które nie zostało uregulowane
w treści umów) stanowi jedynie składową wykonanej usługi i powinno być traktowane jako materiał pomocniczy przydatny przy przeprowadzeniu wykładów i nie jest utworem w rozumieniu ustawy prawo autorskie.
W ocenie Sądu, edukacyjny i dydaktyczny cel zawartych umów, determinuje ich charakter prawny, jako umów o świadczenie usług. Sąd stoi na stanowisku, że umowy zawarte z wykładowcami, których przedmiotem jest przeprowadzenie wykładów, czy też konsultacji w celach edukacyjnych, czyli przekazanie i nauczenie uczestników tych zajęć określonej wiedzy, z samej swej istoty, a więc celu dla jakich są zawierane, nie mogą stanowić umów o dzieło, o których mowa w art. 627 k.c.
W tego typu umowach nie można bowiem z góry określić zindywidualizowanego dzieła w rozumieniu tego przepisu.
Wymaga podkreślenia, że wykonywanie omawianych umów polegało w istocie na podejmowaniu szeregu czynności faktycznych, mających na celu staranne działanie. Rezultat w postaci uzyskania przez słuchaczy specjalistycznej wiedzy nie jest zależny jedynie od starań i nakładu pracy wykładowcy. Jest on w dużej mierze uzależniony od słuchaczy, uczestników zajęć, ich zaangażowania oraz indywidualnych predyspozycji i potrzeb, co jest nieprzewidywalne i niemierzalne. Zatem przy omówionym powyżej rodzaju rezultatu, trudno mówić o odpowiedzialności wykładowcy za wady "dzieła". Zasób zdobytej wiedzy, czy też satysfakcja z udziału w wykładzie nie poddają się weryfikacji pod względem istnienia wad fizycznych. W konsekwencji, sam zapis § 5 umów, że w przypadku stwierdzenia wad wykonawca zobowiązuje się do ich nieodpłatnego usunięcia w terminie do jednego tygodnia od daty zgłoszenia, w istocie był niewykonalny. Nie sposób bowiem poddać wygłoszonego przez skarżącego wykładu, ocenie na istnienie wad.
Z tych względów Sąd stoi na stanowisku, że tego rodzaju, jak w niniejszej sprawie, umowa(-y) o prowadzenie wykładu, stanowi/ą umowę starannego działania. Tylko w takim charakterze mogą być oceniane czynności wykonywane w ramach tej umowy przez osobę prowadzącą zajęcia, niezależnie od charakteru tych zajęć oraz indywidualnego i wyjątkowego sposobu ich prowadzenia, a także nakładu pracy związanego z przygotowaniem odpowiednich materiałów szkoleniowych.
W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły charakter spornych umów zaliczając je do umowy o świadczenie usług, a zatem w sprawie nie doszło do naruszenia art. 627-646 i art. 734-750 k.c., jak również art. 3531 k.c. Zaklasyfikowanie spornych umów dotyczących świadczenia usług edukacyjnych, których wykonanie wymaga dołożenia należytej staranności, a w których nie ma możliwości wskazania obiektywnie osiągalnego i pewnego oraz samoistnego względem wykonawcy rezultatu, do umów o dzieło, sprzeciwiałoby się tego rodzaju stosunku prawnego (por. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 12 lutego 2019r., sygn. akt VI SA/Wa 2000/18; 29 stycznia 2019 r sygn. akt VI SA/Wa 2052/18;
25 stycznia 2019 r, sygn. akt VI SA/Wa 2026/18; 17 stycznia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2004/18).
W konsekwencji w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, a organy obu instancji, słusznie uznały, że skarżący podlegał, w świetle tego przepisu, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu przedmiotowych umów o świadczenie usług, zawartych z płatnikiem składek.
Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organy przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, na które wskazuje skarżący lub których istnienie powinien uwzględnić
z urzędu.
Odnosząc się do zarzutu zaniechania przeprowadzenia dowodów
z przesłuchania stron, a tym samym uniemożliwienie stronie czynnego udziału
w sprawie, Sąd uznał go za niemający wpływu na wynik sprawy, bowiem organy
w toku postępowania podjęły odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uznając, że fakty, mające znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, wynikają z dowodów już zgromadzonych, organy nie miały procesowego obowiązku prowadzenia dodatkowych, nawet zawnioskowanych przez strony dowodów. To, że skarżący odmiennie niż organ postrzega stan faktyczny sprawy i prawny charakter spornych umów, nie powoduje, że konieczne było przeprowadzenie dowodu
z przesłuchania stron umowy.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący nieuwzględnienia stanowiska Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że specjalistyczne wykłady podlegają ustawie
o prawach autorskich bowiem, jak już wyżej wskazano kwalifikacja prawna danej umowy zależy od indywidualnych okoliczności danego przypadku.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło