I SA/Wa 2847/22

WyrokWSA w Warszawie2023-03-08

Skład orzekający: Łukasz Trochym, Monika Sawa, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. z powodu braku wniosku strony o podjęcie zawieszonego postępowania, mimo że strona podnosiła zarzuty dotyczące prawidłowości zawieszenia postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 98 § 2 k.p.a., ponieważ strona nie złożyła wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie trzech lat od daty jego zawieszenia. Sąd podkreślił, że brak takiego wniosku skutkuje fikcją wycofania żądania wszczęcia postępowania, a organ nie miał obowiązku samodzielnego ustalania kręgu spadkobierców ani wzywania strony do podjęcia zawieszonego postępowania. Uznano, że zarzuty dotyczące wadliwości zawieszenia postępowania nie mogły być skutecznie podniesione w kontekście decyzji o umorzeniu, gdyż sama podstawa zawieszenia nie została zakwestionowana przez stronę w odpowiednim trybie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2022 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze zostało pierwotnie zawieszone postanowieniem Ministra z dnia 9 października 2018 r. na wniosek E. K. w celu uzupełnienia materiału dowodowego, a konkretnie złożenia dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po właścicielu nieruchomości. Strona nie zwróciła się o podjęcie zawieszonego postępowania w ciągu trzech lat od jego zawieszenia, co skutkowało umorzeniem postępowania przez Ministra. E. K. zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak ustalenia kręgu stron i nieprawidłowe zawieszenie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Joanna Skiba, Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2022 r. nr DAP-WOSRFR-7281-163/2018/KK w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Decyzją z 14 września 2022 r. DAP-WOSRFR-7281-163/2018/KK Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji nr 3199/2018 Wojewody [...] z dnia 3 sierpnia 2018 r. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 3 sierpnia 2018 r., nr 3199/2018 Wojewoda [...] odmówił E. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. E. K. z tą decyzją się nie zgodziła i z zachowaniem terminu, pismem z dnia 17 sierpnia 2018 r. wniosła odwołanie. Pismem z dnia 6 września 2018 r., znak: DAP-WOSRFR-7280-277/2018/DC, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwał E. K. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po właścicielu pozostawionej nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 29 września 2018 r. E. K. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Postanowieniem z dnia 9 października 2018 r, znak: DAP-WOSRFR-7281-163/2018/DC, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiesił na wniosek E. K., postępowanie odwoławcze od decyzji nr 3199/2018 Wojewody [...] z dnia 3 sierpnia 2018 r., znak: SPN.III.MS2.7725-2046/08. Jednocześnie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował stronę, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania strona nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane, w konsekwencji czego postępowanie odwoławcze zostanie umorzone na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. Minister wskazał, że zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., organem wyższego stopnia w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, jest minister właściwy do spraw administracji publicznej. W myśl art. 98 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stronnie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ wskazał, że postanowieniem z dnia 9 października 2018 r, znak: DAP-WOSRFR-7281-163/2018/DC, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiesił na wniosek strony E. K., postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia 3 sierpnia 2018 r., nr 3199/2018. Jednocześnie, Minister poinformował stronę, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania strona nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane, w konsekwencji czego postępowanie odwoławcze zostanie umorzone na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 597/12, data początkowa, od której zaczyna biec termin 3 lat musi być datą jednakową dla wszystkich stron postępowania, dlatego moment początkowy biegu tego terminu wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie. Zdaniem Sądu, brak szczegółowej regulacji w tym zakresie, świadczy o tym, że założeniem ustawodawcy było, aby termin 3 lat miał swoje źródło w jednym zdarzeniu. Minister podkreślił, że postępowanie zostało zawieszone na wniosek strony, która została prawidłowo pouczona o art. 98 § 2 k.p.a., powołanego w uzasadnieniu postanowienia. Wskazał, że na postanowienie o zawieszeniu postępowania zażalenie nie przysługiwało, jednakże strona niezadowolona z postanowienia mogła na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 101 § 3 oraz art. 144 k.p.a., zwrócić się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia. Strona nie skorzystała z powyższego uprawnienia, tym samym należy uznać, że zaakceptowała treść postanowienia. Strona nie skorzystała również z przysługującego jej prawa podjęcia zawieszonego postępowania w okresie trzech lat od daty jego zawieszenia. W związku z powyższym, zdaniem Ministra, ustawowy termin zakreślony na złożenie przez Stronę wniosku o podjęcie przedmiotowego postępowania - uwzględniając także zawieszenie biegu terminów w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wynikające z art. 15 zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, 567, 568, 695) w związku art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 roku o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonnych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 i zgodnie z art. 68 ust. 2 ww. ustawy - upłynął. W związku z powyższym Minister umorzył postępowanie na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. Minister odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK1180/11,w którym Sąd ten wskazał, że w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy (...), umorzyć postępowanie w formie decyzji. Minister wskazał także, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2928/14, z brzmienia przepisu ort. 98 § 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że żądanie uważa się za wycofane tylko wówczas, gdy w okresie trzech lat od zawieszenia strona nie zwróci się o podjęcie postępowania, które zawieszone zostało na jej wniosek. Warunkiem przyjęcia tak daleko idącej dla strony konsekwencji procesowej, jak określona w przepisie art. 98 § 2 k.p.a., jest złożenie wcześniej przez tę stronę wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 118/13, stwierdził, że przepis art. 98 § 2 k.p.a., który stanowi, że "jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane" w sposób kategoryczny nakazuje uznać żądanie za wycofane. A zatem, w ocenie Sądu, nie daje podstaw organowi do badania zaistniałej sytuacji z punktu widzenia naruszenia prawa, czy interesu społecznego. Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. K. (skarżąca) zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez brak ustalenia kręgu stron postępowania i niepodjęcie żadnych czynności zmierzających do zawiadomienia pozostałych spadkobierców właściciela nieruchomości o prowadzonym postępowaniu, podczas gdy organ z uwagi na ochronę interesu jednostki, ale także dla zabezpieczenia interesu publicznego i porządku prawnego powinien posiadając dane strony z urzędu ustalić, czy wskazanej osobie przysługuje przymiot strony w postępowaniu i umożliwić tej osobie aktywny udział w postępowaniu, co skutkowało błędnym uznaniem, że postępowanie zostało skutecznie zawieszone, a następnie, że zaistniały przesłanki do jego umorzenia, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 98 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia postępowania przy braku sprzeciwu innych stron postępowania, podczas gdy organ nie podjął czynności mających na celu ustalenie kręgu stron postępowania, których występowanie wynikało chociażby ze złożonego wniosku o rekompensatę z dnia 31 grudnia 2008 r., w którym skarżąca wskazała spadkobierców zmarłego właściciela nieruchomości, w szczególności organ zaniechał wezwania Skarżącej do wskazania danych adresowych B. K., podczas gdy postanowienie o zawieszeniu postępowania mogłoby zostać wydane dopiero po spełnieniu pozostałych przesłanek z art. 98 § 1 k.p.a., to jest po powiadomieniu pozostałych stron o wniosku o zawieszeniu oraz po uzyskaniu od nich stanowiska o braku sprzeciwu, co zaś skutkowało nieprawidłowym umorzeniem postępowania, które nie zostało w sposób skuteczny zawieszone, b) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że doszło do ziszczenia się przesłanek uznania żądania wszczęcia postępowania za niebyłe, wobec czego postępowanie stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania na wniosek strony, zaś postanowienie o zawieszeniu z dnia 9 października 2018 r. naruszało art. 98 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie rozpoczął się bieg terminu określonego w art. 98 § 2 k.p.a., co skutkowało niezasadnym umorzeniem postępowania, c) art. 61 ust. 4 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia z urzędu pozostałych stron o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, co uniemożliwiło pozostałym współuprawnionym, w szczególności tym wskazanym z imienia i nazwiska we wniosku z dnia 31 grudnia 2008 r., zajęcie stanowiska w przedmiocie zawieszenia postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty, co skutkowało niezasadnym zawieszeniem, a w konsekwencji umorzeniem postępowania, d) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. - poprzez: - brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty, - niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i nieprawidłowe stwierdzenie, iż skarżąca jest jedyną stroną niniejszego postępowania, co skutkowało wydaniem niezasadnej decyzji, podczas gdy organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a przede wszystkim z urzędu ustalić krąg stron postępowania, co dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz Skarżącej miało fundamentalne znaczenie; e) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, lecz je deprecjonujący i oparcie rozstrzygnięcia na podstawie arbitralnej i nieobiektywnej ocenie stanu faktycznego i to jedynie w wyniku upływu czasu. Nadto wnoszę o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych do niniejszego pisma dokumentów; poświadczenia dziedziczenia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 3 kwietnia 1936 r. oraz postanowienia Sądu Powiatowego [...] Wydział I Cywilny z dnia 1 września 1973 r. (sygn. akt: [...]) na okoliczność istnienia w obrocie prawnym dokumentów potwierdzających następstwo prawne po właścicielu nieruchomości A. B. i wskazujących na przysługiwanie statusu strony w niniejszym postępowaniu B. K., który nie został zawiadomiony przez Organ o jego wszczęciu. Jednocześnie wskazuję, że dokumenty nie mogły zostać przedłożone na wcześniejszym etapie postępowania, bowiem skarżąca weszła w ich posiadanie dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 października 2018 r. o zawieszeniu postępowania odwoławczego a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem; W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jak wynika z akt sprawy postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia 3 sierpnia 2018 r.nr 3199/2018 o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przedmiotowej nieruchomości, zostało zawieszone postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 9 października 2018 r., na podstawie art. 98 § 1 kpa, zgodnie z którym, organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Zawieszenie nastąpiło na wniosek E. K. zgłoszony w piśmie z 29 września 2018 r. w celu uzupełnienia materiału dowodowego w związku z pismem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 września 2018 r. W piśmie tym organ wezwał skarżącą do złożenia dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po właścicielu pozostawionej nieruchomości. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej 19 października 2018 r. i zostało przez stronę zaakceptowane, bowiem strona nie wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Strona nie kwestionowała podstawy prawnej zawieszenia ani nie kwestionowała ustalenia organu na podstawie akt na datę zawieszenia postępowania, że jest jedyną stroną postępowania. Zgodnie natomiast z art. 98 § 2 kpa jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Co istotne, w postanowieniu z 9 października 2018 r. Minister prawidłowo pouczył stronę o treści art. 98 § 2 kpa, tj. o skutkach niezłożenia w terminie trzech lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Minister dopełnił zatem obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak wymaga tego art. 9 kpa Organ nie był przy tym zobowiązany, w ocenie Sądu, do wzywania strony do wystąpienia z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, czy informowania o zbliżającym się upływie trzyletniego terminu, gdyż termin ten wynika z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a żaden przepis szczególny nie nakłada na organ takiego obowiązku. W niniejszej sprawie trzyletni termin zawieszenia postępowania, o którym mowa w cytowanym wyżej przepisie, rozpoczął bieg w dniu 9 października 2018 r. i upłynął 19 grudnia 2021 r.– jak prawidłowo wskazał organ został przedłużony o 71 dni z uwagi na zawieszenie terminów w związku ze stanem epidemii. Niewątpliwie zatem w powyższym terminie nie wpłynął do organu wniosek o jego podjęcie. Wobec braku wniosku Minister uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego w oparciu o art. 105 § 1 kpa. Powyższe stanowisko należy uznać za prawidłowe. Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, należy umorzyć postępowanie w formie decyzji. Przywołana regulacja z art. 98 § 2 kpa przewiduje bowiem wyraźnie, że w przypadku braku wniosku strony o podjęcie zawieszonego postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Powyższe oznacza, że wraz z upływem tego terminu strona traci swoje uprawnienie do żądania podjęcia postępowania, a organ zobowiązany jest przyjąć nałożoną przez ustawodawcę tym przepisem fikcję, że strona cofnęła żądanie wszczęcia postępowania. Upływ tego terminu skutkuje tym, że strona już nie uzyska rozstrzygnięcia konkretyzującego jej prawa i obowiązki we wszczętym postępowaniu. Tego rodzaju konsekwencje wypływające z zastrzeżonego terminu należy lokować nie tylko w sferze prawa procesowego, ale i materialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 1180/11, I OSK 1692/14, I OSK 2024/14, I OSK 2358/14). Tym samym zachodzą przesłanki do uznania takiego postępowania za niebyłe. Konsekwencją przyjętej w art. 98 § 2 K.p.a. konstrukcji skutku niezłożenia przez stronę wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania jest także to, że skutek ten następuje z mocy prawa i nie jest zależny, ani od woli strony, ani od uznania organu. Sąd zwraca uwagę, że zawieszenie postępowania następuje z uwagi na określone okoliczności faktyczne, wypełniające konkretną podstawę prawną zawieszenia, co w konsekwencji determinuje możliwości jego podjęcia. W okolicznościach niniejszej sprawy miało miejsce zawieszenie postępowania z uwagi na wniosek strony i okoliczność ta nie może być dowolnie pomijana a podstawa zawieszenia nie może być kwestionowana w postępowaniu na skutek decyzji o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie strona we wniosku określiła zarówno podstawę zawieszenia tj. konieczność uzupełnienia materiału dowodowego wskazanego w piśmie z 6 września 2018 r. (piśmie organu wzywającego do złożenia dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po właścicielu nieruchomości). W terminie tym nie został także złożony dokument potwierdzający następstwo prawne po właścicielu pozostawionej nieruchomości, który pozwalałby w sposób nie budzący wątpliwości ustalić strony postępowania. Jak wynika z akt aktem notarialnym z 24 września 2002 r. E. K. nabyła od I. B. prawo do spadku po B. B. ustalone postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z 10 września 2001 r. W treści wniosku wskazała, że I. B. był jednym ze spadkobierców wskazanych w testamencie A. B. obok G. B. i W. B. Skarżąca jednak ani we wniosku ani w terminie do daty umorzenia postępowania nie złożyła dokumentów potwierdzających następstwo prawne po właścicielu pozostawionej nieruchomości pomimo wezwania organu. Dopiero do skargi załączyła dokument poświadczenia dziedziczenia po A. B. z 30 marca 1950 r. oraz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po W. B. z 1 września 1973 r. wydane 19 listopada 2018 r. , z którego wynika, że spadek nabyli E. B. w ¼ części i B. K. w ¾ części. Brak jest nadal dokumentów potwierdzających dziedziczenie po G. B. Skarżąca zatem ani we wniosku ani we wskazanym terminie nie złożyła dokumentów pozwalających organowi na ustalenie, że stronami obok E. K. s a także inne osoby, w tym B. K. Nie jest bowiem rolą organu by samodzielnie ustalał spadkobierców właściciela nieruchomości, nawet gdyby dysponował danymi potencjalnych spadkobierców (wynikających z pokrewieństwa na podstawie aktów stanu cywilnego), ponieważ dowodem istnienia następstwa prawnego nieżyjących osób fizycznych może być wyłącznie postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia (a nie ta, która wykazała istnienie pokrewieństwa), jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 k.c.). Spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.). Tym samym mimo deklaratoryjnego charakteru powyższych aktów, niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku (prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza), ponieważ ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może samodzielnie orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. Dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn Minister prawidłowo ustalił, że na datę zawieszenia postępowania E. K. była jedyną stroną tego postępowania poprzedzając to ustalenie wezwaniem skarżącej do złożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po właścicielu pozostawionej nieruchomości, co pozwoliłoby mu na ustaleniu kręgu stron postępowania. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie złożyła wniosek o zawieszenia postępowania. Wobec następnie braku wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania oraz z uwagi na fakt, że dokumenty te, w okresie biegu terminu, nie zostały złożone organ zasadnie umorzył postępowanie uznając za stronę wyłącznie skarżącą. Należy zwrócić uwagę, że przepisy art. 98 § 2 kpa i art. 99 kpa istotnie zawężają możliwości podjęcia zawieszonego postępowania wszczętego na wniosek, przyznając inicjatywę w tym zakresie wyłącznie stronom postępowania. Niemniej strona ma możliwość dołożenia należytej staranności w zakresie ochrony swych praw chociażby poprzez zachowanie terminów dokonania czynności w sprawie w sytuacji gdy zawieszenie postępowania następuje na wniosek strony, a nie z urzędu. Tym samym charakter prawny zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron odbiera organowi administracji możliwość ingerowania w sprawę w trakcie jej zawieszenia i w samo zawieszenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2078/19, LEX nr 3045656). W konsekwencji należy uznać, że postępowanie w niniejszej sprawie podlegało zawieszeniu na podstawie art. 98 § 1 kpa i podstawa ta nie została przez stronę zakwestionowana. Strona miała możliwość złożenia wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego na jej wniosek w każdym czasie nawet z tego powodu aby uniemożliwić upływ terminu z art. 98 § 2 kpa. Okres trzyletni (dodatkowo przedłużony o 71 dni) to okres wystarczający do tego, by osoba należycie dbająca o swoje sprawy, złożyła w zakreślonym terminie wniosek o podjęcie zawieszonego, na jej wniosek, postępowania. Wniosek taki nie został natomiast złożony. W świetle powyższych uwag Sąd w pełni podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym nie zgadza się z zarzutami skargi dotyczącymi naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 105 §1 w zw. z art. 98 p 1 i 2 kpa, 28 kpa., 10 §1 kpa oraz 3 ust 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. Podkreślić jeszcze raz należy, że organ nie miał kompetencji do badania przyczyn braku złożenia przez stronę wniosku o podjęcie postępowania w terminie, a stan zawieszenia postępowania w sposób oczywisty uniemożliwiał organowi prowadzenie jakichkolwiek czynności dowodowych w sprawie. W niniejszej sprawie upływ terminu prawa materialnego obligował organ do zakończenia postępowania w inny sposób, niż poprzez wydanie decyzji co do istoty sprawy (art. 104 § 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a.). Wobec tego nie ma podstaw, aby zawiadamiać stronę o jej prawie do złożenia wyjaśnień, zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów w sprawie przed wydaniem decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1025/15). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło