II SA/Lu 216/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchoimuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2025 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy G. z dnia 30 października 2024 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako "Kolegium"’ "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") decyzją z dnia 19 lutego 2025 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania B. K. (dalej także jako "skarżąca") oraz odwołania M. i M. małż. Ł. , utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. (dalej także jako "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia 30 października 2024 r. znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w związku ze zmianą stosunków wodnych. Stan sprawy przedstawia się następująco. Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2022 r. (uzupełnionym w dniu 20 czerwca 2022 r. M. D. (właścicielka działki nr [...] w miejscowości G. T., dalej także jako "wnioskodawczyni") zwróciła się do organu I instancji o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stanu wody na działkach nr ewid.[...], [...], [...] i [...], ze szkodą dla gruntów sąsiednich, spowodowanej podwyższeniem terenu. Pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. Wójt zawiadomił strony (M. M. D. i B. T. K.) o wszczęciu na wniosek M. D. postępowania administracyjnego w sprawie zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W toku postępowania organ I instancji przeprowadził procedurę wyboru biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego, celem sporządzenia opinii, która będzie stanowiła materiał dowodowy w prowadzonym postępowaniu. Na potrzeby wykonania przedmiotowej opinii wybrano ofertę złożoną przez mgr inż. F. Z., biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego. Postanowieniem z dnia 8 września 2022 r. Wójt, na podstawie art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 79 § 1 w zw. z art. 123, art. 141 § 1 i art. 142 k.p.a., dopuścić dowód z opinii biegłego, określając jej zakres tematyczny. Jednocześnie organ I instancji ustalił na dzień 20 września 2022 r. termin przeprowadzenia oględzin nieruchomości z udziałem biegłego. Oględziny z udziałem biegłego zostały przeprowadzone w ustalonym terminie na terenie działek nr ewid.[...], [...], [...], [...] i [...] oraz innych działek w obrębie zlewni terenowej, z której spływające wody są przedmiotem sporu. W dniu 11 października 2022 r. mgr inż. F. Z. przekazał do Urzędu Gminy G. opracowanie z dnia 30 września 2022 r. zatytułowane jako: "Opinia hydrologiczna w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie działek nr ewid.[...] i [...], stanowiących własność B. i T. K., położonych w G. T. ze szkodą dla działki nr [...] w G. T. , stanowiącej własność Pani M. D.. W dalszym toku postępowania strony zapoznały się z treścią sporządzonej opinii. Uwzględniając stanowisko biegłego, który w sporządzonej opinii stwierdził, że toczące się postępowanie administracyjne dotyczy również interesu prawnego właścicieli działki nr [...] (po podziale [...] i [...] - M. i M. małż. Ł. ), z uwagi na dokonaną na tej nieruchomości zmianę stanu wody ze szkodą dla działki nr [...], organ I instancji pismem z dnia 29 listopada 2022 r. zawiadomił ww. osoby o uznaniu ich za strony toczącego się postępowania. W dniu 23 maja 2023 r. przeprowadzono kolejne oględziny terenu objętego postępowaniem. Pomimo podjętych przez organ I instancji prób, strony postępowania nie zawarły ugody w kwestii rozwiązania problemu naruszonych stosunków wodnych. Decyzją z dnia 30 października 2024 r. Wójt orzekł w następujący sposób: 1. nakazał B. K. - właścicielce działek nr: [...], położonych w miejscowości G. T., wykonanie następujących prac: a) wykonanie/odtworzenie przepustu pod drogą na działce nr [...] o średnicy minimum 40 cm, a także utrzymywanie go w ciągłej drożności; b) wykonanie/odtworzenie na działkach nr [...] rowu/bruzdy w kształcie niecki, z łagodnymi skarpami, o szerokości górą około 3,5 m i łagodnym spadkiem, zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu; rów powinien mieć głębokość 30 cm w granicy działki nr [...] z łagodnym spadkiem w stronę gdzie znajduje się droga wewnętrzna usytuowana na wysokim nasypie na wysokości 1,2 m na działce nr [...]; prace (wykonanie rowu), powinny obejmować również podwyższony teren działki nr [...] na której znajdować się będzie wylot odtworzonego przepustu, z zamiarem wyrównania terenu z działką sąsiednią od strony wschodniej, tak jak to istniało w latach poprzednich; - w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna; 2. nakazał, w celu zagospodarowania zwiększonej ilości spływających wód od ilości naturalnej, właścicielom działki nr ewid. [...] - M. Ł. i M. Ł., wykonanie dołu chłonnego o głębokości 1,5 m, dołem szerokości 2 m, górą szerokości 3 m i objętości 9 m3; dół chłonny należy wypełnić gruzem betonowym, tłuczniem kamiennym lub żwirem, a następnie przykryć matą filtracyjną, na której ułożone będą płyty betonowe ażurowe, do wysokości zrównania z terenem działki; dół powinien zostać wykonany w miejscu znajdującym się na granicy działki nr [...] z działką nr [...], w sąsiedztwie za terenem placu utwardzonego - w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji opisał przebieg postępowania oraz obszernie przytoczył ustalenia poczynione podczas oględzin oraz ustalenia i wnioski wynikające z opinii biegłego sporządzonej w dniu 30 września 2022 r. Wskazał m.in, że według biegłego działki objęte postępowaniem położone są w bezodpływowej niecce terenowej, posiadają wadliwe stosunki wodne i wymagają wykonania urządzeń melioracyjnych. W ocenie biegłego, analiza i synteza warunków terenowych oraz zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych pozwala jednoznacznie ustalić, że podtopienia i zalewania działki nr [...] powstają z powodu podwyższenia terenu na działkach nr [...] oraz wykonanej drogi na wysokim nasypie na działce nr [...], która stanowi tamę na osi naturalnego spływu wód. Powoduje to zatrzymanie i spiętrzenie wód na działce sąsiedniej nr [...]. Biegły stwierdził, że przywrócenie przepustu pod drogą na działce nr [...] i rowu przebiegającego przez działki nr [...] i [...] do stanu istniejącego w dawnych latach, rozwiąże istniejący problem. Wykonanie tych robót, jak wskazał biegły, należy do obowiązków skarżącej - jako właścicielki działek nr [...] i [...]. Biegły ustalił ponadto, że na działkę nr [...] odprowadzane są dwiema rurami wody z działki nr [...]. Większy od naturalnego spływ wód na działkę nr [...] następuje również z placu utwardzonego, drogi wewnętrznej oraz z dachu budynków na działce nr [...]. Według autora opinii, na działce nr [...] również zatem doszło do naruszenia stanu wody ze szkodą dla działki nr [...]. Biegły wykluczył możliwość przywrócenia stanu poprzedniego na tej nieruchomości i wskazał, że w celu zagospodarowania zwiększonej ilości spływających wód właściciele działki nr [...] powinni wykonać dół chłonny o głębokości do 2 m i objętości około 8 m3. Organ I instancji uznał, że analizy, wnioski i stwierdzenia zawarte w opinii sporządzonej przez biegłego mgr inż. F. Z., są przedstawione w sposób wnikliwy, rzetelny i zasadny, odpowiedni do sytuacji terenowej i zgodnie z dużą wiedzą melioracyjną i hydrologiczną oraz dużym doświadczeniem projektowo-wykonawczym autora opinii. Wójt nie uwzględnił zastrzeżeń skarżącej, która powołując się na przepis art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne wskazywała, że prace na działkach nr [...] (podwyższenie terenu) byty wykonane w wiele lat temu, jak też problemy z drożnością przepustu pod nasypem drogi gruntowej na działce nr [...] istnieją od ponad 5 lat. W tym kontekście organ I instancji powołał się na stanowisko biegłego, który w sporządzonej opinii stwierdził, iż: "(...) takie twierdzenie nie jest argumentem wobec obowiązującej w tamtym czasie ustawy Prawo wodne (art. 29 ust. 1) oraz z powodu, że skutki podwyższenia terenu działek i droga na wysokim nasypie mogły być nie zauważalne przez wiele lat, ponieważ występowały powoli lub wcale z powodu braku w latach ubiegłych dużych opadów lub roztopów. Nasiliły się dopiero wraz z natężeniem opadów atmosferycznych, a w konsekwencji powstałych zalewów i zastoisk wody na działce nr [...]. Podwyższenie terenu działek nr [...] i zasypanie przepustu pod nasypem drogi w dawnych latach było niedozwolone i było w sprzeczności z obowiązującym art. 29 poprzedniej ustawy Prawo wodne." W treści decyzji organ I instancji uwzględnił także okoliczność, iż Państwowe Gospodarstwo Wodne W. P. stwierdziło brak możliwości wykonania melioracji wodnych na badanym terenie. W ocenie Wójta, postępowanie wykazało, iż doszło do zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...] oraz [...] ([...] i [...]), która szkodliwie oddziałuje na grunt sąsiedni - działkę nr [...], powodując jej zalewanie. Na podstawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym opinii biegłego, organ I instancji uznał, że najlepszym rozwiązaniem problemu naruszonych stosunków wodnych będzie odtworzenie dawnego rowu/bruzdy przez działki nr [...] i [...] oraz udrożnienie przepustu pod drogą wewnętrzną na działce nr [...] przez skarżąca, a także wykonanie dołu chłonnego przez M. i M. małż. Ł. - właścicieli działki nr [...], w celu zagospodarowania zwiększonej ilości spływających wód. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli B. K. oraz M. i M. małż. Ł. . B. K. zakwestionowała decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia na nią obowiązków naprawczych (pkt 1), zarzucając naruszenie przepisów art. 234 ust. 3 i ust. 5 ustawy Prawo wodne. Ponadto zarzuciła, że wykonanie nałożonych na nią obowiązków determinuje naruszenie art. 234 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne, art. 109 § 1 i § 2 Kodeksu wykroczeń oraz dyrektywy 2000/60/WE (Ramowa Dyrektywa wodna). Skarżąca wniosła o uchylenie pkt 1 zaskarżonej decyzji oraz dopuszczenie możliwości przywrócenia stanu poprzedniego tj. stanu przed zasypaniem przez nią bruzdy na działce nr [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wyjaśniła, że czynności wykonane przez nią na gruncie, tj. zasypanie bruzdy i nawiezienie ziemi, były odpowiedzią na bezprawne działania sąsiadów, a w wyniku wykonania nałożonych obowiązków nastąpiłoby odprowadzanie wody ze szkodą dla działek sąsiadów od strony wschodniej. Skarżąca podniosła ponadto, że skoro prace ziemne i zasypanie przepustu nastąpiło wiele lat temu, to zastosowanie ma przepis art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne. Skarżąca zakwestionowała też prawidłowość sporządzonej w sprawie opinii, wskazując, że pomija ona okoliczność wykonania przepustu pod drogą gminną nr działce nr [...], przez który jest kierowana woda na działkę [...]. Zarzuciła także biegłemu, iż nie wykonał żadnej odkrywki i nie wskazał miejsca zasypanego przepustu (pod drogą na działce nr [...]). Zdaniem skarżącej, podjęta decyzja jest stronnicza, bowiem pomija jej argumenty i wyjaśnienia. Skarżąca podkreśliła, że w sprawie konieczne jest wypracowanie kompleksowego rozwiązania problemu odprowadzania wód dla całego obszaru zlewni. Pismem z dnia 8 lutego 2025 r. skarżąca uzupełniła odwołanie. Rozwijając zarzut naruszenia art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne stwierdziła, że można było nakazać jej tylko odtworzenie bruzdy i wywiezienie ziemi z 2021 r. i tylko na części działki, a nie z okresu wcześniejszego. Ponadto zarzuciła pominięcie okoliczności, iż do zmiany stosunków wodnych przyczynili się właściciele innych działek (wskazała, że do 2019 r., czyli do momentu rozpoczęcia odprowadzania wód z budynków i placów przez innych właścicieli, problem z zalewaniem nie występował). Skarżąca zakwestionowała ustalenie, jakoby podwyższyła teren działek nr [...] nasypując tam ziemię. Wskazała także, iż organ nie uwzględnił ryzyka spływu wód w kierunku działek położonych od strony wschodniej oraz nieprawidłowo prowadził mediacje. M. i M. małż.. w złożonym odwołaniu domagali się uchylenia pkt 2 decyzji organu I instancji, przedstawiając swoje zastrzeżenia odnośnie do opinii biegłego. Wskazali w szczególności na pomyłki w oznaczeniu numerów ich działek, błędne oznaczenie obszaru działek sąsiednich, przebiegu przepustów pod drogą gminną oraz błędne podanie wysokości podwyższenia terenu na działce B. K.. Wskazali, iż przepust pod drogą gminą jest częściowo czynny, natomiast wody opadowe od zawsze spływały w naturalny sposób przez działki B. K. do rzeki B., zaś rury na działce M. D. zainstalowano w celu ograniczenia znacznego przepływu wód, który uszkadzał drogę. W ocenie M. i M. małż. Ł. , ich działki nie zaburzają retencji, a okresowy odpływ wód w rurach zostanie zablokowany. Po przekazaniu odwołania wraz z aktami sprawy organowi II instancji, Wójt w piśmie z dnia 17 lutego 2025 r. odniósł się do kwestii zmian w numeracji działek należących do M. i M. małż. Ł. . Wskazał, że działka przedstawiona na mapach terenu, w tym w opinii biegłego, jako działka nr [...], w wyniku podziału, stanowi obecnie działki oznaczone numerami [...] i [...]. Granice działek po podziale generalnie nie zmieniły się, a opis stanu terenu działki nr [...] odpowiada stanowi terenu na działkach nr [...] i [...]. Po rozpatrzeniu złożonych odwołań Kolegium wskazaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 19 lutego 2025 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy na wstępie wyjaśnił, że sprawy dotyczące naruszenia stosunków wodnych regulują przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (aktualny t.j. – Dz. U z 2025 r. poz. 960 ze zm., dalej jako "Pr.wod. z 2017 r."). Kolegium przytoczyło treść art. 234 ust. 1-3 ww. ustawy oraz wskazało, że w ramach postępowania wodnoprawnego organ prowadzący powinien ustalić, czy doszło do zmiany stanu wody na gruntach, objętej dyspozycją art. 234 ust. 1 Pr.wod. z 2017 r., oraz czy zmiana ta szkodliwie oddziałuje na grunt sąsiedni - powoduje szkody na tym gruncie (np. poprzez zalanie, podtopienie, zaleganie wody, itp.). Ustalenie, czy doszło do szkodliwej zmiany stosunków wodnych oraz w jaki sposób należy je przywrócić, wymaga wiedzy specjalistycznej, stąd rozstrzygnięcia zapadają po przeprowadzeniu postępowania z udziałem biegłego, w oparciu o sporządzoną przez biegłego opinię. Kolegium wskazało, że w realiach niniejszej sprawy organ I instancji, na podstawie opinii z dnia 30 września 2022 r. sporządzonej przez biegłego mgr inż. [...] Z., uznał, że B. K. oraz M. i M. małż. Ł. doprowadzili do zmiany stosunków wodnych, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, to jest dla działki M. D.. Z analizy przedłożonych organowi odwoławczemu akt sprawy wynika, iż na działki nr [...] i [...] nawieziona została ziemia, a teren tych działek został podniesiony. Potwierdziła to sama właścicielka w piśmie z dnia 5 lipca 2022 r. W opinii z dnia 30 września 2022 r. wydanej po oględzinach przeprowadzonych w dniu 20 września 2022 r., biegły ustalił, że działki, według kolejności nr [...] i [...], położne są w niecce terenowej na kierunku naturalnego spływu wód z terenów wyżej położonych do cieku rzeki B.. Ustalenia biegłego potwierdziły fakt nawiezienia ziemi i podniesienia terenu działek nr [...] i [...] w niecce o co najmniej 30 cm oraz fakt istnienia na działce nr ewid.[...] grobli stanowiącej drogę, z zablokowanym przepustem. Biegły ustalił także, iż przez te działki przebiegał wcześniej rów, który odprowadzał wody opadowe i roztopowe zgodnie z naturalnym kierunkiem spływu. Rów ten aktualnie nie istnieje. Podniesienie terenu na działkach, istnienie grobli wraz z niedrożnym przepustem, a także brak rowu odwadniającego, blokuje spływ wód z wyżej położonej działki nr ewid.[...], czego konsekwencją jest zaleganie wody na tej działce, będące szkodliwym skutkiem zmiany stanu wód na działkach niżej położonych - blokowania spływu. Następuje tu piętrzenie wody, jej zleganie i tworzenie mokradła. W toku oględzin biegły ustalił także, iż na stan wód na działce nr [...] ma wpływ zintensyfikowany, ponad stan naturalny, spływ wód z zagospodarowanej działki nr ewid.[...] (po podziale - działek nr [...] i [...]). Z podniesionego oraz zabezpieczonego skarpą, a także zabudowanego i utwardzonego terenu tych działek, woda kierowana jest bezpośrednio poprzez studzienkę i rurociąg na działkę nr [...], wbrew zakazowi wynikającemu z przepisu art. 234 ust. 1 pkt 2 Pr.wod. z 2017 r. Kolegium podniosło, że w pierwszym przypadku, dotyczącym blokowania odpływu, biegły zaproponował rozwiązanie problemu szkodliwej zmiany stosunków wodnych poprzez odtworzenie przepustu (przywrócenie jego funkcjonalności) pod drogą na działce nr [...] oraz rowu lub bruzdy w kształcie niecki, o łagodnych skarpach przebiegającego przez działki nr [...] i [...], co należy do obowiązków właścicielki, tj. B. K.. Alternatywnie zaproponował wykonanie zbiornika retencyjnego o powierzchni około 150 m2 i głębokości do 2 m w niecce terenowej na działkach nr [...] W drugim przypadku, to jest odprowadzania wody na teren działki nr ewid.[...], wskazał na konieczność wykonania przez właścicieli działki nr [...] ([...] i [...]) dołu chłonnego o głębokości do 2 m i objętości około 8 m3, który należy wypełnić gruzem betonowym, tłuczniem kamiennym lub żwirem, okryć od góry matą filtracyjną oraz ułożyć płyty betonowe ażurowe o wysokości zrównania z jezdnią drogi wewnętrznej. Organ odwoławczy zaaprobował ocenę opinii biegłego dokonaną przez organ I instancji. Stwierdził, że opinia jest wyczerpująca i wraz z pozostałym materiałem dowodowym może stanowić podstawę do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Opinia zawiera odpowiednie obliczenia hydrologiczne, a biegły po ponownym jej przeanalizowaniu potwierdził ostateczne wyniki jej ustaleń, pomimo pewnych niejasności odnoszących się do opisu i numerów działek w załącznikach graficznych. W ocenie organu II instancji, opinia biegłego w zakresie określenia sytuacji na gruntach, dokonanych na nich zmian oraz wpływie tych zmian na stosunki wodne, jest klarowna. Nie budzi zasadniczo wątpliwości ustalenie przez biegłego, że na działce nr [...] powstają zastoiska wody, przede wszystkim na skutek zablokowania naturalnego spływu w niecce przez działki nr [...] i [...], położone niżej, a spływ wód na działkę nr [...] intensyfikowany jest ponad stan naturalny, na skutek odprowadzania wód z działki nr [...] ([...] i [...]) położonych wyżej. Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu przed organem I instancji biegły pismem z dnia 17 grudnia 2022 r. ustosunkował się do zarzutów stron co do treści opinii, potwierdzając prawidłowość dokonanych ustaleń. Na etapie postępowania odwoławczego, pismem z dnia 15 stycznia 2025 r. Kolegium wystąpiło do biegłego o dodatkowe wyjaśnienia w kwestii szkodliwej zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] i zaproponowanych w tym zakresie działań naprawczych. W piśmie z dnia 23 stycznia 2025 r. biegły F. Z. wyjaśnił, że zakres opinii został rozszerzony o działkę nr [...], gdyż zwiększony ponad stan naturalny spływ wód z tej działki powoduje szkody na działce nr [...]. W ocenie organu II instancji, opinia biegłego wraz z wyjaśnieniami zawartymi w opisanych wyżej pismach generalnie potwierdza, że stosunki wodne w analizowanym terenie są trudne i teren wymaga szerszych rozwiązań z zakresu melioracji wodnych, jednakże nie wyklucza to możliwości zidentyfikowania konkretnych działań, które prowadzą do nieuprawnionej zmiany stosunków wodnych i ich pogorszenia ze skutkiem dla właścicieli działek z badanego obszaru. Kolegium nie podzieliło zarzutów skarżącej, w szczególności zarzutu naruszenia art. 234 ust. 5 Pr.wod. z 2017 r. Wskazało, że istotny dla zastosowania tego przepisu jest moment wszczęcia postępowania, a nie moment wydania decyzji, a postępowanie wszczął wniosek M. D. złożony w dniu 3 czerwca 2022 r., zaś podwyższenie terenu na działkach skarżącej, skutkujące szkodliwą zmianą stosunków wodnych, miało miejsce głównie w latach 2021-2022. Ewentualne uznanie, że problemy występowały już w 2019 r. także nie skutkuje brakiem możliwości wszczęcia postępowania ze względu na upływ czasu. Ponadto aktualnie w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż w sytuacji, gdy nieuprawniona zmiana stosunków wodnych, o której właściciel miał wiedzę, wystąpiła przez wejściem w życiem Pr.wod. z 2017 r. (1 stycznia 2018r.) bieg terminu przewidzianego w art. 234 ust. 5 należy liczyć najwcześniej od 1 stycznia 2018 r. Nieuprawnione, zdaniem organu odwoławczego, jest także twierdzenie, że organ I instancji nie podjął wystarczających działań w celu zawarcia przez strony ugody, o której mowa w art. 235 Pr.wod. z 2017 r. Kolegium za nieuzasadnione uznało też twierdzenie skarżącej, jakoby z udrożnieniem przepływu w sposób wskazany przez biegłego wiązało się zagrożenie dla działek niżej położnych. Wskazało w tym kontekście, że zachowany zostaje naturalny kierunek spływu wód powierzchniowych przez te działki zaniżeniem do rzeki, natomiast intensywność spływu zostaje ograniczona poprzez nakaz wykonania dołu chłonnego nałożony na właścicieli działki nr [...]. Organ odwoławczy nie podzielił ponadto poglądu skarżącej, iż możliwe jest przywrócenie stosunków wodnych poprzez realizację tylko niektórych działań objętych nakazem lub poprzez przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr [...] - wywiezienie ziemi. Kolegium podkreśliło, że spływ jest blokowany na wszystkich należących do skarżącej działkach, a w związku z tym każde inne działanie, niż wskazane przez biegłego i Wójta, byłoby rozwiązaniem niewystarczającym. W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom skarżącej, biegły, a za nim organ I instancji, w stopniu wystarczającym określił zakres prac niezbędnych do przywrócenia stosunków wodnych obowiązków naprawczych. Prace te, ze względu na zasypanie istniejącej wcześniej niecki (rowu/bruzdy) oraz przepustu, mają generalnie charakter odtworzeniowy, zaś w decyzji określono położenie odtwarzanego rowu/bruzdy oraz jego podstawowe parametry. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu M. i M. małż. Ł. , Kolegium zwróciło uwagę, że w istocie zmierzają one do zakwestionowania ustaleń biegłego o ponadnormatywnym odprowadzaniu wód z terenu ich działek nr ewid. [...] i [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że biegły w pismach z dnia 17 grudnia 2022 r. oraz z dnia 23 stycznia 2025 r. potwierdził prawidłowość dokonanych ustaleń wskazując, że szkodliwy spływ z działki nr [...] ([...] i [...]) jest widoczny gołym okiem, a pomyłki związane z opisem granic lub numerów działek nie mają wpływu na prawidłowość ustaleń w tym zakresie. Biegły potwierdził, że wody z tych działek kierowane są na działkę nr [...], a ich ilość przekracza stan naturalny jaki występuje na linii spływu. Zdaniem biegłego, powyższe działania małż. Ł. są działaniami nieuprawnionymi, gdyż nie zagospodarowują oni wód na własnej działce. Organ odwoławczy dodał, że rozbieżności w oznaczeniu numerów działek w opinii biegłego oraz w wydanej decyzji, nie miały wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia o obwiązkach naprawczych nałożonych na M. i M. małż. Ł. . Przy tym rozstrzygnięcie organu I instancji uwzględnia aktualną numerację działek. Kolegium podkreśliło, że biegły jednoznacznie wskazał, iż na skutek przekształceń działek należących do M. i M. małż. Ł. , to jest ich zabudowy, wyrównania oraz utwardzenia terenu (na granicy z działką nr ewid.[...] istnieje skarpa), a przede wszystkim na skutek wykonania instalacji składającej się ze studzienki zbierającej wodę i rur spustowych do odprowadzania wody z działki, spływ na grunt sąsiedni jest intensyfikowany. W ocenie organu odwoławczego uprawnione było więc nałożenie obowiązków naprawczych także na ww. strony, a obowiązki te mają charakter komplementarny względem obowiązków nałożonych na skarżącą Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że jego ustalenia okazały się generalnie zabieżne z ustaleniami organu I instancji. Konkluzją tych ustaleń jest stwierdzenie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, iż właścicielka działek nr [...] i [...], poprzez nawiezienie ziemi ze skutkiem w postaci podniesienia terenu oraz zasypania przepustu, zablokowała naturalny spływ wód z działki nr [...], gdzie tworzą się zastoiska, co jest działaniem nieuprawnionym, zgodnie z art. 234 ust. 1 pkt 1 Pr.wod. z 2017 r. Natomiast właściciele działek nr [...] i [...] (wcześniej nr [...]) nie zagospodarowują na własnym terenie wód opadowych pochodzących z dachów budynków oraz utwardzonego placu i drogi, odprowadzając je na grunt sąsiedni, co jest działaniem nieuprawnionym w świetle art. 234 ust. 1 pkt 2 Pr.wod. z 2017 r. Opisane działania mają wpływ na powstawanie szkód na działce nr [...], poprzez a piętrzenie wody, jej zleganie i tworzenie mokradła. Pomiędzy ww. działaniami a szkodą (szkodliwym oddziaływaniem) zachodzi więc związek przyczynowo-skutkowy. Natomiast określone w decyzji obowiązki naprawcze odpowiadają rozwiązaniom zaproponowanym przez biegłego i są adekwatne do stwierdzonych w sprawie naruszeń oraz sytuacji na działkach, których rozstrzygnięcie dotyczy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego wniosła B. K.. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: art. 234 ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 5 Pr.wod. z 2017 r.; art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 12 § 1, art. 13, art. 14 § 1a, art. 14 § 2, art. 75 § 1, art 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1 i § 2, art. 96f § 3, art. 96g § 1, art. 96k, art. 96m, art. 96n § 1 k.p.a.; art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca w następujący sposób opisała okoliczności stanowiące podstawy podniesionych zarzutów wobec zaskarżonej decyzji: - naruszenie art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. przez Wójta Gminy G. - odrzucenie wskazywanych przez skarżącą, podczas oględzin i w pismach, instalacji odprowadzających wodę z posesji i dachów do niecki - dowodów naruszenia art. 234 ust. 1 i ust. 2 Pr.wod. z 2017 r. przez M. D., p. P. oraz p. B. ; - naruszenie art. 234 ust. 1 i ust. 2 Pr.wod. z 2017 r. przez M. D., p. Ł. , p. P. oraz p. B. - wystąpienie naruszenia w 2019 r., po tym jak wymienieni powyżej, działając za zgodą i w porozumieniu, bezprawnie wykonali odpływy wody ze swoich połaci dachowych i utwardzonych placów, przekierowując wodę do niecki terenowej na działkach nr [...]; - naruszenie art. 10 § 1, art. 11, art. 9, art. 13, art. 14 § 1a, art. 14 § 2 art. 79 § 1 i § 2 k.p.a., art. 2. i art. 32 Konstytucji RP przez Wójta Gminy G. - przeprowadzanie dowodów bez obecności i poinformowania skarżącej, jako strony, poprzez rozmowy i konsultacje z wnioskodawczynią oraz z jakąś "społecznością"; - naruszenie art. 6 k.p.a. przez Wójta Gminy G. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze - Wójt i jego przedstawiciele dezinformowali o możliwościach skorzystania z programu ,,Moja woda" i podobnych; niezgodnie z prawdą określenie terenu niecki jako mokradło, co zmienia diametralnie postrzeganie obszaru użytkowanego rolniczo; - naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 234 ust. 5 Pr.wod. z 2017 r. przez Wójta Gminy G. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze - w 2021 r. skarżąca wykonała lekkie podwyższenie na jej działce nr [...]. Nawiezienie miało miejsce tylko i wyłącznie na części tej działki przy granicy z działką 2. . Bezpodstawnie, błędnie i wbrew prawu Wójt i Kolegium podają, że nawiezienie ziemi miało miejsce na działkach nr [...] i nr [...] w latach 2021-2022, oraz że skarżąca to potwierdzała pismem z dnia 5 lipca 2022 r. jest to nieprawda, ponieważ pierwsza niwelacja terenu na działkach nr [...] i nr [...] odbyła się około 47 lat temu. Część urobku w "czynie społecznym" została przekazana na budowę drogi gminnej. Druga niwelacja miała miejsce około 38 lat temu, podobnie jak u sąsiada od strony wschodniej. Wskazywany przepust na działce nr [...] jest zaś niedrożny od około 32 lat. Błędnie również organ II instancji wskazał na wykonywanie jakichś prac na działce nr [...]. Zdaniem skarżącej, dla wykonanych przez nią prac na działce nr [...] właściwe jest zastosowanie przepisu art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r., natomiast dla prac wykonanych na działkach nr [...] i nr [...] zastosowanie ma tylko art. 234. ust. 5 Pr.wod. z 2017 r. Wbrew twierdzeniom M. D., Wójta oraz Kolegium, od około 30 lat nie było odpływu z niecki; - naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 234 ust. 4 Pr.wod. z 2017 r. przez Wójta Gminy G. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze - wykonanie prac z decyzji spowoduje spływ wody w kierunku działek sąsiednich od strony wschodniej, którego od kilkudziesięciu lat nie ma. Taka inwestycja wymaga zgody wszystkich zainteresowanych stron; - naruszenie art. 96f § 3 i art. 96k k.p.a. przez Wójta Gminy G. - w trakcie postępowania organ ten poinformował, że będzie prowadził mediację. Po zapytaniu "jakie propozycje rozwiązania sporu może zaproponować" przekazał, że się tylko przygląda; - naruszenie art. 12 § 1, art. 96n § 1, art. 96g § 1 k.p.a. przez Wójta Gminy G. - podczas wizji terenowej z udziałem przedstawicieli Urzędu Gminy rozwiązanie sytuacji było uzgodnione, zaakceptowane i potwierdzone przez skarżącą, jak i przez M. D.. Wójt miał wszelkie podstawy, aby zastosować art. 96n § 1 k.p.a. a tego nie uczynił. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje m.in. wówczas, gdy dokonywana przez sąd kontrola jego legalności wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawa prawną kontrolowanych decyzji są przepisy art. 234 Pr.wod. z 2017 r. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Natomiast w myśl art. 234 ust. 2 Pr.wod. z 2017 r., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Z kolei zgodnie z art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Stosownie do treści art. 234 ust. 5 Pr.wod. z 2017 r., postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie podstawą nałożenia na skarżącą (jako właścicielce działek nr [...] i [...]) oraz na M. i M. małż. Ł. (jako właścicieli działek nr [...] i [...], powstałych w wyniku podziału dawnej działki nr [...]) określonych obowiązków naprawczych w trybie art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r., było ustalenie, że na ww. nieruchomościach doszło do zmiany stanu wody, która szkodliwie wpływa na grunt sąsiedni, tj. na działkę nr [...] stanowiącą własność M. D.. Według organów, powstanie szkody na działce wnioskodawczyni wynika z naruszenia przez skarżącą art. 234 ust. 1 pkt 1 Pr.wod. z 2017 r., poprzez zmianę stanu wody na jej działkach spowodowaną nawiezieniem ziemi i podwyższeniem poziomu gruntu, a także zasypaniem przepustu znajdującego się pod drogą na działce nr [...]. Przy czym z ustaleń organów wynika, że poszczególne działania skutkujące zmianą stanu wody na działkach skarżącej miały miejsce w różnym okresie – działki nr [...] wraz z nasypem pod drogą na działce nr [...] zostały podwyższone w "dawnych latach" (według skarżącej – około 47 lat temu), natomiast poziom terenu na działce nr [...] został podwyższony w 2021 r. Z kolei właściciele działek nr [...] i [...], w ocenie organów, do szkody na działce wnioskodawczyni przyczynili się wskutek naruszenia art. 234 ust. 1 pkt 2 Pr.wod. poprzez odprowadzanie wód opadowych pochodzących z dachów budynków oraz utwardzonego placu i drogi na ich nieruchomości, poprzez studzienkę i rurociąg, na teren działki nr [...]. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 234 ust. 5 Pr.wod., które skarżąca upatruje w uwzględnieniu przez organy w niniejszym postępowaniu oraz w wydanych decyzjach skutków zmiany stanu wody na gruncie wchodzącym w obszar działek nr [...] i nr [...], dokonanej kilkadziesiąt lat temu, stwierdzić należy, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań w tej kwestii zauważyć należy, że wskazany w art. 234 ust. 5 Pr.wod. termin ma charakter prekluzyjny. Skutkiem przekroczenia tego terminu jest brak możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom stosownie do art. 234 ust. 3 Pr.wod. W ocenie Sądu, dokonując wykładni przepisu art. 234 ust. 5 Pr.wod. należy wziąć pod uwagę obowiązujący wcześniej stan prawny oraz aspekt rozwiązań intertemporalnych. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne weszła w życie w dniu 1 stycznia 2018 r. Do dnia 31 grudnia 2017 r. obowiązywała ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm., dalej jako "Pr.wod. z 2001 r."). Co istotne, w przepisach Pr.wod. z 2001 r. zawarte były w art. 29 analogiczne rozwiązania prawne, co w art. 234 Pr.wod. z 2017 r. Zasadnicza różnica w stosunku do obecnie obowiązującego stanu prawnego sprowadza się do tego, że możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o naruszenie stosunków wodnych na podstawie Pr.wod.z 2001 r. nie była ograniczona żadnym terminem. Stwierdzić dalej należy, że przepisy obecnie obowiązującego Pr.wod. z 2017 r. nie zawierają regulacji o charakterze intertemporalnym, które dawałyby podstawę do wstecznego stosowania przepisów tej ustawy oraz do przyjęcia, że stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie Pr.wod. z 2017 r. będą miały wpływ na ocenę biegu pięcioletniego terminu określonego w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 279/21). Przyjęcie za skarżącą, że w postępowaniu w niniejszej sprawie nie mogą być uwzględnione zmiany stanu wody na gruncie dokonane kilkadziesiąt lat temu, a jedynie zmiana wynikająca z podwyższenia terenu działki nr [...], do której doszło w 2021 r., w ocenie Sądu, stałoby w sprzeczności z jedną z podstawowych reguł prawa - lex retro non agit, czyli zasadą niedziałania prawa wstecz. Biorąc pod uwagę wskazaną wyżej zmianę przepisów Pr.wod. z 2017 r. w stosunku do Pr.wod. z 2001 r., niewątpliwie należy uznać, że wprowadzenie przez ustawodawcę w art. 234 ust. 5 Pr.wod. z 2017 r. terminu ograniczającego możliwość wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r., doprowadziło do pogorszenia sytuacji właściciela, który na gruncie art. 29 Pr.wod.z 2001 r. takim terminem ograniczony nie był, postępowanie w powyższym zakresie mogło bowiem być wszczęte w każdym czasie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do stosowania normy z art. 234 ust. 5 Pr.wod. z 2017 r. do stanu faktycznego sprzed wejścia tego przepisu w życie. Co za tym idzie, złożenie przez M. D. wniosku o wszczęcie postępowania w 2022 r., było skuteczne i otwierało wnioskodawczyni drogę do ubiegania się o ochronę jej praw zarówno w związku ze robotami wykonanymi na działkach nr [...] kilkadziesiąt lat temu, jak i z działaniami dokonanymi przez skarżącą w 2021 r. (podwyższeniem terenu na działce nr [...]). Wobec braku przepisów intertemporalnych uznać bowiem należy, że bieg terminu wskazanego w art. 234 ust. 5 Pr.wod. z 2017 r. w odniesieniu do ewentualnej zmiany stanu wody na działkach nr [...] dokonanej w dawnych latach, rozpoczął się dopiero 1 stycznia 2018 r., a więc w dniu wejścia w życie Pr.wod. z 2017 r. (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 2839/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 746/23). Co do zasady słusznie zatem organy – badając w niniejszej sprawie, czy na należącej do wnioskodawczyni działce nr [...] doszło do powstania szkody i jakie są tego przyczyny – wzięły pod uwagę również zmiany ukształtowania terenu na gruntach należących do skarżącej, dokonane kilkadziesiąt lat temu. W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy nie został jednak ustalony przez organy w stopniu pozwalającym na zaaprobowanie zakresu obowiązków nałożonych na skarżącą oraz M. i M. małż. Ł. w trybie art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim, czy wpływ ten jest szkodliwy. Zastosowanie art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r. uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo skutkowy (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1621/13). Nałożone w tym trybie środki naprawcze winny być przy tym adekwatne do skutków zamiany stanu wody dokonanej przez właściciela określonej nieruchomości. Dodać należy, że według poglądów orzecznictwa zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1621/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. II SAB/Kr 191/16; wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1134/16). Wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r. wymaga zatem precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany i stopnia jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Organ ma bowiem obowiązek wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o których mowa w tym przepisie. W okolicznościach niniejszej sprawy rolą organów było więc rzetelne i kompleksowe ustalenie przyczyn zalewania działki nr [...], a w przypadku ustalenia, że przyczyną tego stanu jest naruszenie stosunków wodnych na gruntach sąsiednich, określenie adekwatnych do stwierdzonych naruszeń obowiązków zmierzających do usunięcia powstałej na ww. nieruchomości szkody. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, jak i dokonanie oceny, czy zmiana ta została wywołana działaniem właścicieli gruntu, oraz czy spowodowała ona szkody dla nieruchomości sąsiednich, a także ewentualne ustalenie sposobu zapobiegania wywołanym szkodom, przekracza wiedzę ogólną i wymaga wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. W orzecznictwie podkreśla się, że postępowania o naruszenie stosunków wodnych to z reguły postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalających na ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być zatem dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą, a szkodą (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 1495/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Kr 407/15; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Bk 138/14; wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Ke 373/14). Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 234 Pr.wod. z 2017 r., tak jak w każdym postępowaniu administracyjnym, organ orzekający musi kierować się ogólnymi zasadami postępowania określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania obowiązkiem organu jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane przez organ administracji dowody podlegają natomiast ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W tym kontekście podkreślić należy, że opinia biegłego jest dowodem (art. 84 k.p.a.), który podlega ocenie tak jak każdy inny dowód w sprawie. Organ, co prawda, nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii (ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły), nie oznacza to jednak, że jest zwolniony z obowiązku oceny wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności, kompletności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. To bowiem na organie spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny czy opinia biegłego zawiera ustosunkowanie się do wszystkich aspektów sprawy istotnych do jej rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy treść opinii powoduje wątpliwości w zakresie logiki, zupełności, spójności jej elementów, możliwe jest podważenie przez organ administracyjny, bądź sąd administracyjny, wartości dowodowej tego dowodu (por. np. wyroki NSA: z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 949/18; z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4782/21; z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt III OSK 1363/22). W ocenie Sadu, postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów. Zasadniczym dowodem, który legł u podstaw kontrolowanego rozstrzygnięcia, jest opinia z dnia 30 września 2022 r., sporządzona na zlecenie organu I instancji przez mgr inż. [...] Z.. Powyższa opinia potwierdziła okoliczność wskazaną przez M. D. we wniosku o wszczęcie postępowania, a mianowicie fakt, iż należąca do wnioskodawczyni działka nr [...] jest zalewana i tworzą się na niej zastoiska wodne. Przy czym okoliczność występowania tego rodzaju szkody na działce wnioskodawczyni nie jest kwestionowana przez pozostałe strony postępowania, natomiast istota sporu sprowadza się do ustalenia przyczyn powstawania tejże szkody. W tym zaś zakresie w zaskarżonej decyzji, w oparciu o wnioski biegłego przedstawione w powyższej opinii, przyjęto, że: po pierwsze, "podniesienie terenu na działkach (skarżącej), istnienie grobli wraz z niedrożnym przepustem, a także brak rowu odwadniającego blokuje spływ wód z wyżej położonej działki nr ewid.[...], czego konsekwencją jest zaleganie wody na tej działce", po drugie, że powstawanie rozlewiska na terenie działki nr [...] ma miejsce (cyt.) "na skutek przekształceń działek należących do skarżących (M. i M. małż. Ł. ), to jest ich zabudowy oraz utwardzenia terenu (...), a przede wszystkim na skutek wykonania instalacji składającej się ze studzienki zbierającej wodę i rur spustowym do odprowadzania wody o z działki". W kontekście powyższych ustaleń należy zauważyć, że dokumentacja fotograficzna będąca elementem sporządzonej przez biegłego opinii potwierdza istnienie rurociągu składającego się z dwóch rur spustowych o średnicy 16 cm, z wylotem na terenie działki nr [...] - w miejscu stagnacji wody (k. 72 akt adm. I inst.). W ocenie Sądu, opinia nie zawiera jednak jednoznacznych i kompleksowych ustaleń co do skali wpływu ww. rurociągu na powstawanie zastoisk wodnych na działce nr [...] r., jak i co do źródła wód opadowych odprowadzanych tymże rurociągiem na teren działki nr [...]. Podkreślić należy, że ustalenia te miały istotne znaczenie w kontekście twierdzeń skarżącej wskazujących, iż problemy z zalewaniem działki nr [...] pojawiły się dopiero po wykonaniu prac ziemnych na dawnej działce nr [...] (obecnie nr [...]), a nadto, że istniejącym rurociągiem odprowadzane są na teren działki nr [...] wody opadowa pochodzące nie tylko z terenu działki nr [...] (obecnie [...]), lecz również z działek dalej położonych (jak wskazała skarżąca – należących odpowiednio do Państwa P. i Państwa B. ), a także z dachów budynków należących do samej wnioskodawczyni. Z treści opinii nie wynika natomiast w żaden sposób, by biegły zbadał powyższe kwestie. Brak ustaleń w tym zakresie uzasadnia natomiast wątpliwość co do tego, czy, po pierwsze, rzeczywiście roboty wykonane kilkadziesiąt lat temu na działkach skarżącej przyczyniły się do powstania po tak długim czasie szkody na nieruchomości skarżącej i czy nałożenie na skarżącą obowiązku odtworzenia dawniej istniejących urządzeń wodnych jest rozwiązaniem adekwatnym do przyczyn powstałej szkody, po drugie, czy dla usunięcia tej szkody wystarczające jest wykonanie dołu chłonnego na działce nr [...], skoro nie zostało zweryfikowane, czy to wyłącznie z terenu tej działki wody opadowe odprowadzane na rurociągiem na działkę nr [...]. W konsekwencji zachodzą także wątpliwości co do tego, czy prawidłowo ustalono krąg stron postępowania w niniejszej sprawie. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie został w sposób kompletny ustalony stan faktyczny sprawy. Ustalenia zawarte w opinii, w oparciu o którą wydano kontrolowane rozstrzygnięcie, nie są bowiem kompletne, a przez to wyrażone w niej wnioski, które organy zaaprobowały w swych decyzjach, uznać należy za co najmniej przedwczesne. Opinia nie uwzględnia wszystkich potencjalnych czynników wpływających na zalewanie działki wnioskodawczyni, a tym samym nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przyczyn zaburzenia stosunków wodnych na spornym terenie i określenia adekwatnych środków naprawczych. Reasumując, organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, zaś organ odwoławczy nie dostrzegł potrzeby uzupełnienia zgromadzonych dowodów, do czego był zobowiązany stosownie do art. 136 § 1 i § 2 k.p.a. Organy naruszyły w ten sposób przepisy postepowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na sposób zastosowania art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r., a więc na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji powinien dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 k.p.a., i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a., uwzględniając wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Organ rozważy konieczność uzupełnienia opinii biegłego (bądź wywołania nowej opinii) w zakresie niezbędnym dla jednoznacznego określenia przyczyn powstawania szkody na działce nr [...], w tym jednoznacznego określenia źródła i ilości wód opadowych odprowadzanych na teren tej nieruchomości istniejącym rurociągiem. O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego nie orzeczono, albowiem skarżąca - pomimo dwukrotnego pouczenia jej przez Sąd o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. w ramach kierowanej do niej korespondencji (zob. k. 19 i k. 93 akt sądowych) - do czasu zamknięcia rozprawy nie złożyła stosownego wniosku o zasądzenie kosztów postępowania.