II SA/Rz 577/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w [...] Oddział w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2025 r. nr SKO.4120/28/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 stycznia 2023 r., nr KM-5411.476.2022.ET-W; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej P. sp. z o.o. w [...] Oddział w [...] kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 24 lutego 2025 r. nr SKO.4120/28/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024. poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a."). Jak wynika z akt sprawy ostateczną decyzją z 19 lipca 2022 r. nr KM-R.5410.28503.2022.UB Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") zarejestrował pojazd marki [...] o nr VIN: [...] na B. Sp. z o.o. Pismem z 20 grudnia 2022 r. (data wpływu do organu – 22 grudnia 2022 r.) P. Sp. z o.o. w [...] wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Prezydenta z 19 lipca 2022 r. Jako podstawę wniosku wskazano art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wyjaśniono, że decyzja została wydana w oparciu o informację przedłożoną przez B. Sp. z o.o., z której wynikało, że spółka ta jest właścicielem w/w pojazdu. Na poparcie tego stanowiska przedłożono m. in. fakturę VAT nr [...] z [...] czerwca 2022 r. Jednak w związku z tym, że w/w spółka nie uregulowała należności wynikającej z opisanej wyżej faktury VAT, P. Sp. z o.o. w [...], po uprzednim wezwaniu do uzupełnienia dokumentów, odstąpił od umowy sprzedaży, której przedmiotem był ww. pojazd. Po skutecznym odstąpieniu od umowy wystawiono fakturę korygującą nr [...] do faktury VAT nr [...]. Istnieje zatem dokument z którego wynika, że B. Sp. z o.o. nie była w chwili wydania decyzji ostatecznej z 19 lipca 2022 r. właścicielem przedmiotowego pojazdu, a co za tym idzie nie mogła tego auta zarejestrować ani zbyć na rzecz osoby trzeciej. Oświadczenie o odstąpieniu złożone przez wnioskodawcę oraz faktura korygująca nr [...] nie były znane organowi w chwili wydawania decyzji, w związku z czym powstała podstawa do wznowienia postępowania. Postanowieniem z 2 stycznia 2023 r. nr KM-R.5411.476.2022.ET-W Prezydent Miasta [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...] z 19 lipca 2022 r. nr KM-R.5410.28503.2022.UB o rejestracji pojazdu marki [...] o nr VIN: [...] na B. sp. z o.o. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany 19 lipca 2022 r. na B. Sp. z o.o. Stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm. – dalej: "P.r.d."), stroną tego postępowania był właściciel pojazdu, tj. ww. Spółka. W tym samym dniu B. sp. z o.o. zawiadomiła o zbyciu przedmiotowego pojazdu na I. Sp. z o.o. w W. Natomiast P. (P.) Sp. z o.o. odstąpił od umowy sprzedaży oświadczeniem z 31 sierpnia 2022 r. W przedłożonych przez tę stronę dokumentach, brak jest potwierdzenia doręczenia B. Sp. z o.o. oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Zatem P. nie wykazał, że zostało złożone takie oświadczenie. Ponadto organ zauważył, że nawet gdyby przyjąć, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy zostało doręczone B. Sp. z o.o., to miało to miejsce najwcześniej 31 sierpnia 2022 r. W tym dniu B. sp. z o.o. nie była już właścicielem pojazdu. Wobec tego, pomimo odstąpienia od umowy, P. Sp. z o.o. nie stał się właścicielem pojazdu, a zatem nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. aby żądać wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta z 19 lipca 2022 r. Od ww. postanowienia P. Sp. z o.o. w [...] reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. J.J. złożyła zażalenie i zwróciła się o uchylenie rozstrzygnięcia. Zarzuciła naruszenie: - art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że ww. Spółka nie jest stroną postępowania, którego dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, a co za tym idzie nie jest uprawniony do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta z 19 lipca 2022 r., - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie poprzez brak zwrócenia się do skarżącej Spółki o przedstawienie dowodu doręczenia B. Sp. z o.o. oświadczenia o odstąpieniu od zawartej przez strony umowy sprzedaży, - art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. poprzez niezgodną z tym przepisem odmowę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy skarżący wykazał istnienie dokumentów, które nie były znane organowi w chwili wydawania ostatecznej decyzji. Strona zwróciła się o dopuszczenie dowodu z przedłożonych dokumentów. W piśmie z 31 sierpnia 2023 r. pełnomocnik strony składającej zażalenie poinformował, że z dniem 30 czerwca 2023 r. doszło do przejęcia P. Sp. z o.o. w [....] przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. SKO w Rzeszowie wskazanym na wstępie postanowieniem z 24 lutego 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Kolegium przedstawiając instytucję wznowienia postępowania wyjaśniło, że jednym z elementów dopuszczalności jej zastosowania jest zbadanie czy podmiot/osoba wnosząca podanie o wznowienie jest stroną, czy posiada interes prawny w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak legitymacji P. Sp. z o.o. w [...] do żądania wznowienia postępowania ma charakter oczywisty. Brak jest przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby dla Spółki interes prawny w postępowaniu dotyczącym rejestracji pojazdu. Powołując się na art. 28 k.p.a. oraz art. 73 ust. 1 P.r.d. Kolegium wyjaśniło, że stroną postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu jest wyłącznie właściciel pojazdu w chwili jego zgłoszenia do rejestracji przez właściwego ze względu na miejsce jego zamieszkania starostę. SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, że Prezydent decyzją z 19 lipca 2022 r., na wniosek B. Sp. z o.o., zarejestrował pojazd marki [...] o nr VIN: [...] na tę Spółkę. Do wniosku została dołączona faktura z [...] czerwca 2022 r. (zbywca – P. Sp. z o.o. w[...].; nabywca – B. Sp. z o.o.). Bezsporne jest, że P. Sp. z o.o. nie brał udział w postępowaniu o wydanie decyzji Prezydenta z 19 lipca 2022 r. W tym samym dniu B. Sp. z o.o. zawiadomiła Prezydenta o zbyciu przedmiotowego pojazdu na I. Sp. z o.o. Kolegium wskazało, że wnioskodawca wywodzi swój interes prawny w postępowaniu z faktu złożenia oświadczenia z 31 sierpnia 2022 r. o odstąpieniu od umowy oraz wystawienia faktury korygującej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenie prawa własności nie należy do kompetencji organu rejestrującego pojazd, lecz do sądów powszechnych. Jednakże gdyby nawet przyjąć, że doszło do skutecznego odstąpienia od umowy, to w chwili odstąpienia od umowy B. Sp. z o.o. nie była już właścicielem przedmiotowego pojazdu. Zasadne jest stanowisko organu I instancji, że pomimo odstąpienia od umowy P. Sp. z o.o. w [...] nie stał się właścicielem pojazdu. Wobec powyższego skoro P. Sp. z o.o. w [....] nie jest właścicielem pojazdu, ani też wznowione postępowanie nie dotyczy decyzji rejestracyjnej wydanej na jego rzecz, to Spółka nie ma interesu prawnego, a tym samym nie może być uznana za stronę postępowania wznowieniowego. Brak legitymowania się statusem strony postępowania uniemożliwia jego wznowienie i badanie istnienia także innych, ewentualnych przesłanek wznowieniowych, na które powołano się we wniosku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyżej opisane postanowienie złożył P. Sp. z o.o. w [...] Oddział w [...] zwracając się o uchylenie postanowień organów obu instancji i wznowienie postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji z 19 lipca 2022 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie: - art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że strona skarżąca nie jest stroną postępowania, którego dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, podczas gdy nadal jest właścicielem pojazdu, którego rejestracja była przedmiotem decyzji ostatecznej z 19 lipca 2022 r i której to wznowienia postępowania strona żąda; - art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym w szczególności pominięcie faktu, że z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że sprzedaż pojazdu nastąpiła z zastrzeżeniem prawa własności (prawo własności pojazdu zastrzeżone na rzecz sprzedającego do momentu zapłaty przez klienta pełnej ceny) i tym samym niezasadne przyjęcie, że w dniu wydania decyzji o rejestracji pojazdu stanowił on własność podmiotu, który wniósł o jego rejestrację podczas gdy podmiot ten nie dokonując płatności za pojazd na rzecz strony skarżącej, nie był już jego właścicielem (stan ten potwierdziło oświadczenie z 31 sierpnia 2022 r. o odstąpieniu od umowy). W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również procesowego skutkujące koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia je poprzedzającego. Zaskarżonym postanowieniem organ utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...] o rejestracji pojazdu marki [...] nr VIN: [...]. Jedynie dla porządku wyjaśnić należ, że decyzja o rejestracji pojazdu została wydana na wniosek B. sp. z o.o., która do wniosku dołączyła fakturę zakupu pojazdu od Skarżącej. Z uwagi na niezapłacenie umówionej sumy pieniężnej, w umówionym do tego terminie, Skarżąca odstąpiła od umowy, zastrzegając, że zwrot uiszczonej po terminie kwoty pieniężnej nastąpi po przerejestrowaniu pojazdu na Skarżącą i wystawiła fakturę korektę. Skarżąca wywodzi swój interes prawny z faktu złożenia oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy oraz wystawieniu faktury korygującej. Podnosi, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy oznacza, że umowę traktuje się jako niebyłą, a strony zobowiązane są do zwrotu wzajemnych świadczeń. W związku z czym Skarżąca twierdzi, że ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu, którego nadal jest właścicielem. Organy zaś podnoszą, że nie należy do ich kompetencji ustalanie prawa własności. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 1 P.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela i takiej rejestracji dokonano. Na podstawie dokumentów sprzedażowych Skarżąca przeniosła prawo własności na inny podmiot, a Organy nie są uprawnione do rozpatrywania sporów o własność. Okoliczności faktyczne i prawne nakazują przyznać rację Skarżącej. Przystępując do rozważać podnieść przyjdzie, że w przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania, a mianowicie wznowieniem postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.). Pozwala on na wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej, przy czym może to nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego lub ustaw szczególnych. Przed wznowieniem postępowania, co następuje w formie postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), organ administracji zobowiązany jest dokonać sprawdzenia, czy spełnione są łącznie wszystkie elementy natury formalnej, których dopełnienie prowadzi dopiero do wydania wspomnianego postanowienia. W ramach tzw. etapu wstępnego organ winien ustalić przede wszystkim czy: 1) wniosek pochodzi od strony; 2) wnioskodawca wskazał podstawę prawną swego żądania; 3) wniosek dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną; 4) wniosek został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. W orzecznictwie dominuje pogląd, że weryfikacja twierdzenia składającego podanie o wznowienie, że jest on stroną, następuje dopiero po wznowieniu postępowania (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 25 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 295/07, wyrok NSA z 8 stycznia 2008 r., II OSK 1778/06, wyrok NSA z 2 lutego 2009 r., II OSK 1909/07, wyrok NSA z 10 lipca 2009 r., II OSK 1126/08 wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z tego powodu, że podanie o wznowienie nie zostało złożone przez stronę, jest możliwe wówczas, gdy z samego podania o wznowienie wynika w oczywisty i niebudzący wątpliwości sposób, że wnoszący to podanie nie jest stroną (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07, wyrok NSA z 20 maja 2010 r., II OSK 910/09, wyrok NSA z 8 lutego 2011 r., II OSK 259/10, wyrok NSA z 18 stycznia 2011 r., II OSK 95/10). Stwierdzenie potrzeby badania akt sprawy w celu ustalenia legitymacji wnioskodawcy oznacza konieczność wznowienia postępowania i zbadania w jego toku tej kwestii (wyrok NSA z 6 maja 2011 r., II OSK 761/10). W orzecznictwie spotyka się także sformułowanie, że kwestia braku legitymacji wnioskodawcy powinna być bezsporna, aby organ mógł na tym etapie procedowania odmówić wznowienia postępowania (wyrok NSA z 19 maja 2010 r., II OSK 893/09). W konsekwencji przyjmuje się istnienie swoistego domniemania konieczności wznowienia postępowania w przypadku pojawienia się jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia legitymacji skargowej (wyrok NSA z 15 października 2008 r., II OSK 1205/07). W ocenie Sądu przedstawienie przez stronę Skarżącą dokumenty w tym oświadczenie o odstąpieniu od umowy sprzedaży stanowiącej podstawę rejestracji pojazdu, jak również faktury korekty na odstąpienie od tej umowy pozwala przyjąć, że Skarżąca posiada interes prawny we wznowieniu postępowania. Ewentualne kwestionowanie powyższych dokumentów, czy skutków z nich wynikających może nastąpić na kolejnym etapie już po wszczęciu postępowania o wznowienie. Samo wznowienie postępowanie, co także należy podkreślić nie przesądza jego wyniku, a jedynie, że zostały spełnione warunki formalne żeby przejść do kolejnego etapu. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta [...] o odmowie wznowienia postępowania. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów w oparciu o dyspozycję art. 119 pkt 3 i 120 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.