I SA/Po 87/26

Dnia 16 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Protokolant: st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. sp. k. w J. na zalecenia pokontrolne Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia 25 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie nieprawidłowego oznakowania produktów spożywczych I. uchyla zaskarżone zalecenia pokontrolne; II. zasądza od Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych na rzecz strony skarżącej kwotę 697,- zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W zaskarżonym zaleceniu pokontrolnym z dnia 25 września 2025 r. Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych (organ), po przeprowadzeniu kontroli w sklepie należącym do L. Sp. z o.o. Sp. k. w J. (skarżącej) stwierdził nieprawidłowości w oznakowaniu produktu o nazwie "[...]. Napój owocowy o smaku [...] niegazowany 500 ml" ustalając, że: 1. Na frontowej części produktu, stanowiącego klarowny płyn, opakowany w butelkę z transparentnego, bezbarwnego tworzywa sztucznego, podano, za pomocą czcionki w większym niż pozostałe napisy, kontrastowym, białym kolorze zapis [...]. Mniejszą czcionką zapisano "smak [...]". Jednocześnie na przeciwnej stronie opakowania, usytuowano zapis określający nazwę produktu jako "Napój owocowy o smaku [...], niegazowany". Oznakowanie produktu w opisany sposób wprowadza konsumenta w błąd, nasuwając wątpliwości czy produkt jest wodą ze smakiem [...] czy napojem owocowym. Powyższe narusza treść art. 7 ust. la rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 str. 18-63, ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1169/2011), 2. Wśród informacji zamieszczonych na frontowej części butelki, podano też informację "bez dodatku cukru". Artykuł 3 ust, 2 lit e) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. U. UE L 354 z dnia 31.12.2008, str. 16 ze zmianami; dalej: rozporządzenie nr 1333/2008) stanowi, że "żywność bez dodatku cukru" oznacza żywność bez żadnego dodatku monosacharydów lub disacharydów, żadnego dodatku środków spożywczych zawierających monosacharydy lub disacharydy, stosowanych ze względu na swoje właściwości słodzące". Natomiast wśród składników przedmiotowego produktu podano 30% soku jabłkowego z zagęszczonego soku jabłkowego. Tym samym do produkcji wyrobu użyto innego środka spożywczego zawierającego cukry. W tym stanie rzeczy stwierdzono naruszenie przepisów przywołanego rozporządzenia. Jednocześnie na podstawie art. 30b ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych wezwał do usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w terminie do 6 października 2025 r. poprzez wzmożenie nadzoru nad wprowadzanym produktem, tak aby oznakowanie widoczne na opakowaniu nie stwarzało możliwości wprowadzenia konsumenta w błąd w zakresie nazwy produktu i informacji o braku obecności cukru w produkcie. Jednocześnie na podstawie art. 30b ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1980 ze zm.; dalej u.j.h.a.r.s.) wezwał do usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w terminie do 6 października 2025 r. poprzez wzmożenie nadzoru nad wprowadzanym produktem, tak aby oznakowanie widoczne na opakowaniu nie stwarzało możliwości wprowadzenia konsumenta w błąd w zakresie nazwy produktu i informacji o braku obecności cukru w produkcie. Pismem z dnia 22 października 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego N. K. wniosła skargę na zalecenia pokontrolne, zarzucając: 1. naruszenie art. 7 rozporządzenia 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 w zw. z art. 30b u.j.h.a.r.s. poprzez jego zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że użyte przez producenta oznakowanie wprowadza producenta w błąd, ponieważ konsument nie wie czy artykuł jest napojem czy wodą o smaku [...], podczas gdy według przepisów prawa żywnościowego woda o smaku [...] jest napojem 2. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i niedającą się pogodzić z zasadami wiedzy , logiki i doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego w postaci etykiety produktu: a. wyrażające się w powierzchownej, fragmentarycznej analizie zawartości etykiety, nieodwołującej się do modelu przeciętnego konsumenta, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym przyjęciem przez organ, że zastosowane oznakowanie produktu wprowadza konsumenta w błąd b. wyrażające się w kategorycznym przyjęciu przez organ, że składnik - sok jabłkowy z zagęszczonego soku jabłkowego został dodany do produktu ze względu na właściwości słodzące, chociaż takie zastosowanie nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa, a zawartość etykiety (tj. skład i smak owocowy produktu) sugeruje zupełnie inny cel użycia przedmiotowego soku, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym przyjęciem, że niewłaściwe jest zastosowanie oświadczenia spożywczego "bez dodatku cukru", c. wyrażające się w pominięciu przez organ oświadczenia żywieniowego "zawiera naturalnie występujące cukry", które wyjaśnia pochodzenie cukrów zawartych w produkcie i jest tym samym niezbędne dla rzetelnego poinformowania konsumenta o składzie produktu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym przyjęciem, że niewłaściwe jest zastosowanie oświadczenia spożywczego "bez dodatku cukru", 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 pkt 4 lit. b rozporządzenia 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności w zw. z art. 3 ust. 2 lit. e rozporządzenia nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ, że oświadczenie żywieniowe "bez dodatku cukru" nie jest wskazane dla produktu, do którego został dodany sok jabłkowy z zagęszczonego soku jabłkowego, chociaż w analizowanej sprawie nie stanowi on środka spożywczego zastosowanego ze względu na swoje własności słodzące, zatem cukry zawarte w produkcie na który składa się m. in. sok jabłkowy z zagęszczonego soku jabłkowego, występują w nim naturalnie W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że brak jest prawnej definicji napoju; jedynie na podstawie definicji soku i nektaru można przyjąć, że napojem jest produkt zawierający mniej soku niż nektar. Według definicji słownikowej napój to płyn przeznaczony do picia; ponieważ sporna woda jest wodą o smaku [...], oczywiste jest, że nie jest czystą wodą; Zdaniem skarżącej potwierdza to rozporządzenia Ministra Zdrowia z 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych, które w ogóle nie wymienia wód smakowych. Wskazano dalej, że na etykiecie produkt zawiera nazwę zwyczajową - "napój owocowy o smaku [...] niegazowany", a etykieta wskazuje też, że napój w 68% składa się z wody, zaś obok informacji woda, zawarta jest informacja, że produkt zawiera 32% soku oraz rysunek owoców. Zdaniem spółki powoduje to, że informacja nie wprowadza konsumenta w błąd, ponieważ już przy pierwszym kontakcie konsument uzyskuje informację o składzie produktu. Akcentowano, że środkiem przekazu wszelkich informacji o produkcie jest etykieta. Skarżąca, dowodząc, że etykieta rzetelnie informuje o produkcie, odwołała się do modelu przeciętnego konsumenta, za którego uważa się osobę należycie (dobrze, właściwie) poinformowaną, uważną (ostrożną) i racjonalną (rozsądnie spostrzegawczą), wykazującą odpowiedni poziom krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem; organ nie zastosował tego kryterium. W odniesieniu do zakwestionowanej informacji "bez dodatku cukru" wskazano, że w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 30.09.2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej soków i nektarów owocowych nie wskazuje się na słodzące właściwości soku w przypadku soków owocowych odtworzonych z zagęszczonych soków. Wytknięto, że organ arbitralne przyjął, że do spornego napoju sok jabłkowy dodano z uwagi na jego właściwości słodzące, ponieważ w rzeczywistości, dodano go z uwagi na walory smakowe. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że zalecenia pokontrolne zawierają cechy właściwe dla czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż mają charakter publicznoprawny oraz dotyczą obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa, w związku z czym mogą być przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (zob. np. postanowienie NSA z 4 listopada 2014 r. II GSK 2522/14). Stąd skarga spółki była dopuszczalna. Odnosząc się do meritum sprawy, Sąd ocenił, że zaskarżone zalecenia pokontrolne naruszały prawo. Na wstępie zaznaczyć należy, że znajomość i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 31 maja 2023 r., sygn. III SA/Po 99/23). Powyższe koresponduje z pkt 4 preambuły rozporządzenia nr 1169/2011, gdzie wskazano, że rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31 z 1.2.2002, s. 1., dalej: rozporządzenie nr 178/2002) przewiduje, że generalną zasadą prawa żywnościowego jest zapewnienie konsumentom podstawy do dokonywania świadomych wyborów dotyczących spożywanej przez nich żywności i uniemożliwienie jakichkolwiek praktyk, które mogłyby wprowadzić konsumenta w błąd. Z kolei w pkt 26 preambuły rozporządzenia 1169/2011 zaznaczono, że etykiety żywności powinny być jasne i zrozumiałe, aby były pomocne dla konsumentów, którzy chcą dokonywać bardziej świadomych wyborów dotyczących żywności i diety. Badania pokazują, że dobra czytelność jest ważnym elementem zwiększania prawdopodobieństwa, że informacje na etykiecie będą mieć wpływ na jej odbiorców, a nieczytelne informacje o produkcie stanowią jedną z głównych przyczyn niezadowolenia konsumentów z etykietowania żywności. W związku z tym należy opracować kompleksowe podejście, aby uwzględnić wszystkie aspekty dotyczące czytelności, w tym czcionkę, kolor i kontrast. Kolejno, już w części normatywnej omawianego rozporządzenia 1169/2011 wyraźnie wskazano, że informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji (art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1169/2011). Co istotne informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011). Funkcją opisanych wyżej regulacji jest realizacja celów prawa żywnościowego, którymi zgodnie z przepisem art. 5 rozporządzenia nr 178/2002 są zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego. Podobne regulacje znalazły się polskiej ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1448), która określa wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 178/2002 wskazuje, iż podstawowym celem prawa żywnościowego jest wiec zapewnienie bezpieczeństwa żywności (art. 1 ust. 1). Z wyżej przytoczonych regulacji unijnych oraz krajowych jednoznacznie wynika zatem, że informacje dotyczące żywności przekazywane konsumentowi nie mogą wprowadzać w błąd. Zdaniem Sądu kluczowa dla oceny powyższej sprawy pozostaje przesłanka wprowadzenia nabywcy (konsumenta) w błąd. Celem przywołanych wcześniej regulacji unijnych oraz krajowych jest ochrona konsumenta, który musi być odpowiednio poinformowany od danym produkcie. I to bez względu na interes podmiotu wprowadzającego dany produkt (artykuł spożywczy) do obrotu, co z punktu widzenia oceny odnośnie do zaktualizowania się na gruncie danego przypadku (danej sytuacji) przesłanek wnioskowania o wprowadzeniu w błąd konsumenta danym przekazem prowadzi i do tego wniosku, że wola i zamiar nadawcy tego przekazu nie mają znaczenia (zob. wyrok TSUE z 12 lutego 2009 r. w sprawie C - 466/07). Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego o wprowadzeniu w błąd decydują obiektywne kryteria oceny, a w tym kontekście i to, że przekazem wprowadzającym w błąd – w tym również, jeżeli nie zwłaszcza zamieszczonym na etykiecie – jest przekaz, który nie tylko faktycznie myli nabywców kreując tym samym ich mylne wyobrażenie o produkcie, lecz również przekaz, który tylko potencjalnie może wywołać taki skutek. Z punktu widzenia adresata tego przekazu istotne znaczenie ma przy tym to, że ocena czy w danym przypadku zachodzi ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd jest dokonywana przy uwzględnieniu kryterium odwołującego się do modelu przeciętnego konsumenta (por. wyroki NSA z dnia: 25 listopada 2022 r., sygn. II GSK 1097/19; 12 kwietnia 2019 r., sygn. II GSK 1030/17; 5 grudnia 2017 r., sygn. II GSK 1113/16; 24 lutego 2017 r., sygn. II GSK 440/16; 14 października 2015 r., sygn. II GSK 1868/14; 22 stycznia 2014 r., sygn. II OSK 1954/12). Pod pojęciem "modelu przeciętnego konsumenta" należy przy tym rozumieć osobę, która jest dostatecznie dobrze poinformowana oraz dostatecznie uważna i przezorna czyli wykazująca zaangażowanie (zainteresowanie) i odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem (zob. wyrok NSA z 24 lutego 2017 r., sygn. II GSK 440/16). W przypadku spornego w sprawie napoju Sąd przyznaje rację skarżącej, że treść etykiety nie może zostać uznana za wprowadzającą w błąd co do tego czy jest to woda czy napój. Informacja na temat produktu nie sugeruje, iż jest to czysta woda, czyli produkt niezawierający żadnych dodatków. Przeciwnie wskazuje się jasno, że produkt to "[...]" (fotografia k. [...] akt [...]), co nie pozostawia wątpliwości, że produkt został wzbogacony przynajmniej dodatkiem nadającym smak [...]. Bezpośrednio w sąsiedztwie tej informacji zawarto stwierdzenie: "32% soku". Wszystkie informacje są czytelne, znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie. Dodatkowo opis ten uzupełnia kolorowy wizerunek graficzny owoców, co jasno sugeruje element owocowy w składzie produktu. Nie można uznać, że przeciętny konsument będzie w tej sytuacji oczekiwał, że produkt stanowi naturalną wodę mineralną, wodę źródlaną czy wodę stołową. Skarżąca trafnie argumentuje przy tym, że przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych (Dz. U. Nr 85 poz. 466) nie zawierają regulacji dotyczących wód smakowych. Sąd nie dostrzega również innych przepisów zawierających zakaz oznaczenia produktu nazwą "wody smakowej". Trafnie nadto argumentuje się w skardze, że tak określony produkt stanowi nie naturalną wodę, lecz napój, czyli produkt niedefiniowany w przepisach prawa żywnościowego, ani krajowego ani wspólnotowego. Co do drugiej z podstaw sformułowanych zaleceń pokontrolnych, czyli błędnego (wprowadzającego w błąd) - zdaniem organu - oświadczenia żywieniowego "bez dodatku cukru", Sąd przyznaje rację twierdzeniu skarżącej spółki o braku podstawy dowodowej wniosku o tym, że sok dodano do spornego napoju ze względu na właściwości słodzące. Ani zalecenia pokontrolne, ani protokół kontroli nie wskazują źródła takiego ustalenia. W aktach brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego taką okoliczność ani wskazującego na próbę wyjaśnienia przyczyn dla których do napoju dodano sok jabłkowy z zagęszczonego soku jabłkowego. Organ w toku postępowania kontrolnego poprzestał na zabezpieczeniu próbki towaru oraz sporządzeniu dokumentacji pokontrolnej. W tej sytuacji ustalenie ległe u podstaw zaleceń pokontrolnych o tym, że sok dodano z uwagi na jego właściwości słodzące, a tym samym nie można uznać, że sporny napój nie jest "produktem bez dodatku cukru" w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit e) rozporządzenia nr 1333/2008, należy uznać za arbitralne. Rację ma skarżąca, że ww. przepis rozporządzenia pozwala na uznanie za "produkty bez dodatku cukru" nawet takich produktów spożywczych, do których dodano inny produkt spożywczy zawierający naturalnie występujące cukry, lecz nie uczyniono tego z uwagi na właściwości słodzące. W przypadku spornego napoju na etykiecie wyjaśniono zresztą, że napój składa się w 32% z soku, który, na co również wskazano, zawiera naturalnie występujące cukry. Ostatecznie Sąd uznał, że zaskarżone zalecenia pokontrolne naruszały: art. 7 ust. 1a rozporządzenia 1169/2011 polegające na przyjęciu przez organ, że użyte przez producenta oznakowanie wprowadza producenta w błąd; art. 3 ust. 2 lit e) rozporządzenia nr 1333/2008 poprzez wykładnię polegającą na przyjęciu, że zawartość w składzie napoju soku zawierającego naturalnie występujące cukry automatycznie powoduje, że produkt nie jest "produktem bez dodatku cukru" oraz art. 80 k.p.a. poprzez arbitralne przyjęcie, że sok jabłkowy dodano do spornego napoju z uwagi na własności słodzące. Uwzględniając powyższe, Sąd uchylił zaskarżone zalecenia pokontrolne na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów sądowych, które zasądzone zostały od organu na rzecz skarżącej Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.