I SA/Wr 868/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi B. C. i D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 27 września 2024 r. nr 0201-IER.7010.25.2024 w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2023 r. na poczet zaległości w podatku od spadków i darowizn postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 7 listopada 2024 r. B. C. i D. C. (dalej: Skarżący) wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) z dnia 27 września 2024 r. nr 0201-IER.7010.25.2024 w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2023 r. na poczet zaległości w podatku od spadków i darowizn, wnosząc jednocześnie o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 31 stycznia 2025 r., sygn. I SPP/Wr 200/24 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu pozostawił bez rozpoznania wniosek Skarżących o przyznanie prawa pomocy, wskutek nieuzupełnienia jego braków formalnych w terminie. Następnie, w wyniku rozpoznania sprzeciwu od powyższego zarządzenia, Sąd utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Skarżący wnieśli także o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został rozpoznany przez Sąd postanowieniem z 28 marca 2025 r. sygn. I SA/Wr 868/24, I SPP/Wr 200/24. Sąd odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Od ww. postanowienia Skarżący wnieśli zażalenie, zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił je postanowieniem z 25 lipca 2025 r., sygn. akt III FZ 270/25. W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy, zarządzeniem z 27 października 2025 r. Skarżących wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Od powyższego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Skarżący wnieśli zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2026 r., sygn. III FZ 672/25. Wskutek powyższego, Sąd wezwał Skarżących do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 października 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwania doręczono Skarżącym 28 kwietnia 2026 r. (k. 51 i 52). Pismem z 29 kwietnia 2026 r., złożonym Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Oławie, który przekazał ww. pismo Sądowi w dniu 30 kwietnia 2026 r. (k. 53 – 56) Skarżący oświadczyli, że nie zapłacą żadnej opłaty, gdyż nie stać ich na jej poniesienie, zaś w ich gospodarstwie domowym są ważniejsze cele. Skarżący odnieśli się w swoim piśmie także do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i wskazali, że bieda i ubóstwo nie powinny stanowić przeszkody w dochodzeniu swoich praw, wpływać na ich rozstrzygnięcie lub decydować o odrzuceniu. Z informacji udzielonej przez Oddział Finansowo-Budżetowy Sądu (k. 58) wynika, że na dzień 11 maja 2026 r. nie odnotowano wpłaty tytułem wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) dalej: "p.p.s.a.", od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym skargi, pobiera się wpis. Jeżeli skarga nie została należycie opłacona, to zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku należnej opłaty sąd nie podejmie żadnej czynności. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy oraz oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 października 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, przesyłkę zawierającą wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, doręczono Skarżącym 28 kwietnia 2026 r. Od tego dnia rozpoczął bieg termin na wykonanie wezwania Sądu, który upłynął bezskutecznie 5 maja 2026 r. (wtorek). W zakreślonym terminie nie usunięto jednak braku fiskalnego skargi, zaś Skarżący oświadczyli, że nie uiszczą wpisu sądowego. Jednocześnie odnieść się należy do pisma Skarżących z dnia 29 kwietnia 2026 r., w którym wyraźnie oświadczyli, że nie uiszczą wpisu sądowego od skargi z powodu ich sytuacji finansowej. Jak już wcześniej podkreślono, postępowanie w przedmiocie prawa pomocy z wniosku Skarżących zostało prawomocnie zakończone. Istotnym jest, że nie doprowadziło ono do merytorycznego rozpoznania wniosku, lecz jego pozostawienia bez rozpoznania wskutek nieterminowego, zawinionego działania samych Skarżących. O ile Sąd w pełni podziela pogląd prezentowany przez Skarżących, że ubóstwo nie powinno stanowić przeszkody w dochodzeniu swoich praw, to jednak musi on działać na podstawie i w granicach obwiązujących przepisów. Ewentualną zaś przyczynę niemożności ponoszenia kosztów sądowych Sąd musi zbadać w toku właściwego postępowania wpadkowego, którym w niniejszej sprawie było postępowanie w przedmiocie prawa pomocy sygn. I SPP/Wr 200/24. Jeżeli sami Skarżący nie skorzystali wcześniej z możliwości prawidłowego uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, to z takiego zaniechania nie sposób aktualnie wyprowadzać wniosku o naruszeniu prawa strony do sądu w wyniku wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Podkreślić także należy, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie zwalnia wnoszących skargę od respektowania obowiązujących reguł procesowych, ujętych w przepisach powszechnie obowiązujących, które odnoszą się jednakowo do wszystkich skarżących. Jednocześnie, zdaniem Sądu. ww. pismo Skarżących z dnia 29 kwietnia 2026 r. należało zakwalifikować jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W tym kontekście wskazać należy, iż ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po prawomocnej odmowie uwzględnienia (lub tak jak w niniejszej sprawie prawomocnego pozostawienia wniosku bez rozpoznania) uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (por. postanowienia NSA: z 1 marca 2017 r., I OZ 479/17; z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 810/14; z 20 lipca 2011 r., II OSK 1380/11– dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). W tej sytuacji, bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany, jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza bowiem obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu, od którego nie zwalnia nawet ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 22 listopada 2024 r., sygn. akt I GZ 370/24; 15 listopada 2024 r., sygn. akt I GZ 360/24; 8 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 649/06; 3 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 53/09; 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 252/09; 7 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2274/10; 30 stycznia 2017 r., sygn. akt I FZ 422/16 - CBOSA). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.