III SA/Wa 3007/13
WyrokWSA w Warszawie2014-06-18
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Maciej Kurasz, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. może zostać pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość lub nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo orzekły o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Spełnione zostały przesłanki pozytywne: pełnienie funkcji członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Skarżący, reprezentowany przez kuratora, nie wykazał zaistnienia żadnej z przesłanek egzoneracyjnych, w szczególności nie udowodnił braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności C.O. (byłego prezesa zarządu) wraz z drugim członkiem zarządu i spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych. Skarżący zarzucał m.in. niepodjęcie przez organy czynności w celu odnalezienia C.O. oraz naruszenie prawa do zapoznania się z aktami egzekucyjnymi. Organy podatkowe wykazały, że spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań, egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna, a C.O. pełnił funkcję prezesa zarządu w czasie powstania zaległości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi C. O. reprezentowanego przez kuratora adwokata K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 30 listopada 2006 r. do 31 grudnia 2007 r. oddala skargę
Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z [...] października 2012r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej – C. O. , byłego prezesa zarządu O. Sp. z o.o., za zaległość podatkową tej Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 30 listopada 2006r. do 31 grudnia 2007r., odsetki za zwłokę od tej zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z [...] marca 2013r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności C.O. jako byłego członka zarządu z drugim byłym członkiem zarządu C.K. wraz z O. , za zaległość podatkową tej Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 30 listopada 2006r. do 31 grudnia 2007r. w łącznej kwocie 212.965,00 zł, odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie 132.949,00 zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 17.214,10 zł.
Kurator – C.0. – K. W. , złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzji zarzuciła: niepodjęcie przez organ I instancji czynności w celu odnalezienia C. Peter O. , pomimo wniosku kuratora w tym zakresie. Organ nie przeprowadził wszystkich czynności, które powinny doprowadzić do ustalenia adresu zamieszkania strony postępowania. Zdaniem kuratora organ podatkowy powinien zwrócić się do administracji podatkowej w Szwecji, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii, ponieważ C.O. przebywał i mieszkał w tych krajach.
Ponadto zdaniem kuratora doszło też do naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej, ponieważ uniemożliwiono mu przed wydaniem przedmiotowej decyzji zapoznanie z aktami egzekucyjnymi Spółki.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] września 2013r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
DIS wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że objęta decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób prawnych O. Sp. z o.o. za okres od 30 listopada 2006r. do 31 grudnia 2007r. wynika z korekty deklaracji CIT-8 za okres od 30 listopada 2006r. do 31 grudnia 2007r. złożonej w [...] Urzędzie Skarbowym w W. . Powyższa korekta została podpisana przez prezesa Spółki – C.O. .
DIS nadmienił, że celem przymusowego dochodzenia należności wykazanych w ww. deklaracji organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...] marca 2011r. Nr [...] .Powyższy tytuł został doręczony Spółce O. w dniu 15 kwietnia 2011r., w tej dacie doszło zatem do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Tym samym spełniony został wymóg wynikający z art. 108 § 2 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej, bowiem wszczęcie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej nastąpiło w dniu 24 października 2012r. tj. w dniu doręczenia kuratorowi Strony postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2012r., zatem po wszczęciu postępowania egzekucyjnego obejmującego przedmiotową zaległość.
Odnosząc się do obowiązku wykazania przez organy podatkowe przesłanki dopuszczającej orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, wyrażonej w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej DIS stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż zarząd O. Sp. z o. o. był dwuosobowy. C.O. pełnił funkcję prezesa zarządu wraz z członkiem zarządu C.K.. W aktach sprawy znajduje się pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień 21 sierpnia 2012r., z którego wynika, że Skarżący pełnił tę funkcje od [...] czerwca 2006r. do [...] czerwca 2011r. Zgodnie z przepisem art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) podatnicy, z wyjątkiem zwolnionych od podatku na podstawie art. 6 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 4a lit. a i przepisów ustawy wymienionej w art. 40 ust. 2 pkt 8, są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym - do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłacić podatek należny albo różnicę między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku. Mając na uwadze przytoczony powyżej przepis termin płatności podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 30 listopada 2006r. do 31 grudnia 2007r. upłynął z dniem 31 marca 2008r., a zatem w czasie pełnienia przez C. O. funkcji prezesa zarządu Spółki. Okoliczność ta świadczy o spełnieniu przesłanki odpowiedzialności wskazanej w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej.
Przeniesienie odpowiedzialności na osoby trzecie może nastąpić dopiero po spełnieniu się obu przesłanek pozytywnych, pierwszej, wykazanej już wyżej - pełnienia funkcji członka zarządu w czasie powstania zaległości podatkowych oraz drugiej, tj. bezskuteczności egzekucji. Przewidzianą w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłankę bezskuteczności egzekucji, należy rozumieć jako sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku Spółki. Z akt sprawy wynika, że na zaległość podatkową objętą niniejszą decyzją Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...] marca 2011r. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] , doręczony Spółce w dniu 15 kwietnia 2011r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie powyższego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności mających na celu wyegzekwowanie zaległości podatkowych Spółki.
Czynności podjęte przez organ I instancji wykazały w ocenie DIS, iż nie ma jakichkolwiek wątpliwości co do bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, tym samym spełniona została druga z pozytywnych przesłanek umożliwiających orzeczenie odpowiedzialności członka zarządu, wymienionych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Spółka O. zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań, wraz z nieuregulowaniem w terminie płatności zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 30 listopada 2006r. do 31 grudnia 2007r. w wysokości należności głównej 212.965,00 zł - której termin płatności upływał w dniu 31 marca 2008r.
DIS podkreślił, że z akt sprawy wynika, że Spółka O. w trakcie 2008r. kumulowała kolejne zobowiązania. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. sygn. akt [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości O. Sp. z o. o. złożony przez wierzyciela Spółki T. sp.k. Sąd ustalił, że Spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań począwszy od maja 2008r. Na dzień 31 marca 2009r. majątek Spółki stanowiły środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w kwocie 6.646,64 zł, a także wierzytelność wobec Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w wysokości 255.478,00 zł z tytułu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym (oświadczenie dłużnika). Na dzień orzekania w sprawie, Spółka nie posiadała żadnych środków pieniężnych, ani innego majątku oprócz wyżej opisanej wierzytelności. Majątek Spółki nie wystarczy na pokrycie kosztów postępowania ani na zaspokojenie wierzycieli. Sąd oddalił powyższy wniosek, gdyż majątek dłużnika nie wystarczył na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.
DIS wskazał, że C.O., postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] maja 2010r. sygn. akt [...] został pozbawiony na okres 3 lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu.
Z powyższego postanowienia wynika, że Spółka O. na dzień 13 maja 2010r. była dłużnikiem dwudziestu jeden podmiotów na łączną kwotę 1.078.402,92 zł. Najstarsze zobowiązania sięgały lutego 2008r.A zatem zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych wobec [...] Urzędu Skarbowego w W. nie były jedynymi nie wykonywanymi przez Spółkę zobowiązaniami.
DIS podkreślił, że nie dysponuje sprawozdaniami finansowymi Spółki, przez co nie może wprost stwierdzić jednoczesnego wystąpienia kolejnej alternatywnej przesłanki upadłości polegającej na tym, iż zobowiązania Spółki przekraczają wartość jej majątku. W realiach stanu faktycznego przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma fakt, że mimo, iż Spółka począwszy od kwietnia 2008r. znajdowała się w utrwalonym stanie niewypłacalności wywołującym stałe pogarszanie się finansów Spółki w następstwie kumulowania się zaległości publicznoprawnych i cywilnoprawnych w kolejnych okresach, wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki O. nie został w ogóle zgłoszony przez pełniącego obowiązki prezesa zarządu C. O. . Okoliczność braku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości stwierdzona w oparciu o analizę akt rejestrowych Spółki, nie była kwestionowana przez kuratora Strony w ramach złożonego odwołania. Powyższe całkowicie przekreśla możliwość wykazania w takim przypadku przesłanki egzoneracyjnej wyłączającej solidarną ze Spółka odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej, bowiem wniosek taki nigdy nie został przez Stronę zgłoszony.
DIS wyjaśnił, iż przepisy art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej umożliwiają członkom zarządu uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, w sytuacji, jeżeli wykażą, że nie ponoszą winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęciu postępowania układowego (art. 116 § 1 pkt 1 lit b Ordynacji podatkowej). O braku winy można mówić w takiej sytuacji, gdy członek zarządu nie mógł z obiektywnych przyczyn zajmować się sprawami spółki, co uniemożliwiało mu ocenienie, czy istnieją podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W okresie sprawowania funkcji prezesa zarządu C. O. posiadał prawne umocowanie do reprezentowania Spółki, a zatem miał również prawo do zgłoszenia wniosku o jej upadłość.
Znajdująca się w aktach sprawy deklaracja podatkowa CIT-8 za okres od 30 listopada 2006r. do 31 grudnia 2007r., jak i korekta tej deklaracji wraz z uzasadnieniem, sygnowane są podpisem C. O.. Zatem Strona podpisując przedmiotową deklarację podatkową bezspornie posiadała pełną świadomość wystąpienia tego zobowiązania.
Ponadto zarówno w trakcie toczącego się przed organem pierwszej instancji postępowania podatkowego jak i w toku postępowania odwoławczego C. O. nie wykazał wystąpienia ostatniej z przesłanek wyłączających solidarną ze Spółką i pozostałym członkiem zarządu odpowiedzialność podatkową, nie wskazał on bowiem składników mienia Spółki, z których egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
DIS wyjaśnił, iż z powodu braku możliwości doręczenia postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania wobec C. O. pod adresem ustalonym na podstawie Krajowego Rejestru Sądowego oraz uzyskanym od brytyjskich organów podatkowych, a także z powodu braku miejsca zamieszkania na terenie Polski i braku osoby uprawnionej do jej reprezentowania, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. złożył do Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich wniosek o wyznaczenie kuratora dla ww. Sąd, postanowieniem z dnia [...] października 2012r. sygn. akt [...] ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu C.O. kuratora w osobie K. W. do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe O. Sp z. o.o.
Odnosząc się do zarzutu niepodjęcia czynności w celu odnalezienia C.O. DIS wyjaśnił, że art. 184 Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi w § 1, że dla ochrony praw osoby, która, z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika ustanawia się kuratora. Stosownie zaś do § 2 art. 184 ww. ustawy kurator powinien przede wszystkim postarać się o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej zawiadomić ją o stanie jej spraw.
Zatem kurator nie może swojego obowiązku przypisanego prawem przerzucać na organy podatkowe. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., dokonywał czynności w celu ustalenia adresu Strony przed ustanowieniem kuratora. Z powodu, iż działania te nie odniosły pozytywnych skutków, zwrócił się do właściwego sądu w celu ustanowienia kuratora, który to zgodnie z przytoczonym powyżej przepisem art. 184 § 2 Kodeks rodzinny i opiekuńczy jasno stanowi, że podstawowym obowiązkiem kuratora jest podjęcie starań w celu ustalenia miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienie o stanie jej spraw.
Postanowienie Sądu o ustanowieniu kuratora świadczy o tym, że organ podjął wszelkie możliwe czynności w celu ustalenia miejsca pobytu Strony, które nie przyniosły pożądanego rezultatu, w wyniku czego zaistniała potrzeba ustanowienia kuratora. Co za tym idzie, z chwilą ustanowienia kuratora, to do niego należy obowiązek ustalenia miejsca pobytu Strony.
Kurator złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję DIS, w której wniosła o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja jest nieprawidłowa z uwagi na to, iż: C.O. pełnił funkcję członka zarządu do dnia [...] czerwca 2011r., tj. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w stosunku do O. Sp. z o. o.; okoliczność ta powinna być brana pod uwagę przy ocenie odpowiedzialności Skarżącego; organy skarbowe nie wykazały, w jakiej dokładnie dacie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko O. Sp. z o. o., jak też że zostało ono wszczęte przed wszczęciem postępowania w przedmiocie odpowiedzialności C.O. ; niedostatecznie wykazano przesłankę braku możliwości zaspokojenia wierzytelności Skarbu Państwa z majątku Spółki.
Kurator wyjaśniła jakie czynności podjęła w celu ustalenia adresu zamieszkania C. O. , jak również wskazała z jakiego powodu zwrócił się w tym celu do organów podatkowych.
Kurator wniosła również o przyznanie jej jako kuratorowi Skarżącego wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej osobie nieznanej z miejsca pobytu, jednoczenie oświadczając, że pomoc prawna nie została zapłacona ani w całości ani w części.
DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Ramy materialnoprawne postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z o.o. przedstawiają się następująco. Zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 (zatytułowanym "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich"), za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Z § 2 pkt 2 i pkt 4 tego artykułu wynika zaś, że o ile dalsze przepisy wskazanego rozdziału nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (pkt 2) oraz koszty postępowania egzekucyjnego (pkt 4).
Z treści art. 116 § 1 O.p. (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie) wynika zaś, że za zaległości podatkowe spółki (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zgodnie z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu.( por. wyrok NSA I FSK 1245/12, wyroki WSA III SA/WA 2429/11, III SA/WA 2404/11)
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, zaś wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2003/4/93; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Ol 345/04, ZNSA 2005/1/98; A. Mariański i A. Karolak, Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o., Warszawa 2004, s. 234-236; S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 402; B. Adamiak i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Wrocław 2004, s. 433).
Z analizy akt sprawy wynika, że Skarżący funkcję prezesa zarządu w spółce O. pełnił w okresie, kiedy powstało zobowiązanie Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową. Zdaniem Sądu organy podatkowe błędnie przyjęły, że zastosowanie w sprawie ma przepis art. 116 §.2 O.p. w stanie prawnym obowiązującym po 1 stycznia 2009r. W ocenie Sądu prawidłowa wykładnia art. 8 ustawy z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. 2008, Nr 209, poz.1318) prowadzi do wniosku, że do odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej za zaległości podatkowe powstałe przed wejściem w życie ustawy zmieniającej ( tj. przed 1 stycznia 2009r) należy stosować przepis art. 116 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu ( por. wyrok NSA I FSK 1245/12, wyroki WSA III SA/WA 2429/11, III SA/WA 2403/11). Uchybienie to nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.
Spełniona została zatem pierwsza pozytywna przesłanka uprawniająca do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W sprawie organy wykazały także przesłankę bezskuteczności egzekucji.
Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy zatem rozumieć sytuację, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki.
Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego [...] egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. W odpowiedzi na powyższe [...] poinformował, że brak środków stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia. Z ustaleń poborcy skarbowego wynikało, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od listopada 2008r. Nie ustalono nowego adresu prowadzenia działalności firmy, ani jakiegokolwiek majątku ruchomego. Bezskuteczne okazały się także próby ustalenia majątku Spółki za pośrednictwem Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. umorzył postepowanie egzekucyjne.
Mając na powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy wykazały spełnienie pozytywnych przesłanek warunkujących odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki.
Trafnie także wskazano w zaskarżonej decyzji, że Skarżący nie wykazał, iż wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniającej go od tej odpowiedzialności (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) i pkt 2 O.p.). Oceny tej Strona – reprezentowana przez kuratora nie kwestionowała.
Odnośnie do argumentacji organu koncentrującej się na przesłance z art. 116 §1 pkt 1 O.p., i eksponującej fakt niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez Skarżącego, Sąd stwierdza, że dla wyłączenia odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółki akcyjnej nie ma znaczenia - gdyż nie wynika to z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej - kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości (wszczęcia postępowania układowego), byleby tylko uczynił to w terminie" (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2001 r., I SA/Ka 1734/00, POP 2002, z. 4, poz. 102). "Użycie w art. 116 o.p. terminu "zgłoszono" zamiast wyrażenia "członek zarządu zgłosił" wyraźnie wskazuje na to, że dla wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki nie ma znaczenia, kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości, byleby tylko żądanie ogłoszenia upadłości było zgłoszone we właściwym czasie" (wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., I FSK 2030/08, LEX nr 558857).
W świetle powyższego, nie tyle istotna w sprawie jest okoliczność niezgłoszenia wniosku przez Skarżącego, ile fakt, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie. Należy podkreślić, że o tym, jaki czas jest właściwy do złożenia wniosku decydują przepisy prawa upadłościowego, tj. art. 11 i art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.), co potwierdza wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09. Zgodnie z treścią powołanych przepisów wniosek o ogłoszenie upadłości winien być zgłoszony w ciągu dwóch tygodni od zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości, tj. od zaprzestania przez spółkę spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych, ale także wtedy, gdy spółka na bieżąco wykonuje zobowiązania, jednakże przekraczają one wartość jej majątku. Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania spółki sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r. samo złożenie wniosku o upadłość nie stanowi przesłanki uwalniającej członków zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Dla jej spełnienia konieczne jest także dokonanie wszelkich czynności procesowych niezbędnych dla kontynuowania postępowania.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że nie jest okolicznością powodującą odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spółki członka zarządu sytuacja, w której wniosek o ogłoszenie upadłości zostaje oddalony, z uwagi na fakt, że majątek nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania. Podobnie w przypadku zwrotu wniosku nieodpowiadającego wymogom formalnym nie można mówić o zaistnieniu przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności. "Zwrot przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z powodu nieuzupełnienia jego braków formalnych jest równoznaczny z brakiem takiego wniosku. Zatem zwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki zależy od wykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie nastąpiło bez jego winy" (wyrok SN z dnia 10 grudnia 2009 r., III UK 51/09, LEX nr 578159)". W rozpatrywanej sprawie – co wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji- obie opisane wyżej sytuacje miały miejsce.
Z akt sprawy wynika także, że w trakcie 2008r. Spółka kumulowała kolejne zobowiązania. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydz. Gospodarczy z dnia [...] maja 2009r. [...] wynika, że Spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań począwszy od maja 2008r. Jest zatem poza sporem, że nie doszło do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, a Skarżący nie wykazał, że . niezgłoszenie wniosku nastąpiło bej jego winy.
Strona nie wskazała także składników mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty skargi. Okoliczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce po odwołaniu Skarżącego z pełnionej funkcji nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. Odpowiedzialność członka zarządu w stanie prawnym obowiązującym w sprawie uzależniona jest od pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową. . W niniejszej sprawie spełniony został także wymóg z art. 108 § pkt 3 i §3 O.p, bowiem wszczęcie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej nastąpiło po wszczęciu postępowania egzekucyjnego obejmującego dochodzoną zaległość. Zgodzić należy się także ze stanowiskiem DIS, że wobec ustanowienia kuratora dla Skarżącego, którego miejsce pobytu nie jest znane, organy podatkowe nie miały obowiązku podejmowania czynności w celu ustalenia miejsca Strony. Zgodnie z art.184 §2 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, to obowiązkiem ( podstawowym) kuratora jest podjęcie działań w celu ustalenia miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienie je o stanie jej spraw.
W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art.151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło