IV SA/Gl 1146/16
WyrokWSA w Gliwicach2017-05-26
Skład orzekający: Edyta Żarkiewicz, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykreślenie agencji zatrudnienia z rejestru jest uzasadnione, jeśli jej prezes został prawomocnie skazany za wykroczenie związane z prowadzeniem działalności bez wymaganego wpisu, mimo że spółka jako osoba prawna nie ponosi odpowiedzialności karnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykreślenie agencji zatrudnienia z rejestru jest uzasadnione, jeśli jej prezes został prawomocnie skazany za wykroczenie polegające na prowadzeniu działalności bez wymaganego wpisu. Sąd podkreślił, że choć osoba prawna nie ponosi odpowiedzialności karnej, to działania jej organów, w tym prezesa, mogą prowadzić do wykreślenia z rejestru, jeśli naruszają warunki prowadzenia działalności określone w ustawie.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. została wpisana do rejestru agencji zatrudnienia. Po kontroli stwierdzono, że spółka prowadziła działalność w zakresie pracy tymczasowej bez wymaganego wpisu. Prezes spółki został prawomocnie skazany za wykroczenie z art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Na tej podstawie organ pierwszej instancji orzekł o wykreśleniu spółki z rejestru. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wyjaśnienia prawomocności wyroku skazującego oraz pełnienia funkcji prezesa przez skazanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru agencji zatrudnienia oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa [...] na podstawie art. 18m ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 645 ze zm.) – dalej ustawa o promocji zatrudnienia orzeczono o wykreśleniu z rejestru agencji zatrudnienia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. przy ul. [...] wpisanego pod numerem [...].
W uzasadnieniu podano, że "A" Sp. z o.o. (dalej - "Spółka") uzyskała wpis do Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia w dniu 17 czerwca 2015r.
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w W. stwierdzono, że Spółka prowadziła działalność w zakresie pracy tymczasowej bez wymaganego wpisu do rejestru agencji zatrudnienia. Wskutek powyższego skierowany został wniosek do Sądu Rejonowego o ukaranie osoby odpowiedzialnej za prowadzenie Spółki.
Na mocy wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...]r. sygn. akt [...] uznano Prezesa Spółki za winnego popełnienia wykroczenia z art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Na podstawie wskazanego wyroku organ uznał, że Spółka naruszyła warunki prowadzenia agencji zatrudnienia określone w art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia. Stosownie do zawartej tam regulacji podmiot zamierzający wykonywać usługi w zakresie pośrednictwa pracy powinien być niekarany za przestępstwa lub wykroczenia wymienione w art. 121-121b ustawy o promocji zatrudnienia.
Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie poinformowano Spółkę o przysługujących prawach wynikających z art. 10 §1 K.p.a, przedłużając na wniosek strony wyznaczony początkowo termin na zapoznanie się z materiałami sprawy.
Pełnomocnik Spółki zwrócił się o przekazanie akt sprawy w formie elektronicznej, co zostało wykonane. Następnie złożył wniosek dowodowy domagając się przesłuchania świadka (Prezesa Spółki). Uwzględniając częściowo wniosek dowodowy organ wezwał świadka do oświadczenia, czy Spółka skorzystała z nadzwyczajnego środka zaskarżenia od skazującego wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] r., a jeśli tak to kiedy i za pośrednictwem jakiego podmiotu. Dodatkowo organ zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich czy podmioty te wystąpiły ze skargą kasacyjną od w/w wyroku. Uzyskano negatywną odpowiedź zarówno od Rzecznika Praw Obywatelskich jak i Prokuratury Krajowej.
Prezes Spółki nie udzielił odpowiedzi, w związku z tym wezwany został ponownie do złożenia oświadczenia. W odpowiedzi pełnomocnik wniósł o odroczenie terminu przesłuchania świadka, który wyjechał służbowo.
W tej sytuacji organ uznał, że ustała przesłanka do przeprowadzenia dowodu, o czym poinformowano pełnomocnika strony.
Po zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z aktami sprawy pełnomocnik strony zwrócił się ponownie o przesłanie akt w formie elektronicznej, a organ uznał żądanie to za bezzasadne.
Analizując zebrany materiał dowodowy stwierdzono, że jest on wystarczający do wydania decyzji o wykreśleniu Spółki z rejestru. Organ jest bowiem w posiadaniu prawomocnego wyroku skazującego Prezesa Spółki za wykroczenie o którym mowa w art. 121 ustawy o promocji zatrudnienia, a ukaranie za wskazane wkroczenie pozostaje w związku z działaniem w charakterze organu Spółki, co uzasadnia przypisanie osobie prawnej naruszenie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia. Powołano się tu na stanowisko judykatury cytując fragment uzasadnienia wyroku NSA z dnia 17 września 2013r. sygn. akt II GSK 708/12, w którym uznano za możliwe wykreślenie z rejestru osoby prawnej prowadzącej agencję zatrudnienia, w sytuacji, gdy ukarany została jej członek zarządu.
W odwołaniu od opisanej powyżej decyzji wniesiono o jej uchylenie i orzeczenie o istocie sprawy względnie przekazanie sprawy do jej ponownego rozpatrzenia zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, a to art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 10 § 1, art. 73 § 3 w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. Zdaniem strony odwołującej organ nie rozpatrzył i nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego pomijając dowód z przesłuchania świadka, przez co nie wyjaśniono czy od skazującego wyroku zostały złożone środki odwoławcze. Nadto naruszono prawo strony do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu.
Zarzucono również naruszenie prawa materialnego, a to art. 18m pkt 5 w zw. z art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że ukaranie członka zarządu spółki za wykrocznie, o którym mowa w art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia należy traktować jako ukaranie spółki z o.o.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Po przytoczeniu treści zaskarżonej decyzji oraz złożonego od niej odwołania organ odwoławczy dokonał własnych ustaleń w sprawie.
Stwierdził, że Spółka zawiadomiona została o wszczęciu postępowania i pouczona o przysługujących jej prawach. Powodem wszczęcia postepowania było uzyskanie informacji o prawomocnym skazaniu prezesa Spółki za wykroczenie opisane w art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia. W toku postępowania dopuszczono wnioskowany przez pełnomocnika Spółki dowód z przesłuchania świadka, jednak mimo wezwania na termin celem przesłuchania, świadek ten nie stawił się. W związku z powyższym, działając z urzędu, organ I instancji zwrócił się o informację do Rzecznika Praw Obywatelskich i Ministra Sprawiedliwości czy od skazującego wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w O. została skierowana skarga kasacyjna. Po otrzymaniu negatywnej odpowiedzi od obu organów stwierdzono brak konieczności przesłuchania świadka na tę okoliczność.
Zakreślono stronie siedmiodniowy termin do zapoznania się z aktami. Strona ponownie wystąpiła o przekazanie jej akt w formie elektronicznej, co nie zostało uwzględnione.
Organ przytoczył in extenso treść art. 121, art. 121a i art. 121b ustawy o promocji zatrudnienia. Wskazał, że z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...]r wynika bezspornie skazanie Prezesa Spółki za popełnienie wykroczenia, o którym mowa w art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia.
Oceniając ten fakt Kolegium stwierdziło, że wyrok Sądu Rejonowego stanowi dokument urzędowy, o którym mowa w art. 76 § 1 K.p.a. Nadto organ uzyskał oświadczenie Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich. Organ I instancji uprawniony był zatem do pominięcia dowodu z przesłuchania Prezesa Spółki na okoliczność czy został on ukarany za popełnienie wykroczenia z art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia, gdyż okoliczność ta została już jednoznacznie dowiedziona.
Podniesiono także, że nawet przy uwzględnieniu możliwości wynikającej z art. 540b § 1 K.p.a. termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem juz upłynął. Uznano tym samym za bezpodstawne wątpliwości zgłaszane w odwołaniu.
Zdaniem Kolegium, nieudostępnienie stronie akt sprawy w formie elektronicznej nie ma wpływu na wynik postępowania. Spółka była zawiadamiana o możliwości czynnego udziału w postępowaniu na wielu jego etapach. Dokumentacja zebrana na dzień 11 lutego 2016r. była stronie doręczona w formie elektronicznej. Treść informacji uzyskanej przez organ od Rzecznika Praw Obywatelskich i Prokuratury Krajowej została przekazana pełnomocnikowi Spółki w dniu 13 czerwca 2016r. Końcowy, siedmiodniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy upłynął w dniu 7 lipca 2016r. a do tego czasu odwołująca nie zgłosiła żadnych wniosków dowodowych. Wskazano dodatkowo, że wniosek o przekazanie akt w formie elektronicznej został wysłany w ostatnim z siedmiu dni wyznaczonych przez organ i wpłynął w dniu 11 lipca 2016r.
Reasumując stwierdzono, że uzyskane w sprawie dowody stanowią wystarczający materiał do wydania decyzji o wykreśleniu Spółki z rejestru.
Odnosząc się do zarzutu błędnego zastosowania art. 18m pkt 5 w zw. z art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia Kolegium, tak jak organ I instancji, powołało się na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2013r. sygn. akt II GSK 708/12. W świetle takiej interpretacji art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia Kolegium uznało, że ukaranie Prezesa Spółki za wykroczenie opisane w art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia należy traktować jako ukaranie Spółki prowadzące do wykreślenia jej z rejestru agencji zatrudnienia.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji stawiając tożsame co w odwołaniu zarzuty.
W uzasadnieniu wskazano, że nieuwzględnienie wniosku dowodowego składanego przez Spółkę, jak też uniemożliwienie zapoznania się w formie elektronicznej z aktami sprawy stanowi istotne uchybienie.
Procedura karna wyróżnia bowiem obok skargi kasacyjnej inne jeszcze nadzwyczajne środki odwoławcze, w tym wniosek o wznowienie postępowania, czego nie dotyczyło postępowanie dowodowe prowadzone przez organ. Tym samym nie zostało wyjaśniono, czy wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...]r. był prawomocny na dzień wydawania decyzji. Gdyby skarżąca miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy, z pewnością złożyłaby szereg wniosków dowodowych mających na celu wyjaśnienie wyżej przedstawionych wątpliwości związanych z kluczowym dla postępowania dowodem.
Zarzucono nadto, że według stanu wiedzy pełnomocnika skarżącej Spółki, w aktach sprawy brak jest odpisu zupełnego z KRS, z którego wynikałoby, że w inkryminowanym okresie M. S. w istocie pełnił funkcję członka zarządu Spółki.
W zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego odwołano się do literalnej wykładni art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia uznając, że wykreślenie z rejestru z powodu niespełnienia warunku "być niekaranym" dotyczy tylko osób fizycznych prowadzących agencje zatrudnienia. Na etapie postępowania nie ma natomiast pewności czy M. S., skazany wyrokiem z dnia [...]r. był członkiem zarządu Spółki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ze względu na brak wykazania się pełnomocnika skarżącej wymaganym upoważnieniem. Z ostrożności procesowej wniesiono nadto o oddalenie skargi powtarzając zasadniczo argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
Odpowiadając na zarzut braku wyjaśnienia, czy w chwili skazania M. S. pełnił funkcję prezesa Spółki organ wskazał na treść wyroku Sądu Rejonowego w O. jednoznacznie przesadzającego tę okoliczność.
Pełnomocnik strony skarżącej złożył na rozprawie wniosek dowodowy z informacji Sądu Rejonowego w O. na okoliczność, kiedy wykonana została kara nałożona na Prezesa Spółki w celu ustalenia czy i kiedy nastąpiło zatarcie skazania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości wyłącznie przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanego kryterium legalności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie.
W pierwszej kolejność Sąd dokonał oceny zasadności zarzutów procesowych, które zmierzały do wykazania, że poprzez pozbawienie strony skarżącej możliwości zapoznania się z aktami uniemożliwiono jej złożenie wniosków dowodowych. Ten fakt, jak także nieprzeprowadzenie zawnioskowanego na etapie postępowania przed organem I instancji dowodu, doprowadziło do nienależytego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Skarżąca wskazała jako kwestie istotne dla sprawy, a niewyjaśnione, czy skazujący wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia [...]r. był wyrokiem prawomocnym na chwilę wydawania zaskarżonej decyzji, a nadto, czy skazany na mocy tego wyroku M. S. był w chwili wydawania tego wyroku prezesem skarżącej Spółki.
Zarzuty procesowe odnoszą swoją skuteczność w przypadkach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) – dalej "P.p.s.a." Zgodnie z treścią tego przepisu, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla to orzeczenie w całości lub części, gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przez możliwość istotnego wpływu na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich administracyjnego stosunku materialnoprawnego lub procesowego. W tej kategorii podstaw uchylenia zaskarżonego orzeczenia mieści się brak należytej staranności wykazany przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego sprawy. Zatem jeżeli organ nie zbierze i nie rozpatrzy w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a obowiązek taki wynika z art. 77 § 1 k.p.a. i nie wykaże - wbrew dyspozycji art. 7 k.p.a. niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, to sąd administracyjny jest zobowiązany wydać orzeczenie przewidziane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. Musi jednak przy tym uzasadnić, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, rozstrzygnięcie sprawy mogłoby być inne.
Kontrolowane decyzje wydane zostały na podstawie art. 18m pkt 5 w zw. z art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia. Aby organ mógł wydać na podstawie wskazanych przepisów prawa materialnego decyzję o wykreśleniu podmiotu wpisanego do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia zwanego "rejestrem", musiałoby zostać bezspornie ustalone, że wykreślony podmiot naruszył warunki prowadzenia agencji zatrudnienia, o których mowa w art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia. Musiałby zatem wykazać, że podmiot ten został ukarany za przestępstwo lub za wykroczenie, o których mowa w art. 121-121b ustawy o promocji zatrudnienia. Uchylenie decyzji ze względu na naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. ze względu na brak wykazania tych istotnych dla sprawy faktów, byłoby konieczne.
"Być karanym", użyte w art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia oznacza wymierzenie na mocy prawomocnego wyroku kary za czyn popełniony. Od momentu uzyskania prawomocności wyroku skazującego zachodzi przesłanka karalności i trwa ona tak długo dopóki nie nastąpi zatarcie skazania, względnie uchylenie prawomocnego wyroku po wykorzystaniu środków nadzwyczajnych – kasacji czy też ewentualnie wznowienia postępowania.
W kontrolowanym postępowaniu organ uzyskał wyrok Sądu Rejonowego w O., z którego wynika, że jest to wyrok prawomocny od dnia [...] r.
Ponadto uzyskał informacje od Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, a także Rzecznika Praw Obywatelskich, a więc od dwóch podmiotów uprawnionych do wniesienia kasacji od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie (art. 521 § 1 K.p.k). Z informacji tych wynikało, że żaden z tych podmiotów nie skorzystał z uprawnienia w stosunku do wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] r.
Natomiast z treści art. 519 K.p.k wprost wynika, że przez stronę postępowania kasacja może być wniesiona od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie. Wyrok skazujący za wykroczenie z art. 121 ustawy o promocji zatrudnienia był wyrokiem sądu I instancji, nie zaskarżonym przez obwinionego. Nie przysługiwała mu zatem kasacja.
Będąc zatem w dyspozycji prawomocnego wyroku z [...] r., skazującego podmiot prowadzący agencję zatrudnienia za czyny, o których mowa w art. 121-121b ustawy o promocji zatrudnienia, organ uprawniony był w październiku 2016 do stwierdzenia, że podmiot ten jest karany w dniu wydawania decyzji o wykreśleniu tego podmiotu z rejestru. Zgodnie z art. 46 § 1 K.w. ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. Hipotetycznie nawet zakładając, że skazany wykonał karę niezwłocznie po wydaniu wyroku skazującego, brak obiektywnej możliwości zatarcia skazania przed datą decyzji ostatecznej. Prowadzenie dowodu na okoliczność czy i kiedy nastąpiło zatarcie skazania M. S. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, pomijając już nawet ograniczone w tym zakresie kompetencje tych sądów, byłoby pozbawione racji, bowiem zmiana stanu faktycznego po wydaniu decyzji ostatecznej nie może wpłynąć na ocenę jej legalności dokonywanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Zdaniem Sądu, brzmienie art. 7 K.p.a. obowiązujące od czasu nowelizacji z kwietnia 2011r. tworzy nie tylko po stronie organu obowiązek podejmowania czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy ale także czyni odpowiedzialną za ten stan rzeczy stronę postępowania. Powinna ona z cała starannością osoby dbającej o swoje interesy rozważyć możliwość i potrzebę zgłoszenia wniosków o przeprowadzenie dowodów, które w jej ocenie mogą wykazać okoliczność mającą znaczenie dla sprawy.
Ciężar dowodu wystąpienia przesłanki karalności niewątpliwie spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. Jednak w sytuacji posiadania przez organ dokumentów wskazujących na prawomocność wyroku skazującego, tak jak występuje to w kontrolowanej sprawie, ciężar wykazania okoliczności przeciwnej spoczywać będzie już na stronie wywodzącej dla siebie z tego faktu skutki prawne.
Sąd stoi na stanowisku, że zasada ekonomii procesowej wyrażona w art. 12 K.p.a. modyfikuje zasadę prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 K.p.a.), nakazując organowi administracyjnemu wyjaśnienie z własnej inicjatywy tylko te fakty, które są konieczne dla wydania orzeczenia, a więc fakty wyrażone w hipotezie normy prawnej znajdującej zastosowanie w sprawie, a obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie przeczy zasadzie, zgodnie z którą ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Inne rozumowanie prowadziłoby do nielogicznego wniosku, że organ prowadzący postępowanie ma najpierw zgromadzić i przeprowadzić dowody potwierdzające wystąpienie okoliczności faktycznych skutkujących zastosowanie danej normy prawnej, a następnie poszukiwać z urzędu dowody na obalenie wcześniej ustalonego stanu faktycznego. Tożsame stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane zostało w wyroku z dnia 10 grudnia 2009r. sygn. akt II OSK 1933/08, czy z dnia 27 sierpnia 2010r. sygn. akt II OSK 1131/10 (publ. Internetowa Baza Orzeczeń NSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy uznać należy, że przed wykreśleniem Spółki z rejestru ze względu na przesłankę zawartą w art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, obowiązkiem organu było ustalić, czy wyrok skazujący Prezesa Spółki jest wyrokiem prawomocnym.
Jak wynika ze stanu faktycznego przyjętego przez organy, wyrok Sądu Rejonowego w O. był wyrokiem prawomocnym, a żaden z uprawnionych do wniesienia skargi kasacyjnej organów z tego nie skorzystał. Ciężar dowodu przeciwnego leżał zatem po stronie Spółki. Kwestionując stanowisko organu Spółka powinna była wykazać, z jakiego faktycznego zdarzenia (a nie hipotezy, jak czyni się to w skardze) wywodzi takie twierdzenie i przedstawić na to konkretne dowody. Zaznaczyć tu trzeba, że nawet fakt złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie odbiera per se cech prawomocności wyroku. Nastąpić to może dopiero po uwzględnieniu takiego wniosku. Skutecznego zakwestionowania stanowiska organu nie można utożsamiać z polemiką prowadzoną z organem w ramach toczącego się postępowania lub przedstawieniem odmiennego stanu faktycznego nie popartego żadnym obiektywnym kontrdowodem. Niewykazanie przez Spółkę braku cech prawomocności wyroku skazującego upoważniał organ do oceny stanu faktycznego na bazie zebranego przez siebie materiału dowodowego.
Tym samym Sąd uznaje jako niezasadny, zaprezentowany w skardze pogląd, że nie doszło do należytego wyjaśnienia faktu prawomocności skazującego M. S., a tym samym zarzut uchybienia art. 7, art. 77 i art. 80 § 1 K.p.a. nie mógł zostać uwzględniony.
W ten sam sposób należy ocenić zarzut braku wyjaśnienia przez organ faktu pełnienia przez M. S. funkcji prezesa Spółki w chwili skazywania go za czyn opisany w art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia.
Jak słusznie zauważa się w odpowiedzi na skargę, fakt ten wynika bezspornie z treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] r W pkt 1 tego wyroku Sąd Rejonowy stwierdza w sposób nie budzący najmniejszej wątpliwości, że M. S., będąc Prezesem Zarządu "A" z siedzibą w K. w okresie od 2 stycznia do 15 września 2014r. prowadził agencję zatrudnienia w zakresie pracy tymczasowej bez wymaganego wpisu.
Ponad powyższe, w aktach sprawy przedstawionych Sądowi wraz ze skargą znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego K. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...]r. o wpisie do KRS danych osób uprawnionych do reprezentacji "A" Sp. z o.o. w K.. W rubryce 1.2 "Dane osób wchodzących w skład organu" wpisano –"Prezes Zarządu M. S.".
W aktach tych zamieszczono także postanowienie w/w Sądu z dnia [...]r. o zmianie sposobu reprezentacji Spółki na jednoosobową. Strona skarżąca również w tym przypadku, nie wykazywała żadnej inicjatywy dowodowej podnosząc jedynie wątpliwości wobec niespornych dokumentów. Dokumenty te w pełni upoważniały organy do ustalenia stanu faktycznego przedstawionego w treści zaskarżonych decyzji. Dokumenty także upoważniały do pominięcia zgłoszonego przez skarżąca na poziomie postępowania przed organem I instancji wniosku dowodowego.
Jak stanowi art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W art. 78 § 2 K.p.a. stwierdza się natomiast, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 77 § 4 K.p.a. fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, przy czym muszą być one zakomunikowane stronie. .
Analiza treści wniosku dowodowego złożonego przez Spółkę na etapie postępowania administracyjnego pozwala stwierdzić, że za pomocą dowodu z przesłuchania jej Prezesa skarżąca chciała obalić ustalenia dokonane w postępowaniu przez Sądem Rejonowym w O. zakończonym prawomocnym wyrokiem skazującym i wykazać dlaczego doszło do wyroku bez przeprowadzenia rozprawy w trybie art. 58 § 1 i 2 k.p.o.w. Z tezy dowodowej wynikało nadto, że świadek miałby być przesłuchany na okoliczność czy w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego złożono środek nadzwyczajny, kiedy, przez jaki podmiot i z jakim skutkiem. Świadek ten dwukrotnie wezwany celem przesłuchania nie stawiał się przed organem z różnych przyczyn.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w judykaturze (min. por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 201r.1 sygn. akt II GSK 54/10, publ. CBOSA) o odrębności postępowania karnego i administracyjnego, co oznacza, że organy administracji publicznej nie są zwolnione, mimo wyroku w sprawie karnej, od przeprowadzania wszelkich dowodów mogących mieć znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej. Nie jest jednak w mocy organu administracji publicznej kwestionowanie uznania przez sąd karny, że popełniono konkretny czyn stanowiący przestępstwo czy wykroczenie. Jeżeli zatem rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest od wystąpienia przesłanki popełnienia konkretnego wykroczenia, a nie od okoliczności, w jakich zostało ono popełnione, względnie okoliczności w jaki doszło do wydania wyroku skazującego (por. teza dowodowa skarżącej, k. 33 akt administracyjnych) należy przyjąć, że dowód zmierzający do wykazania takich okoliczności nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Przepis art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia nie pozostawia organom administracji publicznej wyboru w przypadku zaistnienia przesłanki karalności. Sposób sformułowania tego przepisu jednoznacznie wskazuje na obligatoryjny charakter decyzji o wykreśleniu z rejestru podmiotu niespełniającego tego warunku Decyzja o wykreśleniu z rejestr podmiotu niespełniającego warunku niekaralności nie jest decyzją uznaniową, lecz decyzją związaną. Organy administracji nie mają zatem kompetencji do dokonywania oceny innych okoliczności, niż karalność z tytułu wymienionych w art. 19.pkt 2 w/w ustawy czynów.
Natomiast okoliczność czy oba podmioty uprawnione do wniesienia kasacji skorzystały z tego uprawnienia, została wykazana z urzędu, a o treści tego ustalenia zakomunikowano Spółce.
W ocenie Sądu organ nie naruszył zasad postępowania dowodowego ani też nie zaniechał gruntownego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności poprzez rezygnację z przesłuchania Prezesa Spółki na okoliczności objęte tezą dowodową przedstawioną przez pełnomocnika skarżącej.
Przechodząc do oceny skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony Sąd zauważa, że naruszenie zasady zawartej w art. 10 § 1 K.p.a. nie stanowi automatycznie w każdym przypadku podstawy do uchylenia decyzji. Zarzut naruszenia tej normy może odnieść skutek tylko wówczas, gdy jego naruszenie polegające na niepowiadomieniu strony o zgromadzeniu materiału dowodowego czy na braku możliwości zapoznania się ze zgromadzonym przez organ materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych rzeczywiście uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych - np. zgłoszenia wniosków dowodowych z zeznań świadków, dokumentów (por. wyroki NSA z dnia 18 maja 2006r. sygn. akt II OSK 831/05, , z dnia 16 października 2007r. sygn. akt I OSK 1192/06, czy z dnia 21 lipca 2010r. sygn. akt II OSK 881/10 jak też stosowana odpowiednio uchwała 7 sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005r. sygn. akt FPS 6/04 publ. CBOSA.).
Zarzucając organom naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. wskazuje się w skardze, że skarżąca Spółka, ze względu na brak doręczenia jej akt w formie elektronicznej nie miała możliwości złożyć zgłosić ewentualnych wniosków dowodowych.
Oceniając ten zarzut Sąd zwraca uwagę, że zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzeniem się, co do niego ma określony cel, którym jest zapewnienie faktycznych warunków do obrony jej praw. Nie sposób przyjąć, w stanie faktycznym kontrolowanie sprawy, gdy w istocie skarżąca Spółka otrzymała kopie akt w formie elektronicznej, nadto informację o wyniku przeprowadzonych z urzędu dowodów uzupełniających te akta, by nie miała świadomości o materiale dowodowym pozwalającym na wydanie decyzji w sprawie wykreślenia Spółki z rejestru. Całość zgromadzonych akt świadczy o faktycznym pełnym, udziale strony w postępowaniu, a więc spełniony został cel, dla którego ustanowiona została zasada zawarta w treści art. 10 § 1 K.p.a. Udział ten, wyłącznie z woli skarżącej ograniczał się jednak do gołosłownej polemiki z ustaleniami organu zmierzającej w rezultacie do przedłużenia prowadzonego postępowania.
Postawiony przez skarżącą zarzut nie może zatem być przyczyną usunięcia z obrotu prawnego niewadliwego z innych przyczyn rozstrzygnięcia. Skarżąca nie wykazała bowiem, że gdyby doręczono jej po raz wtóry akta w formie elektronicznej, to najprawdopodobniej zostałoby wydane odmienne rozstrzygnięcie, a w konsekwencji tego organ naruszył przepis art. 10 § 1 K.p.a. w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.
Wobec zarzutu błędnego zastosowania prawa materialnego, który w istocie stanowi również zarzut błędnej wykładni art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonych decyzji z punktu widzenia zastosowanego w nich prawa materialnego
Jak stanowi art. 19 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia, podmiot zamierzający wykonywać usługi lub świadczący usługi, o których mowa w jej art. 18 ust. 1, powinien nie być karany za przestępstwo lub wykroczenie określone w jej art. 121-121b.
Usługi określone w art. 18 ust.1 ustawy o promocji zatrudnienia to prowadzenie działalności gospodarczej (w zakresie świadczenia usług pośrednictwa pracy, doradztwa personalnego, poradnictwa zawodowego, pracy tymczasowej) uregulowanej ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności gospodarczej".
Podmiotami wykonującymi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zwanymi w jej art. 4 ust. 1 i 2 przedsiębiorcami, są osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne niebędącę osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, jak też wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.
Podmiotami, o których mowa w art. 19 pkt 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia, ze względu na odwołanie się w treści tego przepisu do art. 18 ust. 1 tej ustawy, są zatem zarówno osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne niebędącę osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą, jak też wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.
Nie można tym samym zgodzić się z twierdzeniem skarżącej co do tego, że z literalnej wykładni art. 19 ustawy o promocji zatrudnienia wynikać by miało, że jej pkt 2 odnosi się wyłącznie do przedsiębiorców, którzy są osobami fizycznymi. Przepis ten bowiem wyraźnie dotyczy wszystkich podmiotów uprawnionych do wykonywania usług wymienionych w art. 18 ust. w/w ustawy o promocji zatrudnienia, a więc do podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie czyniąc tu żadnych wyjątków.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że odpowiedzialność karną ponoszą wyłącznie osoby fizyczne, żadne inne natomiast podmioty zbiorowe (osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej) odpowiedzialności karnej nie ponoszą. Nie budzi także wątpliwości, że podmioty zbiorowe działają poprzez wyznaczone do ich reprezentacji osoby fizyczne, a podmioty prawne działają przez reprezentujące je organy.
Środki zmierzające do odsunięcia od prowadzenia działalności gospodarczej opisanej w art. 18 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia podmiotów, które swoim postępowaniem okazały, że nie dają rękojmi uczciwości i rzetelności, stosować należy do organów reprezentujących podmioty zbiorowe, podejmujące w ich imieniu działania na zewnątrz.
Przepisy karne prawa polskiego skonstruowane są poprzez użycie zaimka "kto". Tak też sformułowany jest art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia, który brzmi- "Kto bez wymaganego wpisu do rejestru agencji zatrudnienia prowadzi agencję zatrudnienia, podlega karze grzywny nie niższej niż 3000 zł".
Interpretacja zaimka "kto", w aspekcie art. 18 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia, w sposób bezsporny pozwala przyjąć, że termin ten odnosi się do wszystkich rodzajów przedsiębiorców uprawnionych do prowadzenia agencji zatrudnienia. W przypadku podmiotów prawnych, w sytuacji, gdy rezultaty ich działania stanowią efekt woli i aktywności osób fizycznych reprezentujących je na zewnątrz, zaimek "kto" odnosi się do tych osób.
Brak użycia w art. 121 ustawy o promocji zatrudnienia dodatkowego określenia, tak jak uczynniono to przykładowo w art. 281 ust. 1 Kodeksu pracy ("Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu"), nie oznacza, że ustawodawca zaniechał odsunięcia od aktywności w formie agencji zatrudnienia podmioty prawne, których organy nie dają rękojmi rzetelnego i uczciwego prowadzenia działalności gospodarczej. Z tych względów Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2013r. sygn. akt II GSK 708/12 publ. CBOSA. Wskazano tam, że niewątpliwym celem art. 18m pkt 5 w zw. z art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia było zapewnienie bezpieczeństwa na rynku pracy, w tym w zakresie pośrednictwa pracy i wyeliminowanie z rynku podmiotów, które tego bezpieczeństwa nie zapewniają. Na wykładnię art. 18m pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia nie może mieć więc wpływu fakt, że w niektórych ustawach, dotyczących innych dziedzin obrotu gospodarczego, ustawodawca użył bardziej precyzyjnych sformułowań.
Z niebudzących wątpliwości Sądu ustaleń organów wynika, że M. S., skazany wyrokiem z dnia [...]r., był członkiem zarządu Spółki posiadającym prawo do jej jednoosobowej reprezentacji. Wszelkie działania zewnętrzne przypisywane Spółce były działaniami, w których uczestniczył jako osoba składająca w jej imieniu oświadczenia woli. Sprawował funkcję Prezesa Spółki w chwili popełnienia czynu określonego w art. 121 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia, jak też w chwili skazywania go za ten czyn.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga okazała się nieskuteczna, a kontrola legalności zaskarżonych decyzji przeprowadzona w ramach art. 134 § 1 P.p.s.a. nie dala także podstaw do jej uwzględnienia, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło