I FZ 192/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 459/16 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 13 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. P. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 10 grudnia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając wstrzymania wykonania decyzji wskazał, że skarżący we wniosku nie przedstawił jakiejkolwiek argumentacji wskazującej na wystąpienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nie przedłożył również dokumentów na poparcie wniosku. Sąd analizując złożony przez skarżącego wniosek nie miał tym samym możliwości oceny jego zasadności pod kątem spełnienia warunków umożliwiających zastosowanie ochrony tymczasowej, wynikających z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.). Sąd argumentował, że bez przedstawienia stosownej argumentacji i dokumentów, które potwierdzałyby wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył je w całości. Zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię, to jest wskazanie, że strona wnosząca o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji obowiązana jest do jej uzasadnienia poprzez wykazanie wysokości ewentualnej szkody wyrządzonej wykonaniem tej decyzji oraz możliwości jej wystąpienia i trudnych do odwrócenia skutków oraz skonkretyzowania rodzaju szkody, w sytuacji, gdy analiza treści w/w przepisu prowadzi do wniosku, że strona wnosząca o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winna jedynie uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, co niewątpliwie zostało uczynione przez stronę skarżącą w uzasadnieniu skargi. Dalej wskazano na błąd w ustaleniach faktycznych będący podstawą wydania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przejawiający się w niezasadnym uznaniu przez Sąd, że strona skarżąca uzasadniając wniosek o wstrzymanie, oparła się wyłącznie na naruszeniach przepisów prawa w zaskarżonej decyzji, nie przedstawiając żadnych okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody, w sytuacji gdy odmowa wstrzymania zaskarżonej decyzji spowoduje, że skarżący będzie zmuszony zakończyć dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, z uwagi na trudną sytuację finansową w jakiej w chwili obecnej się znajduje. Wskazując na powyższe zarzuty autor zażalenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono szereg argumentów oraz okoliczności na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz wykazanie spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Wbrew stanowisku skarżącego, wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Z art. 61 § 3 p.p.s.a wynika, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych. Sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 15 stycznia 2013 r., II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 stycznia 2013 r., II GSK 2086/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, CBOSA). Należy zatem uznać, że skarżący w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem postępowania jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 roku, I FSK 1778/14, CBOSA). W świetle powyższych uwag należało uznać, że skoro skarżący, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, we wniosku kierowanym do Sądu nie wykazał w sposób pozwalający na uwzględnienie wniosku, istnienia okoliczności wskazujących na to, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, to Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanej ochrony prawnej. Zarzut zażalenia należało więc oddalić. Odnosząc się z kolei do przedstawionych przez skarżącego dopiero w zażaleniu okoliczności, które w jego ocenie uzasadniać miały wstrzymanie wykonania decyzji podnieść należy, że pozostały one poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przytoczenie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak uzasadnienia przez stronę wniosku, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, nawet w przypadku wystąpienia tych przesłanek (por. np. postanowienie NSA z 15 lipca 2010 roku, II OZ 676/10, CBOSA). Twierdzenie przeciwne mogłoby się spotkać z uzasadnionym zarzutem naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego oraz w istocie doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Tymczasem postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a., a nie ponowne rozpoznanie w tym wypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Przypomnieć też należy, że z art. 61 § 4 p.p.s.a. wynika, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić i uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W omawianej sytuacji, skarżący ma więc prawo wystąpić ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o udzielenie mu ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji przedstawiając w nim te okoliczności, których wcześniej nie podnosił. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. ,orzekł jak w sentencji.