I GZ 189/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 435/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 7 grudnia 2021 r. nr DIR-IXa.7343.15.2018.DZ.16 w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 435/22 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako spółka, skarżąca lub strona) na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 7 grudnia 2021 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że w uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma na celu uchronienie spółki i jej prezesa zarządu przed jeszcze poważniejszymi problemami płynności finansowej niż te, których do tej pory doświadczali. Decyzja powinna zostać oddana wnikliwej analizie przez sąd, zaś do czasu tejże analizy nie powinna podlegać wykonaniu. Wykonanie tejże decyzji może wywołać dla spółki nieodwracalne skutki. W szczególności mogą to być konieczność ogłoszenia upadłości lub całkowite zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z przyczyn o charakterze finansowym. Sąd I instancji, odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, ponieważ wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie został dostatecznie uzasadniony. Podane przez skarżącą twierdzenia dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powinny odwoływać się do materiałów źródłowych obrazujących jego sytuację materialną, np. wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych członków rodziny. Wskazał, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak podkreślił Sąd I instancji skarżąca do wniosku nie załączyła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Dodatkowo w treści złożonego również w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt V SPP/Wa 32/22) wskazała, że spółka nie posiada środków bieżących, nie przynosi zysków, żadnego majątku. Podkreślenia wymaga, że w ramach rozpatrywanego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie nadesłała na wezwanie referendarza w pełni żądanych informacji i dokumentów, które mogłyby również być pomocne w ocenie przedmiotowego wniosku. W ocenie Sądu złożone oświadczenia, jak również załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty w postaci wypowiedzenia przez banki Prezesowi zarządu umów, zeznanie podatkowe CIT8 za 2020 r., kwartalne deklaracje podatkowe JPK_V7K założone w 2021 r. oraz za I kwartał 2022 r., sprawozdanie finansowe za 2020 r. wraz z bilansem oraz rachunkiem zysków i strat nie obrazują jej kondycji finansowej. Strona nie wskazała również konkretnych skutków finansowych jakie miałoby dla jej sytuacji wykonanie zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka wnosząc o jego uchylenie oraz wstrzymanie wykonania decyzji, a także wyznaczenie posiedzenia jawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści wspomnianego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Poza tym – jak wskazywano w judykaturze – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z dnia 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła występowania w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczności. Jak słusznie wskazał Sąd w pisemnych motywach podjętego rozstrzygnięcia, skarżąca nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej sytuację finansową i nie uprawdopodobniła możliwych zagrożeń wywołanych wykonaniem zaskarżonej decyzji. Zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób wyczerpujący. Za niewystarczające, bowiem uznać należy samo tylko wskazywanie, że może wywołać dla spółki nieodwracalne skutki. W szczególności mogą to być konieczność ogłoszenia upadłości lub całkowite zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z przyczyn o charakterze finansowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. WSA zasadnie uznał, że na podstawie materiałów znajdujących się w aktach oraz wyjaśnień przedstawionych przez stronę uwzględnienie wniosku nie jest zasadne, ponieważ nie wykazują one istnienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca w skardze złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże w jej treści nie uwierzytelniła żadnych okoliczności przemawiających za zastosowaniem tej instytucji i na poparcie swojego stanowiska nie dołączyła żadnych dokumentów. Nie przedstawiając w żaden sposób wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację spółki, strona nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a.. Rolą sądu nie jest zaś wyinterpretowywanie ewentualnych negatywnych skutków dla strony, które mogłyby wynikać z wykonania skarżonej decyzji i domyślanie się czy skutki te są na tyle istotne, by uznać je za trudne do odwrócenia, bądź też wyręczanie strony w wykazywaniu, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody dla skarżącej. To w interesie tej ostatniej jest bowiem wykazanie argumentów, które przemawiałyby i świadczyłyby za zasadnością wstrzymania wykonania skarżonego aktu, tym bardziej – że jak już wyżej wskazano – ochrona taka stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. Nie można zatem przyjąć, że w sytuacji, gdy skarżąca nie wskazuje we wniosku ani na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek w ogóle nie uzasadnia, to obowiązkiem sądu jest poszukiwanie tych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że złożone przy wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty nie uprawdopodobniają ziszczenia się w stosunku do skarżącej negatywnych konsekwencji zaskarżonej decyzji. Zarówno treść wniosku, jak i materiał zgromadzony w aktach sprawy uniemożliwia pełną i rzetelną ocenę faktycznych możliwości finansowych spółki. Takie dokumenty nie zostały złożone w postępowaniu w sprawie wstrzymania wykonania decyzji. Samo oświadczenie wnioskodawcy w tym zakresie jest bowiem niewystarczającego z punktu widzenia uprawdopodobnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego WSA zasadnie odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ nie miał możliwości skonfrontować wysokości zobowiązania skarżącej z jej rzeczywistymi możliwościami finansowymi, a co za tym idzie, ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w ramach rozpatrywanego przez Sąd I instancji wniosku o przyznanie prawa pomocy nie nadesłała na wezwanie referendarza w pełni żądanych informacji i dokumentów, które mogłyby również być pomocne w ocenie przedmiotowego wniosku. Z wymienionych powodów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji