I OSK 1300/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-03-08
Skład orzekający: Piotr Niczyporuk, Maciej Dybowski, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zezwalająca na czasowe zajęcie nieruchomości na cele budowy linii energetycznej, wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może zostać uznana za nieważną z powodu braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa, jeśli została wydana w okresie obowiązywania tej ustawy, a podmiot wnioskujący był częścią większego przedsiębiorstwa państwowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja zezwalająca na czasowe zajęcie nieruchomości na cele budowy linii energetycznej, wydana na podstawie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, nie była obarczona wadą nieważności. Sąd stwierdził, że art. 35 ustawy stanowił podstawę prawną do wydania takiej decyzji, a podmiot wnioskujący, będący częścią przedsiębiorstwa państwowego, mógł być stroną postępowania. Ponadto, brak możliwości odnalezienia kompletnych akt archiwalnych po upływie kilkudziesięciu lat nie może prowadzić do domniemania nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z 1983 r., zezwalającej na czasowe zajęcie jego nieruchomości na cele budowy linii energetycznej. Organy administracji (Wojewoda, Minister) odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja nie była obarczona wadami kwalifikowanymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2211/20 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2211/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej również: Sąd I instancji) oddalił skargę A. G. (dalej również: Skarżący) na decyzję Ministra Rozwoju (dalej również: Minister) z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z [...] maja 1983 r., nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy w [...] (dalej również: Naczelnik), na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, dalej jako "ustawa wywłaszczeniowa"), zezwolił Zakładowi Energetycznemu w [...] na czasowe zajęcie terenu - nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...], położonej we wsi [...], będącej własnością A. G., w związku z budową linii [...] na nieruchomościach prywatnych położonych na terenie gminy [...] we wsi [...], umożliwiającej tranzyt mocy energetycznej.
Pismem z 18 stycznia 2011 r., Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika.
W następstwie zainicjowanego tym wnioskiem postępowania, Wojewoda [...] (dalej również: Wojewoda), decyzją z [...] kwietnia 2018 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rozwoju z [...] sierpnia 2020 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika, oceniając, że nie jest ona obarczona wskazanymi przez inicjatora postępowania kwalifikowanymi wadami prawnymi, jak też pozostałymi wadami z art. 156 § 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.").
W motywach decyzji organy wyjaśniły, że mimo poszukiwań w Archiwum Narodowym w [...] Oddział w [...], Urzędu Miasta i Gminy w [...], Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Państwowym w [...], Archiwum Urzędu Marszałkowskiego w [...], spółki [...] S. A., spółki [...] S.A., spółki [...] S. A., spółki [...] S. A. nie udało się odnaleźć pełnego materiału dowodowego. Jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu nadzorczym, Naczelnik [...] maja 1983 r. wydał zbiorczą decyzję administracyjną nr [...] zezwalającą Zakładowi Energetycznemu w [...] ul. [...] na czasowe zajęcie oznaczonych w niej nieruchomości prywatnych znajdujących się na terenie gminy [...], celem budowy linii [...]. Jednocześnie w tym samym dniu wydane zostały pod tą samą sygnaturą egzemplarze decyzji dotyczące poszczególnych nieruchomości, m. in. dla nieruchomości oznaczonej jako parcela [...], stanowiącej własność Skarżącego. Zgodnie z treścią zbiorczej decyzji z [...] maja 1983 r. nr [...] stała się ona prawomocna w dniu 17 października 1983 r.
Przechodząc zaś do merytorycznej kontroli decyzji, organy zwracały uwagę, że skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej było ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego. Kwestionowana decyzja, mimo że brak w niej dosłownego wyrażenia zgody na założenie i przeprowadzenie urządzeń przesyłowych przez teren przedmiotowej nieruchomości, niewątpliwie odnosi się właśnie do tego elementu realizacji inwestycji liniowej, określonego w art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, który był wskazany jako podstawa jej wydania. W ocenie Ministra, oczywistym jest, że nawet czasowe zajęcie nieruchomości związane z budową urządzeń przesyłowych oznacza trwałą ingerencję w teren, co w rezultacie oznacza ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a także, że jej właściciel znosić musi nałożone na niego ograniczenia w przysługującym mu prawie własności i w tym zakresie nie może z niego korzystać, co stanowi wyczerpanie definicji art. 35 przedmiotowej ustawy. W związku z czym bezspornym jest, że był on podstawą prawną do wydania zaskarżanej decyzji.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Ministra, kwestionowana decyzja z dnia 5 maja 1983 r., spełnia przesłanki wynikające z art. 35 ustawy wywłaszczeniowej.
W związku z podnoszoną w odwołaniu argumentacją, że decyzja z [...] maja 1983 r., została wydana bez podstawy prawnej Minister zauważył, że podstawą do jej wydania był art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, a nadto z analizy akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że celem zajęcia nieruchomości Skarżącego, a także pozostałych gruntów oznaczonych w decyzji, była budowa linii [...]. Równocześnie organ uznał za bezpodstawny zarzut odnoszący się do braku upoważnienia Naczelnika do wydania decyzji z [...] maja 1983 r., gdyż uprawnienie to wynika wprost z art. 35 ustawy wywłaszczeniowej.
Organ krańcowo także zwrócił uwagę, że postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzenia planu realizacyjnego było postępowaniem, które poprzedzało postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] maja 1983 r., nr [...], dotyczące wydania zezwolenia na zakładanie i instalowanie urządzeń przemysłowych na prywatnych nieruchomościach. W związku, że były to dwa odrębne postępowania administracyjne, każde zakończone oddzielną decyzją administracyjną. Mimo że wydanie decyzji zatwierdzającej lokalizację oraz plan realizacyjny inwestycji było warunkiem koniecznym w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, nie można uznać, że organ wywłaszczeniowy miał uprawnienia do badania zgodności z prawem tej decyzji w ramach prowadzonego postępowania.
Odnosząc się do zarzutu kwestionującego zdolność Zakładu Energetycznego w [...] do występowania w charakterze strony postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] maja 1983 r. Minister wskazał, że zakład ten w dacie wydania ww. decyzji wchodził w skład wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego Zakłady Energetyczne Okręgu [...], co zostało odpowiednio wykazane w decyzji Wojewody. Prawidłowo zatem przyjął Wojewoda, że mimo bycia oznaczonym w decyzji jako strona, Zakład Energetyczny w [...] działał w imieniu Zakładów Energetycznych Okręgu [...], na podstawie wewnętrznych pełnomocnictw.
Mając na względzie powyższe okoliczności faktyczne Ministra, uznał, że kwestionowana decyzja nie zawiera wad mogących powodować naruszenie prawa w stopniu rażącym rozumianym zgodnie z brzmieniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Na decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł Skarżący zarzucając jej, naruszenie:
a) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") tj.:
1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 35 ustawy wywłaszczeniowej
- poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja 1983 r., w sytuacji, gdy decyzja Naczelnika z 5 maja 1983 r. została wydana bez podstawy prawnej;
2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 35 ustawy wywłaszczeniowej
- poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2018 r o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja 1983 r. nr, w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, polegającym na wydaniu decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie terenu - nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] w stosunku do Zakładu Energetycznego w [...], który w dacie wydania przedmiotowej decyzji nie mógł być stroną tego postępowania (wnioskodawcą), gdyż nie posiadał statusu żadnego z podmiotów wymienionych w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, którym mogło być wydane tego rodzaju zezwolenie;
3. naruszenie 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a.
- poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja 1983 r. w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. polegającym na wydaniu decyzji Naczelnika z [...] maja 1983 r. o czasowym zajęciu terenu w związku z budową linii [...] pomimo braku powiadomienia o postępowaniu o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wszystkich osób, których interesów ono dotyczyło, a w konsekwencji wydanie tej decyzji wobec Skarżącego pomimo, że z winy organu nie uczestniczył on w postępowaniu o zatwierdzenie planu realizacyjnego, co skutkowało brakiem spełnienia wobec niego warunku z art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, dotyczącego zgodności robót z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową:
b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a.) tj.: art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że brak dokumentacji archiwalnej postępowania uniemożliwia stwierdzenie wad orzeczenia skutkujących stwierdzeniem jego nieważności oraz nieuprawnione przyjęcie domniemania, że Zakład Energetyczny w [...] działał w imieniu i na rzecz
wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego "Zakłady Energetyczne Okręgu [...], w sytuacji, gdy brak było przesłanek do przyjęcia takiego założenia;
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2018 r., w sytuacji, gdy organ odwoławczy powinien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić ww. decyzję Wojewody i stwierdzić nieważność decyzji Naczelnika z 5 maja 1983 r. nr o zezwoleniu Zakładowi Energetycznemu w [...] ul. [...] na czasowe zajęcie terenu - nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...].
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz zasadzenie kosztów postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2211/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę.
Na wstępie Sąd I instancji wskazał, że na względzie miał fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z kolei postępowanie nieważnościowe jest nadzwyczajnym trybem postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięta jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jest to postępowanie nadzwyczajne, samodzielne i całkowicie odrębne w stosunku do postępowania, w którym następuje merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wskazane przez ustawodawcę przesłanki stwierdzenia nieważności mają charakter wyczerpujący, co oznacza brak możliwości stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej i stwierdzania nieważności z innych przyczyn niż określone w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma własny przedmiot, inny niż ten w postępowaniu zwykłym. W trybie nieważnościowym organ nie załatwia ponownie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją, ale orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem postępowania jest sprawa procesowa, a nie sprawa administracyjna w ujęciu materialnym (por. np. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2001, z. 8, s. 31; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I GSK 279/09 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1979/14, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA").
Sąd I instancji podniósł także, że zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W związku z tym, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Sąd I instancji zauważył, że w celu zgromadzenia akt archiwalnych sprawy, Wojewoda [...] wystąpił do Archiwum Narodowego w [...] Oddział w [...], Urzędu Miasta i Gminy w [...], Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Urzędu Marszałkowskiego w [...] , spółki [...] S.A. oraz spółki [...] S.A, do spółki [...] S. A. oraz spółki [...] S.A. Jednak ta szeroka kwerenda nie przyniosła oczekiwanych rezultatów i w trakcie prowadzenia postępowania nadzorczego przed organem wojewódzkim udało się zgromadzić jedynie szczątkową dokumentację archiwalną dotyczącą przedmiotowego postępowania. W wyniku powyższych czynności organ zebrał wszelki możliwy do odnalezienia po blisko 40 latach od wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który umożliwia dokonanie oceny legalności kwestionowanej decyzji z [...] maja 1983 r. Tym samym organ, w ocenie Sądu I instancji, pomimo dołożenia należytej staranności przy gromadzeniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, nie był w stanie odnaleźć kompletnych akt administracyjnych. Sąd I instancji podkreślił, że niezachowanie się akt wywłaszczeniowych po blisko 40 latach od wydania decyzji, nie może prowadzić do domniemania, że dany dokument nie został nigdy sporządzony. Takie domniemanie godziłoby bowiem w zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 k.p.a. W oparciu o treść zasady trwałości decyzji ostatecznych w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się i utrwalił pogląd, że w przypadku niemożności odnalezienia lub niezachowania się w całości akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego orzeczenia (decyzji) po upływie znacznego okresu czasu , ewentualne braki w materiale dowodowym należy interpretować na korzyść pozostawienia orzeczenia w obrocie prawnym. Nie można bowiem domniemywać zajścia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku braku niezbitych dowodów na ich zaistnienie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/01, LEX nr 149467 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1763/11; z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 191/13; z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1997/15, źródło CBOSA). Zatem zarzut skargi odnoszący się do naruszenia przez organy art. 7, 77 i 80 k.p.a. nie można uznać za zasadny.
Przenosząc te uwagi na grunt sprawy Sąd I instancji wskazał, że prawidłowo odmówiono stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez Skarżącego decyzji z [...] maja 1983 r. Powyższa decyzja, zezwalająca na czasowe zajęcie terenu w związku z budową linii [...] gruntów skarżącego, wydana została na podstawie ustawy wywłaszczeniowej. Zatem w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy oraz stanem faktycznym i prawnym należało ocenić kwestionowane orzeczenie, wydane na podstawie art. 35 tej ustawy. Przepis ten w ust 1, w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania decyzji stanowił, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu było – jak zasadnie wskazywały organy - ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela, w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego. Decyzja taka mogła być wydana, gdy inwestycja, która miała być realizowana na nieruchomości dotyczyła określonej kategorii obiektów wskazanych w przepisie oraz była zgodna z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu I instancji, poza sporem jest, że decyzja Naczelnika dotyczyła tego rodzaju obiektów (budowa linii energetycznej [...]). Ponadto wskazać należy, że decyzja wydana w trybie ww. art. 35 ustawy wywłaszczeniowej musiała być zgodna z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową. Artykuł 35 ustawy wywłaszczeniowej przewidywał szczególny tryb wywłaszczenia polegający na ograniczeniu własności nieruchomości przez ustanowienie w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) określonych praw na rzecz wskazanych jednostek administracji i gospodarki państwowej. Wydanie decyzji na podstawie art. 35 ustawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania ugodowego. Szczególny tryb wywłaszczenia (art. 35 ustawy) w odróżnieniu od trybu ogólnego nie mógł być stosowany na potrzeby innych podmiotów niż wymienione w art. 35 ustawy. Sąd I instancji wskazał także, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Biura Planowania Przestrzennego Architektury i Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] stycznia 1982 r. nr [...], ustalająca miejsce i warunki realizacji inwestycji i zatwierdzająca pod względem urbanizacyjnym plan realizacyjny linii elektroenergetycznej napowietrznej [...] na odcinku od [...] do wschodnich granic województwa miejskiego [...]. Tę decyzję z kolei wydano w oparciu o uproszczone plany zagospodarowania przestrzennego gmin, przez które miała przechodzić inwestycja. Ponadto z kopii decyzji Naczelnika Gminy [...], orzekającej o zezwoleniu na zajęcie nieruchomi celem realizacji inwestycji - budowy linii wysokiego napięcia [...] wynika, że ważność decyzji z [...] stycznia 1982 została przedłużona pismem Biura Planowania Przestrzennego z [...] kwietnia 1983 r. Te okoliczności uprawniały zatem, zdaniem Sądu I instancji, do wyprowadzenia wniosku, że decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny była ważna, a w konsekwencji wywoływała skutki prawne. Spełnione zostały zatem określone w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej materialnoprawne podstawy wydania decyzji zezwalającej przedsiębiorstwu energetycznemu na realizację na terenie przedmiotowej nieruchomości ww. inwestycji. W tej sytuacji, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie sposób zarzucić decyzji udzielającej owego zezwolenia, naruszenia ww. przepisu, a tym bardziej naruszenia go w sposób rażący, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd I instancji wskazał, że przez brak podstawy prawnej, jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., rozumieć należy, że decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada. Jak wynika z treści decyzji z [...] maja 1983 r., właściwy organ, jakim w niniejszej sprawie był Naczelnik Miasta i Gminy w [...], zezwolił na podstawie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej na czasowe zajęcie m. in. przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...], położonej we wsi [...], w związku z realizacją określonej w tej decyzji inwestycji linii elektroenergetycznej napowietrznej [...]. Zatem, w ocenie Sądu I instancji, istniała podstawa prawna do wydania powyższej decyzji. Natomiast lakoniczność decyzji Naczelnika wskazująca - pomimo swoich niedostatków - sposób rozstrzygnięcia, nie pozwala stwierdzić, że wydając zezwolenie organ wydał je bez podstawy prawnej.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, nie jest też zasadne kwestionowanie zdolności Zakładu Energetycznego [...] w [...] do występowania w charakterze strony postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 1983 r. Organy, a w szczególności Wojewoda, przedstawiły jaki był status Zakładu Energetycznego [...] w [...] i prawidłowo wywiodły, że w dacie wydania skarżonej decyzji Naczelnika tj. [...] maja 1983 r., wchodził on w skład wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego "Zakłady Energetyczne Okręgu [...]". Istotnie w kwestionowanej decyzji jako strona powołany został Zakład Energetyczny [...], ul [...], ale powyższe nie oznacza, że nie mógł on działać w ramach pełnomocnictw udzielanych wewnątrz przedsiębiorstwa. A przedsiębiorstwo państwowe było już wymienione w art. 35 ustawy wywłaszczeniowej wymienione jako podmiot, który mógł wystąpić ze stosownym wnioskiem. W tym miejsce należy jeszcze raz przypomnieć, że wady rażącego naruszenia prawa nie można domniemywać, musi ona być wykazana w sposób bezsporny.
Końcowo Sąd I instancji wskazał, że również za niezasadny należy uznać zarzut dotyczący rażącego naruszenia prawa tj. art. 35 ustawy wywłaszczeniowej oraz art. 7 i 77 k.p.a., gdyż Skarżący nie był powiadomiony o wydaniu decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzenia planu realizacyjnego było postępowaniem poprzedzającym postępowanie administracyjne dotyczące wydania zezwolenia na zakładanie i instalowanie urządzeń przesyłowych na nieruchomościach prywatnych. Musiało jedynie poprzedzać postępowanie zakończone wydaniem decyzji z [...] maja 1983 r. WSA wskazał na istnienie dwóch odrębnych postępowań administracyjnych, z których każde zostało zakończone osobną decyzją administracyjną. Zdaniem Sądu I instancji, kwestionowanie prawidłowości wydania decyzji z [...] stycznia 1982 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej - linii elektroenergetycznej napowietrznej [...], w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja 1983 r., nie mogło w tej sytuacji mieć miejsca.
Reasumując Sąd I instancji, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, przy jednoczesnym niezachowaniu kompletnych akt z postępowania prowadzonego w trybie zwykłym stanął na stanowisku, że nie sposób z całą pewnością stwierdzić, że przy podejmowaniu decyzji - mającej oparcie w treści normatywnej obowiązującego wówczas art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej - nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Nie stwierdzono także by była ona obarczona którąkolwiek z pozostałych wad z art. 156 § 1 k.p.a. Zatem, w ocenie Sądu I instancji, kierując się zasadą trwałości decyzji, organ nadzoru zobligowany był do odmowy stwierdzenia jej nieważności. Postępując zatem w ten sposób Wojewoda, jak też utrzymujący jego decyzję w mocy Minister nie naruszyli prawa materialnego, ani zasad ogólnych procedury administracyjnej, czy też reguł postępowania dowodowego. Motywy podjętej decyzji zostały przedstawione w jej uzasadnieniu w sposób umożliwiający rekonstrukcję racji decyzyjnych organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący, zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. naruszenie prawa materialnego tj. naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że prawidłowe jest stanowisko Ministra o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z [...] maja 1983 r., orzekającej o zezwoleniu Zakładowi Energetycznemu w [...] na czasowe zajęcie terenu - nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] położonej we wsi [...], będącą własnością Skarżącego, w związku z budową linii [...] na nieruchomościach prywatnych położonych na terenie gminy [...] we wsi [...] umożliwiającej tranzyt mocy energetycznej, podczas gdy decyzja z 5 maja 1983 r.:
a) została wydana bez podstawy prawnej;
b) została wydana z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem art. 35 ustawy wywłaszczeniowej polegającym na wydaniu decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie terenu - nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] w stosunku do Zakładu Energetycznego w [...], który w dacie wydania przedmiotowej decyzji nie mógł być stroną tego postępowania (wnioskodawcą), gdyż nie posiadał statusu żadnego z podmiotów wymienionych w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, którym mogło być wydane tego rodzaju zezwolenie;
c) została wydana z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. polegającym na wydaniu decyzji Naczelnika z [...] maja 1983 r. o czasowym zajęciu terenu w związku z budową linii [...] pomimo braku powiadomienia o postępowaniu, o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wszystkich osób, których interesów ono dotyczyło, a w konsekwencji wydanie tej decyzji wobec Skarżącego pomimo, że z winy organu nie uczestniczył on w postępowaniu o zatwierdzenie planu realizacyjnego, co skutkowało brakiem spełnienia wobec niego warunku z art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, dotyczącego zgodności robot z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności
administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie: art. 145 § 1 pkt 2
p.p.s.a., w sytuacji gdy decyzja Naczelnika z [...] maja 1983 r. obarczona jest wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - wydana została z rażącym naruszeniem prawa procesowego i prawa materialnego, stanowiącą podstawę stwierdzenie nieważności tej decyzji;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewłaściwą realizację przez Sąd I instancji funkcji kontrolnej i nieuchylenie decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody, utrzymanej w mocy przez Ministra Rozwoju, w konsekwencji zaś nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. - brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonanie dowolnej oceny zgromadzonych dowodów.
Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi zgodnie z dyspozycją art. 188 p.p.s.a. lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądu I instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec powyższego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
W oparciu o art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno wskazanie przesłanek kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Wskazanie podstaw kasacyjnych wymusza potrzebę konkretnego przytoczenia tych regulacji prawnych, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznając zarzuty skarżącego kasacyjnie, w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są one uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
W pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w ramach których zarzucono naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie: art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy decyzja Naczelnika z 5 maja 1983 r. obarczona jest wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - wydana została z rażącym naruszeniem prawa procesowego i prawa materialnego, stanowiącą podstawę stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Art. 3 § 1 p.p.s.a. nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., albowiem jest to przepis ustrojowy wyjaśniający funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Przepis ten nie reguluje bezpośrednio postępowania przed sądami administracyjnymi. Wskazuje on odpowiednio na cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji. Do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść, gdyby Sąd I instancji nie dokonał kontroli stanowiącego przedmiot skargi aktu, zastosowałby inny rodzaj oceny niż zgodność z prawem bądź wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, rozpoznając skargę na akt lub czynność niepoddane jego kognicji lub zastosował środki ustawie nieznane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2014/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3685/19, źródło CBOSA).
Postanowienie o wstrzymaniu natychmiastowej wykonalności decyzji na mocy art. 135 k.p.a. organ może wydać zarówno na wniosek jak i z urzędu a jego przesłanką jest stwierdzenie, że w chwili orzekania zaistniały szczególne okoliczności («uzasadnione przypadki») pozwalające na wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji. W trybie art. 135 k.p.a. organ odwoławczy nie podważa więc zasadności czy zgodności z prawem nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz stwierdzając istnienie uzasadnionego przypadku wstrzymuje możliwość jej wykonania przed uzyskaniem cechy ostateczności. Okoliczności, które mogą uzasadniać wydanie postanowienia z art. 135 k.p.a. nie musiały przy tym istnieć w chwili wydania decyzji i opatrzenia jej rygorem natychmiastowej wykonalności, lecz mogły powstać później (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 408/18, źródło CBOSA). Zatem aby zakwestionować zasadność zastosowania przez organy art. 135 k.p.a. konieczne jest uprzednie skuteczne wskazanie, że do wydania decyzji przez organ odwoławczy doszło z naruszeniem określonych przepisów prawa materialnego lub procesowego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Postępowanie administracyjne, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ograniczone jest wyłącznie do ustalenia, czy decyzja której dotyczy skierowane do organu żądanie stwierdzenia nieważności została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, którego rodzaje enumeratywnie są wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. i do których odesłano w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Nie doszło także do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od przyjętej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, która służy realizacji takich wartości jak pewność prawa, zaufanie do państwa, czy ochrona praw nabytych. W związku z tym wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Nie jest dopuszczalne opieranie się w tym zakresie na okolicznościach ocennych. W szczególności dotyczy to osądu, czy doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 842/22; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2997/19, źródło CBOSA). Decyzja Naczelnika z 5 maja 1983 r. nie została obarczona wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa procesowego stanowiącego podstawę stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Wobec powyższego niezasadne są zatem zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji pozostałych przepisów postępowania wskazanych w pkt II petitum skargi kasacyjnej.
Sąd I instancji, dokonując kontroli decyzji organu pod kątem naruszenia zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., słusznie uznał, że w sprawie podjęte zostały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, na podstawie zebranego materiału dowodowego. Powyższe skutkowało wydaniem przez organ decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej analizy materiału dowodowego, uwzględnił w stanie faktycznym wszystkie okoliczności sprawy, a swoją ocenę uzasadnił nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zarzut naruszenia art. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. byłby skuteczny jedynie wówczas, gdyby skarżący kasacyjnie wykazał pominięcie dowodów znajdujących się w posiadaniu organu. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. WSA właściwie rozpatrzył przedmiotową sprawę wydając orzeczenie mające oparcie w niekwestionowanym stanie faktycznym. Ponadto należy wskazać, że aby zakwestionować zasadność zastosowania przez organy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. konieczne jest uprzednie skuteczne wskazanie, że do wydania decyzji przez organ odwoławczy doszło z naruszeniem określonych przepisów prawa materialnego lub procesowego, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, postawione w pkt I petitum skargi kasacyjnej. W szczególności Sąd I instancji a co za ty idzie i kontrolowane organy nie uchybiły art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r., (sygn. akt I OSK 954/07, źródło CBOSA), iż ograniczenie prawa własności, o którym mowa w art. 35 nie powodowało zmiany właściciela i rodziło jedynie roszczenie o odszkodowanie za straty wynikłe z tych działań (art. 36 ust. 1). Dopiero, gdy nieruchomość przestała się nadawać do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, podlegała wywłaszczeniu (art. 35 ust. 3).
Należy podnieść, iż na charakterystykę przymusowego czasowego zajęcia nieruchomości z art. 35 omawianej ustawy bez wątpienia wpływało umieszczenie go w jej rozdziale 5 zatytułowanym "Szczególny tryb wywłaszczenia". Jednakże ten szczególny tryb wywłaszczenia polegał nie na odjęciu prawa własności nieruchomości, lecz jedynie na ograniczeniu własności nieruchomości i mógł być stosowany wyłącznie na potrzeby podmiotów wymienionych w art. 35-37 cyt. ustawy.
Skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu było ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 20 marca 2002 r., sygn. akt V CKN 1863/00, niepubl.; z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt V CK 679/04, niepubl.; z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt V CK680/04; niepubl. i z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt III CZP 80/05, OSNC 206, nr 9, poz. 146). Powyższe rozważania skłaniają do wniosku, iż przymusowe ograniczenie własności nieruchomości pod budowę publicznej infrastruktury przesyłowej w trybie art. 35 omawianej ustawy nie może być utożsamiane z wywłaszczeniem sensu stricto, oznaczającym ingerencję władzy publicznej w prawo własności, które polega na naruszeniu istoty tego prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej, że decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie zawiera podstawy prawnej. Ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego zostało ustanowione z mocy dyspozycji ustawowej. Zatem zarówno organy, jak i Sąd I instancji trafnie przyjęły, iż art. 35 ustawy wywłaszczeniowej stanowi podstawę wydania decyzji z dnia 5 maja 1983 r.
Ponadto nietrafne okazało się stwierdzenie skargi kasacyjnej, że Zakład Energetyczny w [...], w dacie wydania przedmiotowej decyzji nie mógł być stroną tego postępowania (wnioskodawcą), gdyż nie posiadał statusu żadnego z podmiotów wymienionych w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, którym mogło być wydane tego rodzaju zezwolenie. W oparciu o materiał dowodowy w prawie Minister właściwie wskazał a Sąd I instancji to zaaprobował, że zakład ten w dacie wydania ww. decyzji wchodził w skład wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego Zakłady Energetyczne Okręgu [...]. Zatem zarówno organy, jak i Sąd I instancji prawidłowo przyjęły, że mimo bycia oznaczonym w decyzji jako strona, Zakład Energetyczny w [...] działał w imieniu Zakładów Energetycznych Okręgu [...], na podstawie wewnętrznych pełnomocnictw.
Ponadto wskazać należy, że niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w pkt I c skargi kasacyjnej. Decyzja wydana w trybie ww. art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. musiała być zgodna z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową. Jej wydanie nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania ugodowego i nie było uzależnione od zgody właściciela nieruchomości. Tryb przewidziany w art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości miał zastosowanie także w sytuacji braku możliwości uzyskania zgody właściciela, który nie mógł skutecznie kwestionować przebiegu inwestycji (kwestia ta była rozstrzygana w postępowaniu o zatwierdzenie planu realizacyjnego). W zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajduje się decyzja Biura Planowania Przestrzennego Architektury i Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] stycznia 1982 r. nr [...], ustalająca miejsce i warunki realizacji inwestycji i zatwierdzająca pod względem urbanizacyjnym plan realizacyjny linii elektroenergetycznej napowietrznej [...] na odcinku od [...] do wschodnich granic województwa miejskiego [...]. Tę decyzję z kolei wydano w oparciu o uproszczone plany zagospodarowania przestrzennego gmin, przez które miała przechodzić inwestycja. Ponadto z kopii decyzji Naczelnika Gminy [...], orzekającej o zezwoleniu na zajęcie nieruchomi celem realizacji inwestycji - budowy linii wysokiego napięcia [...] wynika, że ważność decyzji z [...] stycznia 1982 została przedłużona pismem Biura Planowania Przestrzennego z [...] kwietnia 1983 r. Te okoliczności uprawniały zatem, co trafnie zauważył Sąd I instancji, do wyprowadzenia wniosku, że decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny była ważna, a w konsekwencji wywoływała skutki prawne. Spełnione zostały zatem określone w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej materialnoprawne podstawy wydania decyzji zezwalającej przedsiębiorstwu energetycznemu na realizację na terenie przedmiotowej nieruchomości ww. inwestycji. Zatem powyższe okoliczności nie mogą stanowić wad mogących powodować naruszenie prawa w stopniu rażącym rozumianym zgodnie z brzmieniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjnym na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło