I OZ 136/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.G – T., D.B, T.K., D.K. i A.W na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1445/15 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi K.G – T., D.B, T.K., D.K. i A.W na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 8 czerwca 2015 r., nr DRiR.580.377.2015.SK w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1445/15, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 207), odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, w sprawie ze skargi K.G – T., D.B, T.K., D.K. i A.Wna decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 8 czerwca 2015 r., Nr DRiR.580.377.2015.SK w przedmiocie umorzenia postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 15 lipca 2015 r. K.G – T., D.B, T.K., D.K. i A.Wreprezentowane przez radcę prawnego A.M.W., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 8 czerwca 2015 r., nr DRiR.580.377.2015.SK w przedmiocie umorzenia postępowania, uiszczając jednocześnie niepełny wpis od skargi tj. kwotę 100 zł. W związku z powyższym, Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z dnia 29 października 2015 r., wezwała skarżące do uzupełnienia uiszczonego wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł. Jak wynika z akt sprawy powyższe zarządzenie odebrane zostało przez pełnomocnika skarżących w dniu 10 listopada 2015 r. W dniu 18 listopada 2015 r. strona skarżąca uzupełniła brakujący wpis sądowy, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego uiszczenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik skarżących wskazała na "trudności w komunikacji telefonicznej ze skarżącymi zamieszkałymi poza granicami Polski". Sąd I instancji uznał, iż pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobniła braku jej winy w uchybieniu terminu. Sąd zauważył, że z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od pełnomocnika i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy pełnomocnik nie mógł usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okolicznością taką nie jest w ocenie Sądu fakt, że pełnomocnik w chwili, kiedy otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, nie mógł telefonicznie skontaktować się z żadnym ze swoich pięciu mocodawców. Dodatkowo Sąd I instancji podkreślił, że okoliczność zamieszkiwania skarżących za granicą i utrudnień w kontakcie z nimi, nie została w żaden sposób uprawdopodobniona przez pełnomocnika. Jakkolwiek uprawdopodobnienie nie jest równoznaczne z udowodnieniem to jednak wymaga, co najmniej przedstawienia okoliczności, które uwiarygodniłyby wystąpienie określonego zdarzenia. Nie jest do tego natomiast wystarczające poprzestanie na ogólnikowym stwierdzeniu o zaistnieniu jakiegoś faktu bez wskazania choćby tego, jakie przyczyny legły u braku możliwości skontaktowania się ze stroną. Nie sposób bowiem przyjąć, w ocenie Sądu, za wiarygodne, że w dobie aktualnego rozwoju systemów komunikowania się na odległość, sam fakt zamieszkania określonej osoby za granicą uniemożliwia z nią kontakt. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli K.G – T., D.B, T.K., D.K. i A.Wreprezentowane przez radcę prawnego A.M.W., zaskarżając je w całości zarzuciły Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd I instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Termin "uprawdopodobnienie", o którym mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. nie jest pojęciem tożsamym z "udowodnieniem". Niemniej jednak dyspozycja tego przepisu nakazuje przyjąć, że konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Przede wszystkim podkreślić należy, że w przypadku wyjazdu strony za granicę, należyta dbałość o własne interesy, która może uchronić od negatywnych następstw nieobecności w kraju, powinna wyrazić się w ustanowieniu pełnomocnika do realizacji obowiązków związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym bądź chociażby w zobowiązaniu innych osób do informowania o kierowanej do strony korespondencji związanej z tym postępowaniem (postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II FZ 263/13). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione przez pełnomocnika skarżących okoliczności sprowadzające się w istocie do nieobecności dwójki z pięciorga skarżących na terytorium kraju, nie mogły skutkować uwolnieniem od konsekwencji niedochowania terminu, w sytuacji, gdy nie uprawdopodobnił, że wystąpiły one nieoczekiwanie i w sytuacji niepozwalającej na takie zorganizowanie działalności pełnomocnika, by możliwe było wykonywanie przez niego obowiązków wynikających z zainicjowanego przez skarżących postępowania sądowego. Z wniosku nie wynika bowiem, by wyjazd skarżących do Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych miał charakter nagły, niespodziewany, nie dający się przewidzieć. W odniesieniu do osoby, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w toku postępowania sądowego, formułuje się bowiem powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas jej nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Zatem w sytuacji, gdy pełnomocnik będący radcą prawnym nie podejmuje takich działań, należy uznać to za brak szczególnej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego zastępcy procesowego należycie wykonującego swoje zawodowe obowiązki. W związku powyższym, okoliczność braku kontaktu ze stroną w związku z jej pobytem zagranicą nie uzasadnia przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Brak właściwego postępowania pełnomocnika polegający na niepodjęciu odpowiednich działań, które zagwarantowałyby możliwość terminowego uzupełnienia braków skargi, nawet w sytuacji przebywania strony poza granicami kraju, nie może zostać uznany za okoliczność o charakterze nadzwyczajnym, która uzasadniałaby uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przy ocenie winy strony (pełnomocnika) lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie (pełnomocnikowi) dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę (pełnomocnika) działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2012 r., II OZ 221/12, LEX nr 1138266). Zatem, jak to zostało już wyżej stwierdzone, opóźnienie w dokonaniu tej czynności, zaistniałe wskutek zaniechania bądź zaniedbania umocowanego pełnomocnika, obciążają samą stronę skarżącą, która ponosi konsekwencje za jego winę w uchybieniu terminu. Dodać również należy, że zlecenie pełnomocnikowi wniesienia skargi powinno wiązać się ze świadomością strony, a przede wszystkim jej profesjonalnego pełnomocnika, o konieczności uiszczenia stosownej opłaty sądowej. Nie jest to bowiem okoliczność nieprzewidywalna na tym etapie postępowania. W zaistniałej sytuacji skarżący należycie dbający o swoje interesy powinni ustalić z pełnomocnikiem kwestie dotyczące kosztów postępowania i ewentualnie pozostawić w gestii pełnomocnika środki niezbędne na ich pokrycie (vide postanowienie NSA z 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II FZ 619/07). W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 P.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.