II FZ 321/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 81/18 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 5 marca 2018 r., I SA/Gl 81/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił P. K. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 13 listopada 2017 r. w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że skarżący wniósł do WSA skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 13 listopada 2017 r. Do powyższej skargi został również dołączony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym skarżący wskazał, że ustalona kwota odpowiedzialności wynosi niemal milion złotych, co samo w sobie winno skutkować udzieleniem ochrony tymczasowej. Jednocześnie stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki z uwagi na jego sytuację majątkową i osobistą, albowiem jego zarobki wynoszą ok. 5.000 zł miesięcznie, przy czym są one już zajęte w toku postępowania egzekucyjnego. Podniósł również, że nie posiada on zgromadzonych oszczędności czy majątku, który pozwoliłby mu na zaspokojenie należności wskazanych w decyzji bez uszczuplenia środków przeznaczonych na utrzymanie rodziny, w tym dwójki dzieci. Jako załączniki dołączono do skargi pisma z banków dotyczących spółki, za zobowiązania której orzeczono odpowiedzialność. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA stwierdził, że przedstawiona przez stronę skarżącą argumentacja nie może doprowadzić do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem pełnomocnik skarżącego poza podniesioną argumentacją nie przedłożył dokumentów uwiarygadniających jego sytuację finansową, w szczególności dotyczącą jego płynności finansowej. Załączone do skargi dokumenty finansowe odnoszą się bowiem do spółki, nie zaś do skarżącego. Dalej Sąd wskazał, że sam fakt określenia skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości na kwotę prawie 1.000.000 zł nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, w tym jego płynności. Ostatecznie Sąd administracyjny pierwszej instancji analizując akta administracyjne sprawy nie dostrzegł nadzwyczajnych okoliczności, które zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") pozwalałyby na wstrzymanie wykonania postanowienia. W szczególności uznał, że za taką okoliczność nie może być uznana sama konieczność uregulowania zobowiązania pieniężnego. Podkreślił, że każdy akt zobowiązujący do uiszczenia należności pieniężnych powoduje dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Reasumując Sąd wskazał, że wykonanie aktów dotyczących należności pieniężnych nie ma charakteru nieodwracalnego, gdyż ewentualne uwzględnienie skargi może spowodować, iż wszelkie należności uiszczone na ich podstawie zostaną zwrócone i to wraz z odsetkami. Wobec powyższego WSA w Gliwicach na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., oddalił wniosek strony 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, przez przyjęcie, że po stronie skarżącego nie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Egzekucja w stosunku do skarżącego należności pieniężnych nie prowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci sprzedaży w drodze licytacji udziałów skarżącego, stanowiących jego jedyny składnik majątku. Skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak też nie wykazał swojej sytuacji finansowej czy płynności finansowej. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., przez jego niezastosowanie i brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo, że w sprawie zachodzą trudne do odwrócenia skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (zob.: B. Dauter (w:)B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 342 oraz powoływane tam postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob.: postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10). Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (zob. postanowienia NSA: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 15 września 2010 r., II FZ 417/10, z 29 grudnia 2010 r., II FSK 1836/10, z 18 kwietnia 2012 r., II FSK 528/12). Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek choćby uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo WSA przyjął, że skarżący nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Również z zażalenia nie wynika, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę. Wskazać bowiem należy, że zażalenie skarżącego w głównej mierze sprowadza się do ogólnikowych stwierdzeń dotyczących kwestii wstrzymania wykonania decyzji. Odnośnie zaś do twierdzenia skarżącego, że już sama wysokość zobowiązania podatkowego czyni wysoce prawdopodobnym wystąpienia po stronie skarżącego trudnych do odwrócenia skutków. Należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że sama wysokość kwoty dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym nie może przesądzać o wstrzymaniu wykonania decyzji, jeżeli nie wykazano wpływu egzekucji na możliwości płatnicze i bytowe strony (por. postanowienie NSA z 25 lutego 2015 r., I FSK 2069/14). Jakkolwiek więc znaczna wysokość egzekwowanych zobowiązań jest w analizowanym przypadku oczywista, to skarżący nie przedstawił danych pozwalających na stwierdzenie, że ich ewentualna zapłata przekracza zdolności płatnicze skarżącego w stopniu uprawdopodabniającym wystąpienie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Na marginesie należy wskazać, że na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis warunkuje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie zmianą okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Zmiana okoliczności musi zostać również uprawdopodobniona przez stronę. Naczelny Sąd Administracyjny w ramach postępowania zażaleniowego ocenia jedynie legalność działania WSA w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skoro skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postanowienie WSA za nienaruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie skarżącego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.