II FZ 698/19

Dnia 18 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 588/18 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2019 r., I Sa/Bk 588/18 oddalającego skargę K. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 29 maja 2019 r., I SA/Bk 588/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę K. J. (zwanego dalej skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący przez profesjonalnego pełnomocnika sporządził skargę kasacyjną, którą Wojewódzki Sad Administracyjny odrzucił postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2019 r., I SA/Bk 588/18. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga kasacyjna nie spełnia wymogów co nie podlega konwalidacji. Podniesiony w niej został jedynie zarzut obrazy przepisów postępowania, tj. art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.). Zdaniem sądu zarzuty skargi kasacyjnej muszą być skierowane przeciwko zaskarżonemu wyrokowi. Skarga kasacyjna przysługuje bowiem od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego i jej zarzuty powinny się odnosić do tego wyroku oraz do przepisów regulujących postępowanie przed tym sądem. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej: p.p.s.a.) polega zatem na wskazaniu konkretnych przepisów postępowania, które zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, jak również sposobu ich naruszenia (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2018 r., I FSK 212/17, Lex nr 2613335 odnoszący się w tym względzie do poglądu wyrażonego w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., FSK 191/04, Lex nr 143521, z dnia 1 czerwca 2004 r., GSK 73/04, CBOSA oraz z dnia 19 maja 2004 r., FSK 80/04, CBOSA). Tymczasem zarzut zawarty w skardze kasacyjnej odnosi się do art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a więc do przepisu stanowiącego podstawę zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego. Sąd podkreślił, że do chwili upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, (tj. do dnia 2 sierpnia 2019 r.), skarżący kasacyjnie nie złożył w sądzie pisma procesowego, uzupełniającego wywiedzioną skargę kasacyjną o należyte sformułowanie przytoczonej podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienie wskazujące, że zarzucone naruszenie prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu pierwszej instancji prawidłowe skonstruowanie skargi kasacyjnej jest o tyle istotne, że zarzuty, w których formułuje się naruszenia prawa, określane jako podstawy kasacyjne stanowią jej niezbędny element, o którym mowa w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., i który wyznacza granice kontroli zaskarżonego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie art. 183 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2019 r., I OSK 1764/18, Lex nr 2651859). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy i dlatego podlega uwzględnieniu i zaskarżone postanowienie uchyleniu. Trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Dlatego objęta jest przymusem adwokacko-radcowskim i sporządza ją profesjonalista. Zarzuty skargi kasacyjnej należy oprzeć - zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo formułując zarzuty, autor skargi kasacyjnej powinien więc jasno wskazać, na której podstawie kasacyjnej opiera zarzuty, czy podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego czy postępowania. Jeżeli zarzuty są postawione w oparciu o pierwszą podstawę kasacyjną, należy również precyzyjnie określić, czy naruszenie nastąpiło poprzez błędną wykładnię przepisu czy jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku należy wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - prawidłowa. Naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. gdy stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązującej normie prawnej. Strona zobowiązana jest więc do wskazania, dlaczego przyjęty przez sąd pierwszej instancji przepis nie przystaje do przepisu stanowiącego podstawę orzekania. Opierając zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej, strona zobowiązana jest nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki to mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 446). Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi odwoławczemu ocenę jej zasadności (por. wyroki NSA: z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 665/07, LEX nr 485017; z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1894/11, LEX nr 1367221; z dnia 16 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2208/11, LEX nr 1342098; z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 717/12, LEX nr 1408530). Odnosząc powyższe rozważania do oceny złożonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie została ona sporządzona prawidłowo, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podlega ona rozpoznaniu. Wynika to z tego, że po podjęciu przez pełen skład Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, (ONSAiWSA 2010/1/1) orzecznictwo tego Sądu odeszło od bardzo rygorystycznego traktowania wszelkich formalnych wadliwości skargi kasacyjnej jako przyczyny jej odrzucenia (por. wyroki NSA: z dnia 9 czerwca 2011 r., I OSK 1961/10, LEX nr 1082685; czy z dnia 24 maja 2012 r., I OSK 768/11, LEX nr 1218900). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej postawił zarzuty naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów ustawy, którą stosował organ i której zastosowanie sąd miał zbadać, posługując się przy tym ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przecież przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lecz jedynie kontroluje prawidłowość ich zastosowania przez organy podatkowe. Kierując się jednak treścią uzasadnienia ww. uchwały z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny pominął wady redakcyjne sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów polegające na braku ich powiązania z naruszeniem właściwych przepisów p.p.s.a. Wady te nie miały wpływu na ocenę merytoryczną skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargi kasacyjne, w których sformułowano zarzuty z pominięciem powiązania wskazanych przepisów z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (np. wyrok NSA z dnia 2 października 2019 r., I FSK 801/19, w którym NSA podniósł: "Rozpoznając zarzuty naruszenia prawa procesowego Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący podnosząc zarzuty naruszenia przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, w żaden sposób nie powiązał ich z przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi."; wyrok NSA z dnia 23 lipca 2019 r., I OSK 2418/17). Mając zatem powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.