II GSK 197/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Wojciech Kręcisz Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II SA/Op 258/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu; 2. zasądza od [...] na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Op 258/13 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej: 1) uchylił zaskarżone postanowienie oraz 2) stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości oraz 3) zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz [...] kwotę 100 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. I W kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2012 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...]31 grudnia 2012 r., nr [...] , nałożył na [...] kierującego zespołem pojazdów składającego się z samochodu osobowego marki F. o numerze rejestracyjnym [...] i przyczepy ciężarowej marki W. o numerze rejestracyjnym [...], karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie zespołem pojazdów przejazdu autostradą A4 na odcinku węzeł [...]bez uiszczenia elektronicznej opłaty za przejazd. Organ wskazał, że odcinek ww. drogi objęty jest systemem opłat elektronicznych i został wskazany w załączniku nr 1 pkt 3 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433, ze zm.). [...] pismem z dnia [...] lutego 2012 r. złożył podanie o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. o nałożeniu na niego kary pieniężnej w wysokości 3000 zł i jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca wskazał, że uchybił terminowi przewidzianemu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwagi na fakt, iż korespondencję zawierającą przedmiotową decyzję odebrała sąsiadka, która przekazała mu list w dniu [...] stycznia 2013 r., tj. po upływie terminu do wniesienia wniosku. Podał, że wiarygodność przedstawionej sytuacji potwierdza fakt, iż podpis złożony na dokumentach pocztowych, nie jest jego podpisem, co osobiście sprawdził w urzędzie pocztowym. Wobec tego, wystąpiła obiektywna przeszkoda, niezawiniona przez niego, której nie mógł przewidzieć. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] - działając na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.) - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że przewidziane w art. 58 k.p.a. przesłanki nie zostały wyczerpane, gdyż strona nie wskazała przyczyn, dla których należałoby uznać brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Odnosząc się zarzutu strony, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez własnej winy, ponieważ przesyłkę odebrała sąsiadka odnotował, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż decyzja została odebrana przez [...] - sąsiadkę strony w dniu [...] stycznia 2013 r., co wynika z zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, stąd termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] stycznia 2013 r., natomiast strona wniosła odwołanie pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym [...] , tj. w dniu [...] lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylając zaskarżone postanowienie GITD wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie, jest postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. Zaś kwestią sporną wymagającą oceny w sprawie jest ustalenie prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji skarżącemu. Sąd I instancji wywiódł, że Główny Inspektor Transportu Drogowego przedwcześnie uznał skuteczność doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Powyższe z tego względu, że aby można było uznać doręczenie zastępcze określone w art. 43 k.p.a. za dokonane prawidłowo, to muszą zostać spełnione wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a mianowicie: adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma; pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę; osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi oraz w sytuacji, gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. Sąd I instancji stwierdził, że trafnie w skardze zauważył [...], że - aby można było uznać doręczenie zastępcze określone w art. 43 k.p.a. za dokonane prawidłowo, to muszą zostać spełnione wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki. Zasadnie przyjął skarżący, że doręczyciel powinien był poinformować go o doręczeniu przesyłki, skierowanej do niego, sąsiadce, pozostawiając w skrzynce pocztowej lub w drzwiach zawiadomienie o tym fakcie. W realiach niniejszej sprawy trzeba odnotować, że druk zwrotnego potwierdzenia odbioru, którym posłużył się organ I instancji zawiera miejsce na odpowiednie adnotacje doręczyciela pozwalające jednoznacznie ustalić wszystkie okoliczności określone w art. 43 k.p.a. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skierowanej do skarżącego znajduje się adnotacja doręczyciela, iż przesyłkę tę odebrała sąsiadka. Natomiast nie ma na nim informacji, że o tym fakcie powiadomiono skarżącego poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania, a jest to konieczny warunek dla skutecznego dokonania doręczenia zastępczego. Okoliczność ta uszła uwadze Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Błędnie przyjął organ, iż bez zaznaczenia odpowiedniej pozycji przez doręczyciela można uznać doręczenie za skuteczne. Natomiast sam fakt, że taka alternatywna informacja znajduje się na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru nie przesądza o skuteczności doręczenia. Zdaniem WSA organ nie miał wystarczających podstaw do przyjęcia, że spełniona została podstawowa przesłanka z art. 43 k.p.a., tj. by doszło do powiadomienia strony o doręczeniu przesyłki sąsiadce. Bez uprzedniego wyjaśnienia tej okoliczności organ nie mógł stwierdzić, iż nastąpiło doręczenie zastępcze pisma i wywodzić z tego skutki prawne dla strony. W świetle powyższego, rzeczą organu powinno być rozważenie kwestii prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji, ponieważ od oceny tej okoliczności zależny jest dalszy sposób procedowania, ponieważ nieprawidłowe doręczenie nie wywołuje skutku w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. II W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jego uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 43 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że nie dopełniono wszelkich wymogów wymaganych dla skuteczności doręczenia zastępczego zgodnie z art. 43 k.p.a. w szczególności, iż na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji brak jest informacji, iż o fakcie pozostawienia przesyłki sąsiadce, skrzącego powiadomiono poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania, podczas gdy Sąd I instancji nie uwzględnił faktu, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że o pozostawieniu przesyłki u sąsiadki jej adresat został powiadomiony, zgodnie z treścią art. 43 k.p.a., czego dowód stanowi zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji podpisane przez sąsiadkę skarżącego Panią [...] w dniu [...] stycznia 2013 r., z którego jasno wynika, iż przesyłkę doręczono sąsiadowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi, natomiast o doręczeniu pisma sąsiadowi zawiadamiano adresata, umieszczając zawiadomienie zgodnie z wymogami stawianymi przez art. 43 k.p.a., co doręczający potwierdził poprzez zakreślenie odpowiedniego okienka w zwrotnym potwierdzeniu odbioru i wskazanie osoby sąsiadki, kwitując powyższą okoliczność własnoręcznym podpisem. Argumentację na poparcie zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a., należy uznać za usprawiedliwione. Jak słusznie podnosi autor skargi kasacyjnej, naruszenie tych przepisów polegało na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że nie dopełniono wszelkich wymogów wymaganych dla skuteczności doręczenia zastępczego skarżącemu decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r., stosownie do art. 43 k.p.a. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, na wstępie stwierdzić należy, że zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zatem zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego - na gruncie art. 43 k.p.a. - wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek. Po pierwsze, podmiot doręczający pismo musi pozytywnie zweryfikować fakt nieobecności adresata pisma w mieszkaniu, w chwili doręczania pisma we właściwy sposób, na podstawie normy z art. 42 k.p.a.. Po drugie, pismo ma zostać zastępczo doręczone dorosłemu domownikowi, dorosłemu sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Po trzecie, osoba odbierająca pismo w sposób zastępczy musi pokwitować jego odbiór w sposób zgodny z regułami wynikającymi z art. 46 k.p.a. Po czwarte, w sytuacji gdy odbierającym pismo był sąsiad lub dozorca o doręczeniu zastępczym pisma temu sąsiadowi lub dozorcy doręczający pismo zawiadamia adresata pisma, co odbywa się przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub, w sytuacji gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania (por. wyrok. WSA w Białymstoku z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/BK 136/08; wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/WA 1694/08; wyrok NSA z 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 858/10; postanowienie NSA z 18 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 106/11; wyrok NSA z 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1750/10; J. Borkowski, Doręczenia, (w:) Adamiak, Borkowski, Komentarz, 2009, s. 244; R. Kędziora, (w:) Kędziora, Komentarz, 2008, s. 284; A. Wróbel, Doręczenia (w:) Jaśkowska, Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz , Warszawa 2009, s. 305-306). Ponadto, przypomnieć należy, że prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest w orzecznictwie i piśmiennictwie prawniczym za jeden z podstawowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1761/11). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że - wbrew twierdzeniom Sądu I instancji - organ w rozpoznawanej sprawie miał wystarczające podstawy do przyjęcia, że doręczenie skarżącemu decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., nastąpiło w trybie art. 43 k.p.a. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłkę skierowaną do [...] odebrała w dniu [...] stycznia 2013 r. sąsiadka adresata [...], kwitując odbiór własnoręcznym podpisem. Ta okoliczność nie budziła zresztą wątpliwości Sądu I instancji. WSA nie wskazywał również jakichkolwiek wątpliwości co do faktu, iż zgodnie z wpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru sąsiadka skarżącego zobowiązała się do oddania przesyłki adresatowi. Jednakże wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, doręczyciel zaznaczył, że zawiadomił o tym fakcie adresata, co uwidocznił odznaczając odpowiednią rubrykę na odwrocie druku zwrotnego potwierdzenia odbioru. Treść, do której została przypisana ta rubryka zawiera bowiem informację o powiadomieniu adresata poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania. Tę okoliczność doręczyciel potwierdził własnoręcznym podpisem. Zatem - wbrew twierdzeniu Sądu I instancji - dowód zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiera wszystkie elementy świadczące, że doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Dokonane prawidłowo doręczenie zastępcze, a więc przy spełnieniu ww. przesłanek, o których mowa w art. 43 k.p.a., stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. Zasadność ww. zarzutów powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę wyżej poczynione wywody. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.