II OSK 1185/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1851/22 w sprawie ze skargi R. Z. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2022 r. nr 1087/22 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1851/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę R. Z. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2022 r. nr 1087/22 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. R. Z. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. przez brak odniesienia faktu udzielenia pełnomocnictwa przez R. Z. do jego reprezentacji w postępowaniu przed PINB w S. już w dniu 12.01.2022r. do braku świadomości skarżącego, tzn. że pomimo udzielenia pełnomocnictwa nie był reprezentowany w tym postępowaniu przez ustanowionego pełnomocnika, aż do 23.05.2022r. (czyli również w okresie 8.02- 15.02.2022r. - czyli w dacie awizowania przesyłki i upływu terminu do zaskarżenia postanowienia PINB), jak również brak odniesienia faktu udzielenia w/w pełnomocnictwa i braku, reprezentowania skarżącego na jego podstawie w postępowaniu przed PINB w S. do ówczesnego (8.02. - 23.05.2022r.) stanu zdrowia skarżącego ( ciężki zespół uzależnienia od alkoholu ZZA, udar i hospitalizacja, ciężki stan neurologiczny skarżącego po hospitalizacji) , - co należało uwzględnić przy ocenie istnienia przesłanki braku winy po stronie skarżącego w zakresie niedochowania terminu do zaskarżenia postanowienia PINB 15.02.2022r. oraz złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od tego postanowienia w dniu 23.05.2022r. - bowiem ewentualna wina po strome pełnomocnika K. Z. działającej za swojego ojca, nie jest winą własną R. Z., jeżeli pozostawał on w błędzie co do faktu jego reprezentowania przez córkę, zwłaszcza iż cierpiał na ostrą chorobę zależności alkoholowej ZZA, w wyniku której doznał II udarów, w tym drugiego 14.03.2022r., następnie po 28.03.2022r. leczył się nadal ambulatoryjnie (była rozważana nawet jego przymusowa hospitalizacja w szpitalu psychiatrycznym), - co miało istotny wpływ i skutkowało wadliwym ustaleniem przez Sąd administracyjny braku zachowania "należytej staranności" przez skarżącego oraz nieuprawnionym oddaleniem w całości skargi sporządzonej w imieniu R. Z. na postanowienie MWINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB w S., 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez brak należytego rozważenia w uzasadnieniu wyroku Sądu administracyjnego I instancji faktu udzielenia już w dniu 12.01.2022r. pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego w kontekście świadomości R. Z. co do jego reprezentowania przez córkę w toku postępowania oraz jego stanu zdrowia w okresie 8.02.-23.05.2022r. oraz odniesienia tego faktu do stanu zdrowia skarżącego w okresie 8.02.-23.05.2022r. (termin do odbioru przesyłki z postanowieniem PINB — data złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB w S.) - co miało istotny wpływ na wynik sprawy i nieprawidłowe oddalenie skargi administracyjnej skarżącego w całości,.. 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 140 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 58 § 1 i 2 i art. 59 § 1 i 2 k.p.a. przez oddalenie skargi administracyjnej w całości podczas gdy organy administracyjne obydwu instancji zaniechały zebrania i przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego oraz podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, m.in. przesłuchania w charakterze świadka K. Z. oraz R. Z. w charakterze strony - na okoliczność świadomości skarżącego co do prowadzenia sprawy przed PINB przez córkę na podstawie pełnomocnictwa z 12.01.2022r.; stanu zdrowia skarżącego i wpływu tego na funkcjonowanie i świadomość skarżącego - co doprowadziło do braku należytego zbadania istotnych okoliczności sprawy, tj. stanu zdrowia R. Z. w okresie w okresie 12.01-23.05.2022r. oraz dowolnych ustaleń obydwu organów administracji w zakresie okoliczności mających istotne znaczenie dla zastosowania art. 58 § 1 i 2 i art. 59 § 2 k.p.a. w niniejszej sprawie. 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 80 k.p.a. art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie organów obydwu instancji przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego co najmniej, z zakresu psychiatrii i neurologii - w zakresie wpływu stanu zdrowia R. Z. na funkcjonowanie skarżącego w okresie 12.01.-23.05.2022r. co skutkowało dowolnymi ustaleniami faktycznymi obydwu organów administracyjnych, podczas gdy w zakresie oceny istotnych faktów w niniejszej sprawie nieodzownym były wiadomości posiadane wyłącznie przez biegłego/biegłych z zakresu psychiatrii i neurologii, - co mogło doprowadzić do braku należytego zbadania istotnych okoliczności sprawy, tj. stanu zdrowia R. Z. w okresie 8.02.-23.05.2022r. oraz dowolnych ustaleń obydwu organów administracji w zakresie okoliczności mających istotne znaczenie dla zastosowania (zachowanie terminu do przywrócenia czynności i art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w niniejszej sprawie). Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd Wojewódzki zasadnie oddalił skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2022 r., którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 stycznia 2022 r. w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego. Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że w świetle okoliczności przedstawionych przez stronę oraz wynikających z akt sprawy, brak było przesłanek do wnioskowanego przywrócenia terminu w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Stosownie do wymienionego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli, uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W niniejszej sprawie wniosek dotyczył przywrócenia terminu do złożenia zażalenia od postanowienia z 24 stycznia 2002 r, którego doręczenie nastąpiło w dniu 8 lutego 2022 r na podstawie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, a termin do zaskarżenia upłynął 15 lutego 2022 r. Zasadniczo pełnomocnik skarżącego (córka K. Z.) we wniosku usprawiedliwiła uchybienie terminu tym, że skarżący od wielu lat jest alkoholikiem chorującym na zespół zależności alkoholowej, w lutym 2022 r był w ciągu alkoholowym, a 14 marca 2022 r doznał udaru i był hospitalizowany. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w wydanym w postanowieniu trafnie wskazał na niezasadność wniosku, skoro termin do wniesienia zażalenia upłynął 15 lutego 2023 r., a skarżący w szpitalu przebywał w dniach od 14 marca do 28 marca 2022 r Nadto słusznie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że o braku należytej staranności skarżącego świadczy również fakt, iż pełnomocnictwo udzielone było córce 12 stycznia 2022 r., natomiast do akt złożono je dopiero 23 maja 2022 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. W szczególności Sąd Wojewódzki zasadnie przywołał ukształtowane w orzecznictwie stanowisko, że przy ocenie stopnia winy lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie danej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu (wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r. II GSK 2857/17, postanowienia NSA z 29 lutego 2012r. II FZ 93/12 i z 7 lutego 2020 r. I OZ 9/20). Wobec powyższych uwarunkowań faktycznych i prawnych, Sąd Wojewódzki wywiódł trafnie, że wobec trwającej od wielu lat choroby alkoholowej, niezabezpieczenie się w postępowaniu administracyjnym przed negatywnymi następstwami tej choroby, czy też nasilenia się jej skutków wpływających dezorganizacyjnie na życie skarżącego, musiało negatywnie rzutować na ocenę wymogu dochowania przez niego staranności w niniejszej sprawie. W rezultacie Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że nie zostało uprawdopodobnione, aby uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Wnioskowania Sądu nie mogły podważyć argumenty podniesione w skardze kasacyjnej. Przede wszystkim należy zaakcentować, że sama choroba alkoholowa skarżącego nie mogła stanowić generalnego usprawiedliwienia uchybienia terminu do złożenia zażalenia, bowiem długotrwały charakter choroby nakazywał zabezpieczenie się przed jej skutkami, możliwymi do przewidzenia. Z akt sprawy wynika, że skarżący uczestniczył w kontroli organu nadzoru przeprowadzonej 14 grudnia 2021 r., zaś 4 stycznia 2022 r odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a następnie 11 stycznia 2022 r skierował do organu pismo z wyjaśnieniami i dołączoną dokumentacją. Nie było zatem przeszkód, aby wówczas poinformował organ o ustanowieniu pełnomocnika, bądź przesłał pełnomocnictwo udzielone córce K. Z. Ewentualnie powinnością skarżącego było zadbanie o to, aby córka przekazała do akt pełnomocnictwo i reprezentowała go w przedmiotowej sprawie. W żadnym ze składanych w toku postępowania administracyjnego i sądowego pism, nie wyjaśniono z jakich przyczyn K. Z. przedstawiła organowi pełnomocnictwo z 12 stycznia 2022 r dopiero 23 maja 2022 r. Opisane zaniechania skarżącego i jego pełnomocnika nie zostały usprawiedliwione, a zatem musiały być potraktowane jako zawinione uchybienie terminu przewidzianego na zaskarżenie postanowienia z dnia 24 stycznia 2022 r. W takim stanie sprawy nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi kasacyjnej, w których wskazano na niewyjaśnienie kwestii braku świadomości skarżącego o niedziałaniu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika, aż do 23 maja 2022 r. Niezależne od braku staranności w działaniach skarżącego, dla oceny wniosku o przywrócenie terminu znaczenie miała okoliczność nieusprawiedliwionego niedziałania pełnomocnika w okresie od 12 stycznia do 23 maja 2022 r. Nie ulega wątpliwości, że skarżący ponosi konsekwencje zaniedbań ze strony pełnomocnika, którego ustanowił w sprawie. W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że zaniedbania pełnomocnika obciążają mocodawcę i nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu (por. postanowienie NSA z 14 grudnia 2011 r. II GZ 527/11, wyrok NSA z 16 stycznia 2015 r. II OSK 3031/13). Wobec powyższego błędnie w skardze kasacyjnej przyjęto założenie, że brak świadomości skarżącego co do niedziałania w sprawie ustanowionego pełnomocnika, mógł w okolicznościach tej sprawy skutkować uznaniem, że uchybienie terminu nie było zawinione przez skarżącego. Jak zaznaczono w wyroku NSA OZ w Katowicach z 22 września 1998 r. I SA/Ka 2545/97 (publ. Sip. Lex.): "Powołanie się wyłącznie na winę pełnomocnika nie może być traktowany jako wykazanie braku winy strony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, to każda czynność nawet niekorzystna dla reprezentowanego, podjęta w granicach umocowania, wywołuje skutki dla strony, w tym także – niekorzystne. Dotyczy to także zaniechania podjęcia czynności, a w szczególności zaniechania wniesienia środka odwoławczego, czy uchybienia terminu do jego wniesienia". W konsekwencji należało stwierdzić, że wniosek skarżącego został przez organ rozpatrzony prawidłowo, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie miał obowiązku podejmowania dalszych czynności wyjaśniających, w szczególności nie zachodziła potrzeba powołanie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia stanu zdrowia skarżącego i jego funkcjonowania w czasie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki przedstawił ustalenia faktyczne, które determinowały rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd Wojewódzki odniósł się do zarzutów skargi oraz wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną podjętego orzeczenia. Z tych wszystkich względów niezasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej, w których podniesiono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami powołanymi w podstawie kasacyjnej, zwłaszcza art. 58 § 1 i 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. Tym samym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. ----------------------- 6