II OSK 287/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1153/15 w sprawie ze skargi Gminy W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy W. [...] 1. prostuje w zaskarżonym wyroku oznaczenie wydania rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...] w ten sposób, że w miejsce daty 26 marca 2015r. wpisuje datę 8 maja 2015r., a w miejsce numeru [...] wpisuje numer [...], 2. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1153/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę Gminy W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy Wiskitki z dnia 26 marca 2015 r. nr 21/VII/15. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Uchwałą z dnia 26 marca 2015 r., nr 21/VII/15, Rada Gminy Wiskitki za bezzasadne uznała protesty wyborcze dotyczące wyboru sołtysa i rady sołeckiej Sołectwa Oryszew-Osada i unieważnienia wyboru sołtysa i rady sołeckiej. W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że osoby składające protesty wyborcze i przebywające w placówce prowadzonej przez Stowarzyszenie [...], prawidłowo nie zostały ujęte na liście osób uprawnionych do udziału w Zebraniu Wiejskim, którego celem było przeprowadzenie wyborów sołtysa i rady sołeckiej, gdyż osoby te nie przebywają w tym ośrodku z zamiarem stałego pobytu. Rada odwołała się w tym przedmiocie do zapisów § 9 ust. 1 i ust. 2, § 17 ust. 1 statutu Sołectwa Oryszew-Osada oraz do konstrukcji art. 25 Kodeksu cywilnego, definiującego pojęcie miejsca zamieszkania osoby fizycznej. Na tej podstawie Rada wywiodła, że pobyt w placówce, którego celem są usługi geriatryczne i paliatywne, nie ma charakteru stałego i docelowego, jest to tylko czasowe skoncentrowanie czynności życiowych osób przebywających w takiej placówce. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 8 maja 2015 r., nr LEX-R.4131.10.2015.AW, Wojewoda Mazowiecki, na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g.", stwierdził nieważności ww. uchwały. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda wskazał, że osoby przebywające w ośrodku Stowarzyszenia [...], przy wyborach samorządowych w 2014 r. zostały wpisane na listy wyborców w rejestrze wyborców Gminy Wiskitki, w tym 21 osób wpisano decyzją Wójta, a 52 osoby wpisano do rejestru postanowieniem Sądu. Ponieważ rejestr wyborców potwierdza prawo wybierania oraz prawo wybieralności, to na tej podstawie Wojewoda uznał, że osoby przebywające w ośrodku Stowarzyszenia [...] i przy wyborach samorządowych w 2014 r. wpisane na listy wyborców w rejestrze wyborców Gminy Wiskitki posiadają prawa wyborcze. Wojewoda zakwestionował poprawność twierdzenia Rady Gminy, że osoby przebywające w ośrodku [...], w rozumieniu art. 25 K.c., nie są stałymi mieszkańcami Oryszewa-Osady. W tej materii Wojewoda wskazał, że czynne prawo wyborcze do organów sołectwa mają stali mieszkańcy uprawnieni do głosowania, a więc przebywający tam z zamiarem stałego pobytu, nawet jeśli nie są zameldowani na stałe. Zatem czynne prawo wyborcze do organów sołectwa mają stali mieszkańcy uprawnieni do głosowania, a więc przebywający tam z zamiarem stałego pobytu, nawet jeśli nie są zameldowani na stałe. Osobą uprawnioną do głosowania w wyborach na sołtysa w danym sołectwie, jest stały pełnoletni mieszkaniec sołectwa, ujęty w stałym rejestrze wyborców w gminie, w której znajduje się dane sołectwo (por. wyroki NSA: z 13 kwietnia 1999 r., II SA 231/99; z 27 stycznia 2006 r., OSK 1853/04). Powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina Wiskitki, domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu nadzorczemu zarzucono naruszenie: - art. 91 ust. 1 u.s.g. przez bezpodstawne przyjęcie, że ww. uchwała jest sprzeczna z prawem i stwierdzenie nieważności tej uchwały, po przekroczeniu 30-dniowego dopuszczalnego terminu, co prowadzi także do naruszenia art. 92 ust. 1 i art. 93 tejże ustawy; - art. 10 § 1 i 2 oraz art. 10 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) przez bezpodstawne ich zastosowanie jako przepisów przesądzających o czynnym i biernym prawie wyborczym osób, które złożyły protesty wyborcze, rozstrzygnięte ww. uchwałą; - art. 5 ust. 1 u.s.g. przez przyjęcie, że sołectwo jest jednostką samorządu terytorialnego, a nie, jak mówi ten przepis, jednostką pomocniczą gminy, w konsekwencji czego Wojewoda błędnie zastosował przepisy Kodeksu wyborczego do wyborów sołtysa i członków rady sołeckiej, choć Kodeks ten ma zastosowanie do wyborów wójta i członków organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, tj. rady gminy, nie ma natomiast zastosowania do wyborów organów jednostek pomocniczych gminy; - art. 25 K.c. i § 17 ust. 4 i 5 statutu Sołectwa Oryszew-Osada przez bezpodstawne przyjęcie, że osoby, które złożyły protesty wyborcze rozstrzygnięte ww. uchwałą stale zamieszkują na obszarze sołectwa; - art. 36 ust. 2 zd. 1 u.s.g. przez uznanie, że nie jest on podstawą orzekania w niniejszej sprawie i w konsekwencji jego niezastosowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1153/15, oddalając skargę, w pierwszej kolejności ocenił skargę Gminy Wiskitki jako dopuszczalną (por. postanowienia NSA: z 10 kwietnia 2014 r., II FSK 542/14; z 29 października 2013 r., II OSK 2691/13); a także stwierdził, że zaskarżone rozstrzygniecie nadzorcze zostało wniesiona w terminie o jakim mowa w art. 91 ust. 1 u.s.g.; o tym decyduje fakt podjęcia (podpisania) rozstrzygnięcia w terminie 30 dni od daty doręczenia Wojewodzie kontrolowanej uchwały, a nie termin doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego Gminie (por. wyroki NSA: z 9 października 2009 r., I OSK 331/09; z 22 lipca 2014 r., II GSK 818/13; wyroki WSA w Gliwicach z 17 października 2013 r., II SA/Gl 1379/13; z 24 listopada 2008 r., II SA/Gl 1070/08; z 27 października 2011 r., II SA/Gl 627/11; wyroki WSA w Gdańsku z 19 lutego 2014 r., II SA/Gd 779/13; z 17 czerwca 2014 r., I SA/Gd 359/14). Sąd I instancji nie podzielił poglądu przeciwnego (por. wyrok NSA 7 listopada 2008 r., II OSK 1216/08; wyrok WSA w Gliwicach z 8 lutego 2013 r., II SA/Gl 1417/12; wyrok WSA w Krakowie z 17 czerwca 2014 r., II SA/Kr 526/14). Następnie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można się zgodzić z uzasadnieniem uchwały, z której wynika, że podstawą niedopuszczenia osób z Ośrodka była subiektywna ocena Rady Gminy, że pobyt w tego rodzaju placówce cyt: "z założenia nie ma charakteru stałego i docelowego" i tym samym nie wyczerpuje pojęcia zamieszkania, w rozumieniu art. 25 K.c. Zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys i członkowie rady sołeckiej wybierani są przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Wymaga to ustalenia, jak należy wykładać pojęcie stałego mieszkańca sołectwa oraz kto spośród takich mieszkańców jest uprawnionym do głosowania. Sąd wyjaśnił, że chodzi tu o czynne prawo wyborcze, które uregulowane jest w Kodeksie wyborczym. Wskazał, że osobą uprawnioną do głosowania w wyborach sołtysa w danym sołectwie, jest stały pełnoletni mieszkaniec sołectwa, ujęty w stałym rejestrze wyborców w gminie, w której znajduje się sołectwo. Zatem rejestr wyborców ma istotne znaczenie przy wyborach do organów pomocniczych gminy i mają tu zastosowanie uregulowania prawne dotyczące rejestru wyborców. Rejestr wyborców stanowi zbiór osób ewidencji ludności (zameldowanych na pobyt stały) oraz osób, które dopiszą się do rejestru na wniosek. Dopisanie na wniosek reguluje art. 19 Kodeksu wyborczego. W niniejszej sprawie, mieszkańcy z Domu dla Osób Starszych [...] zostali dopisani do rejestru wyborców Gminy Wiskitki. Skarżąca Gmina fakt ten potwierdza, ale uważa, że jest to niewystarczające, albowiem decyduje ostatecznie w tej materii fakt stałego pobytu na terenie gminy. Skoro osoby z tego Ośrodka mają czynne prawo wyborcze w wyborach do organów gminy, to tym samym mają takie same prawa wyborcze przy wyborach sołtysa. Dlatego błędne jest przekonanie Gminy, że rejestr wyborców w gminie i rejestr do wyborów sołtysa i rady sołeckiej, to dwa odrębne rejestry. Brak jest zresztą podstaw prawnych dla wywiedzenia potrzeby prowadzenia takich odrębnych rejestrów. Ponadto Gmina abstrahowała od oczywistego i potwierdzonego w protestach wyborczych faktu, że dla mieszkańców z Domu dla Osób Starszych [...], powyższy Ośrodek stanowi jedyne miejsce zamieszkania bowiem innego osoby te nie posiadają. Jednocześnie nie wskazała na żadne inne swoje ustalenia w zakresie innego stałego miejsca pobytu danych osób. Nie przeprowadziła żadnego dowodu na poparcie, swoje tezy, że osoby te mają inne miejsce zamieszkania, poza terenem Gminy Wiskitki. Rada Gminy Wiskitki zlekceważyła także fakt umieszczenia mieszkańców powyższego Ośrodka, składających protesty wyborcze, w stałym rejestrze wyborców i do tego zagadnienia w ogóle nie odniosła się w uzasadnieniu swojej uchwały. Z tych też względów Sąd uznał twierdzenia Gminy, zawarte w załączniku do protokołu rozprawy o potrzebie weryfikacji spisów wyborców, jako gołosłowne. Takiej weryfikacji nie można dokonywać w chwili aktu wybierania. Wyborca ma prawo oczekiwać, że skoro figuruje w spisie wyborców, to jest uprawniony do głosowania. Sąd uznał, że powyższe stanowi o naruszeniu przez Gminę art. 7 i art. 62 Konstytucji RP, art. 36 ust 2 u.s.g., § 9 ust. 2 i § 17 ust 4 i 5 statutu Sołectwa Oryszew-Osada stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały Nr 93/X/11 Rady Gminy Wiskitki z dnia 26 października 2011 r. oraz art. 25 K.c. Stanowi to o zasadności podjętego przez Wojewodę Mazowieckiego rozstrzygnięcia nadzorczego. W tej sprawie decydujący jest fakt stałego zamieszkania (por. wyroki NSA: z 22 sierpnia 1996 r., SA/Gd 1956/95; z 27 stycznia 2006 r., OSK 1853/04; wyrok WSA w Łodzi z 2 czerwca 2003 r., II SA/Łd 1515-1516/03). Sąd wyjaśnił, że stały rejestr wyborców w danej gminie to nic innego jak spis pełnoletnich obywateli polskich, zameldowanych w gminie na pobyt stały, którzy są wpisywani do rejestru wyborców z urzędu i pełnoletnich obywateli polskich stale zamieszkujących na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały, którzy są wpisywani do rejestru, jeżeli złożą w tej sprawie w urzędzie gminy pisemny wniosek zawierający stosowne dane. Zasada ta odnosi się również do wyborcy nigdzie niezamieszkałego, przebywającego na obszarze danej gminy. Zatem osobami uprawionymi do wybierania sołtysa oraz członków rady sołeckiej są stali mieszkańcy sołectwa, którzy zostali wpisani do stałego rejestru wyborców w gminie. W niniejszej sprawie nie było zatem podstaw w niedopuszczeniu do aktu wyborczego osób, którzy zostali wpisani do stałego rejestru wyborców. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła Gmina Wiskitki, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, względnie o jego zmianę przez orzeczenie o uchyleniu rozstrzygnięcia nadzorczego; oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: - art. 134 i art. 151 p.p.s.a. przez orzeczenie poza granicami sprawy oraz brak orzeczenia w stosunku rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi. Skarga dotyczyła rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 maja 2015 r., nr LEX-R.4131.10.2015.AW; tymczasem Sąd orzekł w wyroku w przedmiocie rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 marca 2015 r., nr 21/VII/15, na które skargi nie składano i które w tej sprawie nie zapadło; nadto Sąd I Instancji nie dokonał oceny zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonego wyroku i wszystkich ustaleń faktycznych zebranych w tym postępowaniu; - art. 133 oraz art. 106 § 2 p.p.s.a. przez pominięcie w badaniu sprawy części ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne przed podjęciem uchwały nr 21/VII/15 Rady Gminy Wiskitki dnia 26 marca 2015 r., i rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 maja 2015 r., nr LEX-R.4131.10.2015.AW, stwierdzającego nieważność tej uchwały; oraz wniosków, wyjaśnień i dokumentów podnoszonych przez skarżącego w toku rozprawy [dokumenty znajdują się w aktach sprawy]; przy czym sąd administracyjny nie uzasadnił, czy i w jakim zakresie pominięte ustalenia nie odpowiadały prawu. Sąd administracyjny nie dokonał wszechstronnego badania i dokładnej oceny dokonanych ustaleń co do stanu faktycznego, nie odniósł się szczegółowo do całego materiału dowodowego zebranego w sprawie; - art. 7 Konstytucji RP, art. 91 ust. 1, ust. 4-5, art. 93 u.s.g. przez przyjęcie, że zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy Nr 21/VII15 oraz, że stwierdzenie nieważności tej uchwały nastąpiło z zachowaniem 30-dniowego dopuszczalnego terminu, oraz naruszenie art. 57 § 4 K.p.a. przez jego niezastosowanie; - art. 25 Kodeksu cywilnego i § 17 ust. 4 i 5 statutu Sołectwa Oryszew-Osada w związku z art. 18, art. 19 i art. 22 Kodeksu wyborczego przez bezpodstawne przyjęcie, że osoby, które złożyły protesty wyborcze rozstrzygnięte uchwałą Rady Gminy Wiskitki Nr 21/VII/15, stale zamieszkują na obszarze sołectwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie zaskarżony wyrok nie został wydany poza granicami sprawy, jak i nie zawiera braku w stosunku do rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi. Na przyjęcie przeciwnego stanowiska nie pozwala zestawienie komparycji tego wyroku z jego uzasadnieniem. Na tej podsatwie można jedynie stwierdzić, że komparycja wyroku Sądu I instancji zawiera oczywistą omyłkę pisarską. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprawa, w której zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dotyczy skargi Gminy Wiskitki na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 maja 2015 r. nr LEX-R.4131.10.2015.AW. Tymczasem w wyroku z dnia 22 października 2015 r. w wyniku omyłki pisarskiej, o jakiej mowa w art. 156 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji błędnie wskazał oznaczenie ww. rozstrzygnięcia nadzorczego jako "z dnia 26 marca 2015 r. nr 21/VII/15". Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny korzystając z uprawnienia jakie mu daje art. 156 § 3 p.p.s.a., sprostował z urzędu wyrok Sądu I instancji, zawierając w pkt 1 wyroku z dnia 10 marca 2016 r. stosowne postanowienie w tym przedmiocie. Z tego względu zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 134 i art. 151 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. To, że osoby zamieszkujące w Ośrodku [...] nie zdecydowały się na udział w wyborach oraz to, że wykreślono je z rejestru wyborców po wysłuchaniu przez nie informacji wyjaśniających komu przysługuje czynne prawo wyborcze i co oznacza stałe miejsce zamieszkiwania w rozumieniu art. 25 K.c. nie oznacza, że osoby takie nie były stałymi mieszkańcami Sołectwa Oryszew-Osada na terenie Gminy Wiskitki, jak i wysłuchanie przez te osoby udzielonych informacji mogło pozbawiać je czynnego prawa wyborczego przez wykreślenie z rejestru wyborców. Są to bowiem okoliczności, na które powołuje się strona skarżąca kasacyjnie, które nie mogą przesądzać o czyichkolwiek prawach. Faktem jest, że takie osoby, tj. osoby mieszkające w Ośrodku [...] były umieszczone na listach wyborców Gminy Wiskitki. Potwierdzenie stanowiska Gminy Wiskitki wymagało natomiast wykazania, że takie osoby, które są umieszczone w rejestrze wyborców nie zamieszkują stale w Sołectwie Oryszew-Osada na terenie tej Gminy, ewentualnie nie przysługują im czynne prawo wyborcze. Takie też wymagania co do prawidłowo przeprowadzonego głosowania do organów sołectwa zawiera statut Sołectwa Oryszew-Osada. Zgodnie z § 9 ust. 2 tego statutu liczbę osób uprawnionych do głosowania na zebraniu wiejskim ustala się na podstawie prowadzonego przez Gminę rejestru wyborców i ewidencji ludności. Wynika z tego, że na potrzeby wyborów w tym Sołectwie nie tworzy się osobnego rejestru wyborców, a jedynie listę osób uprawnionych. Lista ta jednak powinna odzwierciedlać dane wynikające z rejestru prowadzonego przez Gminę, a więc to Gmina powinna przed przeprowadzeniem takich wyborów dokonać ewentualnej weryfikacji rejestru wyborców, celem wykluczenia osób nieuprawnionych do wzięcia udziału w wyborach. Nieprawidłowości w dniu wyborów w tym zakresie powinny być usunięte po wyborach w ramach protestu wyborczego, a nie działań "wykluczających" podjętych ze strony Gminy w trakcie wyborów w postaci udzielenia informacji osobom zainteresowanym i umieszczonym na listach wyborczych. Oceny tej nie zmienia nawet sama rezygnacja z głosowania określonych osób, choć część z nich złożyła protesty wyborcze właśnie w związku z ww. okolicznościami, na które powołuje się Gmina Wiskitki. Ponadto w § 17 ust. 4 i 5 statutu znajduje się wprost odniesienie do czynnego prawa wyborczego, które powiązano z takimi cenzusami wyborczymi obywatela polskiego jak wymóg ukończenia najpóźniej w dniu wyborów 18 roku życia i stałego zamieszkiwania na obszarze sołectwa w rozumieniu przepisów prawa cywilnego (art. 25 K.c.). W skardze kasacyjnej nie wykazano aby osoby zamieszkujące w Ośrodku Monaru nie spełniały kryterium stałego miejsca zamieszkania na obszarze sołectwa. Nie podważono zatem oceny Sądu I instancji, zgodnie z którą stanowisko Gminy Wiskitki abstrahuje od oczywistego i potwierdzonego w protestach wyborczych faktu, że dla mieszkańców z Domu dla Osób Starszych [...], powyższy Ośrodek stanowi jedyne miejsce zamieszkania bowiem innego osoby te nie posiadają. Także na wcześniejszych etapach postępowania skarżąca kasacyjnie Gmina nie przedstawiła żadnego dowodu na poparcie, swojej tezy, że osoby te mają inne miejsce zamieszkania, poza terenem Gminy Wiskitki. Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że weryfikacji przysługującego prawa wyborczego nie można dokonywać w chwili aktu wybierania. Wyborca ma prawo oczekiwać, że skoro figuruje w spisie wyborców, to jest uprawniony do głosowania. Oczywiście określonej poprawności w tym zakresie nie przesądza rejestr wyborców (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 lutego 2006 r., K 9/05), co może być właśnie przedmiotem protestu wyborczego i oczywiście wymaga wykazania, że określone osoby nie posiadają na obszarze sołectwa czynnego prawa wyborczego. W tej sprawie Rada Gminy Wiskitki, uznając protesty wyborcze za bezzasadne, nie wykazała aby osoby zamieszkujące w Domu dla Osób Starszych [...] nie zamieszkiwali stale na obszarze sołectwa. Stanowisko Gminy w tym zakresie opiera się tylko na jednostronnym jej stanowisku, które nie uwzględnia chociażby zamiaru stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny) osób zainteresowanych. Dalsze wątpliwość co do słuszności stanowiska Gminy może stanowić także charakter tej placówki, która oferuje usługi geriatryczne i paliatywne, czyli dla osób w podeszłym wieku wymagających stałej opieki i osób nieuleczalnie chorych wymagających leczenia lub opieki. Nie są to z założenia usługi świadczące o czasowym skoncentrowaniu czynności życiowych, lecz z reguły są świadczone do końca życia osób "potrzebujących". Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 oraz art. 106 § 2 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Tym samym istniały podstawy do stwierdzenia nieważności ww. uchwały Rady Gminy Wiskitki. Także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 7 Konstytucji RP, art. 91 ust. 1, ust. 4-5, art. 93 u.s.g. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ponadto wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji nie przesądził, że osoby które złożyły protesty stale zamieszkują na obszarze sołectwa. Sąd jedynie uznał, że Gmina Wiskitki nie wykazała aby osoby zamieszkujące w ww. Ośrodku nie były stałymi mieszkańcami Sołectwa Oryszew-Osada, w sytuacji gdy osobami uprawionymi do wybierania sołtysa oraz członków rady sołeckiej są stali mieszkańcy sołectwa, którzy zostali wpisani do stałego rejestru wyborców w gminie. Z tego względu zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 25 Kodeksu cywilnego i § 17 ust. 4 i 5 statutu Sołectwa Oryszew-Osada w związku z art. 18, art. 19 i art. 22 Kodeksu wyborczego nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ponadto w tej sprawie nie miał odpowiedniego zastosowania art. 57 § 4 K.p.a. Przepis ten dotyczy stron postępowania, a więc nie organu i nie dotyczy terminów materialnych, do których zalicza się termin do wniesienia rozstrzygniecia nadzorczego. Poza tym art. 91 ust. 1 u.s.g. wiąże terminowość rozstrzygnięcia nadzorczego z kwestią "orzekania" organu nadzorczego, a nie "wniesienia/doręczenia" takie rozstrzygnięcia. W tym zakresie Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 91 ust. 1 u.s.g. wskazując, że o zachowaniu 30-dniowego terminu decyduje fakt wydania (podpisania) przez organ nadzorczy rozstrzygnięcia nadzorczego, a nie data jego doręczenia lub nadania u operatora pocztowego. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej w zaskarżonym wyroku orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a.