II OSK 417/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-05-25

Skład orzekający: Wojciech Mazur, Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Bogusław Cieśla

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak podjęcia przez osobę wymeldowywaną kroków prawnych w celu przywrócenia posiadania lokalu, mimo że opuszczenie lokalu miało charakter wymuszony, może być uznane za równoznaczne z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu, uzasadniającym wymeldowanie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak podjęcia przez osobę wymeldowywaną kroków prawnych w celu przywrócenia posiadania lokalu, nawet jeśli pierwotne opuszczenie lokalu miało charakter wymuszony, jest równoznaczne z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu. Instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny i nie kreuje roszczeń cywilnoprawnych. Brak działań zmierzających do likwidacji stanu niezgodnego z deklarowaną wolą powrotu do lokalu, przy jednoczesnym zerwaniu związków z lokalem dotychczasowym, uzasadnia wymeldowanie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania M.P. z pobytu stałego. Organ ustalił, że M.P. opuścił lokal w lipcu 2010 r. w wyniku wymiany zamków przez właściciela, jednakże mimo prawomocnego wyroku nakazującego przywrócenie posiadania rodzicom M.P., nie podjęto kroków w celu egzekucji tego orzeczenia ani powrotu do lokalu. M.P. twierdził, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i nadal deklaruje chęć powrotu, a w lokalu znajdują się jego rzeczy. Organy administracji i WSA uznały, że brak działań zmierzających do powrotu do lokalu po wymuszeniu jego opuszczenia, świadczy o dobrowolności i trwałości opuszczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia del. WSA Bogusław Cieśla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2399/17 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. IV SA/Wa 2399/17, oddalił skargę M.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 657), po rozpoznaniu wniosku R.J. orzekł o wymeldowaniu M.P. z pobytu stałego w budynku przy ulicy [...]. Organ ustalił, że M.P. nie mieszka w budynku przy ulicy [...], co wynikało z pisma Komisariatu Policji w M.. Wskazano w nim, że posesja nie nosi śladów zamieszkania, od sąsiada pozyskano informację, że M.P. pod tym adresem nie mieszka od kilku lat. Również z zeznań E. P. matki M.P. wynikało, że od lipca 2010 r. nie mieszka on w budynku przy ulicy [...] w M.. Ustalono, że rodzice M.P. – E. i T.P. wystąpili 28 lipca 2010 r. do Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim o przywrócenie naruszonego przez właściciela budynku posiadania. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim z dnia 23 stycznia 2013 r. (data uprawomocnienia - 20 grudnia 2013r.) nakazano R.J. przywrócenie posiadania E. i T. P., poprzez wydanie kluczy do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w M.. Organ wskazał, że pomimo wyroku ani rodzice, ani sam zainteresowany nie przystąpili do egzekucji orzeczenia. Organ zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, iż brak stosownych działań zmierzających do powrotu do spornego lokalu, uznaje się za równoznaczny z przejawem woli opuszczenia lokalu. Organ odwoławczy utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, wyjaśnił, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia był przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, w myśl którego, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (posiadających tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z sytuacją opuszczenia lokalu mamy do czynienia wtedy, gdy dana osoba rezygnuje z zamieszkiwania w lokalu, zrywa wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym o wymeldowaniu jest ustalenie przez organ administracji, że dana osoba faktycznie opuściła, bez wymeldowania się, dotychczasowe miejsce pobytu stałego i że opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Zapewnienie o chęci zamieszkiwania w miejscu zameldowania nie może być sprzeczne z przejawami woli znajdującymi potwierdzenie w obiektywnych okolicznościach. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu, należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została usunięta z niego wbrew swej woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Takimi środkami są roszczenia cywilnoprawne. Dalej organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz Miasta M. bezspornie wykazał w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, że M.P. opuścił w lipcu 2010 r. dom nr [...] przy ul. [...] w M.. Tym samym spełnione zostały przesłanki wymeldowania wskazane w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z wyjaśnień jego matki E.P.j, wynikało, że w domu tym ostatni raz nocował z 24 na 25 lipca 2010 r. i od tego czasu już tam nie mieszka. Powyższy lokal opuścił wraz ze swoimi rodzicami, kiedy właściciel wymienił zamki w drzwiach. Mimo, że M.P. opuścił miejsce stałego zameldowania wraz z rodzicami w wyniku wymiany zamków w drzwiach przez R.J. i uważa, że było to bezprawne, to nie podjął kroków prawnych (np. w postaci pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania) lub faktycznych mających na celu ponowne zamieszkanie w spornym budynku. Jako osoba pełnoletnia miał takie uprawnienie. Powyższe w ocenie organu odwoławczego wskazuje na dobrowolność i trwałość opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że przysługuje mu prawo pochodne do zamieszkiwania w spornej nieruchomości, ze względu na uprawnienia rodziców, organ wyjaśnił, że jako osoba dorosła, której przysługuje pełna zdolność do czynności prawnych mógł, chcąc nadal mieszkać w przedmiotowym budynku, wystąpić do jego właścicieli z propozycją podpisania stosownej umowy. Prawo pochodne rozciąga się bowiem na współmałżonków oraz małoletnie dzieci osób, którym określone uprawnienie przysługuje. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia, że jego rodzice są najemcami przedmiotowego budynku, organ zauważył, że ani wymieniony, ani jego rodzice nie przedstawili dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Organ podkreśli też, że instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób. Służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Za niesłuszne organ uznał również stanowisko, że Burmistrz Miasta M.rozpatrzył już ostatecznie sprawę wymeldowania, wydając w dniu [...] listopada 2010 r. decyzję odmowną. Obecnie doszło bowiem do rozpatrzenia nowego wniosku R.J. z [...] grudnia 2016 r. z uwzględnieniem nowego stanu faktycznego. M.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...]lipca 2017 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ bezzasadnie przyjął, że nie ma on rzeczywistego zamiaru powrotu do spornej nieruchomości. Wskazał, że jego rodzice zostali pozbawieni posiadania, a zatem uniemożliwiono mu zamieszkanie. Burmistrz Miasta Milanówka decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. rozpatrzył już kwestię jego wymeldowania wydając decyzję odmowną. R.J. nie mógł składać ponownie wniosku opartego na tych samych przesłankach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że zgodnie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy muszą występować łącznie. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu potrzeb życiowych i socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do art. 35 tej ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia lokalu jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby, koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Przy czym przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności, potwierdzają wewnętrzną wolę osoby zainteresowanej, czy pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należy między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w lokalu (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podzielił pogląd organów, że równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu jest sytuacja, gdy osoba zameldowana została z lokalu usunięta przez jego dysponenta, bądź przymuszona do opuszczenia lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót (wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/05, wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA 1424/99, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt SA 3078/00, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11). Przesłanka opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego jest spełniona także wówczas, gdy opuszczenie to ma co prawda charakter wymuszony, ale następnie nie dojdzie do podjęcia przez zainteresowaną stronę kroków prawnych i faktycznych, skutkujących powrotem do mieszkania. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaistniała najistotniejsza przesłanka wymeldowania, trwałe opuszczenie miejsca zameldowania. Ustalone przez organy fakty, nie były w istocie kwestionowane przez skarżącego i dowodzą, że w roku 2010 wyprowadził się on z budynku przy ul. [...] w M.. Fakt, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne również nie był sporny. Jednak pomimo uprawomocnienia się w 2013 r. wyroku orzekającego o przywróceniu naruszonego posiadania, skarżący ani jego rodzice nie podjęli kroków prawnych w celu wyegzekwowania wyroku. To, że skarżący nadal deklaruje wolę powrotu do lokalu, zdaniem Sądu, nie ma znaczenia dla oceny, czy opuścił trwale i dobrowolnie miejsce dotychczasowego pobytu. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, ma charakter ewidencyjny. Nie kreuje po stronie osoby zainteresowanej jakichkolwiek roszczeń cywilnoprawnych, ani też nie podważa istnienia uprawnień podmiotowych. Wobec zaistnienia przesłanek do wymeldowania, organ meldunkowy uprawniony był do oceny, że lokal którego dotyczy decyzja nie jest już miejscem koncentracji spraw życiowych skarżącego oraz, że taki stan ma charakter trwały. Ustalenia poczynione przez organy administracji miały potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organy w sposób prawidłowy dokonały wykładni przepisu prawa materialnego (art. 35 ustawy o ewidencji ludności) mającego zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. M.P. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2399/17. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu, podczas gdy opuszczenie lokalu nie nosiło cech trwałości i dobrowolności, 2. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), poprzez oddalenie skargi pomimo, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7 k.p.a., przez zaniechanie realizacji zasady praworządności oraz załatwienie sprawy z rażącym pominięciem słusznego interesu skarżącego, 3. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. (mimo użytego skrótu chodziło raczej o powołanie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi pomimo, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a., organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów oraz naruszył obowiązek wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że z zeznań E. P.(matki skarżącego) złożonych w Urzędzie Miejskim w P. w dniu 1 lutego 2017 r. wynika, że M.P. opuścił lokal w M. nie z własnej woli, tylko na skutek wymiany zamków w drzwiach przez R.J.- współwłaściciela nieruchomości. Matka skarżącego podkreśliła, że syn ma zamiar wrócić do lokalu w M., jak tylko R.J. wyda klucze. Skarżący od początku postępowania podkreślał, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, nadal deklaruje wolę powrotu. W ocenie skarżącego nie została spełniona przesłanka trwałości opuszczenia lokalu. Wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazywał, że w lokalu znajdują się rzeczy jego i jego rodziców oraz siostry. Na rozprawie sadowej w dniu 5 kwietnia 2017 r. zeznał, że w budynku zostały meble, ubrania, sprzęt, dokumenty. Organy nie wyczerpały środków dowodowych i zachodziła potrzeba prowadzenia z urzędu czynności wyjaśniających. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, w skrócie "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Zakres rozpoznania sprawy wyznaczyła strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny wskazanych zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wskazano w niej na zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów procesowych. W tej podstawie kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia prawa procesowego to jest art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez wadliwe oddalenie skargi. W tym kontekście stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny niewątpliwie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, a tym samym nie można mówić o naruszeniu wskazanych przepisów. Podkreślić należy, że przepisy art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają charakter ustrojowy i ogólny. Sąd administracyjny może naruszyć ww. przepisy wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie sąd rozpoznał skargę na decyzję ostateczną, oceniał ją pod kątem legalności. To czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem ww. przepisów. Odnosząc się natomiast do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi pomimo, że zdaniem skarżącego postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a., stwierdzić należy, że ustalone w toku postępowania fakty były zasadniczo niesporne. Sporna była jednak ich ocena prawna. Dotyczyło to w szczególności prawnej oceny okoliczności w jakich doszło do opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu w roku 2010 oraz dalszych jego działań, a właściwie zaniechań. Twierdzenie skarżącego, że opuszczenie przez niego lokalu nie nastąpiło w sposób dobrowolny, nie było kwestionowane przez organy. Natomiast fakt, że będąc osobą pełnoletnią przez wiele lat nie podjął kroków w celu ponownego zamieszkania w spornym budynku, słusznie oceniono jako finalną dobrowolność i trwałość opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził wadliwości ustaleń faktycznych, a zwłaszcza ich oceny w aspekcie możliwości wydania w tej sprawie decyzji o wymeldowaniu. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny decyzji, zwłaszcza w zakresie analizy obiektywnych przejawów woli opuszczenia lokalu. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów art. 7, art. 77 i 80 k.p.a., gdyż nie doszło do naruszenia zasady praworządności, ani słusznego interesu skarżącego, ani też ocena dowodów nie przekroczyła granic w jakich organ mógł jej dokonać. Nie były skuteczne zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące, że doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego i przepisów regulujących postępowanie dowodowe, bez ich uzasadnienia argumentacją adekwatną do treści konkretnego przepisu oraz okoliczności sprawy rozpoznanej przez sąd pierwszej instancji. Przede wszystkim jednak podjęcie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę postępowania nie świadczyło o naruszeniu wskazanych zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Niezasadnie też autor skargi kasacyjnej przywołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który mógłby być naruszony, gdyby skarga zasługiwała na uwzględnienie, a Sąd wydał orzeczenie oddalające skargę. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, w której sąd zasadnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej (wskazanemu w podstawie materialnoprawnej) nie został także naruszony art. 35 ustawy o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 657), zgodnie z którym, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przesadzające znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego miała przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości w tym zakresie, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. Nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2065/14, z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 863/17). Opuszczenie lokalu może być uznane za trwałe, jeżeli okres niezamieszkiwania jest wystarczająco długi. Przyjęcie innego stanowiska powodowałoby niemożność wymeldowania osoby, która faktycznie od wielu lat w lokalu nie mieszka. Zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy, a więc nie ma nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym przysługującym danej osobie względem określonego lokalu. Stwierdzić należy, że wszystkie okoliczności sprawy przemawiają za tym, że M.P. opuścił mieszkanie w sposób trwały i w konsekwencji braku działań zmierzających do likwidacji stanu niezgodnego z jego deklarowaną wolą - dobrowolny, a zatem istniały podstawy do jego wymeldowania zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło