II OZ 346/23

Dnia 21 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. F. i A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 725/22 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K. F. i A. F. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 29 lipca 2022 r., nr 780/2022 w przedmiocie nakazu doprowadzenia lokalu do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił skarżącym przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 725/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu: I. odrzucił skargę K. F. i A. F. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2022 r. (nr 780/2022); II. oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r., sygn. akt II OZ 139/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 725/22. Następnie Sąd I instancji powołał się na treść art. 86 i art. 87 p.p.s.a. oraz stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyjęcie fikcji doręczenia i uznania, że przesyłka została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w trybie zastępczym w dniu 21 listopada 2022 r., uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu nie może być wyłącznie oświadczenie o tym, że awizo nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce adresata. Co więcej w załączonym do wniosku oświadczeniu z dnia 20 stycznia 2023 r. mowa jest o przesyłce pocztowej z dnia 7 listopada 2022 r., jednakże nie można z całą pewnością stwierdzić, że owe oświadczenie dotyczy przesyłki skierowanej przez tut. Sąd do pełnomocnika skarżących. W treści oświadczenia nie wskazano numeru R przesyłki. W ocenie Sądu nie uprawdopodobniono, że doręczyciel faktycznie nie dopełnił swoich obowiązków i nie pozostawił awiza o oczekującej przesyłce we właściwej skrzynce oddawczej. Przy tej ocenie Sąd uwzględnił treść art. 17 i art. 3 pkt 23 ustawy z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896 ze zm.) oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z 28 sierpnia 2019 r., I GZ 255/19; z 27 sierpnia 2013 r., II GZ 477/13; z 24 lipca 2018 r., I GZ 216/18; z 4 września 2019 r., I GZ 260/19; z 6 września 2019 r., II FZ 561/19). Domniemanie doręczenia może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Nie wystarczy zaś samo twierdzenie strony w tym zakresie (vide: postanowienie NSA z 4 września 2019 r., I GZ 260/19). Wprawdzie do przywrócenia terminu wymagane jest jedynie "uprawdopodobnienie", a nie "udowodnienie" braku winy w jego uchybieniu, to jednak przywrócenie terminu tylko na podstawie oświadczenia, że awiza nie pozostawiono w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się zwrócona przesyłka wraz z adnotacjami, że była ona dwukrotnie prawidłowo awizowana prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (vide: postanowienie NSA z 12 kwietnia 2012 r., I FZ 12/12). Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której znajdowało się wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 7 listopada 2022 r., zaś powtórne – w dniu 15 listopada 2022 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 23 listopada 2022 r. Z koperty wynika również, iż w dniu 7 listopada 2022 r. umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym, które umieszczono w oddawczej skrzynce adresata. W ocenie Sądu, zarówno treść wniosku o przywrócenie terminu, jak i towarzyszące mu okoliczności, nie obalają domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego. Po pierwsze, obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. Po drugie, nie zakwestionowano sposobu wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru i adnotacji na kopertach. Dodatkowo Sąd wskazał, że w okolicznościach sprawy z treści wniosku nie wynika, aby zgłoszono reklamację doręczenia przesyłki. Taka reklamacja byłaby natomiast wskazana w sytuacji, gdy za przypuszczalną przyczynę braku doręczenia korespondencji skarżący uważają wadliwe działanie operatora pocztowego. Procedura reklamacyjna mogłaby wyjaśnić powstałe przypuszczenia i uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi ze względu na nieotrzymanie przesyłki. Podsumowując powyższe Sąd stwierdził, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedochowaniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Tym samym nie można więc uznać, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca przywrócenie terminu. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli skarżący, formułując zarzut wskazujący na błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że pełnomocnik uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi ze swojej winy i został prawidłowo zawiadomiony przez WSA we Wrocławiu o konieczności uzupełnienia braków formalnych skargi, co doprowadziło do naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że pomimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że powoływana okoliczność stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. W tym miejscu należy wskazać, że argumentacja dotycząca wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażalenia, zmierza w istocie do podważenia domniemania o skutecznym doręczeniu przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że doręczyciel faktycznie nie dopełnił swoich obowiązków i nie pozostawił awiza o oczekującej przesyłce w skrzynce pełnomocnika skarżących, lecz w skrzynce innej (trzeciej) osoby. Na uwagę zasługuje, że te same okoliczności zostały już ocenione w niniejszej sprawie jako te, które nie obalają domniemania o skuteczności doręczenia zastępczego, co też potwierdził w prawomocnym postanowieniu o sygn. akt II OZ 139/23 Naczelny Sąd Administracyjny, oddając zażalenie skarżących na postanowienie o odrzuceniu skargi. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, strona skarżąca na potwierdzenie swoich twierdzeń nie przedstawiła wyniku postępowania reklamacyjnego Operatora Pocztowego. Nie wykazano zatem aby listonosz dokonał stosownych czynności, które nie są zbieżne z adnotacjami znajdującymi się na zwróconej do Sądu przesyłce. Dlatego zarzut zażalenia dotyczący naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że strona skarżąca nie wykazała, iż do uchybienia terminu doszło wyłącznie z przyczyn od niej niezależnych – która to ocena uprawniała Sąd I instancji do odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.