III OSK 1457/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-02-01

Skład orzekający: Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia NSA Piotr Korzeniowski, Sędzia del. WSA Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, występując z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej innej osoby, musi skonkretyzować tę osobę i wykazać jej interes prawny, czy też wystarczające jest wykazanie interesu społecznego i zgodności celu wniosku z celami statutowymi organizacji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku wniosku organizacji społecznej o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego (stwierdzenie nieważności decyzji) dotyczącego innej osoby, nie jest wymagane skonkretyzowanie tej osoby ani wykazanie jej interesu prawnego. Wystarczające jest wykazanie, że cel wniosku jest zgodny z celami statutowymi organizacji oraz że przemawia za nim interes społeczny. Postępowanie nadzwyczajne może być wszczęte z urzędu, a organizacja społeczna uczestniczy w nim na prawach strony, nie broniąc własnego interesu prawnego.
Stan faktyczny
Organizacja społeczna złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Wójt Gminy odmówił wszczęcia postępowania, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało to postanowienie w mocy, uznając, że organizacja nie wykazała interesu społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę organizacji, stwierdzając, że musi ona skonkretyzować osobę, w której imieniu działa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że organizacja nie musiała wskazywać konkretnej osoby ani jej interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 917/18 w sprawie ze skargi O. z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 19 października 2018 r., nr SKO.41/3474/SD/2018 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 917/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę O. z siedzibą w R. (skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 19 października 2018 r., nr SKO.41/3474/SD/2018 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla realizacji przedsięwzięcia. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r. znak: KOS.6220.1.2017 Wójt Gminy N. odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie stacji bazowej telefonii komórkowej O. na działce [...] ob. [...], w miejscowości R., gm. N.. pow. [...], woj. [...]". Następnie postanowieniem z dnia 5 września 2018 r. znak: SK0.41/3154/SD/2018 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie utrzymało w mocy postanowienie Wójta z 6 marca 2017 r. Postanowieniem z dnia 19 października 2018 r., nr SKO.41/3474/SD/2018Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie ponownie rozpatrując sprawę na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, iż nie jest kwestionowanym w sprawie, iż wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek organizacji społecznej następuje z urzędu jedynie w przypadku spełnienia dwóch przesłanek określonych w art. 31 § 1 k.p.a. kumulatywnie. Dalej wyjaśnił, iż niespełnienie chociażby jednego z wymienionych warunków powoduje, że organ odmawia organizacji społecznej udziału w postępowaniu (wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r" sygn. akt II OSK 2161/10, LEX nr 1109379) względnie odmawia wszczęcia danego postępowania administracyjnego, przy czym w tym ostatnim przypadku nie ma potrzeby wydawania odrębnego postanowienia o odmowie dopuszczenia organizacji do postępowania. Natomiast wszczęcie postępowania zasygnalizowanego przez organizację z urzędu na podstawie powołanego przepisu jest równoznaczne z dopuszczeniem organizacji do takiego postępowania (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2028/15, LEX nr 2286059). Zwrócił również uwagę, iż co istotne, na opisanym etapie postępowania organ nie analizuje merytorycznych przesłanek uzasadniających prowadzenie danego postępowania. Zdaniem organu bez wątpienia Stowarzyszenie wykazało zaistnienie pierwszej z przesłanek określonych w art. 31 § 1 k.p.a., bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy statutu Stowarzyszenia z dnia 5 września 2009 r. wynika, że jego celem jest między innymi, ochrona ludzi i środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrona innych zagrożeń środowiska naturalnego, w tym np.: przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony urządzeń emitujących do środowiska szkodliwe substancje i pola elektromagnetyczne (§ 7 pkt 1 statutu). Wskazane w statucie cele mieszczą się w zakresie przedmiotowego postępowania. Natomiast, o cenie SKO, Stowarzyszenie nie sprostało obowiązkowi wykazania interesu społecznego przemawiającego za wszczęciem postępowania w sprawie. Dalej wyjaśniło, iż z akt sprawy wynika, że kwestionowane w trybie nadzwyczajnym postępowanie dotyczy środowiskowych uwarunkowań dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej O. na działce [...] ob. [...], w miejscowości R., gm. N.. Tym samym więc organizacja społeczna niejako żąda wszczęcia danego postępowania w celu ochrony interesów konkretnej społeczności, to jest osób zamieszkujących w pobliżu planowanej inwestycji, na przykład mieszkańców miejscowości R.. Stowarzyszenie w żadnym ze swoich wystąpień nie powołuje się na intencje tejże społeczności, skupiając się na przywoływaniu rozstrzygnięć sądów i organów administracji dotyczących innych spraw administracyjnych oraz wskazując na wiedzę o wydaniu wskazanego postanowienia oraz jego potencjalną niezgodność z prawem. Zdaniem Kolegium interes społeczny nie wynika z faktu posiadania przez Stowarzyszenie statusu organizacji społecznej w innych, podobnych nawet postępowaniach, tym bardziej, iż każde z tych postępowań dotyczy odrębnej sprawy administracyjnej o odmiennie ukształtowanym stanie faktycznym. Zdaniem organu nie jest do przyjęcia argumentacja, zgodnie z którą żądanie stwierdzenia nieważności postanowienia, wedle wnioskodawcy, rażąco naruszającego prawo, stanowi samo w sobie o interesie społecznym. Powyższe prowadziłoby bowiem do wniosku, że w każdej sprawie mającej związek ze statutową działalnością organizacji społecznej ta organizacja mogłaby żądać wszczęcia postępowania nadzwyczajnego wyłącznie na podstawie zarzutu, że postanowienie, które miałoby być skontrolowane w tym postępowaniu rażąco narusza prawo, zaś tak szerokie rozumienie interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a., godziłoby w zasadę trwałości ostatecznych aktów administracyjnych. Jednocześnie, przy ustalaniu kwestii spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, także i z tego względu, iż dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi. Podniosło, iż udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Skargę na powyższe postanowienie złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, O., zarzucając naruszenie art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.; art. 12 Konstytucji RP; art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 61a k.p.a. w zw. z: art. 4 ust. 1 oraz ust. 2 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP; art. 6, 87 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 6 k.p.a.; § 2 ust 1 pkt 7 oraz § 3 ust 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9.11.2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko; art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 1, 107 § 3 k.p.a. Rozpoznając skargę Stowarzyszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, iż dokonując wykładni art. 31 § 1 k.p.a., stwierdzić należy - przepis może mieć zastosowanie, gdy postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku "innej osoby", ale będącej stroną tego postępowania. Jeżeli organizacja żąda wszczęcia postępowania w tym trybie, to musi to czynić w imieniu innych osób w rozumieniu powyższego przepisu, a tymi będą tylko te, które mogą być stronami postępowania. Następnie wyjaśnił, iż Stowarzyszenie we wniosku z dnia 6 lipca 2018 r. nie powołało się na interes podmiotów, które mogłyby być stroną w postępowaniu objętym wnioskiem. W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, że znaczenie dla oceny dopuszczalność wniosku w trybie art. 31 k.p.a. ma wykazanie przez Stowarzyszenie, że działa w sprawie innej osoby. Dane tej osoby muszą być skonkretyzowane. Tymczasem we wniosku stowarzyszenie takiego wskazanie nie dokonało (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1126/16). Ponadto Sąd wskazał, że niezasadne są zarzuty wskazane w skardze dotyczące naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r., ponieważ przepisy te nie były podstawą wydanego postanowienia. Organ administracji wydał formalne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku stowarzyszenia, nie badając prawidłowości zastosowania przez Wójta Gminy N. przepisów powyżej wskazanego rozporządzenia w decyzji środowiskowej. Odnosząc się natomiast do przytoczonego przez Stowarzyszenie wyroku NSA z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1813/16, Sąd wyjaśnił, iż niniejsza sprawa nie jest "sprawą identyczną", jak wskazano w skardze, bowiem zasadniczym powodem uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach był brak rozważenia przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia oraz nieprawidłowa forma załatwienia sprawy. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziło się Stowarzyszenie i w skardze kasacyjnej zarzuciło mu: 1. art. 141 § 4 oraz 3 § 1 p.p.s.a. poprzez wyjście poza przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego, który przewiduje tylko i wyłącznie 2 przesłanki do spełnienia a nie 3 jak wskazano w wyroku. Ponadto organizacja składa wniosek powołując się na interes społeczny a nie na konkretny interes określonej osoby, która może samodzielnie wystąpić z takim żądaniem, ale nie z urzędu; 2. art. 31 § 1 pkt 1 w związku z art 31 § 2 kpa w powiązaniu z art. 12 Konstytucji RP w odniesieniu do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nakładanie na organizację społeczną wymogów nieprzewidzianych przez ustawodawcę a ponadto wskazywanie, że organizacja musi wskazać osobę, która ma interes prawny w niniejszym postępowaniu, aby skutecznie ją reprezentować, co zaprzecza pojęciu interes społeczny, przez który należy rozumieć działanie na rzecz społeczeństwa w sprawach gdzie istnieje prawdopodobieństwo, że doszło do naruszenia prawa. Ponadto przyjęcie, iż w sprawie gdzie stroną był tylko inwestor organizacja nie może złożyć wniosku i tym samym postanowienia lub decyzje w takich sprawach nie podlegają kontroli społecznej. Dodatkowo pominięcie, iż organizacja wskazała, na czym polega naruszenie interesu społecznego albowiem organ odmówił wszczęcia wszczętego z mocy prawa postępowania rozpatrując w istocie wniosek inwestora merytorycznie. W oparciu o przytoczone zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto zwróciło się o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenie podniosło, że poglądu zajętego w zaskarżonym wyroku nie potwierdza NSA (wyroki II OSK 1183/17 oraz II OSK 141/17), bowiem w obu wyrokach NSA uwzględniając skargę kasacyjną organizacji nie odniósł interesu społecznego do wskazania konkretnej osoby w imieniu, której złożono wniosek o wszczęcie z urzędu postępowania. Zdaniem skarżącego kasacyjnie trudno spełnić tę przesłankę, jeżeli decyzja lub tak jak w niniejszej sprawie postanowienie odnosi się tylko i wyłącznie do sprawy gdzie jedyną stroną był tylko inwestor. W istocie w wyroku nakłada się, więc na organizację 3 obowiązek oprócz dwóch ustawowych, co prawnie jest niedopuszczalne tym bardziej, iż w jednolitym orzecznictwie przyjęło się, że przez interes społeczny należy rozumieć sytuację, w której organizacja uprawdopodabnia, iż mogło dojść do rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 19 października 2018 r., utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 5 września 2018 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy N. z dnia 6 marca 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy N. z dnia 6 marca 2017 r. wystąpiło O.. Organ administracji odmówił wszczęcia postępowania, albowiem w jego ocenie Stowarzyszenie nie wykazało, że za wszczęciem tego postępowania przemawia interes społeczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 października 2018 r. wywodząc, że nie została spełniona przesłanka polegająca na wykazaniu przez skarżącego, że działa w sprawie innej osoby. W ocenie Sądu I instancji dane tej osoby muszą być skonkretyzowane. W stanie faktycznym rozpoznanej sprawy nie sposób uznać stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za zasadne. Jak stanowi art. 31 § 1 k.p.a. organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przysługują dwa uprawnienia, tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu - art. 31 § 2 k.p.a. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (§ 3 art. 31 k.p.a.). Powyższy przepis przewiduje zatem dwie przesłanki, od spełnienia których zależy uwzględnienie żądania organizacji społecznej: po pierwsze - jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i po drugie - przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Nie spełnienie chociażby jednego z tych warunków powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu (por. P. Gołaszewski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 2. wyd. zm. i uzup., C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 232-233). Zauważyć przy tym należy, że rodzaj postępowania, to jest czy dotyczy to postępowania zwykłego, czy też postępowania nadzwyczajnego ma wpływ na zakres uprawnień organizacji społecznych. Przedmiotem postępowania zwykłego jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przez konkretyzację normy materialnego prawa administracyjnego w zakresie uprawnień lub obowiązków jednostki. To jednostka rozporządza swoim interesem prawnym, a więc zasadniczo od jej woli zależy poddanie się konkretyzacji normy prawnej (por. B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 292, wyd. 16). Przepisy prawa materialnego decydują czy postępowanie zwykłe może być wszczęte z urzędu czy na wniosek strony. Co do zasady w przypadku wniosku organizacji społecznej dotyczącego wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby postępowanie to musi należeć do tych, które mogą zostać wszczęte z urzędu. Wyjątek w tym względzie stanowi art. 61 § 2 k.p.a. dopuszczający możliwość wszczęcia z urzędu sprawy wszczynanej jedynie na zasadzie skargowości, w sytuacji zaistnienia ważnego interesu strony. Przy tym, czy postępowanie to będzie się toczyć zależy tylko i wyłącznie od strony. Postępowanie nadzwyczajne jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, co do zasady zawsze może zostać wszczęte z urzędu, a nie jedynie na wniosek strony. Celem tego postępowania jest zapewnianie realizacji zasady praworządności. W przypadku złożenia przez organizację społeczną wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie innej osoby rozstrzygnięcie zapada w formie postanowienia, którym organ wszczyna postępowanie z urzędu. Wszczęcie postępowania nie następuje więc na wniosek strony posiadającej interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Brak jest więc podstaw do żądania od organizacji społecznej wykazywania w czyim interesie, to jest wskazywania konkretnej osoby, na której rzecz organizacja społeczna żąda wszczęcia postępowania. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 31 k.p.a. ma zastosowanie, tylko wówczas, kiedy "sprawa dotyczy innej osoby", a więc postępowanie dotyczy prowadzenia lub wszczęcia postępowania w sprawie jakiegoś podmiotu, a organizacja społeczna o to wszczęcie zabiega lub żąda dopuszczenia jej do udziału w toczącym się postępowaniu. Chodzi więc o sprawę administracyjną, która nie dotyczy interesu lub obowiązku organizacji społecznej, albowiem w takiej sytuacji organizacja społeczna byłaby stroną postępowania, a art. 31 k.p.a. nie miałby zastosowania. Sformułowanie zawarte w art. 31 § 1 k.p.a. "w sprawie dotyczącej innej osoby" należy więc rozumieć jako postępowanie niedotyczące interesu prawnego lub obowiązku organizacji społecznej, która żąda wszczęcia postępowania lub domaga się dopuszczenia jej do tego postępowania. Skoro rozpoznawana sprawa dotyczy wszczęcia postępowania nadzwyczajnego dotyczącego innego podmiotu niż skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie, a żądanie dotyczy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w takiej sytuacji niezasadne jest stanowisko Sądu I instancji, o konieczności skonkretyzowania podmiotu oraz wskazania interesu prawnego tego podmiotu do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 386/14). Powyższa argumentacja przesądza o zasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 § 2 k.p.a. i art. 12 Konstytucji RP. Na uwzględnienie zasługuje także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z powyższego wynika, że uzasadnienie wyroku stanowi integralną część rozstrzygnięcia sądowego, realizując istotne, przypisane mu funkcje, a mianowicie funkcję perswazyjną oraz funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym. Sprowadza się ono bowiem do rekapitulacji jego przebiegu i prezentacji stanowiska sądu. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 r., II OSK 1620/10). Uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Taka ocena jest niezbędna dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2013 r., I OSK 2211/13). A zatem naruszenie przepisu z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sąd wojewódzki tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2014 r., I GSK 191/13; z 13 stycznia 2012 r., I FSK 1696/11). Podkreślenia wymaga, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może dojść w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09), Uchybieniem, nie pozostającym bez wpływu na rezultat kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia, jest bowiem uzasadnienie, w którym ocena o zgodności (niezgodności) z prawem zaskarżonego aktu formułowana jest bez odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, albowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. np. wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., I GSK 685/09). W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka zachodzi, albowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zawarto pełnej oceny zaskarżonego postanowienia. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania przez organ administracji było przyjęcie, że Stowarzyszenie nie wykazało, że za wszczęciem tego postępowania przemawia interes społeczny. W zakresie więc przesłanki odmowy wszczęcia postępowania legalność postanowienia nie została oceniona przez Sąd I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny oceni legalność zaskarżonego postanowienia ze szczególnym rozważeniem czy cele statutowe Stowarzyszenia oraz interes społeczny przemawiają za wszczęciem postępowania administracyjnego. Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a. Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Jak wynika natomiast z wyżej poczynionych rozważań biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Biorąc zatem pod uwagę, że strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie należało przyjąć, iż standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Powyższe zaś przesądziło o przyjęciu, iż rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło