III OSK 3407/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-19
Skład orzekający: sędzia NSA Mirosław Wincenciak, sędzia NSA Artur Kuś, sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów komunalnych może zostać nałożona na przedsiębiorcę odbierającego odpady, nawet jeśli nie miał on wpływu na jakość odpadów lub działania informacyjne gminy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że kara pieniężna za nieosiągnięcie poziomu recyklingu jest uzasadniona, gdy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne nie osiągnął wymaganego poziomu. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie zależy od winy przedsiębiorcy ani od działań gminy. Kara jest sankcją za sam fakt niewykonania obowiązku ustawowego, a nie za jego przyczynę.Stan faktyczny
Spółka została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło). Poziom ten wyniósł 25,80%, podczas gdy wymagane było co najmniej 50%. Organy administracji uznały, że spółka nie wykazała, iż brak osiągnięcia poziomu wynikał z przyczyn od niej niezależnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 listopada 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Nina Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 20 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 680/23 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 28 lutego 2023 r. nr SKO.OS/41.9/65/2023/2271/AK w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu recyklingu z 2020 r. oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 20 września 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 680/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] Sp. z.o.o. w R. (dalej: "skarżąca", "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO", "Kolegium") z 28 lutego 2023 r. nr SKO.OS/41.9/65/2023/2271/AK w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu recyklingu z 2020 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Burmistrz Mikołowa (dalej: "Burmistrz") decyzją z 28 grudnia 2022 r., znak BGK1.6233.22.2022 na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 9g pkt 1, 9x ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 ze zm., dalej: "u.c.p.g."), nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 8 860 zł za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu, o którym mowa w art. 9g pkt 1 u.c.p.g., tj. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, w wysokości co najmniej 50% wagowo.
W uzasadnieniu Burmistrz wskazał m. in., że korekta sprawozdania widnieje w systemie jako zatwierdzona, wobec tego na jej podstawie została przeprowadzona weryfikacja sprawozdania. Ustalono, że skarżąca nie osiągnęła w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu ww. frakcji odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 50% wagowo. Poziom ten został osiągnięty w wysokości 25,80%. Spółka wpisana została do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy Mikołów. Na podstawie zawartych umów świadczyła w 2020 roku usługi odbioru odpadów komunalnych. Burmistrz wyjaśnił, że na gminie spoczywa obowiązek osiągania określonych poziomów, natomiast w zakresie określonym w art. 9g u.c.p.g. nie jest ona odbiorcą odpadów i nie ona organizuje ich odbiór. Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi liczyć się z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć wszelkiej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umów, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Gmina Mikołów w 2020 roku nie była informowana przez Spółkę o złej jakości odbieranych odpadów komunalnych ani o podejmowanych działaniach, mających na celu informowanie swoich klientów o konieczności prowadzenia prawidłowej segregacji odpadów. O braku osiągnięcia poziomu odzysku przez firmę gmina dowiedziała się po złożeniu sprawozdania w 2021 roku. Burmistrz stwierdził, że w niniejszej sprawie przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie zostały spełnione. Skarżąca nie zaprzestała naruszenia prawa, gdyż dotyczy ono 2020 r. i jest ono nieusuwalne. W ocenie Burmistrza nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, na które skarżąca nie miała wpływu, a które doprowadziły do naruszenia.
SKO decyzją z 28 lutego 2023 r. na podstawie m. in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy powyższą decyzję.
W ocenie Kolegium ustalenia Burmistrza, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, uregulowanej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. są prawidłowe. SKO stwierdziło, że waga naruszenia prawa, polegającego na nieosiągnięciu w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, wbrew obowiązkowi nałożonemu w art. 9g u.c.p.g., nie jest znikoma. Również Gmina z tych powodów nie osiągnęła wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych i została na nią nałożona administracyjna kara pieniężna. Poniosła odpowiedzialność z tego tytułu, a co za tym idzie dotyczy to społeczności lokalnej ją tworzącej. Na Gminie spoczywa obowiązek osiągania wymaganych poziomów, natomiast w zakresie określonym w art. 9g u.c.p.g. jest ona odbiorcą odpadów i nie ona organizuje ich odbiór. Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowany ze szczególną rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek (tu: osiągnięcie w danym roku kalendarzowym poziomów recyklingu), to podmiot zobowiązany jest ów obowiązek wykonać. Z uwagi na naruszenie prawa, które - w ocenie Kolegium - nie ma charakteru znikomego, nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 7a k.p.a., 8 k.p.a., 11 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 221 ze zm., dalej: "P.p."), poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na:
a. niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności niewyjaśnieniu, czy skarżąca miała jakikolwiek wpływ na wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g. oraz czy podjęła działania w celu osiągnięcia poziomu, o którym mowa w przepisie, a także czy podjęcie jakichkolwiek działań dawałoby możliwość osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu;
b. niezebraniu w sposób wyczerpujący i w konsekwencji nieprawidłowym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, czego skutkiem jest błędne ustalenie stanu faktycznego, prowadzące do nieuzasadnionego przyjęcia, że skarżąca miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, a jego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od Spółki, podczas gdy Spółka podjęła wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania wymagań wynikających z art. 9g u.c.p.g., w szczególności przekazała wszystkie odebrane odpady komunalne do właściwej instalacji uprawnionej do gospodarowania odpadami;
c. niedokonaniu na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od Spółki, w konsekwencji uznaniu, że skarżąca powinna osiągnąć poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami na podstawie art. 9g u.c.p.g.;
d. niezastosowaniu przez Burmistrza przyjaznego stosowania przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącej, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7a k.p.a. a także w art. 10 P.p. i art. 11 P.p.;
e. błędnym przyjęciu, że Gmina w pełni wywiązuje się z obowiązku prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podczas gdy nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie powyższego;
f. błędnym przyjęciu, że naruszenie prawa przez skarżącą nastąpiło w wyższym stopniu niż znikome, podczas gdy nieosiągnięcie poziomu w 2020 roku nie niosło za sobą żadnego niebezpieczeństwa dla dobra chronionego przez normę sankcjonowaną, w tym bezpieczeństwa społecznego, a co za tym idzie w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f k.p.a.;
2. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., 7a k.p.a., 8 k.p.a., 10 k.p.a., 11 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 P.p., poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy, oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie;
3. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 §1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 P.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na dowolnym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przejawiającej się w braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, w szczególności brak konsekwencji organów;
4. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 7 k.p.a., 7b k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 12 k.p.a. w zw. z art. 8 P.p. i art. 12 P.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy – polegającym na zaniechaniu wnikliwego rozpatrzenia sprawy i poprzestaniu na stosowaniu przepisów prawa w sposób automatyczny i bezrefleksyjny, w konsekwencji doprowadzając do zastosowania wobec skarżącej środka nieproporcjonalnego do osiągnięcia zakładanego celu;
5. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 189d pkt 1, 2 i 5 k.p.a. w zw. z art. 189f §1 ust. 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, pomimo prawidłowego wskazania przez organ II instancji, że przesłanka zaprzestania naruszenia prawa została spełniona. Organ ten w sposób błędny i niespójny wskazał, że naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego i w konsekwencji nie zostały spełnione obie przesłanki, których wystąpienie jest wymagane obligatoryjnie do odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy w rzeczywistości obie powyższe przesłanki wystąpiły i z tego względu najpierw organ I instancji, a następnie organ II instancji, zobligowane były do wydania decyzji odstępującej od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu;
6. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która powinna zostać uchylona i w tym zakresie organ odwoławczy powinien orzec co do istoty sprawy;
II. prawa materialnego, tj.:
1. art. 9g u.c.p.g., poprzez uznanie, że skarżąca nie wypełniła nałożonych na nią obowiązków z własnej winy;
2. art. 9x ust. 3 u.c.p.g., poprzez uznanie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wskazanego w art. 9g u.c.p.g. i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu w roku 2020, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, podczas gdy skarżąca nie miała wpływu na ich nieosiągnięcie, zatem nałożenie kary administracyjnej było bezpodstawne.
W odpowiedzi na skargę SKO wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko zawarte w swojej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd I instancji stwierdził, że rozstrzygnięcia organów administracji są prawidłowe. Wskazał, że Spółka była podmiotem odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości na terenie Gminy. We wskazanym okresie nie osiągnęła ona wymaganych prawem poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Zdaniem Sądu zasadne było wymierzenie kary, a sposób jej ustalenia i wysokość zostały przez organy szczegółowo wyjaśnione.
W ocenie Sądu I instancji, niezasadne są wszystkie zarzuty skargi dotyczące braku winy skarżącej odnośnie nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Sąd wskazał, że przesłanką wymierzenia kary jest obiektywnie pojęta bezprawność (tu – brak efektu, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g.). Wymagania ustawowe były i są jasne (stąd nie było podstaw do zastosowania art. 10 ust. 2 i 1art. 1 ust. 1 P.p.). Jeśli podmiot chce wykonywać tego rodzaju działalność gospodarczą, czyli zarobkową, przyjmuje na siebie zobowiązania wynikające z przepisów i ponosi odpowiedzialność za ich niewypełnienie. Skarżąca, jako podmiot profesjonalny, wiedziała jakie zasady obowiązują i jakie wiążą się z tym konsekwencje. Planując swoją działalność powinna czynić to w taki sposób, aby wypełnić wymagania prawem przewidziane.
W ocenie Sądu organy przeanalizowały możliwość odstąpienia od wymierzenia kary i odniosły się do niezastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 189f §1 pkt 1 k.p.a.
Sąd wyjaśnił, że instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa, polegające na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Stwierdzenie naruszenia prawa musi być więc wykazane i stanowi punkt wyjścia do oceny, czy istnieje podstawa odstąpienia od nałożenia kary. Sam fakt zaistnienia deliktu administracyjnego sankcjonowanego karą pieniężną nie może więc wykluczać uznania naruszenia prawa za znikome.
Zdaniem Sądu I instancji organy wykazały w powyższym kontekście, że na przeszkodzie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej stanęła tu waga naruszenia. Jest ono na tyle istotne, że uniemożliwia zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Samo pouczenie nie byłoby wystarczające. Jak ustaliło SKO, również Gmina z tych powodów nie osiągnęła wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych i została na nią nałożona administracyjna kara pieniężna. Dotyczy ona faktycznie społeczności lokalnej ją tworzącej. Na gminie co prawda spoczywa obowiązek osiągania określonych poziomów, natomiast w zakresie określonym w art. 9g u.c.p.g. nie ona organizuje ich odbiór. Gmina, jak ustalono, w 2020 roku nie była informowana przez Spółkę o złej jakości odbieranych odpadów komunalnych ani o podejmowanych działaniach, mających na celu informowanie swoich klientów o konieczności prowadzenia prawidłowej segregacji odpadów. O braku osiągnięcia wymaganych poziomów odzysku przez skarżącą Gmina dowiedziała się już po złożeniu sprawozdania w 2021 roku.
Sąd stwierdził, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowany ze szczególną rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to podmiot jest zobowiązany ów obowiązek wykonać. Kara administracyjna jest naturalną reakcją na niewypełnienie go. Nie można doprowadzać do sytuacji, że zasadą stanie się odstępowanie od nakładania kar w tym zakresie, a wyjątkiem ich nakładanie.
Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie:
I. prawa materialnego tj.:
1. art. 9g u.c.p.g. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie wypełniła nałożonych na nią obowiązków z własnej winy,
2. art. 9x ust. 3 u.c.p.g., poprzez jego błędne zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wskazanego w art. 9g u.c.p.g. i uznaniu za słuszne nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, podczas gdy skarżąca nie miała wpływu na ich nie osiągnięcie, zatem nałożenie kary administracyjnej było bezpodstawne,
II. przepisów prawa postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, w szczególności polegające na:
a. niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności niewyjaśnieniu czy skarżąca miała jakikolwiek wpływ na wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g. oraz czy podjęła działania w celu osiągnięcia poziomu, o którym mowa w cytowanym przepisie, a także czy podjęcie jakichkolwiek działań dawałby możliwość osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu,
b. niezebraniu w sposób wyczerpujący i błędnym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, że skarżąca miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, a jego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od Spółki, podczas gdy Spółka podjęła wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania wymagań wynikających z art. 9g u.c.p.g., w szczególności przekazała wszystkie odebrane odpady komunalne do właściwych instalacji,
c. niedokonaniu na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od Spółki, w konsekwencji uznaniu, że skarżąca powinna osiągnąć poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami na podstawie art. 9g u.c.p.g.
d. niezastosowaniu przez Burmistrza i SKO przyjaznego stosowania przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącej, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7a k.p.a., w tym także w art. 10 i art. 11 P.p., będącego w istocie małą konstytucją dla przedsiębiorców i organów administracyjnych w rozstrzyganiu spraw względem przedsiębiorcy,
e. błędnym przyjęciu, że Gmina Mikołów w pełni wywiązuje się z obowiązku prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podczas gdy Gmina nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie powyższego,
f. nieprawidłowym ustaleniu, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu, pomimo faktu, że waga naruszenia prawa przez skarżącą jest znikoma,
g. braku rozważań w zakresie zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 3 k.p.a., w szczególności braku rozważań w kwestii wydania postanowienia, w przedmiocie nałożenia na Spółkę obowiązku powiadomienia właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa wynikającej z art. 189f § 2 pkt 2 k.p.a..
h. błędnym przyjęciu, że naruszenie prawa przez skarżącą nastąpiło w wyższym stopniu niż znikome, podczas gdy nieosiągnięcie poziomu w 2020 roku nie niosło ze sobą żadnego niebezpieczeństwa dla dobra chronionego przez normę sankcjonowaną, w tym bezpieczeństwa społecznego, a co za tym idzie w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f k.p.a.,
2. art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 P.p. poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie.
3. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8 P.p. polegającym na dowolnym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przejawiającej się w braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, w szczególności brak konsekwencji Kolegium, poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych w pierwszym myślniku,
4. art. 189d pkt 1, 2 i 5 k.p.a. w zw. z art. 189f § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli uznać, że faktycznie należało nałożyć administracyjną karę pieniężną na skarżącą,
5. art. 189f § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli uznać, że faktycznie należało nałożyć administracyjną karę pieniężną na skarżącą i braku rozważenia możliwości zobowiązania Spółki do powiadomienia podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa,
6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która powinna zostać uchylona a poprzedzające ją postępowanie umorzone.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO wniosło ojej oddalenie.
Pismem z 18 listopada 2025 r. skarżący kasacyjnie podtrzymał skargę kasacyjną, a ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z:
- Morfologii odpadów komunalnych wytwarzanych w Polsce, Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy, na potwierdzenie faktu, że Skarżąca nie miała możliwości uzyskania wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu,
- raportu "Global Recycling League Table" Phase One report wraz z tłumaczeniem maszynowym na język polski na potwierdzenie faktu, że Skarżąca nie miała możliwości uzyskania wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu,
- sprawozdań Marszałka Województwa Śląskiego za lata 2020-2024 na potwierdzenie faktu, że skarżąca nie miała możliwości uzyskania wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu z uwagi na to, że uzyskanie poziomów w przypadku większości gmin jest w praktyce niemożliwe, a brak osiągnięcia poziomów wynika z uwarunkowań systemowych, a nie z przyczyn leżących po stronie podmiotów odbierających odpady komunalne takich jak skarżąca.
Ponadto na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Spółka wniosła o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") pytania prejudycjalnego dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego:
"Czy mając na względzie treść art. 14 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy, w którym to przepisie została zawarta zasada "zanieczyszczający płaci", do której wprowadzenia do przepisów prawa krajowego Rzeczpospolita Polska była zobowiązana do dnia 1 lipca 2020 roku, jak również mając na względzie art. 8a ust. 1, ust. 4 lit. a) i ust. 5), na mocy których Rzeczpospolita Polska była zobowiązana w tym samym terminie do wprowadzenia przepisów prawa krajowego odnoszącego się do rozszerzonej odpowiedzialności producenta, w tym w zakresie odpowiedzialności finansowej za odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów powstałych z takich produktów - zgodne z postanowieniami Dyrektywy są art. 9g pkt 1 i art. 9x ust. 2 i 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu obowiązującym w roku 2020, zgodnie z którymi podmioty odbierając odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości jest zobowiązany do osiągnięcia przewidzianych w przepisach prawa krajowego poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odpadów papieru, metalu, szkła i tworzyw sztucznych, a w przypadku braku osiągnięcia tych poziomów, pomimo przekazania odpadów do właściwych instalacji komunalnych (w przypadku zmieszanych odpadów komunalnych) — wyznaczonych przez właściwych Marszałków Województw - oraz do sortowni odpadów komunalnych - posiadających wymagane przepisami prawa decyzje zezwalające na przetwarzanie odpadów selektywnie gromadzonych - podmiot ten jest zobowiązany do zapłaty na rzecz gminy, z której odpady odbierał w danym roku kalendarzowym, administracyjnej kary pieniężnej za brak osiągnięcia tych poziomów i tym samym poniesienia dodatkowych kosztów wynikających z przekazania temu podmiotowi od odbioru i zagospodarowania przez właścicieli nieruchomości odpadów o takim składzie lub takim zanieczyszczeniu innymi odpadami lub substancjami, że instalacje - wyznaczone przez organy administracji lub które uzyskały niezbędne decyzje administracje - po przeprowadzeniu ich sortowania nie przekazały w większości do procesów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu
Ponadto, na podstawie art. 193 Konstytucji skarżąca wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego:
"Czy art. 9g pkt 1 i art. 9x ust, 2 i 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu obowiązującym w roku 2020, zgodnie z którymi podmioty odbierając odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości jest zobowiązany do osiągnięcia przewidzianych w przepisach prawa krajowego poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odpadów papieru, metalu, szkła i tworzyw sztucznych, a w przypadku braku osiągnięcia tych poziomów, pomimo przekazania odpadów do właściwych instalacji komunalnych (w przypadku zmieszanych odpadów komunalnych) - wyznaczonych przez właściwych Marszałków Województw — oraz do sortowni odpadów komunalnych - posiadających wymagane przepisami prawa decyzje zezwalające na przetwarzanie odpadów selektywnie gromadzonych - podmiot ten jest zobowiązany do zapłaty na rzecz gminy, z której odpady odbierał w danym roku kalendarzowym, administracyjnej kary pieniężnej za brak osiągnięcia tych poziomów, jest zgodny z art. 2, art. 22, art. 45 ust. 1 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP."
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
1. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu I instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
2. W pierwszej kolejności należało się odnieść do pisma procesowego skarżącego z 18 listopada 2025 r. złożonego dzień przed rozprawą przed NSA. W piśmie tym skarżący wnioskował między innymi na konieczność skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE we wskazanym szczegółowo zakresie oraz jednocześnie wnioskował o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego odnoszącego się do wskazanego w nim przepisu u.c.p.g. W ocenie NSA oba wnioski procesowe są niezasadne.
Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 193 Konstytucji jest po pierwsze: wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, po drugie: by od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Ocena konstytucyjności przepisu prawnego lub normy prawnej nie jest dopuszczalna, jeśli sądowi nie jest ona potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie NSA nie podziela w tym zakresie wątpliwości konstytucyjnych dotyczących art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w brzmieniu: "Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1" oraz art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g.: "2. Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu; 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania; 3) składowania. 3. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania". Podkreślić trzeba, że instytucja pytania prawnego, przewidziana w art. 193 Konstytucji, nie daje stronie postępowania sądowoadministracyjnego uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Wyłącznie wątpliwości sądu mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego (por. wyrok NSA z 5 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 2257/22). Wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym jest uprawnieniem, z którego Sąd korzysta gdy ma wątpliwości co do "konstytucyjności" przepisu. Gdy ich nie ma, nie może być do tego zmuszony wnioskiem strony, skoro przewidziana art. 193 Konstytucji instytucja pytania prawnego nie daje skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu (por. wyrok NSA z 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3262/15).
Podobnie również należy wskazać, że art. 267 TFUE zobowiązuje Sąd, którego orzeczenie nie podlega zaskarżeniu według prawa krajowego do wystosowania pytania prejudycjalnego, ale jedynie wówczas gdy zachodzą do tego wskazane w art. 267 zdanie pierwsze i drugie TFUE podstawy o charakterze merytorycznym. Obowiązek ten aktualizuje się dopiero wówczas, gdy Sąd poweźmie wątpliwości w zakresie wykładni prawa unijnego (por. wyrok NSA z 28 lutego 2023 r., sygn. akt I GNP 1/23). Sąd powinien zwrócić się na podstawie art. 267 TFUE z pytaniem do TSUE w przypadku wątpliwości, co do wykładni prawa unijnego. Tymczasem z niniejszej sprawy nie wynika, aby Sąd I instancji powziął takie wątpliwości. Wątpliwości takich nie ma również Naczelny Sąd Administracyjny, tym bardziej że sformułowane we wniosku pytanie jest mało czytelne, wielopłaszczyznowe a sposób redakcji budzi uzasadnione wątpliwości odnośnie do jego treści i zamierzonych skutków.
3. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem wyroku Sądu I instancji, który oddalił skargę spółki od decyzji SKO w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 8 860 zł za nieosiągnięcie poziomu recyklingu z 2020 r.
Przypomnieć trzeba, zgodnie z art. 184 Konstytucji, NSA został powołany do kontroli działalności administracji publicznej, sprawowanej w oparciu o kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.) a nie do oceny słuszności czy celowości rozwiązań krajowych czy też wynikających z prawa unijnego. Problem braku osiągnięcia ambitnych poziomów dotyczących selektywnego zbierania i recyklingu odpadów (komunalnych, ale również innych np. powstających z opakowań czy sprzętu elektrycznego i elektronicznego) dotyczy nie tylko Polski, wszystkich krajów Unii Europejskiej. Wyniki osiągane w poszczególny latach wskazują na ryzyko nieosiągnięcia celu dla roku 2025 (55%) oraz celów wyznaczonych na następne lata (60% - 2030, 65% - 2035 – por. informacja Ministra Klimatu i Środowiska 7 marca 2025 r. DGO-OK.050.3.2025.AAG 3661821.14516244.11736103). Istotą recyklingu jest odzysk odpadów polegający na przetwarzaniu odpadów na produkty, materiały lub substancje nadające się do dalszego wykorzystania (por. art. 3 ust. 1 pkt 23 u.o.).
Zgodnie z obowiązującym art. 9g u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1; 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ust. 2 pkt 1; 3) nieprzekraczających poziomów składowania określonych w art. 3b ust. 2a. Zatem adresatem wskazanego obowiązku jest podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który działa na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nie użył określenia "przedsiębiorca", lecz "podmiot". Oznacza to, że takim podmiotem może być nie tylko przedsiębiorca, lecz także gminna jednostka organizacyjna (por. D. Danecka, W. Radecki, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, wer. el. WKP 2023). Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą administracyjną, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.c.p.g. obliczaną zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g.
Zasadnie wskazał Sąd I instancji, że skoro skarżąca (profesjonalista w branży) świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji prawnych i innych okoliczności faktycznych zdecydowała się na prowadzenie na terenie danej gminy działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, czyli w warunkach, w których zgodnie z art. 9g u.c.p.g. - to właśnie na niej spoczywał obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu masy odbieranych przez siebie w takich warunkach odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu. Przedsiębiorca taki powinien podjąć zatem we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające mu osiągnięcie wymaganych poziomów odpadów i realizację nałożonych przez prawo obowiązków. Tymczasem, ze stanu faktycznego sprawy wynikało to, że:
- strona nie osiągnęła w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 50% wagowo;
- poziom ten został osiągnięty w wysokości 25,80%;
- strona wpisana została do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy Mikołów; na podstawie zawartych umów świadczyła w 2020 r. usługi odbioru odpadów komunalnych;
- Gmina Mikołów w 2020 r. nie była informowana przez stronę o złej jakości odbieranych odpadów komunalnych ani o podejmowanych działaniach mających na celu informowanie swoich klientów o konieczności prowadzenia prawidłowej segregacji odpadów;
- organ w decyzji szczegółowo wskazał podstawę prawną i zasady obliczenia kary pieniężnej w wysokości 8860 zł nałożonej na spółkę;
- skarżąca nie zakwestionowała ustaleń organu stanowiących podstawę matematycznego wyliczenia wysokości nałożonej na nią kary.
4. W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1868/12; wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 931/22).
W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na szereg szczegółowych przepisów k.p.a. zestawiając je z przepisami p.p.s.a. Zarzuty te sprowadzają się głównie do błędnego rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Zdaniem spółki, podjęła ona wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania wymagań wynikających z art. 9g u.c.p.g., w szczególności przekazała wszystkie odebrane odpady komunalne do właściwych instalacji a brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu wynikał wyłącznie z przyczyn niezależnych od spółki. Decyzje organów nie realizują zasady przekonywania, co w konsekwencji powinno doprowadzić do zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości z powodu istotnego naruszenia prawa a nie do oddalenia skargi.
Z kolei w ramach naruszenia prawa materialnego, skarżąca kasacyjnie wskazała art. 9g u.c.p.g. oraz art. 9x ust. 3 u.c.p.g., poprzez ich "błędne zastosowanie", które miało wpływ na wynik sprawy. Błędnie organy a później Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wskazanego w art. 9g u.c.p.g.
Zdaniem NSA, ze względu na tak sformułowane w skardze kasacyjnej zarzutów (i w gruncie rzeczy powtarzające się argumenty) można odnieść się do nich w sposób łączny.
5. W ocenie NSA, skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i żaden z zarzutów nie mógł odnieść zamierzonego skutku z kilku zasadniczych powodów.
Po pierwsze – rację ma Sąd I instancji wskazując, że w niniejszej sprawie w żaden też sposób skarżąca nie wykazała, aby z niezależnych od niej przyczyn nie miała możliwości odzysku z odbieranych przez nią odpadów zmieszanych poszczególnych frakcji segregowanych, co również mogłoby doprowadzić do realizacji ciążącego na niej z mocy art. 9g pkt 1 u.c.p.g. obowiązku. Poza sporem w sprawie było to, że określony limit nie został osiągnięty przez stronę będącą podmiotem odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości na terenie przedmiotowej gminy. Skarżąca nie kwestionowała zarówno prawidłowości danych ujętych w swoim sprawozdaniu, jak i dokonanych na ich podstawie przez organ ustaleń. Taki stan rzeczy wyczerpuje zatem dyspozycję z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. w której przewidziano nałożenie z tego tytułu sankcji finansowej w postaci kary pieniężnej. Przesłanką wymierzenia sankcji jest sam obiektywny fakt naruszenia prawa, polegającego na braku realizacji obowiązku określonego w tych przepisach. W toku postępowania prowadzonego w niniejszych ramach nie bada się okoliczności, które temu naruszeniu towarzyszą, takich jak stopień zawinienia zobowiązanego, sytuacja rynkowa, a także osiągnięcia poziomu recyklingu przez daną jednostkę samorządu terytorialnego czy też adekwatności podejmowanych przez nią działań.
Po drugie – Sąd I instancji prawidłowo wskazał również, że organy w niniejszej sprawie w sposób właściwy obliczyły wysokość kary pieniężnej i nie zastosowały w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. czyli odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Aby można było odstąpić w trybie art. 189f k.p.a. od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie (por. wyrok NSA z 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1614/23). Przesłanka "znikomości" uchybienia nie może być rozstrzygnięta przez sąd I instancji, bowiem ocena ta należy do organu. To organ powinien ocenić, czy w sprawie zaszły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2411/21). W niniejszej sprawie Sąd wskazał, że organy zasadnie wykazały, iż biorąc pod uwagę wskazane naruszenia obowiązków wynikających z u.c.p.g. nie można było uznać, że waga naruszeń była "znikoma".
Po trzecie – Sąd I instancji właściwie ocenił również przebieg postępowania administracyjnego. Wskazał, że niniejsza sprawa została w postępowaniu administracyjnym dostatecznie wyjaśniona i rozważona w zakresie niezbędnym do jej końcowego załatwienia zgodnie z przepisami prawa materialnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało również uzasadnione w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. NSA w pełni podziela takie wnioski.
Po czwarte – zupełnie niezrozumiały jest zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na to, że "Skarżąca nie jest jedynym podmiotem, który odbiera odpady z terenu nieruchomości niezamieszkałych na terenie Mikołowa - co ma istotne znaczenie z punktu widzenia braku jej odpowiedzialności za wynik poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia poszczególnych frakcji odpadów na terenie całego Miasta". W świetle art. 9g u.c.p.g. to przecież konkretny "podmiot odbierający odpady komunalne" jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiedniego poziomów recyklingu. Nie ma przy tym żadnego znaczenia to, czy podmiot jest "jedynym" czy "jednym z kilku" podmiotów odbierających odpady na terenie danej gminy. Z art. 9g u.c.p.g. wynika, że obowiązek uzyskania w danym roku kalendarzowym odpowiednich poziomów przygotowania odbieranych odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo 3b ust. 1 u.c.p.g. został nałożony na podmioty odbierające odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości. Jest to obowiązek ściśle zindywidualizowany, którego realizacja jest związana z wynikami osiąganymi w tym zakresie przez dany konkretny podmiot (por. wyrok NSA z 23 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 3455/23).
Po piąte – prowadząc postępowanie w sprawie organ właściwy nie bada innych okoliczności sprawy, takich jak stopień przyczynienia się przedsiębiorcy do nieosiągnięcia przewidzianych ustawą poziomów recyklingu, zawinienia zobowiązanego, czy też sytuacji rynkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2849/21). Wobec tego niezasadne są w tym zakresie wszelkie zarzuty skargi oraz argumentacja na ich poparcie, tj. dotyczące braku winy Spółki odnośnie do nieosiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, czy rzekomy brak działań informacyjnych i edukacyjnych gminy w tym zakresie lub też wpływ epidemii COVID-19 na poziom recyklingu odpadów. Skarżąca, jako podmiot profesjonalny, wiedziała jakie zasady obowiązują przy prowadzeniu tego rodzaju działalności oraz jakie wiążą się z tym konsekwencje. Planując swoją działalność powinna czynić to w taki sposób, aby wypełnić wszystkie wymagania przewidziane powszechnie obowiązującym prawem. Jeśli bowiem podmiot profesjonalny chce wykonywać określoną działalność gospodarczą, czyli zarobkową, przyjmuje na siebie zobowiązania wynikające z przepisów i ponosi odpowiedzialność za ich niewypełnienie. Powinien zatem w pełni rozważyć czy tego typu działalność będzie uzasadniona ze względu na jego zdolności ekonomiczne, organizacyjne czy techniczne. Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby w ramach realizacji ustawowego obowiązku skarżąca podejmowała konkretne czynności zmierzające do informowania gminy (miasta) o złej jakości odbieranych odpadów komunalnych ani o podejmowanych działaniach, mających na celu informowanie swoich klientów o konieczności prowadzenia prawidłowej segregacji odpadów.
Po szóste – prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że na ocenę legalności wydanej w sprawie decyzji nie mogły także wpływać przywoływane przez stronę decyzje wydane w ramach odrębnych postępowań administracyjnych. Jakkolwiek bowiem podkreślała ona, że rozstrzygnięcia te zapadły w podobnych stanach faktycznych, to jednak wykraczały one poza zakres objęty kontrolą sądową w sprawie niniejszej. Poza tym nie były to sytuacje tożsame, a zatem nie sposób wykluczyć, że w innych przypadkach rzeczywiście istniały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 lub § 2 i 3 k.p.a.
Po siódme – bezzasadne są zarzuty wskazujące na naruszenie prawa materialnego (tj. art. 9g u.c.p.g. i art. 9x ust. 3 u.c.p.g.) poprzez ich "błędne zastosowanie". W orzecznictwie wskazuje się, że kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g., polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, przewidziana w art. 9x ust. 3 u.c.p.g., należy do kategorii bezwzględnie określonych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Wykładnia językowa powyższej normy prowadzi do wniosku, że ustawodawca w art. 9g u.c.p.g. w sposób kategoryczny, poprzez użycie sformułowania "jest obowiązany", nakłada na przedsiębiorcę obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym wskazanych poziomów recyklingu. Z przepisem tym koresponduje art. 9x ust. 2 u.c.p.g., który określa wysokość kary pieniężnej za niewykonanie tego obowiązku stanowiąc łącznie jedną normę prawną. Podkreślić należy, że przywołane przepisy u.c.p.g. nie uzależniają nałożenia kary od stopnia zawinienia przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości czy też ilości i rodzaju zawartych umów, a jedynie od poziomu wykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 141/25). Bez znaczenia jest tu również fakt osiągnięcia poziomu recyklingu przez dany podmiot, czy też adekwatność podejmowanych przez niego działań. Nie mają tu żadnego znaczenia inne okoliczności, takie jak ewentualna wina ukaranego, istniejące lokalnie uwarunkowania, czy też realizacja obowiązków informacyjnych gminy. NSA w pełni podziela wskazane ustalenia.
Po ósme – bezzasadny jest zarzut wskazujący na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazany przepis jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu NSA zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. A taka sytuacja nie wystąpiła, gdyż uzasadnienie kontrolowanego wyroku jest pełne, logiczne i zgodne ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Dodatkowo należy podkreślić, że sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu.
6. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.
-----------------------
#
21
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło