II SA/Bk 1283/25

WyrokWSA w Białymstoku2026-02-12

Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Anna Bartłomiejczuk, Małgorzata Roleder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła lokal dobrowolnie i trwale, mimo że nie podjęła prób odzyskania posiadania lokalu na drodze cywilnej w ciągu roku od naruszenia?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła lokal dobrowolnie i trwale, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Brak podjęcia przez osobę prób odzyskania posiadania lokalu na drodze cywilnej w ciągu roku od naruszenia, nawet jeśli opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, stwarza sytuację zobowiązującą organ do wymeldowania. Celem postępowania o wymeldowanie jest wyłącznie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania, a nie rozstrzyganie o prawach do lokalu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. Dz. na decyzję Wojewody Podlaskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o wymeldowanie, podając, że skarżący wyprowadził się z lokalu i zabrał swoje rzeczy, a ona wymieniła zamki. Skarżący przyznał, że opuścił lokal dobrowolnie po wydaniu decyzji sądowej, koncentrując swoje sprawy życiowe pod innym adresem. Organy administracji uznały, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania. Skarżący w skardze podnosił m.in. kwestie majątkowe, działania siostry oraz rzekome przeinaczenie jego zeznań.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. Dz. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 12 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Zaskarżoną do tut. sądu decyzją z dnia 12 czerwca 2025r. nr OB.-I.621.12.2025.SCH Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 5 maja 2025r. nr DOM-IV.5343.170.2024 o wymeldowaniu J. D. (dalej powoływanego jako: "skarżący") z pobytu stałego w Białymstoku przy ul. [...]. U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne. W dniu 9 września 2024r. A. K. (dalej powoływana jako: "wnioskodawczyni") wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie J. D. z pobytu stałego w Białymstoku przy ul. [...]. We wniosku podała, że skarżący mieszkał pod wskazanym adresem od 1 września 2021 r. do 30 lipca 2024 r., po tej dacie wyprowadził zabierając wszystkie swoje rzeczy, a wyprowadzce wnioskodawczyni wymieniła zamki do ww. lokalu. Oświadczyła, że nie wie dokąd wyprowadził się skarżący albowiem nie ma z nim kontaktu. Do wniosku dołączyła: (-) kopię odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku II Wydział Cywilny sygn. II Ns 1066/21 z dnia 12 stycznia 2024 r. o stwierdzenie nabycia spadku, na mocy którego spadek po L. L. nabyła w całości córka A. K.; (-) kopię zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z dnia 27 sierpnia 2024 r. dotyczące podatku od spadku i darowizn z tytułu dziedziczenia wraz z informacją dotyczącą nabycia przez A. K. m.in. nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej w Białymstoku przy ul. [...]. Powyższe stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania. W dniu 8 kwietnia 2025r. do organu wpłynął protokół z przeprowadzonego w Urzędzie Miasta i Gminy Sienno przesłuchania skarżącego w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w przedmiocie wymeldowania. W trakcie przesłuchania, które odbyło się 7 kwietnia 2025 r. skarżący zeznał, że nie pamięta od kiedy mieszkał w lokalu przy ul. [...] w Białymstoku, natomiast nie mieszka pod wskazanym adresem od wydania decyzji sądowej, ale konkretnej daty nie pamięta. Oświadczył, że wyprowadził się dobrowolnie, ale ostatnio i tak nie dało się tam mieszkać ze względu na to, że budynek miał trzy ściany- czwarta odpadała. Podkreślił, że swoje sprawy życiowe obecnie koncentruje pod adresem: [...], gdzie mieszka, spożywa posiłki i posiada rzeczy osobiste. W lokalu przy ul. [...] w Białymstoku nie ma żadnych jego rzeczy, ani nie posiada do niego kluczy. Wyjaśnił, że nie ponosi bieżących kosztów związanych z ww. nieruchomością, ale uiszczał opłaty, gdy mieszkał pod tym adresem. Nie wie, kto aktualnie przebywa w lokalu przy ul. [...] w Białymstoku. Natomiast jego pobyt pod adresem [...] ma charakter czasowy. Końcowo oświadczył, że nie wyraża zgody na wymeldowanie go z pobytu stałego z powodu wznowienia sprawy sądowej po przejrzeniu dokumentacji przez adwokata. W toku postępowania zostali przesłuchani też świadkowie, m.in. M. M., A. C. i K. B., który zgodnie wskazali na fakt niezamieszkiwania J. D. przy ul. [...] w Białymstoku. Z ich relacji wynika, iż w przedmiotowym lokalu nikt obecnie nie mieszka, a skarżącego nie widują tam od wiosny/lata 2024 r. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia 5 maja 2025r., na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2025r., poz. 274, dalej w skrócie "u.e.l."), orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym w Białymstoku przy ul. [...]. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwołał się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazując, że skarżący bezspornie nie mieszka w przedmiotowym lokalu i stan taki trwa od kilku miesięcy. Okoliczność ta wynika nie tylko z wyjaśnień wnioskodawczyni, która we wniosku wszczynającym postępowanie podała, że wymieniony zabrał swoje rzeczy i dobrowolnie opuścił nieruchomość w dniu 30 lipca 2024r., ale również z wyjaśnień samego skarżącego, który przyznał, że "po wydaniu decyzji sądowej" opuścił przedmiotowy lokal dobrowolnie, podkreślając, że ostatnimi czasy nie dało się tam mieszkać ze względu na stan budynku. Skarżący wprost też przyznał, że pod tym adresem nie posiada swoich rzeczy osobistych, a obecnie mieszka pod adresem [...] i tam koncentruje swoje sprawy życiowe. W ocenie organu I instancji skoro przeprowadzone postępowanie dowiodło, że skarżący opuścił dobrowolnie nieruchomość przy ul. [...] w Białymstoku to brak jest uzasadnienia dalszego utrzymywania fikcji meldunkowej. Poruszone zaś przez skarżącego kwestie majątkowe wykraczają poza przedmiotowy zakres spraw meldunkowych, przez co nie mają wpływu na ich rozstrzygnięcie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący podkreślając, że nabycie spadku przez A. K. z udziałem jej adwokata jest w toku postępowania sądowego i dochodzeniowo-śledczego z wniosku jego i jego siostry, podobnie jak bezprawne wyrzucenie jego rzeczy osobistych, wymiana zamków w drzwiach budynku położnego w Białymstoku przy ul. [...], co uniemożliwiło mu zamieszkanie w przedmiotowym lokalu. Wskazał, że opiekował się matką i domem, wykonywał bieżące remonty. Nie jest natomiast prawdą, że po 30 lipca 2024 r. w nim nie zamieszkiwał, o czym świadczą zeznania świadków w zmodyfikowanych przez pracowników Urzędu Miejskiego w Białymstoku protokołach przesłuchań. Zarzucił też, że wnioskodawczyni celowo nie wskazywała początkowo adresu jego aktualnego pobytu, aby nie wezwano go do udziału w sprawie. Podkreślił, że ze względu na charakter pracy musi mieć obowiązkowo miejsce stałego zamieszkania i zameldowania, pracuje jako kierowca tira i jako adres do korespondencji podaje adres bazy firmy, w której jest zatrudniony. Oświadczył, że w miejscu stałego zameldowania bywa czasami, dogląda narzędzi i materiałów, które tam zgromadził. Wojewoda Podlaski nie podzielił argumentacji odwołania i decyzją z dnia 12 czerwca 2025 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Białegostoku. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności, wyjaśniając, że przesłanką warunkującą rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie jest jedynie opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca pobytu stałego, przy czym opuszczenie to powinno nosić cechy trwałości i dobrowolności. O istnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, że lokal, w którym była na stałe zameldowana przestał być miejscem koncentracji jej interesów życiowych. Organ wyjaśnił też, że za miejsce stałego pobytu uznaje się miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję. Podkreślił jednocześnie, że zameldowanie na pobyt stały służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Utrzymywanie zaś zameldowania osoby na pobyt stały w lokalu, w którym w rzeczywistości nie przebywa byłoby wyłącznie potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności nie pozwalają. Odnosząc te ogólne regulacje i zasady wymeldowania do okoliczności przedmiotowej sprawy Wojewoda stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające (tj. zeznania świadków, wyjaśnienia stron) pozwala na uznanie, że skarżący nie mieszka w miejscu swojego stałego zameldowania, a stan ten utrzymuje się co najmniej od co najmniej. Okoliczność ta została potwierdzona przez samego skarżącego, który w protokole przesłuchania wskazał, iż dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal po wydaniu przez sąd postanowienia o nabyciu w spadku przedmiotowej nieruchomości przez jego siostrę i aktualnie swoje sprawy życiowe koncentruje w miejscowości [...]. Również świadkowie zgodnie zeznali, iż skarżący wyprowadził się z lokalu przy ul. [...] w Białymstoku po śmierci mamy, gdy dowiedział się, że nie odziedziczył przedmiotowej nieruchomości. Był wprawdzie kilkukrotnie widziany na posesji przedmiotowej nieruchomości, jednak pobyty te związane były z wykonywaniem prac na posesji i nie można uznać tego za stałe zamieszkiwanie i skoncentrowanie tam swoich spraw życiowych. W ocenie Wojewody jeżeli dany lokal miałby stanowić centrum spraw życiowych skarżącego to z całą pewnością powinien mieszkać w tym lokalu, a nie tylko od czasu do czasu przyjeżdżać. Organ wskazał dodatkowo, że w toku postępowania skarżący nie podejmował korespondencji pod tym adresem i został uznany za osobę nieznaną z miejsca pobytu, co doprowadziło do tego, że Sąd Rejonowy w Białymstoku ustanowił dla niego kuratora jako osoby nieobecnej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza zatem jednoznacznie, iż lokal położony w Białymstoku przy ul. [...] od czasu wyprowadzki skarżącego nie jest przez nikogo zamieszkiwany. Taki stan faktyczny sprawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że trwale opuścił on miejsce stałego zameldowania i przedmiotowy lokal od czasu wyprowadzki przestał stanowić centrum jego spraw życiowych. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez skarżącego kwestii utrudniania mu wejścia do przedmiotowego lokalu przez wnioskodawczynię Wojewoda wskazał, że wymiana zamków w drzwiach spornej nieruchomości pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy, gdyż nastąpiło ono już po opuszczeniu przez skarżącego miejsca stałego zameldowania. Skoro więc wymiana zamków nie była bezpośrednią przyczyną niezamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu, to tym samym nie można brać jej pod uwagę przy ocenie dobrowolności opuszczenia przez niego tego lokalu. W ocenie Wojewody wszystkie okoliczności sprawy wskazują, że opuszczenie nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku było własnym wyborem skarżącego, a więc należy je traktować jako dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania. Natomiast kwestia ewentualnego pozostawienia przez skarżącego rzeczy osobistych w spornym lokalu nie ma znaczenia na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem z rzeczy należących do opuszczającego lokal. Nawet więc pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornej nieruchomości. Wyjaśniając natomiast podnoszony w odwołaniu zarzut modyfikowania zeznań świadków jak i zeznań samego skarżącego przez osoby sporządzające protokoły przesłuchań zarówno w Urzędzie Miejskim w Białymstoku jak i Urzędzie Miasta i Gminy Sienno Wojewoda zauważył, że zostały one sporządzone w trakcie trwającego postępowania i były znane skarżącemu, co więcej w trakcie prowadzonego postępowania nie były przez niego kwestionowane. Ponadto, skarżący - wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu - brał czynny udział w postępowaniu, tj. w dniu 13.03.2025r. przesłał pisemne wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie, natomiast dnia 07.04.2025r. został przesłuchany do protokołu oraz złożył oświadczenie o zapoznaniu się z jego treścią nie wnosząc żadnych uwag. Wojewoda nie uwzględnił też wyjaśnień skarżącego, iż meldunek na pobyt stały jest mu niezbędny z uwagi na wykonywanie pracy jako kierowca tira, podkreślając, że niedopuszczalnym jest wykorzystywanie instytucji zameldowania w innym celu niż potwierdzenie pobytu pod określonym adresem. Bezspornym zaś pozostaje, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu dotychczasowego zameldowania i to wyczerpuje zakres rozpoznania przedmiotowej sprawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył skarżący wskazując, że sprawa wymeldowania z domu rodzinnego jest dla niego bardzo ważna albowiem powoduje, że pozostanie on osobą bezdomną, wskutek działań siostry A. K. i całkowicie wyjątkowo tolerancyjnego Urzędu, który nie dostrzega rzeczywistości jaką jest ludzka tragedia. Wyjaśnił, że wykorzystując specyfikę jego pracy terenowej, często nawet kilkunastodniowej bez możliwości kontaktu z rodziną a nawet krajem, osoba nieuczciwa miała ułatwione zadanie pozbycia się rzeczy, miejsca jego bytowania a nawet dowodów w postaci prac remontowych, remontów zabezpieczających budynek, gromadzonych sukcesywnie materiałów dla przeprowadzenia remontu generalnego. Zaakcentował też, że jego schorowana matka została łatwo przekonana do zmiany testamentu na jego niekorzyść. Podkreślił, że zeznania złożone przez niego oraz jego świadków są mocno przeinterpretowane, w bardzo wielu przypadkach zmienione a nawet nieprawdziwe. W ocenie skarżącego sprawa powinna zostać przeprowadzona od początku, z udziałem wszystkich stron i świadków, z udziałem profesjonalnego pełnomocnika, co jest bardzo ważne ze względu na jego sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podlaski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z 12 lutego 2026r. pełnomocnik skarżącego wyznaczona mu w ramach prawa pomocy złożyła wniosek o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 12 lutego 2026r. wskazując, że skarżący uznaje swój osobisty udział w rozprawie za niezbędny, a nie może stawić się w wyznaczonym terminie z uwagi na obiektywną i niezależną od niego kolizję terminów – w tym samym dniu i czasie zobowiązany jest do osobistego stawiennictwa przed innym sądem. Na rozprawie w dniu 12 lutego 2026r. sąd postanowił oddalić wniosek pełnomocnika skarżącego o odroczenie rozprawy wskazując, że osobiste uczestnictwo skarżącego w rozprawie nie jest obowiązkowe, natomiast pełnomocnik został ustanowiony w tej sprawie aby reprezentować skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2026r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) cytowanej ustawy. Jak wynika z powołanej regulacji zaskarżona decyzja może zostać uchylona tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu z żadnym z takich naruszeń nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a zatem wbrew zarzutom skargi – nie było podstaw ażeby zaskarżoną decyzję wyeliminować z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej w skrócie: "u.e.l."). W pierwszej kolejności z uwagi na charakter podniesionych w skardze zarzutów wskazać należy na art. 28 ust. 4 u.e.l., zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Oznacza to, że postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie ma charakter jedynie ewidencyjno-rejestrowy, służy wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie ma wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, jego wykonywaniem ani tym bardziej nie dotyczy uprawnień w zakresie ich przyznawania, czy pozbawiania. Zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest wyłącznie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania. Zatem fakt wymeldowania z danego lokalu nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu, jeżeli w rzeczywistości taki tytuł prawny strona posiada (tak m.in. Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 10 lipca 2012r., sygn. akt II OSK 824/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Utrzymywanie zaś zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową i byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 988/18, CBOSA). Przechodząc z kolei do postawy prawnej rozstrzygnięcia należy przypomnieć, że zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z brzmienia powołanej regulacji wynika, że jedyną przesłanką decydująca o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tą osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Sposób rozumienia tejże przesłanki doprecyzowało orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się, że opuszczenie prowadzące do wymeldowania powinno mieć cechę trwałości i dobrowolności. Opuszczenie miejsca pobytu stałego musi zatem cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, lokalu bądź na nieruchomości, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego jest trwałe konieczne jest ustalenie, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu pobytu stałego towarzyszyło trwałe zerwanie związków z dotychczasowym miejscem pobytu, rezygnacja z koncentrowania w nim interesów życiowych, co może wynikać nie tyle z deklaracji strony co z okoliczności obiektywnych. Dla ustalenia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego niezbędne jest albo ustalenie, że opuszczenie nastąpiło w własnej woli strony, albo też dobrowolność można ustalić w sytuacji, gdy niezależnie od okoliczności opuszczenia w sposób wyraźny nastąpiła rezygnacja z przebywania w danym miejscu, tzn. gdy strona nie podejmuje prób powrotu do niego dostępnymi jej prawnie środkami i akceptuje stan niezamieszkiwania w danym miejscu na stałe. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu lub też bezskuteczne podejmowanie takich czynności, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. Uwzględniając powyższe rozważania oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepis art. 35 u.e.l. i na tej podstawie właściwie przyjęły, że spełniona została przesłanka do wymeldowania skarżącego skoro opuścił on miejsce swojego pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w Białymstoku w sposób trwały i dobrowolny. Nie budzi również wątpliwości sądu, że opuszczenie miejsca stałego pobytu miało znamiona dobrowolności. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że Skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem co najmniej od lipca 2024r. i nie posiada w tym miejscu swojego centrum życiowego. Sam skarżący potwierdził podczas przesłuchania, iż dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania po śmierci swojej matki, kiedy dowiedział się, że przedmiotowy lokal odziedziczyła jego siostra. Pomimo, iż kilkukrotnie pojawiał się na posesji przedmiotowej nieruchomości, to pobyty te nie były związane z próbą ponownego zamieszkania w spornym lokalu. Nie można ich zatem uznać za zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Zebrany zatem w sprawie materiał dowodowy (m.in. zeznania świadków jak i samego skarżącego, niepodejmowanie przez J. D. korespondencji pod adresatem stałego zameldowania) potwierdza, iż trwale opuścił on lokal położony w Białymstoku przy ul. [...], który przestał stanowić centrum jego spraw życiowych. Podnoszona zaś wymiana zamków w drzwiach spornej nieruchomości przez wnioskodawczynię, jak słusznie stwierdził Wojewoda, pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy, gdyż nastąpiło ono już po opuszczeniu przez skarżącego miejsca stałego zameldowania. Skoro więc wymiana zamków nie była bezpośrednią przyczyną niezamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu, to tym samym nie można brać jej pod uwagę przy ocenie dobrowolności opuszczenia przez niego tego lokalu. Zgromadzonym w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że opuszczenie nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku było własnym wyborem skarżącego, a więc należy je traktować jako dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania. Przeciwskazaniem do wymeldowania skarżącego z ww. lokalu nie może też być podnoszona przez niego okoliczność, że meldunek na pobyt stały jest mu niezbędny z uwagi na wykonywanie pracy jako kierowca tira. Jak trafnie zaakcentowano w zaskarżonej decyzji wykorzystywanie instytucji zameldowania w innym celu niż potwierdzenie pobytu pod określonym adresem jest niedopuszczalne. Odnosząc się zaś do twierdzeń skarżącego nieustalenia przez organ prawdy, braku dociekliwości jak również błędnej interpretacji zeznań skarżącego oraz świadków, sąd uznał jest za nieuzasadnione. Materiał dowodowy zgromadzony przez organy był wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jednoznacznie wskazuje, iż skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce stałego zameldowania. Ponadto, materiał dowodowy był znany skarżącemu, co więcej w trakcie prowadzonego postępowania nie był przez niego kwestionowany. Skarżący, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, brał czynny udział w postępowaniu, tj. w dniu 13 marca 2025r. przesłał pisemne wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie, natomiast dnia 7 kwietnia 2025r. został przesłuchany do protokołu oraz złożył oświadczenie o zapoznaniu się z jego treścią nie wnosząc żadnych uwag. Po zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji, miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, tymczasem nie wniósł żadnych uwag ani nie składał wniosków dowodowych w trakcie trwania postępowania. Stąd też prawidłowo przyjęły organy, że okoliczności dotyczące niezamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul. [...] w Białymstoku przedstawiają się tak jak to wynika z wyjaśnień wnioskodawczyni i samego skarżącego, potwierdzonych przez zeznania świadków. Podnoszone z kolei w skardze kwestie majątkowe wykraczają poza przedmiotowy zakres sprawy o wymeldowanie, a w konsekwencji nie mogły mieć wpływu na jej rozstrzygnięcie. Czynności meldunkowe mają bowiem wyłącznie charakter rejestracyjny tj. zameldowanie ewidencjonuje tylko i wyłącznie fakt zamieszkiwania osoby pod oznaczonym adresem, wymeldowanie zaś rejestruje okoliczność opuszczenia przez osobę dotychczasowego miejsca pobytu. Tak jak zameldowanie w lokalu nie daje żadnych praw do niego, tak też wymeldowanie w żaden sposób praw tych nie ogranicza czy nie pozbawia. Decyzja o wymeldowaniu oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu. Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela zaś pogląd, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA: z 19 lutego 2021 r., II OSK 2961/20; z 1 lipca 2021 r., II OSK 2915/18; z 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14; z 28 grudnia 2017 r., II OSK 863/17; z 1 marca 2018r., II OSK 2068/17, CBOSA). Środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne, które mogą wynikać z prawa do lokalu, o ile przysługuje ono danej osobie, albo też z przewidzianej przepisami Kodeksu cywilnego - ochrony posiadania. Jak wynika z art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem. Co jest przy tym istotne – w szczególności w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy - roszczenie to wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia (art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego). Niekorzystanie zatem we właściwym czasie z tychże środków, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu (por. wyrok z 17 lipca 2020r., II OSK 392/20, CBOSA). Podnoszona zatem przez skarżącego argumentacja, że nie opuścił lokalu dobrowolnie i ma zamiar wrócić, w świetle powyższej przedstawionych rozważań, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Niezależnie od motywacji i podanych powodów, które jednocześnie w żaden sposób nie zostały udokumentowane i uprawdopodobnione przez stronę, faktem pozostaje, że skarżący we właściwym czasie nie zainicjował stosownego postępowania sądowego celem przywrócenia mu utraconego posiadania lokalu, które to roszczenie, jak zasygnalizowano już wyżej, może być dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Z wyżej wymienionych przyczyn, sąd nie podziela zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organy art. 35 u.e.l. W świetle dotychczasowych wywodów zgodzić się należy z oceną organów, że poczynione w tym wypadku ustalenia całkowicie uzasadniały zastosowanie ww. przepisu, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącego spornego lokalu. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że wymeldowanie stanowi eliminację tzw. fikcji prawnej polegającej na tym, że dana osoba jest zameldowana pod wskazanym adresem, pod którym w rzeczywistości nie zamieszkuje. Z tych powodów, nie dopatrując się nieprawidłowego, mającego wpływ na wynik sprawy stosowania wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego związanych z obowiązkiem meldunkowym, ani nie dostrzegając innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Końcowo wyjaśnić należy, że sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego o odroczenie rozprawy, gdyż skarżący, był reprezentowany przez pełnomocnika, który został mu wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy i który brał udział w posiedzeniu sądu w dniu 12 lutego 2026r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło