II SA/Bk 464/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia D. Cz. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie D. Cz. z siedzibą w W. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie jest dobrowolną organizacją społeczną powołaną w celu promocji ochrony środowiska i działań proekologicznych oraz integracji osób zainteresowanych problematyka ochrony środowiska. Jest ono organizacją pozarządowa niedziałającą w celu osiągnięcia zysku. Stowarzyszenie to działa w formie stowarzyszenia wpisanego do KRS-u, a celem jego działalności jest m.in. ochrona i promocja zdrowia, działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, upowszechnianie kultury fizycznej i sportu, działalność na rzecz ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego, a także działalność charytatywna – udział w akcji Szlachetna Paczka 2015 – 2017 i dalsza opieka na 8 – osobową rodziną potrzebującą wsparcia materialnego oraz dwiema innymi rodzinami. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, środków trwałych zaś kapitał zakładowy wynosi 23,25 zł, tak samo jak wysokość środków finansowych stowarzyszenia. Strona skarżąca nie posiada rachunku bankowego. Za rok 2017 stowarzyszenie uzyskało zysk w kwocie 456,80 zł (k. 53-58). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2018 r. (k. 61) Stowarzyszenie D. Cz. w W. oświadczyło, że ilość członków stowarzyszenia na dzień [...]08.2018 r. wynosi 22 osoby, zaś roczna wysokość składki członkowskiej płatna do końca roku wynosi 24 zł (dopuszcza się przy tym 12 miesięczne zaleganie z opłatą członkowską, zgodnie ze Statutem stowarzyszenia). W okresie od stycznia do sierpnia 2018 r. nie wpłynęły żadne składki członkowskie. Skarżące stowarzyszenie podniosło, iż wydatki organizacji wyniosły za okres styczeń – sierpień 2018 r. 433,86 zł, zaś dochody za ten okres nie zostały wskazane (k. 63). Do akt sprawy strona skarżąca dołączyła: zestawienie przychodów i kosztów za styczeń – sierpień 2018 r. oraz dokumenty potwierdzające poniesione wydatki (k. 64-72); zeznanie podatkowe za rok 2017 (k. 73-74); rachunek zysków i strat za 2017 r., w którym nie ma żadnego wpisu (k. 75). Skarżące stowarzyszenie nie nadesłało bilansu i sprawozdania finansowego za 2017 r. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że w okresie od stycznia do sierpnia 2018 r. Stowarzyszenie dysponowało kwotą wynosił 456,80 zł (zysk z roku poprzedniego k. 58,73), natomiast na dzień 14 sierpnia 2018 r. stan kasy wynosi – 23,25 zł (k.58). W okresie od stycznia do czerwca 2018 r. z tytułu składek członkowskich (24 zł od osoby) nie wpłynęła żadna kwota, bo zgodnie ze statutem jest możliwość zalegania z opłatą członkowską do 12 miesięcy. W tym samym czasie wydatki organizacji wyniosły 433,86 zł. Na dzień 31 grudnia 2017 r. majątek obrotowy Stowarzyszenia wynosił 456,80 zł (dodatni wynik finansowy). Stowarzyszenie nie posiada środków trwałych. Majątek strony skarżącej powstaje z: opłat wpisowych i składek członkowskich, darowizn, zapisów i spadków, wpływów z działalności statutowej Stowarzyszenia. Skarżąca organizacja ma 22 członków, miesięczna wysokość składki wynosi 24 zł (k. 63). Odnosząc te okoliczności do sprawy niniejszej to należy, zatem stwierdzić, że Stowarzyszenie D. Cz. w W. mając zapewnioną w statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Natomiast odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie – okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, niskiej składce członkowskiej w rezultacie niskim dochodzie musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku (vide. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Konkludując należy zatem stwierdzić, że faktyczny brak środków finansowych i majątku trwałego w sytuacji niewykorzystywania przez stronę skarżącą możliwości zarobkowych nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sytuacji gdy samo Stowarzyszenie nie stara się o ich pozyskanie. Tym bardziej, iż Stowarzyszenie dopuszcza 12-miesięczne zaleganie z opłatami członkowskim. Stowarzyszenie D. Cz. w W. inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie uczestnicząc w nim powinno przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów (podobnie postanowienia NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Końcowo należy raz jeszcze wskazać, że w takich okolicznościach nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, a organizacja ustanawiając symboliczne składki członkowskie bądź ich brak w ogóle, sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy udzielenia pomocy prawnego. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.