II SA/Bk 47/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia F. Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszenia Zwykłego Z. B., Fundacji T. U. Ś. i Stowarzyszenia Zwykłego F. Z. w Białymstoku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszenia Zwykłego Z. B., Fundacji T. U. Ś. i Stowarzyszenia Zwykłego F. Z. w Białymstoku na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić przyznania Stowarzyszeniu F. Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszeniu Zwykłemu Z. B., Fundacji Towarzystwo U. Ś. i Stowarzyszeniu Zwykłemu F. Z. w B. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie F. Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszenie Zwykłe Z. B., Fundacja T. U. Ś. i Stowarzyszenie Zwykłe F. Z. w B. w jednym wniosku wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k.12,50,66,72). I tak Stowarzyszenie F. Z. w B. w likwidacji działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, w 2007 r. - 10.178,47 zł; w 2008 r. – 6.296,18 zł, w 2009 r. – 1.557,12 zł; w 2010 r. – 30.907,01 zł, natomiast za 2011 r. strata ta osiągnęła 82.666,76 zł. Strona skarżąca nie posiada majątku (ruchomości i nieruchomości), jest zadłużona z tytułu egzekucji komorniczych na kwotę około 30.000 zł. Stowarzyszenie nie ma również środków finansowych na koncie bankowym - zostało ono zablokowane tytułem prowadzonej egzekucji komorniczej (k.12,14,50,66,72). Natomiast Stowarzyszenie Z. B. z siedzibą w B. działa w formie stowarzyszenia zwykłego, celem tej działalności jest: ochrona środowiska i przyrody, ekologia, ekorozwój, demokracja, prawa człowieka itp. Środkami działania organizacji są m.in. udział w akcjach społecznych i w postępowaniach administracyjnych mających na celu ochronę środowiska lokalnego. Aktualnie w skład Stowarzyszenia wchodzi trzech członków, w roku 2012 i 2013 organizacja nie osiągnęła dochodu. Wnioskodawca nie posiada majątku, środków trwałych oraz rachunku bankowego (k.12,17,50,66,72). Ponadto celem Fundacji T. U. Ś. z siedzibą w B. jest inicjowanie, propagowanie i realizowanie innowacyjnych, alternatywnych i odważnych działań na rzecz dobra wspólnego (ulepszanie świata), a w szczególności: aktywności obywatelskiej i zaangażowania obywateli w życie publiczne oraz promocji: transportu zrównoważonego, języka esperanto, roweru, kolei i innych. Fundacja ma rachunek bankowy, nie posiada natomiast środków trwałych i majątku, w roku 2012, 2013 i 2014 poniosła stratę w wysokości około 300 zł (k.12,15,50,66,72). Z kolei Stowarzyszenie F. Z. z siedzibą w B. działa w formie stowarzyszenia zwykłego, celem tej działalności jest: ochrona środowiska i przyrody, ekologia, ekorozwój, demokracja, prawa człowieka itp. Środkami działania organizacji są m.in. udział w akcjach społecznych i w postępowaniach administracyjnych mających na celu ochronę środowiska lokalnego. Aktualnie w skład Stowarzyszenia wchodzi trzech członków, w roku 2012, 2013 i 2014 organizacja nie osiągnęła dochodu. Wnioskodawca nie posiada majątku, środków trwałych oraz rachunku bankowego (k.12,16,50,66,72). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego następuje, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że Stowarzyszenie F. Z. w B. w likwidacji działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Stowarzyszenie nie posiada na koncie zgromadzonych środków finansowych. Konto to zostało zablokowane z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej kwoty 30.000 zł. Strona skarżąca od lat wykazuje stratę finansową tj. w okresie 2006 – 2011 r. Ponadto Stowarzyszenie aktualnie znajduje się w likwidacji i podejmuje jedynie czynności zmierzające do zakończenia działalności oraz nie posiada żadnych środków pieniężnych zgromadzonych na kontach bankowych, jest zadłużone i rok 2011 zamknęło stratą w wysokości 82.666,76 zł. Natomiast Stowarzyszenie Zwykłe Z. B. w B., Fundacja T. U. Ś. i Stowarzyszenie Zwykłe F. Z. w B., w roku 2012, 2013 i 2014 nie osiągnęły żadnego dochodu, przy czym Fundacja T. U. Ś. poniosła w tych latach stratę po 300 zł. W/w wnioskodawcy nie posiadają majątku, środków trwałych oraz rachunku bankowego. Odnosząc te okoliczności do sprawy niniejszej mimo wszystko należy stwierdzić, że Stowarzyszenie F. Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszenie Zwykłe Z. B., Fundacja T. U. Ś. i Stowarzyszenie Zwykłe F. Z. w B. mając zapewnioną w statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie mogą przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszeń i fundacji byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Natomiast odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie – okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, niskiej składce członkowskiej w rezultacie niskim dochodzie musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku np. poprzez zwiększenie liczby członków lub przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie rejestrowe, które może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, prowadzić działalność gospodarczą dla uzyskania środków finansowych na działalność statutową. (vide. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Podkreślić przy tym należy, iż skoro działalność stowarzyszeń i fundacji zakłada udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych to organizacje te muszą podjąć czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Dobrowolne zaś pozbawienie się takich środków prowadzi de facto do uniemożliwienia realizacji zadań stowarzyszeń, bądź też finansowania działalności stowarzyszeń ze środków Skarbu Państwa. To zaś uzasadnia wniosek, że stowarzyszenia i fundacja w niniejszej sprawie nie wykazały, aby czyniło starania o zabezpieczenie środków na realizację regulaminowych celów w inny sposób niż przez uzyskanie prawa pomocy i tym samym domaga się w istocie przerzucenia kosztów swojej regulaminowej działalności na Skarb Państwa (vide postanowienie NSA z dnia 28.08.2014 r., sygn. akt II OZ 790/14 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Konkludując należy zatem stwierdzić, że nawet faktyczny brak środków finansowych i majątku trwałego w sytuacji niewykorzystywania przez strony skarżące możliwości zarobkowych nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sytuacji gdy same Stowarzyszenia nie starają się o ich pozyskanie. Stowarzyszenie F. Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszenie Zwykłe Z. B., Fundacja T. U. Ś. i Stowarzyszenie Zwykłe F. Z. w B. inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie uczestnicząc w nim powinny przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów (podobnie postanowienia NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, a także z dnia 04 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1052/12 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.