II SA/Bk 614/22
WyrokWSA w Białymstoku2022-11-08
Skład orzekający: Grzegorz Dudar, Małgorzata Roleder, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości, koszty postępowania mogą być obciążone po połowie na rzecz właścicieli sąsiadujących nieruchomości, nawet jeśli jedna ze stron kwestionuje przebieg granic?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej prawidłowo obciążyły obie strony postępowania rozgraniczeniowego kosztami postępowania po połowie. Stwierdzono, że ustalenie przebiegu granic leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości, co uzasadnia zastosowanie zasady równego podziału kosztów wynikającej z art. 152 Kodeksu cywilnego. Spór co do przebiegu granic, nawet częściowy, potwierdza istnienie interesu prawnego każdej ze stron w postępowaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które utrzymało w mocy postanowienie Wójta G. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wójt obciążył wnioskodawców (A. T. i M. M.) oraz uczestniczkę postępowania (E. K.) po połowie kosztami wynagrodzenia geodety (po 3.600 zł). Skarżąca E. K. kwestionowała podział kosztów, twierdząc, że powinni je ponieść wyłącznie wnioskodawcy, ponieważ granice działek były znane i nie stanowiły sporu. Postępowanie rozgraniczeniowe zakończyło się częściowo decyzją o rozgraniczeniu, a częściowo umorzeniem i przekazaniem sprawy do sądu rejonowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. znak [...] Wójt G., orzekając na podstawie art. 123 i art. 264 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), w związku z wydaniem w dniu [...] czerwca 2022 r. decyzji o rozgraniczeniu i zatwierdzeniu granicy działek nr [...], [...], [...] z działkami nr [...], [...], [...] oraz umorzeniu postępowania w zakresie ustalenia granicy działki nr [...] z działką nr [...], położonej w obrębie N., gmina Z. stanowiących własność A. T. i M. M. oraz E. K., ustalił wysokość i sposób poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego w ten sposób, że:
– ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia w wysokości 7.200 zł – koszty wynagrodzenie upoważnionego geodety;
– obciążył kwotą 3.600 zł wnioskodawców A. T. i M. M. (właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...]);
– obciążył kwotą 3.600 zł uczestniczkę postępowania E. K. (właściciela działek nr [...], [...], [...], [...]);
– wskazał termin płatności w/w kwot.
Organ pierwszej instancji prowadził postępowanie rozgraniczeniowe na wniosek A. T. i M. M. o rozgraniczenie w/w nieruchomości stanowiących własność wnioskodawców z nieruchomościami sąsiednimi, stanowiącymi własność E. K.. Wójt G. do dokonania czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granic przedmiotowych nieruchomości upoważnił geodetę uprawnionego D. A..
Po przeprowadzeniu postępowania dnia [...] czerwca 2022 r. wydana została decyzja o rozgraniczeniu i zatwierdzeniu granicy działek nr [...], [...], [...] z działkami nr [...], [...], [...] oraz o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego w zakresie ustalenia granicy działki nr [...] z działką nr [...] i przekazania w tym zakresie sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Z.. W uzasadnieniu swego stanowiska organ I instancji podniósł, że w związku z zakończeniem postępowania należało wydać postanowienie o kosztach. Następnie organ przywołał regulację art. 152 k.c. i wyjaśnił, iż ustalenie granicy pomiędzy działkami nr [...], [...], [...], [...], a działkami [...], [...], [...], [...] leżało w interesie prawnym wszystkich stron postępowania, gdyż była ona sporna w chwili wszczęcia postępowania, natomiast w wyniku rozgraniczenia strony w części między działkami nr [...], [...], [...], a działkami nr [...], [...], [...] ustaliły nowy przebieg granicy, uznając nowo ustaloną granicę za bezsporną. Granica między działką nr [...], a działką nr [...] pozostała sporna i konieczne okazało się przekazanie sprawy do sądu. Koszty postępowania zostały określone na kwotę 7.200,00 zł i pokryte z budżetu Gminy Z..
Z przedmiotowym postanowieniem nie zgodził się pełnomocnik E. M. Z. i wywiódł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. W zażaleniu podniósł, że zaskarżone postanowienie uważa za niesprawiedliwe, gdyż granica między działkami od pokoleń była w tym samym miejscu, jest trwała i nigdy nie była sporna i oni także uważają ją za właściwą. Zdaniem pełnomocnika to zatem wnioskodawcy powinni w całości ponieść koszty rozgraniczenia, a granice powinny być zbadane w trakcie sprawy o zasiedzenie.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta G. z dnia [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Kolegium podzieliło w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną sformułowane przez organ pierwszej instancji oraz przytoczyło przepisy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia organu I instancji.
Następnie Kolegium powołało się na ustawę z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 262 i art. 264 k.p.a. i art. 152 k.c., a także uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06.
Odnosząc się do sprawy niniejszej uznało, że organ I instancji w prawidłowy sposób rozdzielił koszty postępowania pomiędzy właścicieli rozgraniczanych działek. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy doszło do częściowego rozgraniczenia przedmiotowych działek, a częściowo sprawa została umorzona i przekazana do sądu. Zatem wszyscy właściciele rozgraniczanych działek mieli interes w ustaleniu granicy. Wysokość kosztów została ustalona zgodnie z zawartą umową i fakturą VAT Nr [...] wystawioną przez geodetę. Koszty rozgraniczenia zostały ustalone w wyniku przetargu ogłoszonego przez organ I instancji. Organ I instancji pokrył w całości przedmiotowe koszty, a w związku z powołanymi powyżej przepisami może domagać się ich zwrotu. Organ odwoławczy podkreślił - powołując się na wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2016 r., I OSK 1833/14, LEX nr [...] – że stronami postępowania rozgraniczeniowego są obie strony postępowania, a to oznacza, że toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Argumenty podnoszone przez pełnomocnika uczestniczki, dotyczące przebiegu granic po pierwsze tylko potwierdzają potrzebę dokonania rozgraniczenia (czy to na etapie postępowania administracyjnego czy sądowego), po drugie dotyczą kwestii zasiedzenia, która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła do sądu administracyjnego E. K..
W uzasadnieniu swego stanowiska wskazała, że wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nie wynikało ze sporu co do przebiegu granic, a z przemyślanego planu wnioskodawców, którzy nie wskazali jej jako strony postępowania o zasiedzenie, a dopiero później poprzez rozgraniczenie zaczęli szukać granic swoich działek. Zdaniem skarżącej granice działek, co do których dokonano rozgraniczenia były widoczne i nie stanowiły żadnych wątpliwości, także w dacie wszczęcia postępowania o rozgraniczenie. Natomiast jeśli chodzi o linie na mapie granicznej od punktu 34-418 przez punkt 34-2553 do punktu 34-608 – to zdaniem skarżącej – również tam miedzie funkcjonowały od pokoleń, a wnioskodawcy zakwestionowali je po tym jak zasiedzieli jedną działkę i chcieli zasiedzieć również pas przygraniczny, który do pokoleń był użytkowany przez jej rodzinę. W jej ocenie była to zatem jednostronna korzyść wnioskodawców w prowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Dlatego też skarżąca nie zgadza się z podziałem kosztów postępowania rozgraniczeniowego po połowie. W tym zakresie skarżąca powołała się na wyroki sądów administracyjnych wskazujące, że nie w każdym przypadku organ prowadzący postępowanie musi obciążyć kosztami wszystkie osoby biorące w nim udział, a dopuszcza jedynie taką możliwość, zatem możliwe jest obciążenie kosztami postępowania wyłącznie stronę, która żądała wszczęcia tego postępowania.
Końcowo wskazała, że znała granice działek i nie stanowiły one wątpliwości i były uznawane do pokoleń. Granice te w dużej części pokryły się ze wskazanymi geodezyjnie. Nie w jej interesie było zatem potwierdzanie tych granic, zaś koszty tego postępowania były zbędne, a wnioskodawcy mieli na uwadze jedynie swoją korzyść.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium jeszcze raz podkreśliło, że skoro doszło do częściowego umorzenia postępowania i przekazania sprawy do sądu powszechnego, to nie można mówić o braku sporu co do przebiegu granicy. Tym bardziej, że ten brak sporu strona skarżąca rozumie jako wskazanie przebiegu granicy zgodnie z jej stanowiskiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie poważają legalności zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym było postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie ustalenia wysokości i sposobu rozliczenia kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego zakończonego częściowo decyzją o rozgraniczeniu, zaś częściowo umorzeniem postępowania w zakresie ustalenia granicy działki nr [...] z działką nr [...] Wysokość tych kosztów nie była kwestionowana i zamknęła się kwotą 7.200 zł (na podstawie faktury wystawionej przez geodetę), sporne było zaś określenie kręgu podmiotów zobowiązanych do ich poniesienia. Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest obciążenie skarżącej połową kosztów postępowania rozgraniczeniowego tj. kwotą 3.600 zł, które – w jej ocenie – powinny ponieść wyłącznie wnioskodawcy postępowania rozgraniczeniowego, gdyż nie podważała ona przebiegu granicy i nie dała też żadnych powodów do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Granice działek były znane od pokoleń i w dużej części pokryły się ze wskazanymi geodezyjnie. Nie w jej interesie było zatem potwierdzanie tych granic, a wnioskodawcy mieli na uwadze jedynie swoją korzyść, związaną również z wcześniejszym zasiedzeniem jednej z działek.
Rozważania w sprawie należy poprzedzić także wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2022, poz. 329, dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Na wstępie wyjaśnić należy, ze rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne
i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako: "u.p.g.k"). Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic (art. 29 ust. 1 u.p.g.k). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 tej ustawy - jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy - wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia wykonawczego. Z powołanych wyżej przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego.
Przepisy u.p.g.k oraz przepisy rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia. W tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy działu IX kodeksu postępowania administracyjnego.
Według art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się między innymi koszty biegłych. Natomiast przepis art. 262 § 1 kpa stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Na mocy art. 262 § 2 k.p.a. w uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 264 k.p.a., który określa zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy strony. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Z kolei z unormowania art. 152 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r., poz. 1360, dalej w skrócie: "k.c.") wynika, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.
W orzecznictwie istniały co prawda rozbieżności, co do stosowania przepisów art. 152 i 153 k.c. w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Zostały one jednak wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 (uchwała dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA), w której stwierdzono, że: "organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". W uzasadnieniu powyższej uchwały przedstawiono uregulowania prawne dotyczące instytucji rozgraniczenia nieruchomości. Podkreślono, że okoliczności, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, nie zmienia fakt, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, to jest w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Uznano też, że nie do obrony jest teza, że w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego, a w postępowaniu cywilnym – unormowań zawartych w Prawie geodezyjnymi kartograficznym. Przeciwnie, zarówno w jednym, jak i w drugim postępowaniu, tak organ administracji publicznej, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, co znajduje potwierdzenie w analizie porównawczej art. 152 i art. 153 Kodeksu cywilnego i art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 u.p.g.k. Ponadto w uzasadnieniu powołanej uchwały wskazano, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c. Natomiast interes prawny jest kategorią obiektywną, uznając, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Naczelny Sąd Administracyjny w konkluzji stwierdził, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku postępowania o rozgraniczenie obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady określonej w art. 152 k.c. Wyrażony w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd jest obecnie jednolicie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych i jest aktualnie dominujący w judykaturze sądów administracyjnych. Stanowisko to podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie, a przez to wskazana uchwała ma charakter prawnie wiążący (art. 269 § 1 p.p.s.a.).
Obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego może zatem dotyczyć zarówno jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości, jak i wszystkich właścicieli sąsiadujących ze sobą i objętych rozgraniczeniem nieruchomości. Kogo to obciążenie dotknie i w jakim zakresie zależy od wyważenia interesów poszczególnych stron, a w szczególności od tego, w czyim interesie rozgraniczenie jest dokonywane. Zauważyć jednak należy, że ustalenie interesu prawnego poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do kwestii konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych, towarzyszących rozgraniczeniu.
Ustalając interes poszczególnych stron postępowania rozgraniczeniowego należy mieć też na uwadze, że właściciele nieruchomości sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty utrzymania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie (art. 152 k.c.). Dlatego właśnie można obciążyć kosztami właścicieli sąsiadujących nieruchomości objętych rozgraniczeniem, a nie tylko stronę wnioskującą o rozgraniczenie.
Mając na względzie przytoczone powyżej poglądy orzecznictwa stwierdzić należy, że organy obu instancji rozstrzygając w niniejszej sprawie, prawidłowo przyjęły, że w konkretnym przypadku obie strony postępowania rozgraniczeniowego miały interes prawny w rozgraniczeniu nieruchomości. Jak już to wyżej wskazano, zasadniczą przesłanką wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na wniosek jednego z właścicieli nieruchomości sąsiadujących jest stan sporności lub niepewności co do przebiegu granic tych nieruchomości. (art. 29 ust. 1 u.p.g.k). Powyższy stan sporności lub niepewności nie może być rozumiany subiektywnie, jako wyraz jednostkowej oceny jednego z właścicieli, lecz musi znaleźć następcze potwierdzenie w wynikach postępowania rozgraniczeniowego.
Na podstawie zaś załączonych akt możliwe było ustalenie sposobu zachowania stron postępowania, powody dla których złożono wniosek o rozgraniczenie oraz przebieg postępowania, a tym samym interesu prawnego stron postępowania. Podkreślić bowiem należy, że w sprawie niniejszej postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek A. T. i M. M., jako właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...]. Udział w tym postępowaniu wzięła również skarżąca E. K., jako uczestnika postępowania i właścicielka nieruchomości stanowiących działkę nr [...], [...], [...], [...] (reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika – ojca M. Z.). Inicjujący powyższe postępowanie kwestionowali rzeczywisty przebieg granicy pomiędzy ich nieruchomościami a nieruchomościami sąsiednimi wskazując, że sąsiad zniszczył istniejącą miedzę i brak jest możliwości jednoznacznego oznaczenia granicy. W trakcie zaś toczącego się postępowania skarżąca podnosiła, że to wnioskodawcy utrudniają jej korzystanie nieruchomości, a wynika to z wcześniejszego postępowania o zasiedzenie. Po dacie nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia zaczęła być sporna miedza pomiędzy ich działkami. Postępowanie o zasiedzenie znalazło potwierdzenie w wypisie z księgi wieczystej wnioskodawców wskazujących na postanowienie o zasiedzeniu z dnia [...] lipca 2020 r. Sądu Rejonowego w Z. I Wydziału Cywilnego o sygn. akt [...] (k. 1 akt admin.).
Postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte w przedstawionych powyżej warunkach, zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2022 r., którą Wójt G. zatwierdził granice pomiędzy nieruchomościami [...],[...],[...] (własność wnioskodawców) z działkami nr [...], [...], [...] (własność uczestniczki postępowania). Jednocześnie umorzył postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia granicy działki nr [...] z działką nr [...] i w tym zakresie przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Z..
Jak wynika z akt sprawy, strony przyjęły wskazany przebieg granic na odcinkach: 34-427 do 34-83, 34-82 do 34-71, 34-70 do 34-1754 (linie graniczne między działkami 532/2-535/2, 531-536, 530-537). Dla ustalonych punktów granicznych 34-427, 34-83, 34-82, 34-1754 wykonano stabilizację słupkami betonowymi, zaś punkty 34-71, 34-70 zamarkowano palikami ze względu na ich położenie w istniejącym rowie melioracyjnym. Zgodny przebieg granicy nie został ustalony na odcinku oznaczonym na szkicu granicznym od punktu nr [...] przez punkt 34-2553 do punktu nr [...] Do przebiegu granicy pomiędzy działkami [...] oraz [...] zastrzeżenia zgłosił M. Z. (pełnomocnik uczestniczki postępowania). Według niego ta linia graniczna powinna przebiegać zgodnie z faktycznym stanem zagospodarowania wzdłuż istniejącej miedzy (punkty oznaczone na szkicu granicznym nr A i B), natomiast na końcu granicy znajdującym się w lesie wskazał przebieg granicy w odległości 18,0 m od punktu nr [...], w stronę północno-zachodnią (oznaczony na szkicu granicznym punktem D). P. A. i M. M. za obowiązujące uznali punkty wyznaczone na podstawie zebranych dowodów i wskazane przez geodetę. W związku z wystąpieniem sporu oraz nie zawarciem przez strony ugody na odcinkach 34-418 do 34-2553 i 34-2553 do 34-608 nie wykonano w tych punktach stabilizacji. Punkty zamarkowano palikami, dodatkowo w terenie zamarkowano palikiem punkt wskazany przez pełnomocnika uczestniczki postępowania. Granicę wskazaną przez P. T. i M. M. oznaczono na szkicu granicznym w następujący sposób: od punktu nr [...] przez punkt 34-2553 do punktu nr [...], zaś wskazaną przez Pana M. Z.: od punktu 34-418, przez punkty A, B do punktu D. Granicę określoną według zebranych dowodów oznaczono na szkicu granicznym.
Z czynności ustalenia przebiegu granic sporządzono protokół graniczny, który w dniu [...]08.2021 r. podpisali P. T. i M. M. oraz Pan M. Z.. Powyższy protokół graniczny oraz dokumentację z rozgraniczenia przyjęto odpowiednio do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz zasobu powiatowego. Ponadto w opinii sporządzonej przez uprawnionego geodetę, a dotyczącej rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości wskazano, że "w oparciu o dostępne materiały źródłowe należy przyjąć, że przebieg granicy wykazany w ewidencji gruntów, będący wynikiem prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, jest prawidłowy i zgodny z danymi pierwotnymi. Przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] i [...] wskazany przez p. M. Z. nie znajduje uzasadnienia w dokumentacji archiwalnej, w dużym stopniu natomiast wpływa na powierzchnię oraz kształt tych działek, powodując znaczące różnice względem dokumentów archiwalnych" (k. 25-24 akt admin.).
Zdaniem Sądu powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że motywacja wnioskodawców rozgraniczenia spornych nieruchomości nie wynikała z zamiaru dokuczenia właścicielowi sąsiedniej nieruchomości, a wynikała z ich wątpliwości co do faktycznego przebiegu granicy. Wątpliwości tych wbrew twierdzeniom skarżącej nie powodował wyrok w sprawie zasiedzenia działki przez wnioskodawców, a geodeta analizujący dokumentację geodezyjną potwierdził jednoznacznie, że spór o tzw. miedzę jest realny i to przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] i [...], wskazany przez pełnomocnika uczestniczki postępowania nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji i powoduje znaczące różnice w powierzchniach i kształcie działek.
Okolicznością dowiedzioną w postępowaniu rozgraniczeniowym jest ponadto fakt, że w części sprawa została umorzona i przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z., co jak słusznie podnosi organ odwoławczy w sposób jednoznaczny potwierdza, że istnieje spór co do przebiegu części granic działek, zatem odczucie skarżącej, że ustalenie granic nie jest w jej interesie, stanowi jedynie jej subiektywny pogląd na tą okoliczność. Zgodnie zaś z art. 153 k.c., rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Spór graniczny był zatem rzeczywisty (w skardze skarżąca sama wskazuje, że granice w dużej części pokryły się ze wskazaniami geodezyjnymi – zdaniem jednak organów i geodety nie w całości), co skutkowało przeprowadzeniem rozgraniczenia zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole granicznym z dnia [...] sierpnia 2021 r. (k. 40-44 operatu technicznego) i w części umorzeniem postępowania oraz przekazaniem sprawy do sądu powszechnego. Powołana wyżej uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. wskazuje na typową regułę, która w pełni odnosi się do tej sprawy, że koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele nieruchomości po połowie, bez względu na towarzyszące im – co do zasady – zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody, czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 p.g.i.k.). Umacnia tę zasadę to, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z tego, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Interes prawny stron biorących udział w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie jest kategorią obiektywną, co oznacza, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania.
Tym samym stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy obu instancji były uprawnione, aby koszty postępowania rozgraniczeniowego rozdzielić równomiernie, tj. w przypadku dwóch właścicieli (sąsiadów) - po połowie, tym bardziej, że wnioskodawcy zgadzali się na wszystkie granice wyznaczone przez geodetę, zaś to pełnomocnik skarżącej kwestionował część granic, co nie doprowadziło do rozgraniczenia wszystkich działek. Branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby zdaniem Sądu w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym (uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, wyrok WSA w Lublinie z dnia 06 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 462/16, wyroki NSA z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1122/18, z dnia z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1021/18, z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1230/16, z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt l OSK 2564/17, z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1744/17, z dnia 08 listopada 2017 r., sygn. akt l OSK 48/16, CBOSA). Sądowi znane są również najnowsze orzeczenia które stawiają jeszcze dalej idące tezy wskazujące, że nawet gdy w sprawie dochodzi do wydania decyzji rozgraniczeniowej, to w istocie dochodzi do ustalenia granicy na wszystkich nieruchomościach (wyrok NSA z 23.02.2021, sygn. akt I OSK 2341/20, wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1563/20, CBOSA). Tylko takie podejście można ocenić jako zgodne z rozważanymi regulacjami prawnymi oraz zasadami sprawiedliwego rozdziału obowiązków między strony postępowania administracyjnego. Nie podważa to w niczym trafności poglądu, że pewne i bezsporne ustalenie granic nieruchomości co do zasady leży w interesie wszystkich właścicieli tych nieruchomości, którzy zasadniczo ponoszą równomiernie koszty tego postępowania.
Z wyżej wskazanych względów zaskarżonemu postanowieniu nie można zarzuć naruszenia prawa materialnego.
Z przyczyn powyżej podanych nie zasadne okazały się również zarzuty skargi dotyczące przyjmowania odmiennego stanowiska w najnowszych orzeczenia sądów administracyjnych (zdaniem Sądu orzeczenia te nie należą do najnowszych). W tym zakresie należy wskazać, że wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 350/18 dotyczy zupełnie innej kwestii tj. wpadkowej w postępowaniu o nakaz rozbiórki i nie ma uzasadnienia (być może została pomylona sygnatura). Natomiast wyrok w sprawie II SA/Ke 423/18 dotyczył uchylenia postanowienia w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowe, ale celem zbadania uwarunkowań, towarzyszących wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, gdyż organy uchybiły tym obowiązków i nie przesądzał o obowiązku ponoszenia tych kosztów wyłącznie przez wnioskodawców. Ostatnia ze spraw wskazana przez skarżącą tj. sygn. akt III SA/Łd 355/20 dotyczyła znaczne bardziej skomplikowanego stanu faktycznego i Sąd nakazał zbadanie interesów prawnych ewentualnych stron postępowania rozgraniczeniowego, wyjaśniając przy tym podstawy przyjętego sposobu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rozgraniczeniowego i oceniając procedurę wyboru geodety oraz wysokość kosztów rozgraniczenia (w przedmiotowej sprawie ani wysokość kosztów rozgraniczenia, ani procedura wyboru geodety nie były kwestionowane). Przedstawione orzeczenia nie wskazują na odmienny sposób rozumowania przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do zastosowania przepisów k.p.a. oraz treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło