II SA/Bk 669/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania środków pieniężnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działający z upoważnienia Wójta Gminy W., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek J. G. z dnia [...] maja 2021 r. o udzielenie pomocy finansowej w postaci przyznania środków pieniężnych na naprawę uszkodzeń powstałych w wyniku gradobicia z dnia [...] maja 2018 r., bowiem decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] organ ten przyznał wnioskodawcy pomoc finansową (zasiłek celowy) w kwocie 1.977 zł na ww. cel. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (dalej: "SKO") z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy ww. postanowienie, wskazując że postępowanie nie może być wszczęte, gdy w tej samej sprawie postępowanie już się toczy albo zostało zakończone. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącego dotyczy szkód wyrządzonych przez gradobicie, mające miejsce w maju 2018 r. Wszystkie zgłaszane roszczenia w tym przedmiocie, tj. we wniosku z dnia [...] maja 2018 r. i [...] maja 2018 r., zostały już rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. Pierwszy - decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzją SKO z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], drugi zaś decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzją SKO z dnia [...] lipca 2018 r. W każdej z tych spraw skarżący wnosił skargi do WSA w Białymstoku, które były oddalane (wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 527/18 oraz wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r sygn. akt II SA/BK 502/18). Sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia [...] maja 20221 r. ma zatem powagę rzeczy osądzonej, co stanowiło przyczynę odmowy postępowania na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił również, że z tych samych względów, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy W. odmówił wszczęcia postępowania na wniosek J. G. z dnia [...] stycznia 2021 r. o udzielenie pomocy finansowej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem SKO z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], zaś wywiedziona na nie skarga wnioskodawcy została oddalona wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 243/21. W skardze na ww. postanowienie J. G.i wskazał, że jest ono niezgodne z Konstytucją RP, przepisami prawa i stanem faktycznym. Skarżący zarzucił manipulowanie faktami przez organy rozpoznające sprawę oraz stronniczość sędziów orzekających w jego sprawach. Wniósł o nałożenie grzywny na SKO oraz przyznanie mu odszkodowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem dokonywanej w niniejszej sprawie kontroli sądowej jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku w formie pieniężnej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu 1 maja 2018 r. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia [...] maja 2021 r. zatytułowanym "wniosek o pilną pomoc", w którym skarżący miedzy innymi ponownie zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r. Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii udzielenia pomocy finansowej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r. W tym miejscu podkreślić należy, że organ administracji publicznej związany jest żądaniem zawartym w podaniu i nie może zmienić z urzędu jego kwalifikacji (vide: wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1988 r., IV S.A. 35/88, PiŻ 1988, Nr 30, s.15). W konsekwencji i kognicja Sądu ogranicza się tylko do zbadania legalności rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w powyższym zakresie, pomijając pozostałe zarzuty – skierowane do poprzednio podjętych decyzji w omawianym przedmiocie. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, zwany dalej: "k.p.a"). W myśl powołanego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania. Przepis ten ustanawia dwie samodzielne podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z "innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Unormowanie to wskazuje na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Jeśli chodzi o tę ostatnią podstawę odmowy wszczęcia postepowania, wskazać należy, że przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w ustawie. Stąd należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub nie ma w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, także gdy uprawnienia lub obowiązki wynikają z mocy samego prawa (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 6.03.2012r. – sygn. akt VII SA/Wa 2356/11; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13.12.2011r. – II SA/Ol 893/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.09.2014 r. – VII SA/Wa 141/14; wyrok NSA z dnia 7.02.2014 r. – I OSK 2159/12). Użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12 - opubl. LEX nr 1216728). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy za organami obu instancji, że w konkretnym przypadku mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną", której zasinienie powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte. W omawianej sprawie zapadły już bowiem rozstrzygnięcia, które stanowią przeszkodę do ponownego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Analiza akt sprawy niniejszej wskazuje bowiem, że roszczenia skarżącego dotyczące przyznania środków pieniężnych na naprawę uszkodzeń po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r. zgłaszane we wniosku z dnia [...] maja 2018 r., jak i [...] maja 2018 r. były już przedmiotem postępowań administracyjnych zakończonych wydaniem ostatecznych decyzji. Pierwszą decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzja wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] przyznano skarżącemu specjalny zasiłek celowy w wysokości 1 977 zł na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r., drugą zaś decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] i utrzymująca ją w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] odmówiono przyznania prawa do zasiłku "na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu". W każdej z tych spraw skarżący wnosił skargi to WSA w Białymstoku, które były oddalane odpowiednio wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r. (II SA/Bk 572/18) i wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r. (II SA/Bk 502/18). Wyroki te są prawomocne. Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu, nie są też kwestionowane co do zasady przez samego skarżącego i jako takie dowodzą, że sprawa dotycząca przyznania pomocy finansowej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r. została zakończona ww. ostatecznymi decyzjami. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzono już postępowanie i wydano rozstrzygnięcie - ponowne postępowanie nie może być wszczęte, a zatem organy obu instancji zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] maja 2021 r. Kwestia zaś prawidłowości ostatecznych rozstrzygnięć nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, co wyjaśniono już na wstępie. Z tych też względów zarzuty skargi formułowane w powyższym zakresie nie mogły odnieść skutków prawnych w tym postępowaniu. Ustosunkowując się zaś do żądań skargi dotyczących ukarania organów grzywną oraz zasądzenia odszkodowania na rzecz skarżącego, Sąd stwierdza że nie posiada kompetencji do karania organów za niewłaściwe (zdaniem skarżącego) działania. Końcowo podnieść należy, że zaprezentowany w niniejszej sprawie pogląd, stanowi w całości powtórzenie stanowiska wyrażonego przez tutejszy Sąd na tle analogicznej sprawy skarżącego – wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2021 r. II SA/Bk 243/21 (orzeczenia prawomocne). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.