II SA/Bk 755/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. F. Z. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. F. Z. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. S. F. Z. w B. w dniu [...] lutego 2012 r. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Strona skarżąca od lat wykazuje stratę finansową tj. za rok 2006 - 1.085,71 zł, w 2007 r. - 10.178,47 zł, w 2008 r. – 6.296,18 zł; w 2009 r. – 1.557,12 zł. Stowarzyszenie nie ma środków finansowych na koncie bankowym od około trzech miesięcy. Konto to zostało zablokowane tytułem prowadzonej egzekucji komorniczej kwoty 20.000 – 30.000 zł. Wnioskodawca wykazał również, iż nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, członkowie Stowarzyszenia nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon Stowarzyszenia z powodu zaległości na kwotę około 300 zł został odłączony. Przejściowy fakt obecności pewnych sum pieniężnych na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia narastającego zadłużenia, gdyż dochody i składki członkowskie są od niego niższe. Stowarzyszenie nie ma również możliwości (z powodu braku środków finansowych) wysyłania korespondencji pocztowej w wyznaczonych terminach (k. 169). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 02 marca 2012 r. (k. 174) pełnomocnik Stowarzyszenia oświadczył, że z powodu zablokowania rachunków bankowych i braku środków finansowych nie jest w stanie nadesłać wymaganych wyciągów z rachunku bankowego. Strona skarżąca nie posiada na koncie żadnych środków finansowych. Dochody i składki członkowskie są niższe od zadłużenia Stowarzyszenia. Zgodnie z przepisami prawa bilans za 2011 r. Stowarzyszenie może przedstawić w marcu 2012 r. W pozostałym zakresie strona skarżąca powtórzyła informacje zawarte w uprzednio złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy (k. 177-179). Do pisma pełnomocnik dołączył dodatkowo bilans i sprawozdanie za 2010 r. (k. 180-181). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego następuje gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że S. F. Z. w B. działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na koncie zgromadzonych środków finansowych. Konto to zostało zablokowane z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej kwoty 20.000 – 30.000 zł. Strona skarżąca od lat wykazuje stratę finansową tj. w okresie 2006 – 2010 r. W roku 2010 wynik finansowy wnioskodawcy to strata w wysokości 30.907,01 zł, przy wpływach w wysokości 16.000 zł. Stowarzyszenie nie posiada majątku. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem wymaganych wyciągów z kont bankowych i aktualnych dokumentów dotyczących zadłużenia z tytułu prowadzonych egzekucji komorniczych skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony zarówno w zakresie posiadanych środków finansowych jak i wysokości zadłużenia, a w konsekwencji uniemożliwią pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu dodatkowego podkreślenia wymaga jeszcze raz, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu (w tym również i obowiązek nadesłania wymaganych dokumentów), że nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, jak deklaruje działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak okoliczności te nie stanowią przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres, której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007). Strona skarżąca inicjując, a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (vide: postanowienie NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07, podobnie postanowienie NSA 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż S. F. Z. w B. nie wykazało w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Podkreślenia wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 września 2008 roku w sprawie sygn. akt II OZ 903/08 wskazał, iż "stowarzyszenie (...) nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń nie wykazało, aby było uprawnione do skorzystania z prawa pomocy. Skoro Sąd, uprawniony na podstawie art. 255 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał złożone oświadczenia za niepełne, nie pozwalające rzetelnie ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, to bez przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów potwierdzających sytuację Stowarzyszenia przyznanie prawa pomocy było rzeczywiście niemożliwe". Ponadto w niniejszej sprawie kwestia odmowy przyznania prawa pomocy na wcześniejszym etapie postępowania już była prawomocnie przesądzona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02 grudnia 2011 r. w sprawie sygn. akt II OZ 1260/11. Wskazano wówczas m.in. że przedłożony do sprawy bilans i sprawozdanie finansowe za 2010 r. sporządzone przez pełnomocnika stowarzyszenia nie mają waloru dokumentów księgowych, a zatem nie mogą stanowić podstawy dokonanych ustaleń faktycznych. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.