II SAB/Bk 94/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.C. na bezczynność Wójta Gminy Trzcianne w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. zobowiązuje Wójta Gminy Trzcianne do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wójt Gminy Trzcianne dopuścił się bezczynności w prowadzeniu sprawy; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Wójta Gminy Trzcianne na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5. zasądza od Wójta Gminy Trzcianne na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2024 r. M.C. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy Trzcianne (dalej: "Wójt") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie, na działce nr [...] we wsi Z. w gminie T. (powiat m.), trzech kurników o obsadzie 621,34 DJP brojlerów z infrastrukturą towarzyszącą, którą na stanowią: (1) istniejąca bateria dwóch silosów paszowych o ładowności 12 t każdy oraz planowane baterie dwóch silosów o ładowności odpowiednio 12 t i 18 t; (2) jeden szczelny zbiorni na ścieki bytowe o pojemności 5 m3, (3) sześć szczelnych zbiorników na wody popłuczne o pojemności 9 m3 każdy, wyłączone z eksploatacji przez zaślepienie wlotów kanalizacyjnych. W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r. nr GKOŚ.6220.3.2024, wydaną na podstawie powołanych przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2024, poz. 1112; dalej: "ustawa środowiskowa") Wójt odmówił wydania skarżącemu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Na skutek odwołania złożonego przez skarżącego, decyzja powyższa została uchylona na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej: "SKO") z dnia 26 lutego 2025 r. nr 408.182/G-3/7/24, którą przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z zaleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego analizę ustawowych przesłanek uzasadniających odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W tym zakresie zalecono organowi I instancji dokonanie oceny raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - pominiętym przez Wójta w postępowaniu dowodowym, w szczególności w kontekście proponowanych przez inwestora (skarżącego) rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie degradacji środowiska, a także dokonanie weryfikacji pozostałych dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym ekspertyz i opinii oraz przedstawienie wniosków wynikających z powyższej oceny w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wydanego aktu. SKO zwróciło akta sprawy Wójtowi dnia 5 marca 2025 r. Kolejnego dnia tj. 6 marca 2025 r. pracownik Urzędu Gminy Trzcianne opublikował w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy Trzcianne (dalej: "BIP") obwieszczenie SKO o wydaniu decyzji uchylającej w całości decyzję Wójta z 12 grudnia 2024 r. Dnia 20 marca 2025 r. do Wójta wpłynęło pismo SKO z prośbą o przekazanie akt sprawy w związku ze skierowanym do sadu administracyjnego sprzeciwem od ww. decyzji SKO. Pismem z dnia 24 marca 2025 r. skarżący zwrócił się do Wójta o udzielenie informacji do co aktualnego stanu sprawy. W dniu 25 marca 2025 r. Wójt przekazał akta sprawy do SKO. Pismem z dnia 28 marca 2025 r., nadanym na adres skarżącego dnia 31 marca 2025 r., Wójt udzielił skarżącemu pisemnej informacji o przekazaniu dnia 25 marca 2025 r. akt sprawy do SKO. Wyrokiem z dnia 16 maja 2025 r. WSA w Białymstoku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 545/25 oddalił sprzeciw E.H., B.P. i W.G. od decyzji kasatoryjnej SKO z dnia 26 lutego 2025 r. Pismem z dnia 22 maja 2025 r. ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik zwrócił się do Wójta o przekazanie informacji o stanie sprawy po wydaniu decyzji kasatoryjnej przez SKO oraz podjętych przez organ czynnościach. Pismo to wpłynęło do organu dnia 26 maja 2025 r. Pismem z dnia 4 czerwca 2025 r. Wójt zwrócił się do WSA w Białymstoku z prośbą o wypożyczenie akt sprawy. W odpowiedzi na pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 22 maja 2025 r., pismem z dnia 5 czerwca 2025 r. (nadanym dnia 6 czerwca 2025 r.) organ poinformował o zwróceniu się do WSA w Białymstoku z wnioskiem o wypożyczenie akt sprawy w celu wykonania ich kopii oraz, że obwieszczeniem zawiadomi strony postępowania o przystąpieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy. Pismem z dnia 6 czerwca 2025 r. skarżący zwrócił się do Wójta o niezwłoczne podjęcie czynności związanych z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, wskazując, że organ jest w posiadaniu kopii akt sprawy, bowiem pokazano mu je dwa tygodnie wcześniej, podczas jego wizyty w Urzędzie Gminy Trzcianne. Skarżący poinformował w piśmie o planowanym złożeniu do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość i bezczynność Wójta. W odpowiedzi na powyższe pismo, Wójt poinformował pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. o przystąpieniu do dalszego procedowania w sprawie po otrzymaniu akt z WSA w Białymstoku. Pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. skarżący ponownie zwrócił się do Wójta o pilne podjęcie czynności mających na celu rozpatrzenie jego wniosku o wydanie środowiskowych uwarunkowań na realizacje planowanego przedsięwzięcia. Skarżący wskazał w piśmie, że nie istnieją przeszkody natury administracyjnej, które wstrzymywałby załatwienie sprawy, tym bardziej, że organ dysponuje dokumentacją pozwalającą ustalić stan faktyczny sprawy. W dniu 23 czerwca 2025 r. do organu wpłynęły akta sprawy wypożyczone przez WSA w Białymstoku, o czym organ poinformował skarżącego pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. nadanym dnia 30 czerwca 2025 r. Dnia 3 lipca 2025 r. organu wpłynęła skierowana przez skarżącego do sądu administracyjnego, skarga na bezczynność Wójta Gminy Trzcianne. Skarżący wskazał w niej, że wielokrotnie ponaglał organ od działania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji planowanej przez niego inwestycji, jednakże dotychczas bezskutecznie, bowiem Wójt nie zakończył postępowania mimo zawarcia w decyzji kasatoryjnej SKO wytycznych co do prowadzonego postępowania. Skarżący wskazał, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogło dojść do przewlekłości postępowania, bowiem od wydania ww. decyzji kasatoryjnej przez SKO, upłynęły niemal 3 miesiące. Skarżący podkreślił również, że wobec zawartych w ww. decyzji zaleceń, Wójt powinien przeprowadzić merytoryczną ocenę materiału dowodowego nie inicjując na nowo procedury uzgodnień z organami, bowiem zostały one już dokonane, a ich ewentualne powielenie stworzy warunki fikcyjności czynności administracyjnych, które jako zbędne stworzą podstawy do zarzutu przewlekłości postępowania. Wnosząc o uwzględnienie skargi, skarżący zwrócił się o: zobowiązanie Wójta do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia w terminie 30 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; stwierdzenie, że bezczynne prowadzenie postępowania przez Wójta miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od Wójta na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 17.850 zł. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: kopii jego wniosku o wydanie ww. decyzji, wydruku korespondencji prowadzonej z Wójtem, kopii wniosku Wójta o wypożyczenie akt, kopii ponagleń skarżącego datowanych na 6 i 18 czerwca 2025 r. – na okoliczność wykazania bezczynności i przedłużenia postępowania przez Wójta. Pismami z dnia 4 lipca 2025 r. Wójt zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku (dalej: "RDOŚ") oraz Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "RZGW") z ponowną prośbą o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, zaś do Marszałka Województwa Podlaskiego i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Mońkach (dalej: "PPIS") z ponowną prośbą o wydanie opinii dotyczącej jego realizacji. Obwieszczeniem z dnia 4 lipca 2025 r. Wójt zawiadomił o przystąpieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy. W dniu 11 lipca 2025 r. do organu wpłynął protest społeczny przeciwko realizacji przedmiotowej inwestycji, opatrzony 180 podpisami pod wnioskiem o wstrzymanie procedowania sprawy do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 16 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 545/25, do którego organ odniósł się pismem z dnia 25 lipca 2025 r. Pismem z dnia 11 lipca 2025 r. skarżący zwrócił się do organu z prośbą o umotywowanie skierowanych przez niego do innych organów, ponownych próśb o zaopiniowanie i uzgodnienie realizacji planowanego przedsięwzięcia. Pismem z dnia 23 lipca 2025 r. RDOŚ, z uwagi na brak w sprawie nowego materiału dowodowego, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2024 r. nr WOOŚ.4221.23.2024.RD uzgadniającym realizację przedsięwzięcia. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2025 r. RZGW uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, wskazując na wymagania konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym i nie stwierdzając konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępwaania w sprawie wydania decyzji. W dniu 30 lipca 2025 r. PPIS zaopiniował negatywnie warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Pismem z dnia 1 sierpnia 2025 r. organ udzielił skarżącemu informacji stanie sprawy i wykonanych czynnościach, uzasadniając ponowne zwrócenie się do ww. organów o zaopiniowanie oraz uzgodnienie. W odpowiedzi na skargę datowanej na 1 sierpnia 2025 r. Wójt wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wskazując, że nie był w stanie prowadzić sprawy po powrocie akt z SKO, bowiem przekazał akta WSA w Białymstoku, zaś po ich otrzymaniu w dniu 23 czerwca 2025 r. niezwłocznie podjął działania mające na celu merytoryczne załatwienie sprawy, zwracając się o ponowne zaopiniowanie i uzgodnienie do właściwych organów. W ocenie Wójta nie pozostaje on zatem w bezczynności. Ponadto organ zakwestionował okoliczność poprzedzenia skargi ponagleniem, o którym mowa w art. 37 k.p.a., twierdząc, że pisma skarżącego datowane na 6 i 18 czerwca 2025 r. nie stanowią ponagleń. W odpowiedzi na wezwanie sądu, organ złożył dnia 29 września 2025 r. do akt protokół rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej w przedmiotowej sprawie dnia 19 września 2025 r., informując jednocześnie, że postepowanie w sprawie nie zostało zakończone, zaś dnia 1 października 2025 r. zostanie wydane obwieszczenie o zebranym materiale dowodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga na bezczynność Wójta jest zasadna. Skarga została rozpoznana przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dalsze przypadki zaskarżalnej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zostały unormowane w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. W świetle art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest, co do zasady, poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Ponaglenie musi zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość (por. postanowienie NSA(7) z 2 września 2020 r., sygn. akt I OSK 3732/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA"), natomiast to, czy w ogóle i ewentualnie w jaki sposób, zostało ono rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia ani dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. m.in. wyroki NSA z: 30 stycznia 2020 r., II OSK 3092/19; czy z 13 października 2020 r., II OSK 71/20; CBOSA). W kontrolowanej sprawie wymóg wniesienia ponaglenia został spełniony. Skarżący bowiem pismem z dnia 6 czerwca 2025 r. zwrócił się do Wójta o niezwłoczne podjęcie czynności związanych z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, informując jednocześnie o planowanym złożeniu do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość i bezczynność Wójta. Z kolei pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. skarżący ponownie zwrócił się do Wójta o pilne podjęcie czynności mających na celu rozpatrzenie jego wniosku o wydanie środowiskowych uwarunkowań na realizację planowanego przedsięwzięcia. W ocenie sądu oba ww. pisma (wbrew twierdzeniu organu wyrażonemu w odpowiedzi na skargę), są ponagleniem, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. i art. 37 § 1 k.p.a. W obu z nich skarżący zwrócił się bowiem o niezwłoczne/pilne podjęcie czynności mających na celu załatwienie sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2024 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie, na działce nr 66 we wsi Zucielec w gminie Trzcianne (powiat moniecki), trzech kurników o obsadzie 621,34 DJP brojlerów z infrastrukturą towarzyszącą, którą na stanowią: (1) istniejąca bateria dwóch silosów paszowych o ładowności 12 t każdy oraz planowane baterie dwóch silosów o ładowności odpowiednio 12 t i 18 t; (2) jeden szczelny zbiorni na ścieki bytowe o pojemności 5 m3, (3) sześć szczelnych zbiorników na wody popłuczne o pojemności 9 m3 każdy, wyłączone z eksploatacji przez zaślepienie wlotów kanalizacyjnych. Bez znaczenia jest przy tym sposób ich zatytułowania, czy sformułowania "w odpowiedzi" na pismo organu, a także okoliczność skierowania ponaglenia do organu niewłaściwego do jego rozpatrzenia. W orzecznictwie NSA wskazuje się bowiem, że o charakterze pisma decyduje nie jego nazwa, ale jego treść, przy czym niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, pismo winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w jego treści (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I OZ 791/10, CBOSA), zaś odrzucenie skargi z uwagi na niewskazanie, przez stronę składającą ponaglenie, organu, do którego jest ono składane albo wskazanie organu niewłaściwego jest przejawem nadmiernego formalizmu, sprzecznym z zasadą wynikającą z art. 65 k.p.a. (por. m.in. postanowienie NSA z 26 lutego 2020 r., II OSK 416/20; postanowienie NSA z 4 marca 2020 r., II OSK 468/20 - CBOSA). Istotna jest zatem treść obu ww. pism, w których skarżący wyraził niezadowolenie z dotychczasowego braku rozpoznania jego wniosku, wskazał na kompletność materiału dowodowego oraz zawarł prośbę o załatwienie sprawy przez wydanie decyzji. Intencją skarżącego było zatem niewątpliwie doprowadzenie do zakończenia postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie. Okoliczność zaś, że żadne z ww. pism nie zostało przekazane do rozpatrzenia organowi wyższego stopnia, jak wymaga tego brzmienie art. 37 § 4 k.p.a., nie determinuje wyniku niniejszej kontroli sądowej, gdyż sąd nie jest związany orzeczeniem wydanym na skutek rozpatrzenia ponaglenia. Wobec zatem spełnienia formalnoprawnego wymogu z art. 53 § 2b p.p.s.a., skarga jest dopuszczalna. Przechodząc zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy, sąd zauważa, że w obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., natomiast przewlekłość - w treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania sąd nie bada więc zgodności z prawem określonego aktu lub czynności organu administracji, lecz poddaje kontroli ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie, lub ocenia, czy działania podejmowane przez organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania zmierzały do jej merytorycznego załatwienia. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym - określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., lub przedłużonym na zasadach określonych w art. 36 k.p.a., ewentualnie w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego; lub czy czynności organu podejmowane w ramach prowadzonego postępowania były zasadne i adekwatne do okoliczności sprawy. W pierwszej kolejności sąd zauważa, że wedle art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej, w przypadku pozostałych przedsięwzięć, aniżeli wymienione w art. 75 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Tym samym niewątpliwie na Wójcie ciąży obowiązek rozpatrzenia wniosku skarżącego w formie decyzji. Podkreślić przy tym należy, że zarówno z treści skargi, jak i obu ponagleń skarżącego wynika, że opieszałości Wójta skarżący upatruje po wydaniu przez SKO decyzji kasatoryjnej z dnia 26 lutego 2025 r., na mocy której uchylono odmowną decyzję Wójta z dnia 12 grudnia 2024 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z zaleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Z akt sprawy wynika, że akta zwrócono organowi I instancji dna 5 marca 2025 r., a tym samym kontroli w niniejszej sprawie podlega okres od dnia 6 marca 2025 r. (data doręczenia akt Wójtowi) do dnia wyrokowania. Oceniając bowiem, czy organ pozostaje w bezczynności sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania (vide: uchwała(7) NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, CBOSA). Podkreślić przy tym należy, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym zaś przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 §1 k.p.a.) Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Wedle zaś art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a k.p.a. Przepisy ustawy środowiskowej nie określają jednak innych, niż wyżej wymienione, terminów załatwienia sprawy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W konsekwencji należy przyjąć, że tego rodzaju sprawa – jako zaliczająca się do spraw wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, i co do zasady - sprawa szczególnie skomplikowana w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a. (z uwagi m.in. na konieczność wyważenia spornych interesów – inwestora, społecznego oraz publicznego), powinna być załatwiona zasadniczo w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Powyższy termin wiąże organ I instancji również w przypadku konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy, na skutek decyzji kasatoryjnej organu wyższej instancji, wydanej na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji uznać należało, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego, powinna była zostać załatwiona w ciągu dwóch miesięcy od chwili zwrotu akt przez SKO, czyli do dnia 6 maja 2025 r., względnie w innym rozsądnym terminie wskazanym przez organ zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Organ nie załatwił jednak sprawy w ww. terminie, pozostając w bezczynności także w dniu wyrokowania, tj. 30 września 2025 r. (vide: pismo Wójta z 29 września 2025 r., k. 44). Co przy tym istotne - ani razu, w badanym okresie, organ nie skorzystał z dyspozycji art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Okoliczności powyższe przesądzają zatem o zasadności skargi na bezczynności Wójta w prowadzeniu przez niego postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia opisanego we wniosku skarżącego z dnia 26 kwietnia 2024 r., po wydaniu przez SKO decyzji kasacyjnej w dniu 26 lutego 2025 r. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.a. oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji publicznej w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W kontrolowanej sprawie skarżący zarzucił organowi zarówno bezczynności, jak i przewlekłość postępowania. Z przytoczonych uprzednio definicji bezczynności i przewlekłości (art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) wynika, że bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy - zarówno tych określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Oznacza to, że bezczynność zachodzi, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona; natomiast przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Taką wykładnię art. 37 § 1 k.p.a. w zakresie zamieszczonych w tym przepisie definicji bezczynności i przewlekłości potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1183 Sejmu VIII kadencji). Również za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się NSA w uchwale(7) z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2024 r., III OSK 204/22, CBOSA). Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może jednocześnie w tym samym zakresie występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Objęcie zatem jedną skargą obu form opieszałości organu, inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu albo niezałatwienia sprawy w terminie. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny. Z kolei przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność oraz przewlekłość jest zasadniczo ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia określonej czynności. W obu tych przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. m.in. wyroki NSA: z 18 września 2019 r., II OSK 1290/19; czy z 15 czerwca 2021 r., II OSK 627/21- CBOSA). W związku z tym, że od momentu powrotu akt do organu I instancji po wydaniu przez SKO decyzji kasatoryjnej upłynęło ponad 6 miesięcy, zaś organ od tego czasu ani razu nie skorzystał z dyspozycji art. 36 § 1 i 2 k.p.a., sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie ocenie podlega jedynie bezczynność postępowania, ponieważ przed wniesieniem skargi, sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a., ani też tego terminu nie przedłużono stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w świetle definicji z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Wójt nie mógł pozostawać w przewlekłości. Jedynie hipotetyczne dochowanie przez niego ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., uzasadniałoby możliwość postawienia temu organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania, przez który należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. W kontekście zaś stwierdzonej przez sąd bezczynności Wójta w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego, nie mają znaczenia powody, dla których decyzja kończąca postępowanie nie została wydana, a przy tym również ewentualna wina organu w tejże bezczynności lub jej brak. Celem skargi na bezczynność jest wyłącznie doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzania o treści, czy skutkach tych działań. Kognicja sądu administracyjnego w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu ogranicza się bowiem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w przepisanym terminie. Sąd nie ingeruje więc w merytoryczną i procesową zasadność czynności organu, a tym samym wyrok uwzględniający skargę na bezczynność, nie może, co do zasady, dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności. W trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może orzec tylko o obowiązku wydania aktu w danym terminie – nie może natomiast nakazać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach stron. Sąd uwzględnił zatem wniesioną skargę uznając, że organ pozostaje w bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 26 kwietna 2024 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla opisanego tam przedsięwzięcia, zobowiązując w pkt 1 wyroku Wójta do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, na zasadzie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd stwierdził zaś w pkt 2 wyroku, że Wójt dopuścił się bezczynności w prowadzeniu sprawy. W pkt 3 wyroku sąd stwierdził, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mając przy tym na względzie przede wszystkim upływ ponad 6 miesięcy, w których Wójt pozostaje w bezczynności, okoliczność braku skorzystania w tym czasie z dyspozycji art. 36 § 1 i 2 k.p.a., a także obszerność zgromadzonego materiału dowodowego, który – jak wynika z uzasadnienia decyzji kasatoryjnej SKO – jest kompletny i wystarczający do wydania decyzji kończącej sprawę. Sąd nie dopatrzył się przy tym w sprawie okoliczności uzasadniających tak znaczne przekroczenie terminu załatwienia sprawy, w tym niezawinionych przez organ. Słusznie przy tym zwracał uwagę w toku postepowania pełnomocnik skarżącego, że okoliczność wniesienia sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, nie tamuje merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ I instancji. W tym zaś kontekście przekazanie akt sprawy SKO w celu załączenia ich do sprzeciwu i przekazanie WSA w Białymstoku, bez pozostawienia ich kopii, jawi się jako działanie zawinione przez organ. Jak wskazuje się w orzecznictwie, w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić przekroczenie przez organ terminów ustawowych obowiązków, które musi być znaczne i niezaprzeczalne, pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia, powiązane z niezastosowaniem trybu informowania strony o powodach niezałatwienia sprawy w terminie oraz wyznaczenia nowego terminu rozpatrzenia sprawy, jak też braku okoliczności wyłączającej możliwość przypisania organowi zawinienia za bezczynność. Podkreśla się również, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działania (zaniechania organu), które można interpretować jako unikanie podjęcia rozstrzygnięcia bądź lekceważenia praw podmiotu domagającego się czynności od organu (vide m.in. wyroki: WSA w Warszawie z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I SAB/Wa 406/17; NSA z 7 czerwca 2016 r., II OSK 1810/16, WSA w Białymstoku z 19 września 2017 r. – CBOSA). Wszystkie te okoliczności, w ocenie sądu, zaistniały w sprawie, co uzasadnia stwierdzenie, że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uwzględnił w części wniosek skarżącego o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł, orzekając o powyższym na zasadzie art. 149 § 2 p.p.s.a. w pkt 4 wyroku. Sąd zwraca przy tym uwagę, że jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie popadał w stan bezczynności. Sąd może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek (krzywdy, straty itd.), jakiego skarżący doznał na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (por. wyrok NSA z 7 września 2021 r., III OSK 1029/21, CBOSA). Przyznanie stronie sumy pieniężnej ma wprawdzie również (jak wymierzenie grzywny) w pewnym zakresie spełniać funkcję represyjno-prewencyjną, tj. dyscyplinować organ w procedowaniu, tym niemniej podstawową funkcją tej instytucji jest jednak funkcja kompensacyjna (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., I OSK 1322/19, CBOSA). Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że w niniejszej sprawie kwota 2.000 zł będzie stanowić dla skarżącego rekompensatę za uszczerbek, jakiego doznał na skutek nieefektywnego procedowania przez organ jego sprawy, a przy tym będzie ona spełniać również funkcję represyjno-prewencyjną dla organu administracji publicznej, mającą na celu przestrzeganie zasad postępowania administracyjnego i obowiązków związanych ze sprawnym prowadzeniem sprawy w przyszłości. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono w pkt 5 wyroku o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz strony skarżącej od organu zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł - równej uiszczonemu wpisowi sądowemu.