I SA/Bd 1058/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...]2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 08 lutego 2016r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...]zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości. W rubryce zobowiązania skarżący wpisał "[...]zł kredyt [...],[...]zł (około) US i ZUS, miesięczne opłaty (woda, gaz, opał, prąd) ok. [...] zł miesięcznie. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: podatkową księgę przychodów i rozchodów za 2015r.; deklaracje VAT-7; zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; tytuły wykonawcze; decyzje ZUS w sprawie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. W piśmie z dnia [...] 2016r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że: wszelkie dokumenty związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą zostały przejęte przez organy i nadal są w ich posiadaniu; wszystkie konta bankowe zostały zablokowane a następnie zlikwidowane; skarżący jest osobą samotną; skarżący w dniu [...]2016r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą; od [...]2015r. podjął zatrudnienie w [...] sp. z o.o. z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...] zł; w 2015r. utrzymywał się dzięki pomocy rodziny która opłacał rachunki; skarżący zamieszkuje w użyczonym mu przez ojca domu; opłaty związane z użytkowaniem domu ponosi obecnie ojciec skarżącego; skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, samochodu oraz oszczędności; skarżący nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej. Ponadto w aktach sprawy znajduje się roczne zeznanie skarżącego za 2014r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Ponadto z oświadczeń strony wynika, że nic nie ma, zamieszkuje w domu użyczonym przez ojca. Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawca określił na kwotę [...] zł (gaz, woda, opał, prąd). Jak wskazał pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...]2016r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że: wszelkie dokumenty związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą zostały przejęte przez organy i nadal są w ich posiadaniu; wszystkie konta bankowe zostały zablokowane a następnie zlikwidowane; skarżący jest osobą samotną; skarżący w dniu [...] 2016r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą; od [...]2015r. podjął zatrudnienie w [...] sp. z o.o. z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...] zł; w 2015r. utrzymywał się dzięki pomocy rodziny która opłacał rachunki; skarżący zamieszkuje w użyczonym mu przez ojca domu; opłaty związane z użytkowaniem domu ponosi obecnie ojciec skarżącego; skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, samochodu oraz oszczędności; skarżący nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej. Odnosząc się do złożonych oświadczeń skarżącego zawartych na urzędowym formularzu PPF, informacji podanych przez pełnomocnika skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...]2016r. oraz przedłożonych dokumentów w pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący do dnia [...] 2016r. prowadził działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Ze znajdującego się w aktach spraw I SA/Bd I SA/Bd 1357/15 - 1360/15. zeznania podatkowego za 2013r. wynika, że skarżący w tamtym okresie prowadził działalność gospodarczą. Co prawda z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ten okres skarżący wykazał stratę w kwocie [...]zł, jednakże przychód za ten okres wyniósł [...]zł. Ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy zeznania podatkowego skarżącego za 2014r. wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za powyższy okres wykazał stratę w kwocie [...]zł, jednakże przychód wyniósł [...]zł. W tym kontekście wskazać należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011r., I GZ 92/11 oraz z dnia 11 maja 2011r., II GZ 228/11). W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że strona uzyskuje przychody z działalności gospodarczej (postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., II FZ 280/12). Podkreślenia również wymaga, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem skarżący jako przedsiębiorca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca – chociaż podnosi, że nic nie ma i utrzymuje się z minimalnego wynagrodzenia za pracę - samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału - w zawisłych przed tut. Sądem sprawach o sygn. akt I SA/Bd 920/15 oraz I SA/Bd 1100/15 - profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi. Wskazać również należy, że jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego zawartego w piśmie z dnia [...] 2016r. w 2015r. skarżącego utrzymywała rodzina. Jednocześnie w tym samym piśmie pełnomocnik oświadcza, że skarżący nie korzystał i obecnie nie korzysta z pomocy społecznej. Skoro sytuacja skarżącego jak stara się wykazać strona oraz jej pełnomocnik była tak dramatyczna, że skarżący musiał utrzymywać się tylko dzięki pomocy rodziniy to niezrozumiałym dla orzekającego jest fakt, że skarżący nie zgłosił się do opieki społecznej celem uzyskania stosownych świadczeń. Jest to działanie irracjonalne. Zatem stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego była i jest na tyle dobra, że nie musiał i nie musi korzystać z pomocy państwa w zakresie zapewnienia sobie potrzeb bytowych. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na pogląd wyrażony w orzecznictwie, że nie jest wiarygodne twierdzenie wnioskodawcy, że nie posiada żadnych źródeł dochodów, gdy jednocześnie nie korzysta z pomocy społecznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 2007/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka zaś sytuacja występowała w niniejszej sprawie. Ponadto jak wynika z oświadczenia skarżącego zawartego na urzędowym formularzu PPF ponosi on koszty związane z utrzymaniem w kwocie ok. [...] zł (gaz, woda, opał, prąd), tymczasem pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...]2016r. w Ad.3) wskazuje skarżący zamieszkuje w użyczonym domu przez ojca. Opłaty związane z użytkowaniem domu ponosi obecnie ojciec skarżącego. Zatem podane informacje są ze sobą sprzeczne. Z jednej bowiem strony skarżący wskazuje jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu a następnie pełnomocnik skarżącego oświadcza, że skarżący kosztów utrzymania domu nie ponosi albowiem ponosi je ojciec skarżącego. Ponadto skarżący w ogóle nie przedłożył aktualnego zaświadczenia o uzyskiwanych zarobkach. Zdaniem orzekającego skarżący dopasowuje swoje oświadczenia, które rzekomo mają wykazać, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa to na wnioskodawcy ciąży obowiązek rzetelnego współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź składanie niepełnych lub sprzecznych oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 165/11; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 455/10). Tak więc w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej wyjątkowo trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 607/10, LEX nr 742666). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji