I SA/Bd 222/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lutego 2012 r. do stycznia 2013 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł – pomoc rodziny. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wpisał: zakup żywności, lekarstw, odzieży i inne koszty związane z codziennym utrzymaniem to wydatek rzędu ok. [...] zł miesięcznie. Jednocześnie skarżący oświadczył, że stosowna dokumentacja na potrzeby rozpoznania wniosku o prawo pomocy została przedłożona do akt sprawy I SA/Bd 920/15 oraz I SA/Bd 1100/15 W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego w sprawie I SA/Bd 920/15 skarżący przedłożył: kserokopię dokumentów z podatkowej księgi przychodów i rozchodów; deklaracje VAT-7; zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat; zawiadomienia o wszczęciu egzekucji; zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. W piśmie z dnia [...] listopada 2015r. skarżący oświadczył, że: nie może przedłożyć zeznań podatkowych ponieważ wszelkie dokumenty księgowe, zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych oraz wykazy znajdują się obecnie w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. oraz Prokuraturze Rejonowej w B. ; jest kawalerem i z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego; nie osiąga obecnie żadnych dochodów; utrzymuje się z pomocy świadczonej przez rodzinę; Z. zarejestrowany nie zatrudnia żadnych pracowników i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej oprócz wynajmu lokalu handlowego, przychód ten jest przeznaczany na opłacenie składek skarżącego na ubezpieczenie zdrowotne, wydatków związanych z wynajmowanym lokalem handlowym takich jak np. dzierżawa za działkę pod lokalem, podatek od tej nieruchomości; nie korzysta z pomocy społecznej; zamieszkuje w domu należącym do brata; wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę ok. [...] zł miesięcznie; nie posiada samochodu; nie posiada oszczędności; korzysta z pomocy finansowej rodziny w kwocie [...]zł miesięcznie. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego w sprawie I SA/Bd 1100/15 pełnomocnik skarżącego przedłożył: zawiadomienia o wszczęciu egzekucji; zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; tytuły wykonawcze; decyzje ZUS w sprawie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek; potwierdzenie przyjęcia wniosku o zawieszenie działalności gospodarczej; PIT-36L za lata 2013-2014; oświadczenie skarżącego z dnia [...] listopada 2015r. w którym oświadczył że: nie może przedłożyć zeznań podatkowych ponieważ wszelkie dokumenty księgowe, zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych oraz wykazy znajdują się obecnie w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. oraz Prokuraturze Rejonowej w B. ; jest kawalerem i z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego; nie osiąga obecnie żadnych dochodów; utrzymuje się z pomocy świadczonej przez rodzinę; Z. zarejestrowany nie zatrudnia żadnych pracowników i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej oprócz wynajmu lokalu handlowego, przychód ten jest przeznaczany na opłacenie składek skarżącego na ubezpieczenie zdrowotne, wydatków związanych z wynajmowanym lokalem handlowym takich jak np. dzierżawa za działkę pod lokalem, podatek od tej nieruchomości; nie korzysta z pomocy społecznej; zamieszkuje w domu należącym do brata; wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę ok. [...] zł miesięcznie; nie posiada samochodu; nie posiada oszczędności; korzysta z pomocy finansowej rodziny w kwocie [...]zł miesięcznie. Analizie poddano również dokumenty oraz oświadczenia nadesłane do sprawy I SA/Bd 1058/15 gdzie skarżący przedłożył: podatkową księgę przychodów i rozchodów za 2015r.; deklaracje VAT-7; zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; tytuły wykonawcze; decyzje ZUS w sprawie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. W piśmie z dnia [...] lutego 2016r. pełnomocnik skarżącego (brat skarżącego) oświadczył, że: wszelkie dokumenty związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą zostały przejęte przez organy i nadal są w ich posiadaniu; wszystkie konta bankowe zostały zablokowane a następnie zlikwidowane; skarżący jest osobą samotną; skarżący w dniu [...] stycznia 2016r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą; od [...] stycznia 2016r. podjął zatrudnienie w R. sp. z o.o. z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...] zł; w 2015r. utrzymywał się dzięki pomocy rodziny która opłacał rachunki; skarżący zamieszkuje w użyczonym mu przez ojca domu; opłaty związane z użytkowaniem domu ponosi obecnie ojciec skarżącego; skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, samochodu oraz oszczędności; skarżący nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy I SA/Bd 920/15, I SA/Bd 1058/15 oraz I SA/Bd 1100/15 wynika, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Ponadto z oświadczeń strony wynika, że nic nie ma, zamieszkuje w domu stanowiącym własność brata (z oświadczenia znajdującego się w aktach sprawy I SA/Bd 1058/15 wynika, że zamieszkuje w domu użyczonym przez ojca). Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawca określił na kwotę [...]zł. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego (brat skarżącego) z dnia [...] lutego 2016r. – akta I SA/Bd 1058/15 - wszelkie dokumenty związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą zostały przejęte przez organy i nadal są w ich posiadaniu; wszystkie konta bankowe zostały zablokowane a następnie zlikwidowane; skarżący jest osobą samotną; skarżący w dniu [...] stycznia 2016r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą; od [...] stycznia 2016r. podjął zatrudnienie w R. sp. z o.o. z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...] zł; w 2015r. utrzymywał się dzięki pomocy rodziny która opłacał rachunki; skarżący zamieszkuje w użyczonym mu przez ojca domu; opłaty związane z użytkowaniem domu ponosi obecnie ojciec skarżącego; skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, samochodu oraz oszczędności; skarżący nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej. Odnosząc się do złożonych oświadczeń skarżącego zawartych na urzędowym formularzu PPF, informacji podanych przez pełnomocnika skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] lutego 2016r. które znajduje się w aktach sprawy I SA/Bd 1058/15 oraz przedłożonych dokumentów w pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący do dnia [...] stycznia 2016r. prowadził działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań podatkowych za lata 2013-2014. wynika, że co prawda z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ten okres skarżący wykazał stratę w kwocie [...]zł oraz [...] zł, jednakże przychód za powyższe okresy wyniósł odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. W tym kontekście wskazać należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011r., I GZ 92/11 oraz z dnia 11 maja 2011r., II GZ 228/11). W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że strona uzyskuje przychody z działalności gospodarczej (postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., II FZ 280/12). Podkreślenia również wymaga, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem skarżący jako przedsiębiorca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Wskazać również należy, że tylko za lata 2013-2014 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał przychód w kwocie ponad [...] zł co zasadnym czyni tezę, że skarżący mógł poczynić znaczne oszczędności. Wskazać również należy, że jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego zawartego w piśmie z dnia [...] lutego 2016r., które znajduje się w aktach sprawy I SA/Bd 1058/15 w 2015r. skarżącego utrzymywała rodzina. Jednocześnie w tym samym piśmie pełnomocnik oświadcza, że skarżący nie korzystał i obecnie nie korzysta z pomocy społecznej. Skoro sytuacja skarżącego jak stara się wykazać strona oraz jej pełnomocnik była tak dramatyczna, że skarżący musiał utrzymywać się tylko dzięki pomocy rodziny to niezrozumiałym dla orzekającego jest fakt, że skarżący nie zgłosił się do opieki społecznej celem uzyskania stosownych świadczeń. Jest to działanie irracjonalne. Zatem stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego była i jest na tyle dobra, że nie musiał i nie musi korzystać z pomocy państwa w zakresie zapewnienia sobie potrzeb bytowych. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na pogląd wyrażony w orzecznictwie, że nie jest wiarygodne twierdzenie wnioskodawcy, że nie posiada żadnych źródeł dochodów, gdy jednocześnie nie korzysta z pomocy społecznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 2007/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka zaś sytuacja występowała w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący podaje sprzeczne dane. Otóż we wniosku o przyznanie prawa pomocy opatrzonym data [...] marca 2016r. skarżący podaje, że nie uzyskuje żadnych dochodów i korzysta z pomocy finansowej rodziny. Tymczasem z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] kwietnia 2016r. wynika, że skarżący od dnia [...] stycznia 2016r. podjął zatrudnienie w R. sp. z o.o. z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...] zł. Zdaniem orzekającego skarżący dopasowuje swoje oświadczenia, które rzekomo mają wykazać, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa to na wnioskodawcy ciąży obowiązek rzetelnego współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź składanie niepełnych lub sprzecznych oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 165/11; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 455/10). Tak więc w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej wyjątkowo trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 607/10, LEX nr 742666). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji