I SA/Bd 30/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz zobowiązania do jej zwrotu. Oddala skargę Starosta N. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. określił wysokość dotacji pobranej przez skarżącego w nadmiernej wysokości w kwocie [...] zł. Na skutek rozpatrzenia odwołania od tej decyzji złożonego przez skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Starosta N. po ponowny rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] września 2013 r. orzekł o zwrocie dotacji w kwocie [...] zł. SKO decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. ponownie uchyliło decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Następnie Starosta N. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. określił wysokość dotacji pobranej przez skarżącego w nadmiernej wysokości w kwocie [...] zł. W złożonym odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Starosty N. z dnia [...] lipca 2014 r. SKO ustaliło wysokość dotacji wykorzystanej przez skarżącego prowadzącego [...] w M. niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie [...] zł oraz zobowiązało skarżącego do jej zwrotu do budżetu powiatu [...] wraz z odsetkami. Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji w roku 2011, zakwestionowano wydatki skarżącego w kwocie [...] zł. Kwestionowane wydatki dotyczyły kosztów związanych z: obsługą umów leasingu operacyjnego, których przedmiotem jest wielofunkcyjna kopiarko-drukarka oraz samochód ciężarowy, zakupem paliwa do dwóch samochodów, myciem, odkurzaniem i parkowaniem dwóch samochodów, zakupem polisy ubezpieczeniowej do dwóch samochodów, zakupem kół zimowych do samochodu, zakupem programu [...] opcji rozliczenia godzin. Organ zaznaczył, iż podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji jest art. 90 ust.3d ustawy o systemie oświaty, który w brzmieniu na dzień przyznania skarżącemu przedmiotowej dotacji stanowił, że dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Ponadto dotacje mogły być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły. W opinii organu w niniejszej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia kwestii wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem jest ustalenie, czy zakwestionowane wydatki mogły być pokryte ze środków dotacyjnych. SKO podzieliło w tym zakresie pogląd organu pierwszej instancji uznając, że ww. wydatki, za wyjątkiem wydatków związanych z obsługą umowy leasingu operacyjnego, której przedmiotem była wielofunkcyjna kopiarko-drukarka, nie były związane bezpośrednio z procesem nauczania zawodowego, a zatem nie można ich uznać za realizację zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Przede wszystkim, w ocenie SKO, wydatków związanych z użytkowaniem samochodu marki [...] (obsługa rat leasingowych, polisa ubezpieczeniowa, zakup kół zimowych, zakup paliwa, mycie, odkurzanie i parkowanie, zakup płynu do spryskiwaczy i baterii) służących na własne potrzeby organu prowadzącego szkołę, a tym bardziej wydatków na drugi z pojazdów – [...], (mycie, czyszczenie, odkurzanie, naprawa koła, tankowanie, parkowanie) nie można powiązać z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki realizowanych przez [...] w M. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego oraz świadka, że jeden z samochodów służył do przewozu materiałów biurowych i dydaktycznych, dojazdów na spotkania ze słuchaczami, dowozu informatyka celem konserwacji sprzętu, rozwożenia ulotek, czy dowożenia nauczycieli, lecz w ocenie SKO powyższe nie ma bezpośredniego związku z realizacją zadań przez szkołę. Organ wyjaśnił, że obowiązkiem pracodawcy nie jest dowożenie pracownika do miejsca pracy, a nauczyciele, egzaminatorzy czy informatyk, za swoją pracę otrzymywali wynagrodzenie, zatem na skarżącym nie spoczywało zapewnienie im środa transportu do szkoły. Tym bardziej, że jak wynika zebranego materiału dowodowego, były to sporadyczne przypadki. W podobnych kategoriach organ rozpatrzył argumenty wskazujące na konieczność dowożenia autem materiałów dydaktycznych i biurowych, czy też ulotek, które i tak - jak oświadczył pełnomocnik skarżącego dotyczyły naboru do szkół w B., a nie w M. Dodatkowo, organ wskazał, że część faktur VAT za paliwo została wystawiona w punkcie sprzedaży w R. Miejscowość ta jest znacznie oddalona od B. i M. i nie leży na trasie pomiędzy tymi miejscowościami, co potwierdza, że przedstawione przez skarżącego do rozliczenia wydatki nie były związane z realizacją zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Odnosząc się do programu [...] organ wskazał, że do wydatków bieżących placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej nie mogą być zaliczone wydatki na nabycie środków trwałych, gdyż są to wydatki inwestycyjne. SKO wskazało, że w przypadku jeżeli wartość początkowa nabytego składnika majątkowego przekracza 3 500 zł a jego przewidywany okres użytkowania jest dłuższy niż rok, takie nabycie traktuje się jako nabycie środków trwałych. Mając powyższe na uwadze wydatek na zakup programu [...] przypisany do [...] w kwocie [...] zł nie mógł zostać potraktowany jako wydatek bieżący tej szkoły. Wydatek ten, jako wydatek inwestycyjny nie mógł natomiast zostać sfinansowany z dotacji. W skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie: 1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez przyjęcie odmiennej wykładni przepisów w tożsamym stanie faktycznym i prawnym przy rozliczaniu wydatkowania dotacji za rok 2010 i rok 2011; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, jak również niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co narusza realizacja zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika dlaczego w tożsamym stanie faktycznym i prawnym organ dokonał różnej kwalifikacji tych samych wydatków w latach 2010 i 2011; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w zw. z art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty, w zw. z art. 236 ust. 2 ustawy o finansach publicznych poprzez przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że dotacja wykorzystana została niezgodnie z przeznaczeniem, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że rodzi to obowiązek jej zwrotu; art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że opłaty leasingowi mogą dotyczyć jedynie przedsiębiorców prowadzących swoje przedsiębiorstwo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza nie narusza prawa. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w 2011 r. skarżący prowadził [...] w M. Z budżetu powiatu N. otrzymał on dotację, na podstawie art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (dalej: "u.s.o."), w kwocie [...] zł. Istota sporu sprowadza się do tego, czy wydatki związane z funkcjonowaniem tej szkoły, w łączonej kwocie [...] zł poniesione na: obsługę umowy leasingu operacyjnego, której przedmiotem był samochód ciężarowy, zakup paliwa do dwóch samochodów, mycie, odkurzanie i parkowanie dwóch samochodów, zakup polisy ubezpieczeniowej do dwóch samochodów, zakup kół zimowych do samochodu, zakup programu [...] - opcji rozliczania godzin, były wydatkami bieżącymi, które mogły zostać pokryte z dotacji z budżetu gminy. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 90 ust. 3d u.s.o. dotacje, o których mowa w ust. 1a- 3b są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących placówki lub szkoły. W świetle takiego brzmienia art. 90 ust. 3d u.s.o. nie sposób przyjąć, że dotacja może być wydatkowana na każdy cel. Dotacje są przeznaczone na dofinansowanie zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Zatem słusznie w orzecznictwie przyjmuje się, że jest to dotacja o charakterze mieszanym (podmiotowo – celowa), gdyż udziela się jej jednostkom spoza sektora finansów publicznych na dofinansowanie ich bieżącej działalności statutowej, ale również na konkretny cel - realizację dofinansowania konkretnych zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Wskazuje się również, że rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę, bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 grudnia 2012r., I SA/Kr 1304/12, wyrok NSA z dnia 8 maja 2014r., II GSK 229/13 oraz z dnia 19 marca 2014 r., II GSK 1858/12, wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r., II GSK 916/13, wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1002/13). Zatem wyżej wymieniona regulacja wyznacza granice wykorzystania środków z dotacji, wskazując na celowość (przeznaczenie) tego wykorzystania, a także na samo ich wydatkowanie, w rozumieniu poniesienia wydatku – jako formy rozdysponowania dotacji. Generalnie należy stwierdzić, że przedmiotowe dotacje nie mogą wychodzić ponad pokrycie wydatków bieżących szkoły bezpośrednio związanych z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej (pismo Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie z dnia 30 lipca 2009 r., K-0542/58/MK/09, Lex 26540). Oznacza to, że dotację oświatową można wydatkować na cele ściśle związane z procesem kształcenia (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2014 r., II GSK 1858/12), realizowanego wobec uczniów jako końcowych beneficjetów udzielonej dotacji. Tym samym dotacja, zgodnie z treścią art. 90 ust. 3d u.s.o., nie jest przeznaczona na ogólne sfinansowanie zadań szkoły. Innymi słowy, w ramach dotacji przysługującej szkołom lub placówkom niepublicznym nie mogą być finansowane wydatki ponoszone na cele pośrednio związane z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą (por. M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, ABC 2012, Komentarz do art. 90 ustawy o systemie oświaty, Lex). W skardze strona podnosi, że organ błędnie nie uznał za wydatki bieżące, które mogły być pokryte z dotacji oświatowej, rat leasingowych oraz innych wydatków związanych z użytkowaniem samochodu, gdyż samochód ten był wykorzystywany dla realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia. W tym względzie podczas przesłuchania w dniu [...] czerwca 2014 r. M. N. zeznał, że wykorzystywał samochód marki [...] nr rej. [...] w celu dowozu nauczycieli na matury i na zajęcia. Gdy była taka potrzeba jechał z dyrektorem szkoły do urzędu. Czasami wykorzystywał samochód podczas przejazdów do banku i do urzędu w celu uregulowania kosztów najmu. Oprócz tego samochodem przewoził testy, kserówki, materiały pomocnicze, środki dydaktyczne, wynagrodzenia dla nauczycieli i dla administracji. Przewoził też informatyka, gdy sprzęt komputerowy się popsuł. Osobiście przyjeżdżał też tym samochodem na posiedzenia rad pedagogicznych. Taki sposób wykorzystania samochodu potwierdził też T. M. – dyrektor szkoły, podczas przesłuchania w dniu [...] maja 2014 r. Trafnie w tym zakresie organ odwoławczy zauważył, że obowiązkiem pracodawcy nie jest dowożenie pracownika do miejsca pracy, a nauczyciele czy informatyk, za swoją pracę otrzymywali wynagrodzenie, zatem na skarżącym nie spoczywał obowiązek zapewnienie im środa transportu do szkoły w M. Ponadto z zeznania skarżącego wynika, że powyższy samochód nie był wykorzystywany na cele ścisłe związane z procesem kształcenia. Trudno za takie uznać wizyty w banku, urzędzie, dowożenie do szkoły nauczycieli, informatyka, czy dostarczanie do szkoły materiałów dydaktycznych. Są to działania związane z organizacją procesu kształcenia lub ogólnie związane z funkcjonowaniem szkoły, a nie z samym kształceniem. Stąd wydatków na użytkowanie powyższego samochodu nie można uznać za wydatki bieżące. Również sam charakter tych wydatków, np. raty leasingowe, mycie, odkurzanie, parkowanie, zakup polisy ubezpieczeniowej, zakup kół zimowych, wskazuje, że nie mają one nic wspólnego z procesem kształcenia realizowanego wobec uczniów. Za nieprzekonujące należy także uznać twierdzenia skarżącego zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2014 r., iż wykorzystywał samochód w celu odwiezienia słabo czujących się uczniów, którzy nie mogli opuszczać szkoły bez opieki i których nie mogli odebrać opiekunowie prawni. Przypomnieć należy, że [...] w M., jak sama nazwa wskazuje, jest szkołą dla osób pełnoletnich, zatem twierdzenie, że nauczyciele ponoszą za nich odpowiedzialność, a uczniowie nie mogą opuszczać szkoły bez opieki jest nieuprawnione. Ponadto skarżący nie wskazał żadnych nazwisk uczniów, których odwoził do domu lub lekarza. Dla uzasadnienia, że raty leasingowe stanowią wydatki bieżące strona odwołuje się do wyroku WSA w Lublinie z dnia 13 lipca 2012 r., I SA/Lu 384/12. Jednakże w wyroku tym Sąd uznał, że opłaty parkingowe, na monitoring samochodowy, raty leasingowe nie mogą być finansowane z dotacji. Potwierdził to też NSA w wyroku z dnia 19 marca 2014 r., II GSK 1858/12. Dodatkowo, jak zauważył organ odwoławczy, część faktur VAT za zakup paliwa do powyższego auta została wystawiona w punkcie sprzedaży w R. Miejscowość ta jest znacznie oddalona od B. i M. i nie leży na trasie pomiędzy tymi miejscowościami. Do kwestii tej strona nie odniosła się w skardze,a podważa to, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, twierdzenie, że samochód był wykorzystywany wyłącznie do działalności oświatowej. Również wydatki odnoszące się do drugiego pojazdu – [...], nr rej. [...] uznać należy za niezwiązane z realizacją zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. W toku całego postępowania, jak również w odwołaniu i skardze strona nie podnosiła, jakoby auto to - obok pojazdu marki [...], nr rej. [...]- było przez nią wykorzystywane w związku z prowadzoną działalnością oświatową, a stwierdzenie M. N. o zawarte podczas przesłuchania w dniu [...] czerwca 2014 r., iż na potrzeby szkół wykorzystywany był jeszcze jeden pojazd, nie znalazło potwierdzenia w pozostałym materiałem dowodowym. Zasadnie także organ uznał, że z dotacji nie może być sfinansowany wydatek na zakup programu [...] - opcja rozliczania godzin pracy. Niezależnie od tego, że nie jest to wydatek na realizację zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, to wydatek ten miał charakter inwestycyjny, majątkowy. Wydatków o takim charakterze nie można uznać za wydatki bieżące. Należy zauważyć, że w myśl art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wydatki bieżące to wydatki budżetowe nie będące wydatkami majątkowymi, czyli poniesionymi na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2014 r., V SA/Wa 1785/13). W skardze strona nie podnosi w tym zakresie żadnych konkretnych zarzutów. W konsekwencji, organ zasadnie nakazał skarżącemu zwrot części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Stosownie bowiem do treści art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego – wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem – podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Przyjmuje się, że wykorzystanie dotacji celowej niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona albo realizację innych celów niż cele dotowane.(por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2011r., I SA/Łd 1231/10, wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r., II GSK 916/13). W skardze strona zarzuciła także naruszenia art. 8 k.p.a. z uwagi na to, że organ w zaskarżonej decyzji przyjął odmienną wykładnię przepisów, niż w tożsamym stanie faktycznym i prawnym przy rozliczaniu dotacji za 2010 r. Przywołany przepis wyraża zasadę prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do obywateli do organów państwa. Zasada ta musi być jednak stosowana w postępowaniu administracyjnym z uwzględnieniem zasady legalizmu, wynikającej z art. 6 k.p.a. Wyważenie tych dwóch zasad jest obowiązkiem organów administracji i warunkuje prowadzenie postępowania zgodnie z prawem. Jakkolwiek zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, narusza zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a., to jednak nie zawsze uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Innymi słowy, korzystniejsze, lecz niezgodne z prawem rozstrzygnięcie wydane w stosunku do tej samej osoby, znajdującej się w podobnej jak poprzednio sytuacji faktycznej i prawnej, nie stwarza dla niej automatycznie prawa do potraktowania jej w ten sam sposób (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2005 r., FSK 1660/04). Zasada zaufania nie oznacza więc, że organ administracyjny nie może w podobnym stanie faktycznym wydać odmienne rozstrzygnięcie niż wydane poprzednio (por. A. Hanusz, Kontrola sadowoadministracyjna stosowania zasady zaufania do organów podatkowych, Państwo i Prawo 2013, nr 8, s. 27-28). Zasada ta nie może być bowiem rozumiana jako konieczność powielania poprzednich, błędnych rozstrzygnięć. Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 83a ust. 1 u.s.o., bowiem organ odwoławczy w ogóle tego przepisu w rozpatrywanej sprawie nie stosował. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze zarówno przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Materiał dowodowy w sprawie zebrano w sposób wyczerpujący, a następnie bez przekroczenia ustawowych granic poddano go analizie i ocenie, wyciągając uzasadnione wnioski. Organ podatkowy według swej wiedzy, doświadczenia życiowego oraz wewnętrznego przekonania ocenił wszystkie dowody, we wzajemnej łączności, co znalazło swoje odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Inna ocena tego samego materiału dowodowego dokonana przez stronę nie noże stanowić sama w sobie podstawy do stwierdzenia, iż ocena dokonana przez organ podatkowy jest niewłaściwa czy też dowolna. Zaskarżona decyzja zawiera też wszystkie elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy przytoczył zarówno zastosowane przepisy prawne, jak i wskazując na ich treść odwołał się do konkretnych elementów stanu faktycznego sprawy. Szczegółowo odniósł się do przedłożonych dowodów i wskazał na przyczynę odmiennej od podatnika oceny tych dowodów. Organ dokonał też prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o odroczenie rozprawy. W uzasadnieniu podała, że termin rozprawy w niniejszej sprawie koliduje z wyznaczoną jej uprzednio rozprawą w Sądzie Rejonowym w I. Wskazała, że z uwagi na zawiłość i charakter sprawy mandant oczekuje jej osobistego uczestnictwa w rozprawie przed tutejszym sądem, bez wyznaczania pełnomocnika substytucyjnego. Sąd wniosek ten oddalił. Podkreślenia wymaga, że w przypadku przeprowadzenia rozprawy, nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 p.p.s.a.). W myśl art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu dopiero wtedy, gdy sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Podstawy do odroczenia nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości stron. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną, Odroczenie rozprawy z powodu nieobecności strony lub jej pełnomocnika może nastąpić tylko w przypadku, gdy nieobecność ta jest wynikiem nadzwyczajnego wydarzenia, albo jest wynikiem znanej sądowi przeszkody, której nie można jednak przezwyciężyć. Przez "nadzwyczajne wydarzenie" należy rozumieć niedające się przewidzieć zdarzenia sił przyrody lub inne nagłe zdarzenia, które uniemożliwiają stawiennictwo na rozprawie, np. powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Natomiast "inną znaną sądowi przeszkodę", której nie można przezwyciężyć, jest ta, o której sąd został powiadomiony przez stronę, a z treści informacji wynika, że strona nie może jej przezwyciężyć i jej stawiennictwo na rozprawie jest niemożliwe. Ocena tych okoliczności należy do sądu (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, s. 239-241). W ocenie Sądu wskazana przez pełnomocnika przyczyna odroczenia rozprawy – kolizja terminów rozpraw, nie stanowi ani nadzwyczajnego wydarzenia, ani znanej sądowi administracyjnemu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Także w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie jest prezentowany pogląd, że kolizja terminów procesowych nie stanowi szczególnej przeszkody uzasadniającej odroczenie rozprawy (np. wyrok NSA z dnia 13 września 2005 r., II FSK 69/05; J.P. Naworski, Odroczenie rozprawy ze względu na kolizję terminów rozpraw pełnomocnika procesowego, Przegląd Prawa Handlowego 2004, nr 11, s. 54-58). Rzeczą pełnomocników stron jest takie ułożenie swych spraw zawodowych, aby możliwe było wywiązanie się z podjętych zobowiązań. Sąd nie może bowiem uzależniać podejmowanych czynności od kalendarza procesowego pełnomocnika strony skarżącej. Ponadto, stosownie do art. 39 pkt 2 p.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Zresztą z treści samego pełnomocnictwa podpisanego przez skarżącego wynika, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik może ustanawiać dalszych pełnomocników. Wobec treści udzielonego pełnomocnictwa, za niewystarczające w tej mierze należy uznać powołanie się przez pełnomocnika na wolę strony, która nie wyraziła zgody na ustanowienie pełnomocnictwa substytucyjnego. Pełnomocnik nie wykazał także, by niemożliwym było ustanowienie pełnomocnika substytucyjnego na wyznaczoną na ten sam dzień rozprawę przed Sądem Rejonowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.