I SA/Bd 93/13

WyrokWSA w Bydgoszczy2013-04-08

Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Mirella Łent, Leszek Kleczkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy altana o powierzchni użytkowej przekraczającej 25 m2, znajdująca się na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "O." w mieście K., podlega zwolnieniu od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeśli zgodnie z ewidencją gruntów i budynków znajduje się w granicach administracyjnych miasta?
Ratio decidendi
Altana znajdująca się na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego, która przekracza normę powierzchni zabudowy dla miast (25 m2) i zgodnie z ewidencją gruntów i budynków położona jest w granicach administracyjnych miasta, nie korzysta ze zwolnienia od podatku od nieruchomości przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Dane z ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego i są wiążące dla organów podatkowych przy wymiarze podatku.
Stan faktyczny
Skarżący M. Ś. kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza K. ustalającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r. od altany o powierzchni 34,21 m2. Skarżący twierdził, że altana znajduje się w miejscowości P., poza granicami miasta, i powinna korzystać ze zwolnienia podatkowego. Organy uznały, że altana znajduje się w granicach miasta K. i przekracza dopuszczalną powierzchnię zabudowy (25 m2) dla zwolnienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2012 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] Burmistrz K. ustalił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 186 zł. W podstawie opodatkowania organ wskazał budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 26,00m2 stosując stawkę podatkową w wysokości 7,15 zł/m2. Organ wskazał, że przedmiot opodatkowania - altana na trenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "O." w P.- nie korzysta ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), albowiem przekracza normy powierzchni ustalone w przepisach ustawy z dnia z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) dla altan i obiektów gospodarczych. Nie zgadzając się z wydaną decyzją skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł, że zastosowany przez organ pierwszej instancji wymiar podatku jest zbyt wysoki. Zaznaczył, że posiada zgodę ogrodu działkowego na pobudowanie altany o pow. nieprzekraczającej 35m2 na terenie ROD "O.". Wskazał, że teren ten traktowany jest jako teren wiejski, gdzie obowiązują inne normy powierzchni podlegającej zwolnieniu podatkowemu. Podniósł, że budowę altan na tym terenie dopuszczono na podstawie decyzji Głównego Architekta Wojewódzkiego w B. z dnia [...], a z treści załącznika od informacji wydanej przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w B.z dnia 25 stycznia 1984 r. wynika, że zabudowa może być realizowana zgodnie z zasadami zawartymi w Regulaminie ROD, a wielkość zabudowy wymagana jest jak dla działek położonych poza granicami administracyjnymi miasta, czyli do 35m2. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że stanowiąca przedmiot opodatkowania altana znajdowała się w granicach administracyjnych miasta K.. Potwierdza to jednoznacznie załącznik nr 1 do statutu Osiedlowego Komitetu Samorządu Mieszkańców Nr 3 w K., będący jednocześnie załącznikiem do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w K.z dnia [...] w sprawie nadania Statutów Osiedli (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. nr 53, poz. 820), z którego wynika, że ulica O. i P., przy której położony jest ROD "O.", znajduje się w granicach miasta K.. Powyższe oznacza, że ROD "O." położony jest na terenie miasta K., a nie na terenie miejscowości P.. Nazwa P. jest nazwą występującą zwyczajowo, nie jest to wieś wchodząca w skład gminy K.. Potwierdzają to także dane z ewidencji gruntów i budynków. Tym samym, aby przedmiotowa altana mogła być zwolniona od podatku od nieruchomości, musiałaby posiadać powierzchnię nieprzekraczającą 25m2. Budynek ten przekroczył jednak tę powierzchnię, albowiem jego powierzchnia zabudowy, tj. powierzchnia terenu zajęta przez budynek, wynosi 34,21 m2. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał, że Burmistrz K. zasadnie opodatkował stosownie do treści § 1 pkt 2 lit e 3 uchwały Rady Miejskiej K. Nr [..] z dnia [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. nr 247, poz. 2337) przyjmując stawkę 7,15 zł/m2, jak dla budynków pozostałych, należący do skarżącego obiekt budowlany (altanę) na terenie ROD "O.", ponieważ znajduje się ona na terenie miasta K. i nie korzysta w związku z tym ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 12 u.p.o.l. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej naruszenie art. 16, art. 46 i art. 48 ustawy z dnia 08 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 169, poz. 1419 ze zm.), art. 29 ust. 1 pkt 4 pr. bud., art. 7 ust. 1 pkt 12 u.p.o.l. oraz art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."). W uzasadnieniu skarżący podniósł, że przedmiotowa altana o powierzchni nieprzekraczającej 35m2 położona jest w miejscowości P. i została wybudowana w latach osiemdziesiątych, to jest w czasie, kiedy P. uznane były za odrębną miejscowość, leżącą poza granicami miasta. Świadczy o tym zarówno faktyczne oddzielenie do niedawna K. od P., jak również dokumenty pochodzące z lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, z których niezbicie wynika, iż nie było wątpliwości co do tego, że P. znajdują się poza granicami miasta (między innymi zapisy w projekcie zagospodarowania terenu pod Pracownicze Ogródki Działkowe, wyraźnie dopuszczające wielkość altan do 35m2 powierzchni zabudowy i 4m wysokości, co wskazuje na fakt, że teren traktowano jako podmiejski). W związku z powyższym, zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie wyjaśnił wyczerpująco kwestii rzekomego objęcia miejscowości P. granicami miasta. Zdaniem skarżącego, zupełnie pominięte i niewyjaśnione zostały między innymi następujące fakty: od kiedy i na jakiej podstawie w P. zostały nadane nazwy ulic; od kiedy i na jakiej podstawie zmienione zostały tablice - oznakowanie końca K. i wjazdu do P.; na jakiej podstawie nadany został Statut Osiedla dla P.(na który organy powołują się, uzasadniając rzekome położenie P. w granicach miasta), skoro brak jest jakiegokolwiek wcześniejszego aktu prawnego, zgodnie z którym granicami miasta Koronowa zostały objęte P.; kiedy i na jakiej podstawie zostały dokonane zmiany w ewidencji gruntów i budynków oraz czy zostały one dokonane zgodnie ze stanem prawnym i faktycznym; dlaczego w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzonej dla nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowa altana, jako położenie nieruchomości (miejscowość) podaje się P., a nie K., czy też chociaż K. – P.; dlaczego - skoro Burmistrz K. twierdzi, że P. od 1861 r. znajdują się w granicach miasta - wydana została zgoda na zabudowę taką, jak w ogrodach pozamiejskich, oraz dlaczego dopiero aktualnie podjęta została próba opodatkowania przedmiotowych altan; dlaczego Burmistrz K. w żaden sposób nie poinformował właścicieli altan o zamiarze włączenia P. w granice miasta K., a tym samym o ewentualnym opodatkowaniu; oraz dlaczego organy administracyjne tak chętnie i bez zastanowienia karzą właścicieli altan, którzy wznosili je w dobrej wierze, w zaufaniu do organów państwa i w przekonaniu, że nie naruszają przepisów prawa (w czym utwierdzały ich organy administracji, podając dopuszczalną wielkość zabudowy na przedmiotowym terenie), co sprzeczne jest z brzmieniem art. 8 k.p.a. Z ostrożności procesowej skarżący podniósł ponadto, że jego zdaniem, nawet gdyby okazało się, że P. w ostatnich latach formalnie i zgodnie z prawem zostały włączone w granice miasta, to nabył on już uprzednio prawo do zwolnienia podatkowego, które korzysta z ochrony praw nabytych i skarżący nie może być go pozbawiony na skutek działań organu administracyjnego, polegających na ewentualnym rozszerzeniu granic administracyjnych miasta. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 19 marca 2013 r. strona ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach oraz zaskarżalne postanowienia wydawane w ramach postępowania o udzielenie interpretacji podatkowej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa tak procesowego jak i materialnego, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W rozpatrywanej samorządowe organy podatkowe wymierzyły M.Ś. podatek od nieruchomości za 2012 r. od altany posadowionej na terenie rodzinnego ogrodu działkowego "O.". Zasadniczy spór między stronami sprowadza się do tego, czy altana ta znajduje się w granicach administracyjnych miasta Koronowa, czy - jak twierdzi strona - w miejscowości P., poza granicami miasta. Zdaniem Sądu, trafnie organ odwoławczy wskazał, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy mają dane z ewidencji gruntów i budynków. Konieczność uwzględniania danych zawartych w ewidencji gruntów przy wymiarze podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego wynika także z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przepis ten stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w przedmiotowej ewidencji powinny być uwzględniane przez organy podatkowe dokonujące wymiaru podatków. Pogląd odmawiający organom ustalającym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości prawa do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów, jest szeroko prezentowany w orzecznictwie sądowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010r., sygn. akt II FSK 1243/08, z dnia 5 listopada 2009r., sygn. akt II FSK 836/08, z dnia 29 października 2009r., sygn. akt II FSK 854/08, z dnia 1 października 2009r., sygn. akt II FSK 652/08, z dnia 18 lutego 2010r., sygn. akt II FSK 1586/08, wojewódzkich sądów administracyjnych: WSA w Kielcach z dnia 14 października 2010r., sygn. akt I SA/Ke 461/10, WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2010r., sygn. akt I SA/Kr 955/09, WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2010r., sygn. akt III SA/Po 363/09, /dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl/). W wyrokach tych, które Sąd w niniejszej sprawie w pełni akceptuje i podziela wyrażono pogląd, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Ewidencja gruntów i budynków prowadzona jest na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38. poz. 454). Organem ewidencyjnym jest starosta, a w miastach na prawach powiatu - Prezydent Miasta. Jednym z podstawowych zadań nałożonych na starostę jako organ ewidencyjny jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w aktualnym stanie, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji wyłącznie z urzędu lub na wniosek określonych podmiotów (m.in. właścicieli, użytkowników wieczystych gruntów, trwałych zarządców). Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych; opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych; dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej; ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Podkreślić należy, że z godnie z par. 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia ewidencję zakłada się i prowadzi w systemie informatycznym, którego podstawę stanowią komputerowe bazy danych ewidencyjnych, z uwzględnieniem istniejącego podziału kraju dla celów ewidencji, opartego na zasadniczym trójstopniowym podziale terytorialnym państwa. Natomiast z par. 5 wynika, że jednostkami powierzchniowymi podziału kraju dla celów ewidencji są: 1) jednostka ewidencyjna, 2) obręb ewidencyjny, 3) działka ewidencyjna. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy podać, że w wypisie z rejestru gruntów (akta administracyjne k. 38, akta sądowe k. 29). Według stanu na dzień 18 grudnia 2012 r. i 01 stycznia 2012 r. wynika, że działki, na których położony jest ROD "O." znajdują się w jednostce ewidencyjnej K., obrębie ewidencyjnym Miasta K.. Przywołany zapis z rejestru gruntów oznacza, że altany posadowione na działkach wymienionych we wskazanej ewidencji położone są w granicach Miasta K.. W konsekwencji, prawidłowe jest ustalenie organu podatkowego, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania zwolnienie od podatku od nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 1 pkt 12 u.p.o.l., na podstawie którego zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki położone na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, nieprzekraczające norm powierzchni ustalonych w przepisach Prawa budowlanego dla altan i obiektów gospodarczych, z wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą. Stosownie natomiast do art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), pozwolenia na budowę nie wymaga budowa altan i obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych o powierzchni zabudowy do 25 m2 w miastach i do 35 m2 poza granicami miast oraz wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich. Oznacza to, że warunkiem zwolnienia altany znajdującej się na działce w ROD "O." jest to, aby posiadała ona powierzchnię zabudowy do 25 m2 w miastach i do 35 m2 poza granicami miasta. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że powierzchnia altany przekracza 25 m2, a z dokumentu urzędowego jakim jest ewidencja gruntów jednoznacznie wynika, iż altana ta położona jest w obrębie ewidencyjnym Miasta K.. W przypadku, gdy strona skarżąca kwestionuje zapisy w ewidencji gruntów, a dotyczące położenia działek zabudowanych altanami, to powinna podjąć działania w celu dokonania zmian w tej ewidencji przez starostę. Dopóki dane z ewidencji nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy jest zobowiązany uwzględniać je przy wymiarze podatku, także w zakresie położenia nieruchomości (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/GL 416/10). Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut, że pozbawienie skarżącego zwolnienia podatkowego narusza jego prawa nabyte oraz zasadę zaufania do organów podatkowych. Wyjaśnić należy, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości – stosownie do art. 6 u.p.o.l. – powstaje z chwilą nabycia nieruchomości, jednakże jest ustalany corocznie. Od ustawodawcy zależy, czy w danym roku podatkowym podatnik będzie miał prawo korzystać ze zwolnienia podatkowego. Uznaniu zwolnienia od podatku za przedmiot praw nabytych stoi na przeszkodzie art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy obywatel obowiązany jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Jeśli nawet przyjąć, że skarżący w którymś z lat poprzednich korzystał ze zwolnienia podatkowego, to nie oznacza to, że z tego tytułu ma bezterminowe prawo do zwolnienia w kolejnych latach podatkowych. Podatnikom nie może być przypisane bezterminowe prawo do zwolnień podatkowych i tylko z faktu posiadania zwolnienia w okresie przeszłym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt K 47/01). Sąd nie podziela również zarzutu skarżącego, że altana powinna być opodatkowana według stawek ustalonych dla budynków mieszkalnych. Podać należy, że najniższą stawką podatkową przewidzianą w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.p.o.l. opodatkowane są budynki mieszkalne lub ich części, albowiem zaspokajają one podstawowe potrzeby bytowe ludzi w zakresie zamieszkiwania. Z akt sprawy nie wynika, aby altana służyła skarżącemu do zaspokajania jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Skarżący nie wykazał i nie twierdził w toku postępowania podatkowego, że altana stanowi jego centrum życiowe, natomiast z akt sprawy wynika, że mieszka w B. przy ul. K.. W tej sytuacji należy stwierdzić, że przedmiotowa altana zaspokaja tylko uboczne cele mieszkaniowe skarżącego przez pewien okres czasu. Z najniższej stawki nie powinny korzystać budynki wówczas, gdy są tam jedynie sezonowo, a więc ubocznie zaspokajane potrzeby mieszkaniowe związane z wypoczynkiem, czy rekreacją (zob. uchwała NSA w składzie 5 sędziów NSA z dnia 01 lipca 2002r., sygn. akt FPK 3/02; wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1506/08; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 846/12). Nie może także zgodzić się ze stroną, że altana nie jest budynkiem. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach. W "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego na rok 2012" sam skarżący wskazał, że altana jest budynkiem (choć błędnie uznał, że jest to budynek mieszkalny). Podkreślenia wymaga, że ostatnia strona "Informacji" zawiera wyjaśnienie używanych w niej pojęć, w tym pojęcie budynku, które jest tożsame z treścią art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Skoro zatem skarżący zaznaczył w "Informacji", że altana jest budynkiem, to tym samym uznał on, że jest ona trwale związana z gruntem i ma fundamenty. Wobec takiego oświadczenia strony, podniesiony przez podatnika na etapie postępowania sądowoadministracyjnego zarzut, że altana nie jest budynkiem nie może odnieść skutku. Nie został także naruszony art. 16 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, zgodnie z którym Polski Związek Działkowców z tytułu prowadzenia działalności statutowej, a jego członkowie z tytułu użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych, zwolnieni są od podatków i opłat (administracyjnych, skarbowych), z tym że z podatku od nieruchomości i podatku rolnego na zasadach określonych w odrębnych ustawach. W rozpatrywanej sprawie te zasady określa ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a zatem także art. 7 ust. 1 pkt 12 tej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. H. Adamczewska-Wasilewicz L. Kleczkowski M. Łent

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło