II SA/Bd 1203/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2010-12-08
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Renata Owczarzak, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wznawiając postępowanie zakończone decyzją ostateczną, prawidłowo odmówił uchylenia tej decyzji, mimo że jedna ze stron nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu, a następnie nie przeprowadził wszystkich niezbędnych czynności dowodowych z jej udziałem?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ organ pierwszej instancji nie wykonał wszystkich niezbędnych czynności procesowych, w tym dowodowych z udziałem pominiętej strony, co jest konieczne w postępowaniu wznowieniowym. Ponadto, organ pierwszej instancji nieprawidłowo rozstrzygnął o przedawnieniu możliwości uchylenia decyzji, jednocześnie próbując badać sprawę merytorycznie, co jest sprzeczne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stacji paliw. Strony wnioskujące o wznowienie twierdziły, że nie brały udziału w pierwotnym postępowaniu. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając m.in. brak przymiotu strony dla niektórych wnioskodawców oraz upływ terminu do uchylenia decyzji. Po kolejnych postępowaniach i wyrokach sądów, sprawa trafiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na konieczność ponowienia czynności procesowych i dowodowych z udziałem stron.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę.
Wójt [...], decyzją z [...].2010 r., na podstawie art. 104, art.107 § 1-3, art. 151 § 2 oraz art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), dalej powoływany jako: k.p.a., art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm), odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Wójta [...]z dnia [...]2004 r. znak: [...], zmienionej decyzją z dnia [...]2004 r. w sprawie ustalenia na wniosek M. D. warunków zabudowy dla zamierzenia polegającego na: budowie stacji paliw i gazu płynnego, sklepu wielobranżowego z mini barem myjni samochodowej ręcznej, wiaty zadaszającej dystrybutory, zjazdu na drogę powiatową na dz. nr [...] (droga powiatowa) położonych w obrębie [...], gm. [...].
Powyższe rozstrzygnięcie organ oparł o następujące ustalenia i rozważania:
Decyzją ostateczną z dnia [...].2004 r., zmienioną decyzją z dnia [...]2004 r., Wójt [...] orzekł o ustaleniu na wniosek M. D. warunków zabudowy dla powyższego zamierzenia inwestycyjnego. Do Urzędu Gminy wpłynął wniosek M. M., J. F., M. P., M. O. i J. F. o wznowienie postępowania administracyjnego w tej sprawie. Został on uzasadniony nie braniem udziału przez strony w postępowaniu.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...]2006 r., sygn. akt II SA/Bd 1058/05 oddalona została skarga G. i W. J. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...]2004 r.
W dniu [...]2006 r. W. J. wniósł o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 kpa, zakończonego decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...]2004 r. Organy I i II instancji odmówiły wznowienia postępowania, uznając że wnioskodawca nie jest stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją o warunkach zabudowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...]2006 r. sygn. akt II SA/Bd 261/06 uchylił decyzję o odmowie wznowienia postępowania, uzasadniając to tym, iż organ wydając postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa naruszył przepisy prawa. Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ będzie zobowiązany do podjęcia odpowiedniej decyzji w granicach określonych w art. 151 kpa.
Ponieważ wnioski o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...]2004 r. złożyli również: M. M., J F, M P, M O oraz J. F. – odwołujący się, powołując się na okoliczności wynikające z art. 145 § 1 pkt. 4 kpa, Wójt [...] po łącznym rozpatrzeniu wniosków W. J. z dnia [...]2005 r., S. F. z dnia [...]2006 r. oraz pozostałych skarżących z dnia [...]2005 r. wydał decyzję z dnia [...]2007 r. odmawiającą uchylenia decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...]2004 r.
W wyniku odwołania wniesionego przez strony oraz Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...]uchyliło powyższą decyzję, wskazując organowi I instancji, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien sprawdzić wymogi formalne wniosku w zakresie ustalenia, czy wnioski pozostałych osób zostały złożone w terminie, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa.
Po ponownym przeprowadzeniu wznowionego postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...]2007r., odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]2004r. w przedmiocie warunków zabudowy uznając, że działki skarżących nie pozostają w bezpośrednim sąsiedztwie z planowaną inwestycją, a planowana inwestycja nie będzie stanowić zagrożenia dla środowiska, gdyż uciążliwości spowodowane emisją zanieczyszczeń i hałasu w wyniku funkcjonowania planowanego obiektu będą minimalne i zamkną się w granicach działki objętej planowaną inwestycją. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając, iż wnioskodawcy nie byli stronami postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy (decyzja z dnia [...]2007r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...]2007r. sygn. akt II SA/Bd 673/07, oddalając skargę uznał, że organ I instancji prawidłowo zastosował tryb postępowania i z uwagi na wydane już w sprawie postanowienie o wznowieniu postępowania, przeszedł do merytorycznego rozpoznania sprawy, na podstawie art. 151 kpa. Sąd stwierdził, że wszyscy skarżący z wyjątkiem S. i J. małż. F. - współwłaścicieli działki nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością inwestora (działki nr [...]), nie mają przymiotu strony, gdyż ich grunty nie graniczą z terenem spornej inwestycji i uciążliwość przyszłej inwestycji nie wykracza poza granice nieruchomości inwestora. W dacie wydawania decyzji o warunkach zabudowy słusznie osoby te nie były stronami postępowania zakończonego decyzją, mimo iż powołały się one we wznowionym postępowaniu na przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Sąd Wojewódzki uznał, że stanowisko organu o braku przymiotu strony w rozpoznawanej sprawie w stosunku do tych osób odpowiada przepisom prawa. Podkreślił jednak, że inaczej należy traktować sytuację współwłaścicieli działki nr [...], bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością inwestora. Pomimo dokonanego podziału należącej do inwestora nieruchomości na dwie działki, nowo powstałe działki stanowiły nieruchomość pozostającą w całości w rękach inwestora.
Podział, który wydzielił wąski pas nieruchomości od strony działki nr [...], nie może natomiast pozbawiać uprawnień strony bezpośrednio sąsiadujących właścicieli z planowaną inwestycją. Działki te stanowią bowiem całość jako nieruchomość, która bezpośrednio graniczy z działką nr [...], której właściciele są stroną postępowania w sprawie decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...]2004r. zmienionej decyzją z dnia [...]2004 r. Zadaniem Sądu Wojewódzkiego rozstrzygnięcie organów administracji o odmowie uchylenia decyzji o warunkach zabudowy odpowiadało przepisom prawa. Organy wykazały, że uciążliwości przyszłej inwestycji nie wykroczą poza granice nieruchomości inwestora, co zostało potwierdzone w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, z którego wynika, że planowana inwestycja tj. sam obiekt i jego użytkowanie nie będzie stanowić zagrożenia dla środowiska a uciążliwość spowodowana emisją zanieczyszczeń i hałasu zamknie się w granicach działki objętej planowaną inwestycją.
Sąd Wojewódzki zreasumował, że naruszenie przepisów postępowania polegające na nie uznaniu S. F. za stronę postępowania było uchybieniem nieistotnym, gdyż prawa tej osoby nie zostały naruszone sporną decyzją o warunkach zabudowy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli S. i J. F.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...]2009r. sygn. akt II OSK 528/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadną ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że pominięcie przez organ w postępowaniu zwykłym jednego z podmiotów, chociaż wypełnia przesłankę z art. 145 § 4 kpa, może prowadzić do zaakceptowania przez Sąd decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 1 ust. 1 kpa stwierdzającej brak podstaw do uchylenia decyzji zwykłej, z tego powodu, że w ocenie Wojewódzkiego Sądu nie doszło do naruszenia interesu prawnego strony. Wojewódzki Sad Administracyjny w [...] wyrokiem z [...]2009 r., sygn. akt II SA/Bd 414/09, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]2007 r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...]2007 r. w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego warunków zabudowy w stosunku do S. i J. F., odrzucił skargę w stosunku do M. M., w stosunku do pozostałych skarżących skargę oddalił.
Ponownie rozpatrując sprawę, Wójt [...] pismem z dnia [...].2010 r. wezwał inwestora do przedstawienia dokumentu, który określi zapotrzebowanie na energię elektryczną , w tym przede wszystkim potwierdzi możliwość zasilania ww. inwestycji. Powyższy dokument byłby niezbędny do stwierdzenia czy istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego - art. 61 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Pismem z dnia [...].2010 r. skarżący wyjaśnili, że działka inwestycyjna jeszcze przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...].2004 r. miała zagwarantowane dostawy energii elektrycznej, także o zwiększonej mocy. Inwestorzy podkreślili, iż działka ma zapewnione dostawy energii elektrycznej, posiada licznik, a rachunki płacone są na bieżąco. Do pisma zostało dołączone pismo [...] zapewniające dostawy energii elektrycznej do projektowanej stacji paliw. Ponadto przedstawiono umowę z zakładem energetycznym dotyczącą przyłączenia do sieci energetycznej.
Pani T. B. pełnomocnik Państwa S. i J. F. we wniosku z dnia [...]2010 r. zaakcentowała konieczność sprawdzenia czy istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla planowanej inwestycji. Ponowiono wcześniejsze zarzuty co do raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz wniesiono o dopuszczeniu dowodu z: 1) oględzin działki nr [...] i [...] z udziałem geodety w celu ustalenia rzeczywistych odległości między obiektami planowanej inwestycji a domem mieszkalnym Państwa F. usytuowanym na działce gruntu nr [...], oraz odległości pomiędzy poszczególnymi obiektami planowanego zamierzenia inwestycyjnego.
2) przesłuchanie S. F. w charakterze strony,
3) przesłuchanie J. F. w charakterze strony.
Postanowieniem z dnia [...]..2010 r. Wójt [...]. odmówił przeprowadzenia powyższych dowodów. W uzasadnieniu zostało wskazane, że kwestie odległościowe rozstrzygane są podczas postępowania prowadzącego do wydania decyzji pozwolenia na budowę. Rozstrzyganie na etapie postępowania , dotyczącego warunków zabudowy kwestii dotyczących ustawy Prawo budowlane i aktów wykonawczych do tego prawa jest nie na miejscu, gdyż takie rozstrzygnięcia należałoby uznać za kolidujące z właściwością organów architektoniczno - budowlanych. Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie stron postępowania uznano, ze nie zostały wskazane okoliczności , na jakie organ miałby przesłuchać strony.
Opierając się na treści raportu o oddziaływaniu na środowisko stacji paliw wraz z obiektami towarzyszącymi, postanowieniach uzgadniających Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] i organu ds. ochrony środowiska - Starostwa Powiatowego [...], które pozostały niezmienione mimo zapoznania się przez obydwa organy z uwagami krytycznymi do raportu sformułowanymi przez biegłych a także stanowisku autora raportu nawiązującym do tychże uwag i opinii Zespołu Komisji do spraw oceny Oddziaływania na środowisko działającej przy wojewodzie [...]. stwierdzono, że planowana inwestycja nie będzie stwarzała zagrożenia dla miejscowego środowiska, zaś minimalna emisja zanieczyszczeń i hałasu zamykająca się w zasadzie w granicach działki inwestora.
Na podnoszone zarzuty, iż istnieją okoliczności dotyczące warunków technicznych lokalizowania bazy i stacji paliw płynnych oraz, że nie zostały jednoznacznie wyjaśnione sprzeczności dotyczące odległości projektowanych obiektów od zabudowy sąsiedniej, wyjaśnić trzeba, że decyzja o warunkach zabudowy wytycza jedynie ogólne kierunki projektowania inwestycji budowlanej, podlegające dalszym szczegółowym ustaleniom przewidzianym w prawie budowlanym i rozporządzeniach wykonawczych do tego prawa konkretyzujących warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, a tym samym ma ona charakter promesy uprawniającej do uzyskania pozwolenia na budowę. Organ ustalający warunki określonego zamierzenia inwestycyjnego nie może wkraczać w kompetencje organu wydającego decyzję o pozwoleniu na budowę, którego rzeczą jest ocena, czy projektowany obiekt będzie ujemnie oddziaływał na nieruchomości sąsiednie w stopniu naruszającym zasady wynikające z odpowiednich przepisów prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe, w tym przede wszystkim to, iż działka spełnia warunek art. 61 ust. 1 pkt. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, należałoby uznać, że pomimo wydania decyzji z naruszeniem prawa - 145 § 1 pkt. 4 kpa - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, mając na uwadze art. 146 § 2 kpa nie byłoby podstaw do uchylenia decyzji ustalającej warunki zabudowy, ponieważ w wyniku wznowienia może zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W toku ponownego rozpatrzenia wznowionego postępowania ustalono jednak również, że kwestionowana decyzja z dnia [...]2004 r. i zmieniająca ją decyzja [...]2004r. zostały doręczone stronom postępowania biorącym w nim udział w dniach: [...].-[...]2004r. decyzja o warunkach zabudowy i w dniach [...]-[...]2004 r. decyzja zmieniająca.
Zgodnie z art. 146 § 1 kpa, uchylenie decyzji ostatecznej z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt. 4 nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. Przytaczając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, z dnia 19 listopada 2003 r. sygn. akt: II SA/Gd 1861/00, należy stwierdzić, iż poprzez "doręczenie" decyzji, o jakim mowa w art. 146 § 1 kpa, należy rozumieć doręczenie decyzji w odniesieniu do którejkolwiek ze stron biorących udział w danym postępowaniu, a wiec gdy w ogóle doszło do doręczenia decyzji, przy czym termin, od którego liczy się upływ pięcioletniego okresu, biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie. Nie chodzi tutaj zatem o doręczenie decyzji stronie pominiętej w postępowaniu administracyjnym, lecz o datę doręczenia decyzji stronom biorącym udział w postępowaniu, które podlega wznowieniu.
Termin określony w art. 146 § 1 kpa upłynął w dniu [...]2009 r. Również z powodu upływu terminu określonego w tym przepisie i tak nie mogłoby dojść do uchylenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, czego domagają się S i J małż. F.
Odwołanie od tej decyzji złożyli S. F. i J. F.. W odwołaniu zarzucono decyzji naruszenie przepisu art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), dalej powoływanej jako: p.p.s.a., polegające na niezastosowaniu się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. zawartych w wyroku z dnia [...].2009 r. sygn. akt. II SA/Bd 414/09, co do dalszego postępowania oraz naruszenie art. 7, 77 § 1 kpa z powodu odmowy przeprowadzenia dowodu i zaniechania zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Zarzucono decyzji, że nie zostały jednoznacznie wyjaśnione kwestie dotyczące warunków technicznych lokalizacji baz stacji paliw szczególnie w zakresie odległości projektowanych obiektów od zabudowy sąsiedniej a także brak ponowienia czynności z udziałem strony. Odwołujący się wskazali, że organ I instancji rozpatrując sprawę ponownie powinien postąpić tak jakby sprawa nie była przedmiotem wcześniejszego rozstrzygnięcia a w praktyce organ ten nie przeprowadził żadnej merytorycznej czynności z wyjątkiem wezwania inwestora do przedstawienia dokumentu, który określał zapotrzebowanie na energię elektryczną i wbrew wskazaniom sądu nie przeprowadził żadnej czynności z udziałem strony. W ocenie dowołującego, organ I instancji niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron uznając, że jest on zbędny gdyż stanowisko stron jest organowi znane oraz wybiórczo odniósł się do zasadności przeprowadzenia wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia [...]..2010 r. Decyzji zarzucono również, że organ nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26.08.2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, szczególnie do § 3 tegoż rozporządzenia. Zarzucono również brak ustosunkowania się organu co do naruszenia przepisu § 105 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20.09.2000 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać bazy i staje paliw, rurociągi dalekobieżne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], decyzją z [...]..2010 r., na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:
Organ rozpatrujący sprawę ponownie, jak słusznie podnieśli odwołujący się, związany jest wskazówkami sądu co do dalszego postępowania. Organ związany jest również dokonaną przez sąd oceną prawną chyba, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy mający wpływ na tę ocenę.
W niniejszej sprawie złożony został wniosek o wznowienie postępowania z powołaniem się na podstawę 145 § 1 pkt 4 kpa, tj. brak udziału strony w postępowaniu. W dalszym toku postępowania już po wznowieniu postępowania z tej przyczyny, wskazano na kolejną podstawę wznowienia tj. 145 § 1 pkt 1 kpa, tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Naturą wznowieniowego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy wydaje się tak jakby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygnięta. NSA (N) z 2008-10-28 I OSK 1778/07 Legalis, wyrok WSA Warszawa z 2006-03-06 VII SA/Wa 941/05 Legalis.
Rzeczą organu jest ponowienie czynności postępowania, w tym czynności dowodowych z udziałem pominiętej strony, a następnie, po rozpoznaniu podnoszonych przez tę stronę zarzutów i wniosków, dokonanie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jeśli organ dojdzie do wniosku, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej (jeśli pierwotna decyzja była, pomimo pominięcia strony, niewadliwa materialnie), winien zastosować rozstrzygnięcie przewidziane przez art. 151 § 2 kpa, jeśli zaś w wyniku postępowania wznowionego okazałoby się, że należy wydać inną decyzję, niż ta która zapadła w postępowaniu zwykłym, organ winien rozstrzygnięcie oprzeć na art. 151 § 1 pkt 2 kpa tak: wyrok NSA (N) z 2009-04-09 II OSK 528/08 Legalis.
W niniejszym przypadku, jak słusznie wskazali odwołujący się, organ I instancji nie ponowił czynności ani też nie przeprowadził postępowania z udziałem strony nie dokonał również analizy stanu faktycznego i prawnego i nie ustosunkował się do zarzutów odwołującego w tym w zakresie naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...].2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Za niezasadne należy uznać również nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Wprawdzie odwołujący nie wskazał okoliczności, na które taki dowód miałby być przeprowadzony, jednakże obowiązkiem organu było wezwanie strony do sprecyzowania wniosku dowodowego w tym zakresie. Rozstrzygnięcie o nieprzydatności tego dowodu przed wyjaśnieniem okoliczności na jakie dowód ten miał być przeprowadzony jest przedwczesne. Organ stosownie do art. 107 § 3 kpa, w decyzji powinien dokonać ustaleń faktycznych, wskazać dowody, które były podstawą tych ustaleń, wskazać dlaczego innych dowodów nie uwzględnił oraz powinien wyjaśnić stronie podstawę prawną oraz odnieść się do wskazywanych zarzutów.
Tych wymogów w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja nie spełnia. Organ I instancji odmówił uchylenia decyzji powołując się na dwie podstawy prawne a mianowicie : art. 146 § 1 i 2 kpa i 151 § 2 kpa, przy czym art. 146 § 1 kpa organ powołał jedynie w uzasadnieniu decyzji.
W niniejszym przypadku w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego istnieją dwie konkurujące ze sobą podstawy rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też jeżeli zachodzi możliwość zaistnienia okoliczności o których mowa w art. 146 § 1 kpa, organ w pierwszym rzędzie winien wyjaśnić czy takowe okoliczności zachodzą, dokonać w tym zakresie ustaleń w decyzji tj. wskazać konkretnie kiedy decyzja została doręczona każdej ze stron biorących udział w postępowaniu w tym stronie, która decyzję odebrała jako ostatnia, gdyż dopiero od daty doręczenia stronie, która otrzymała decyzję jako ostatnia można liczyć termin przedawnienia. Organ ustalił, że decyzja została doręczona stronom w dniach [...].do [...]..2004 r. Jeżeli z tak dokonanych ustaleń wynika, że upłynął termin określony w art. 146 § 1 kpa, to organ traci uprawnienie do rozstrzygania o sprawie merytorycznie co do istoty sprawy a więc nie tylko co do rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji jak i co do odmowy uchylenia decyzji.
Rozstrzygając sprawę w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć podstawy zastosowania art. 146 § 1 kpa, tak co do zarzutów opartych o przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa, jak i o przepis art. art. 145 § 1 pkt 1 kpa, tj. złożenia przez inwestora fałszywego oświadczenia co do tego, że działka inwestora posiada wystarczające dla planowanej inwestycji media infrastruktury technicznej (k-[...]., pismo S. F. z dnia [...].2006r.). Organ I instancji w decyzji do tego nie odniósł się w żaden sposób, choć kwestia ta była poruszana we wcześniejszej decyzji z dnia [...]..2007r. Kwestia ta powinna być szczegółowo zbadana przez organ I instancji i rozważona z punktu widzenia art. 145 § 2 i 3 kpa. We wskazanej wyżej decyzji organ uznał, że we wniosku inwestora nie ma oświadczenia, że działka zawiera wystarczające media infrastruktury dla planowanego przedsięwzięcia wobec tego taki zarzut jest nie uprawniony. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyjaśnienia jednakże wymaga rozbieżność pomiędzy twierdzeniem zawartym w decyzji, że inwestor we wniosku oświadczył, że działka posiada wystarczające uzbrojenie dla inwestycji a twierdzeniami, że we wniosku takiego oświadczenia brak. Istotne jest również to co było podstawą (jaki dowód) ustaleń w zakresie tego czy działka posiada wystarczające uzbrojenie, czy taką podstawą były twierdzenia inwestora a jeżeli tak to w jakim dokumencie zawarte, czy też samodzielne ustalenia organu w oparciu o inne dowody lub w sposób dowolny bez dowodu. Podstawą bowiem wznowienia są dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, jeżeli okazały się one fałszywe. W pierwszym rzędzie więc należało ustalić jaki dowód był podstawą ustaleń co do wystarczającego uzbrojenia czy jest on w sposób oczywisty fałszywy czy też sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub zachodzą przypadki o których mowa w art. 145 § 3 kpa. Dopiero dokonane ustalenia pozwolą ocenić słuszność wskazanej przez stronę podstawy wznowienia.
Z powyższych względów decyzję należało uchylić do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W skardze złożonej do Sądu, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem w ich ocenie powinna zostać wydana przez organ odwoławczy decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie. Wywodzili, że w sprawie zaszły przesłanki zastosowania art. 151§ 2 kpa, ponieważ decyzja z dnia [...].2004 r. o warunkach zabudowy została im doręczona w [...]. 2004 r. (z dniem [...].2004 r. stała się ostateczna), w konsekwencji nie może nastąpić uchylenie przedmiotowej decyzji zgodnie z art. 146 § 1kpa.
Podnosili, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia doręczenia lub ogłoszenia zaskarżonej decyzji i niezasadny jest pogląd, iż bieg terminu 5-cio letniego nie rozpoczął się, gdyż decyzja, co do której toczy się postępowanie wznowieniowe nie została doręczona skarżącemu, ponieważ chodzi o doręczenie łub ogłoszenie decyzji wobec osób biorących udział w postępowaniu.
Wywodzili, że upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 kpa stanowi negatywną przesłankę do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji a jego upłynięcie pozbawia organ prowadzący wznowione postępowanie możliwości orzeczenia co do istoty i ewentualnego uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.
W ich ocenie w przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, że decyzja o warunkach zabudowy Wójta [...]. została doręczona stronom od dnia [...].do dnia [...]..2004 r., nie zachodzą zatem żadne przesłanki do przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego.
Przywołany przez SKO art. 145 § 1 pkt. 1 kpa, dotyczy fałszywych dowodów, ale jak stanowi art. 145 § 2 i 3 kpa, konieczne jest orzeczenie sądu lub innego właściwego organu, chyba że popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
Zwrócili uwagę na okoliczność, że art. 148 kpa przewiduje miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, dlatego niezrozumiałe jest odesłanie w 2010 r. do pisma pani F. z dnia [...]..2006 r., które już wielokrotnie było analizowane pod katem przesłanek do wznowienia postępowania. Podnosili, że brak jest jakiegokolwiek w tej materii orzeczenia sądu lub innego właściwego organu co do sfałszowania dokumentu. Nie zachodzą również przesłanki, o których mowa w art. 145 § 2 i § 3 kpa.
Stwierdzili, że w związku z powyższym sprawa nie wymagała uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, należało wydać decyzję, o której mowa w art. 138 § 1 kpa, gdyż decyzja Wójta [...]. z dnia [...]..2010 r. była właściwa, a w szczególności przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie było obarczone żadną wadą.
Ponadto oświadczyli, że nie sfałszowali żadnych dokumentów, jak również nie skłamali składając dokumenty do Wójta [...].. Działka zaś nr [...]., jak i działka nr [...]. mają zapewnione dostawy energii elektrycznej. Dodali, że Operator Rejon Dystrybucji [...]. w piśmie z dnia [...].2010 r. oświadcza, że zapewni dostawy energii elektrycznej dla projektowanej stacji paliw na działce nr 96/1, położonej przy ul. [...]. w miejscowości [...].
Wyjaśnili, że działka, na której usytuowana jest inwestycja, jeszcze przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...]..2004 r. miała zagwarantowane dostawy energii elektrycznej, co potwierdza pismo [...]. Wskazali też, że WSA w [...]. w wyroku z dnia [...].2009 r. (sygn. akt: II SA/Bd 414/09) podziela ich stanowisko, potwierdzone Raportem Oddziaływania na Środowisko, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na sąsiednie nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...]. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), dalej powoływaną jako: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i proceduralnego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonego aktu, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało uznać, że jest ona zgodna z prawem, a zatem skarga nie jest zasadna.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka zachodzi. Należy zgodzić się bowiem ze stanowiskiem organu odwoławczego, że cechą postępowania wznowieniowego jest powrót sprawy do stadium pierwszoinstancyjnego postępowania prowadzonego w zwykłym trybie. Nie oznacza to rzecz jasna pominięcie (rezygnacji z) wszystkich dotychczas przeprowadzonych dowodów w sprawie, na co zwracał już uwagę WSA w [...]. w wyroku z [...]2009 r., sygn. akt 414/09. Istnieje jednak konieczność ponowienia wszystkich niezbędnych czynności procesowych, w tym czynności dowodowych z udziałem pominiętej strony, a następnie po rozpoznaniu zgłoszonych przez tę stronę zarzutów i wniosków, dokonanie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w szczególności rozstrzygnięcia, czy prawa pominiętej strony nie zostały naruszone sporną decyzją o warunkach zabudowy, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...]..2009 r., sygn. akt II OSK 528/08, do czego jednak nie zastosował się organ I instancji. Dlatego też słusznie organ odwoławczy uznał zasadność odwołania w zakresie zarzutów braku ponowienia czynności dowodowych z udziałem odwołujących się, a w tym pominięcia zawnioskowanych dowodów z oględzin działki i z przesłuchania stron. Fakt, że nie wskazały one okoliczności, będących przedmiotem ich zeznań nie stanowił przeszkody ich przesłuchania, albowiem nie istniały przeszkody by organ - przed wydaniem postanowienia rozstrzygającego zgłoszone wnioski dowodowe - zobowiązał strony do wskazania okoliczności, na które miałyby zeznawać. Jakkolwiek organ I instancji słusznie podkreślił, że decyzja o warunkach zabudowy wytycza jedynie ogólne kierunki projektowania inwestycji budowlanej, podlegające dalszym szczegółowym ustaleniom przewidzianym w prawie budowlanym i rozporządzeniach wykonawczych do tego prawa konkretyzujących warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, a tym samym ma ona charakter promesy uprawniającej do uzyskania pozwolenia na budowę, co zaznaczył również Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w wyroku z [...]2009 r., sygn. akt 414/09, to jednak należy zwrócić uwagę na okoliczność, że zarzut odwołujących się co do przyjęcia nierzeczywistych odległości między obiektami planowanej inwestycji a ich domem mieszkalnym, usytuowanym na działce gruntu nr [...], (zawarty w piśmie z [...]2010 r.) kwestionował prawidłowość wniosków zawartych w raporcie oddziaływania na środowisko, który bazował na błędnych w ocenie odwołujących się w/w odległościach. Dlatego też ich wniosek dowodowy o dokonanie pomiarów w/w odległości zmierzał do zakwestionowania poprawności wskazanego raportu. Na konieczność zresztą właściwego rozstrzygnięcia zagadnienia omawianych odległości wyraźnie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...]2009 r., sygn. akt II OSK 528/08, co przesądza o wadliwości odmowy zawnioskowanego dowodu z pomiarów geodety.
Co się natomiast tyczy zagadnienia ustalenia przez organ I instancji, że w sprawie występują przesłanki z art. 146 § 1 kpa, z uwagi na upływ pięcioletniego terminu od czasu doręczenia decyzji o warunkach zabudowy, uczestniczącym w sprawie stronom w okresie [...].2004 r., to należy zwrócić uwagę na okoliczność, że fakt ten jest na tyle doniosły w sprawie, iż w przypadku jego zaistnienia skutkowałby koniecznością wydania decyzji w trybie art. 151 § 2 kpa, a więc decyzji stwierdzającej wydanie decyzji o warunkach zabudowy z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności, z powodu których organ nie uchylił tej decyzji. Oznaczałoby to niemożność merytorycznego badania sprawy, które jest możliwe dopiero po spełnieniu się przesłanek z art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Organ nie może więc z jednaj strony badać sprawy merytorycznie, jednocześnie twierdząc, że nastąpiło przedawnienie uchylenia decyzji z art. 146 § 1 kpa, jak wynika to ze stanowiska organu I instancji. Badanie merytoryczne sprawy kończy się innego rodzaju rozstrzygnięciem i innego rodzaju rozstrzygnięcie zapada w przypadku w/w przedawnienia.
Trzeba też zwrócić uwagę na okoliczność, że jeżeli organ chce stwierdzić nastąpienie faktu przedawnienia z art. 146 § 1 kpa, to z uwagi na doniosłość skutków jakie niesie za sobą ten fakt, uniemożliwiający merytoryczne badanie sprawy, przy ustaleniu takiej okoliczności, obowiązkiem organu jest dokładne wykazanie w jakiej dacie i której konkretnie stronie, została doręczona decyzja o warunkach zabudowy ze wskazaniem konkretnej karty akt administracyjnych, która stanowi dowód doręczenia tej decyzji, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy.
Odnosząc się wreszcie do problemu istnienia dodatkowej podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, to należy zauważyć, że wniosek J. F. o wznowienie postępowania z [...].2005 r. dotyczył jedynie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wniosek o wznowienie postępowania z uwagi na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, S. F., pochodzi z [...]..2006 r. W stosunku do tego wniosku organ I instancji nie poczynił ustaleń, czy wniosek ten został złożony w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Nie wydano też postanowienia w trybie art. 149 w zw. z art. 145 § 2 kpa, lub też w trybie art. 149 w zw. z art. 145 § 3 kpa, co do dodatkowej podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Nie wydano też decyzji o odmowie wznowienia postępowania co do wskazanej dodatkowej podstawy wznowienia. W tych warunkach brak jest możliwości dokonania kontroli w jakim trybie i w jakim kontekście organ I instancji dokonywał ustaleń co do możliwości zasilania inwestycji energią elektryczną, który to fakt jest ściśle związany ze zgłoszoną dodatkową podstawą wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Nie jest więc wiadome, czy zgłoszona dodatkowa podstawa wznowienia postępowania została poddana przez organ wstępnemu badaniu w zakresie oparcia jej na właściwej podstawie i zgłoszenia we właściwym czasie, czy badał jej istotę, czy też uznając jej zaistnienie badał istotę sprawy, ustalając jednocześnie brak możliwości badania istoty sprawy z uwagi na przedawnienie co do podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Trzeba tu dodać, że badanie sprawy co do istoty z uwagi na zgłoszoną dodatkową podstawę wznowienia nie byłoby dopuszczalne w sytuacji braku wyraźnego wypowiedzenia się organu, że wznowił postępowanie również co do podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, albowiem takie zaniechanie stanowiłoby w tej sytuacji obejście przepisów art. 145 § 2 i 3 kpa oraz 148 § 1 kpa.
Wszystkie te okoliczności przemawiają za uznaniem słuszności stanowiska zajętego przez organ odwoławczy w przedmiocie nakazania organowi I instancji podjęcia stosownych czynności procesowych odnoszących się do wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na tę podstawę wznowienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło