II SA/Bd 200/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-07-15
Skład orzekający: Anna Klotz, Joanna Brzezińska, Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, może być zwrócone zatrzymane prawo jazdy kategorii C, D, CE i DE, jeśli zakaz ten wszedł w życie po dacie nowelizacji art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zgodnie ze znowelizowanym art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B obejmuje również inne kategorie uprawnień, w tym C, D, CE i DE, niezależnie od tego, czy te kategorie były objęte zakazem sądu. Nowelizacja ta, która weszła w życie po dacie orzeczenia zakazu wobec skarżącego, ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym i niedopuszczenie do kierowania pojazdami osób, które zagroziły bezpieczeństwu.Stan faktyczny
Skarżący K. L. wnioskował o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, D, CE i DE po tym, jak wyrokiem sądu został objęty zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. Starosta odmówił zwrotu, powołując się na przepisy ustawy o kierujących pojazdami, które w jego ocenie wykluczają zwrot prawa jazdy innych kategorii w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie konstytucyjnych praw nabytych, przepisów k.k. i k.k.w. oraz zasad wykładni prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] r. K. L. (skarżący) zwrócił się do Starosty M. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, D, DE i CE w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] r., sygn. akt II K 181/15, którym sąd ten orzekł wobec niego m.in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres 3 lat.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta M. odmówił K. L. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, D, CE i DE. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że prawo jazdy skarżącego kat. B, C, D, BE, CE i DE zostało zatrzymane przez Prokuratura Prokuratury Rejonowej w I. postanowieniem z dnia [...] r. Przytoczywszy treść art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami (mylnie przypisując jego brzmienie przepisom art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3) organ wskazał, że zgodnie ze znowelizowaną treścią art. 12 ust. 2 tej ustawy, przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C1, D11 lub C oraz C1+E, D1+E lub C+E, D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Organ przywołał następnie treść § 9 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz art. 11 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami stwierdzając, że skarżącemu nie można zwrócić prawa jazdy, albowiem orzeczony został wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Wyjaśnił, że fakt legitymowania się przez skarżącego w okresie przed wyrokiem sądu karnego – obok prawa jazdy kat. B - również prawem jazdy kategorii C, D, BE, CE i DE, nie umożliwia zwrotu prawa jazdy objętych tymi kategoriami. Na poparcie swojego stanowisko organ powołał wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 436/15.
Pismem z dnia [...] r. skarżący odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Podniósł, iż po wyroku sądu karnego oraz po wydaniu decyzji Starosty cofającej uprawnienia kat. B organ ten wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu w celu skierowania skarżącego na badania lekarskie oraz psychologiczne, co świadczy, w jego ocenie, o niekonsekwencji organu. Wskazał, że organ wiedział o braku możliwości przywrócenia skarżącemu prawa jazdy pozostałych kategorii, a mimo to skierował go na badania, którym skarżący się poddał i których pozytywne wyniki przedłożył wraz z wnioskiem z [...] r. Skarżący podniósł ponadto, że organ uchybił terminowi wydania decyzji, wydając ją [...] r., t.j. 31 dni po złożeniu wniosku; że przywrócenie prawa jazdy kat. C i D pozwoli skarżącemu na podjęcie pracy w firmie transportowej; że przedłożone dokumenty z wynikami badań stanowią dokumenty złożone w toku postępowania i dlatego twierdzenie organu o braku dowodów i żądań skarżącego jest nieuzasadnione, oraz że powołany w decyzji wyrok WSA w Bydgoszczy nie powinien przesądzać o wykładni przepisów w analogicznych sprawach, zwłaszcza, że w podobnych sprawach orzeczenia innych wojewódzkich sądów administracyjnych są zupełnie odmienne.
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, przywoławszy treść art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 3, art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wyrok orzekający zakaz prowadzenia pojazdów, dla których wymagane jest prawo jazdy kat. B, stał się prawomocny po wejściu w życie ustawy zmieniającej art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, wobec czego w obowiązującym stanie prawnym prawo jazdy w żądanym przez skarżącego zakresie nie może być zwrócone. Wyjaśnił ponadto, że poprzednie brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami pozwalałoby na zwrot prawa jazdy w zastanym stanie faktycznym, oraz że powoływane poprzednio wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych dotyczyły poprzedniego stanu prawnego.
Pismem z dnia [...] r. K. L., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając jej naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych w połączeniu z treścią art. 42 § 1 k.k. w skutek odmowy zwrócenia skarżącemu prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii, co wynika z okoliczności, iż wyrok sądu powszechnego pozbawił skarżącego prawa jazdy kat. B, a na skutek działań administracyjnych pozbawiony jest on prawa jazdy pozostałych kategorii; naruszenie art. 182 kodeksu karnego wykonawczego. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu – odmowie zwrócenia prawa jazdy wskazanych kategorii, pomimo tego, że środek karny orzeczony w stosunku do skarżącego dotyczył jedynie prawa jazdy kat. B; wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem aktualnej linii orzeczniczej; naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie zasad wykładni celowościowej i systemowej przepisów ustawy o kierujących pojazdami; oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż posiadanie prawa jazdy wskazanych kategorii jest skarżącemu niezbędne do wykonywania pracy zarobkowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty, ewentualnie przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zwolnienie skarżącego z kosztów postępowania. Uzasadniając postawione zarzuty skarżący podniósł, że prawo do kierowania pojazdami kategorii C, D, CE i DE jest jego prawem nabytym, konstytucyjnie zagwarantowanym, a organy administracyjne cofnęły mu uprawnienia w większym zakresie, niż zostało to określone w wyroku sądu powszechnego i wykroczyły poza granicę wyznaczoną art. 182 k.k.w. Powołując wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1490/13, skarżący wskazał, że nie można twierdzić, że racjonalny ustawodawcza daje sądowi powszechnemu w art. 42 § 1 i 2 k.k. prawo do wyboru najbardziej, w ocenie tego sądu, racjonalnego środka karnego, by następnie prawo do miałoby być likwidowane przez zapisy ustawy o kierujących pojazdami, błędnie interpretowane przez organy. Podniósł, że w rozpatrywanej sprawie organ wyniósł interes publiczny ponad słuszny interes obywatela, pozbawiając go możliwości wykonywania pracy zarobkowej, naruszając w ten sposób art. 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd zwolnił skarżącego od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a także stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd stwierdził, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego, w związku z czym wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B utrzymująca w mocy decyzję Starosty M. odmawiającą skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, D, CE i DE. Wniosek skarżącego w przedmiocie zwrotu prawa jazdy wskazanych kategorii, skierowany do organu I instancji, ściśle związany był z okolicznością wydania w dniu [...] r. wyroku Sądu Rejonowego w I., sygn. akt II K 181/15, orzekającego względem skarżącego, na podstawie art. 42 § 2 k.k., środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres 3 lat. Kontestując rozstrzygnięcia organów obu instancji skarżący podnosił, że bezpodstawnie odmawiają mu one zwrotu prawa jazdy kategorii C, D, CE, i DE w sytuacji, gdy wyrok sądu powszechnego zakazywał skarżącemu prowadzenia pojazdów, dla których wymagane jest uprawnienie prawa jazdy kategorii B. W ocenie skarżącego powyższe świadczy o nieuprawnionym rozszerzeniu zakazu orzeczonego przez sąd powszechny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie nieobjętym zakazem.
Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm. – dalej "u.k.p.") w treści nadanej ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p.). W myśl art. 12 ust. 2 u.k.p. przepis ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:
1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;
2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
Z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła zatem nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed ww. zmianą, regulacja art. 12 ust. 2 stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot.
Podkreślić należy, że przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (vide art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś ww. przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami).
Wobec tego, iż przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (tj. po dniu 25 października 2014 r.), nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowania, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu [...] r., zaś uprawomocnił się w dniu [...] r.
W konsekwencji w przedmiotowej sprawie zastosowanie winny mieć przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w wersji nadanej ww. ustawą zmieniającą. Na podstawie zatem stanu prawnego obowiązującego po dokonaniu zmiany treści przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, tj. czy regulacje te dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nieposiadające uprawnień do kierowania pojazdami) od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C, D, CE, i DE, dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii. W art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określoną w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Jak podkreślono powyżej, przed nowelizacją art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowił tylko o osobach ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Wówczas na tle takiego brzmienia przepisu art. 12 ust. 2, sporna w orzecznictwie sądów administracyjnych stała się kwestia, czy art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie wyłącznie do tych osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy, czy też należy go stosować również do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, które nabyły jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego, a które zostały następnie cofnięte czy zatrzymane. Dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych był w owym czasie pierwszy z wymienionych poglądów. W dniu 25 października 2014 r. nastąpiła jednak znacząca zmiana stanu prawnego w tym zakresie, gdyż ustawowa wprost wskazał w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ust. 1 stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jak też o przywrócenie uprawienia danej kategorii. Tym samym więc w znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy.
W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się, że do powyższego wniosku prowadzą zarówno dyrektywy wykładni językowej, jak i celowościowej omawianego przepisu (vide: wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 917/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1129/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1049/15; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w całości popiera stanowisko powzięte we wcześniejszym wyroku tutejszego sądu dotyczącym analogicznej sprawy, w myśl którego fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu instytucji prawnych zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy nie pozwala na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Dlatego też nie tylko wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a więc wyraźne rozciągnięcie względem osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, skutków orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na inne kategorie niż objęte zakazem, ale także racje celowościowe omawianych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, iż w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. wyrażony został jednoznaczny nakaz niewydawania przez organ administracyjny osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, D, CE i DE, prawa jazdy tych kategorii, w czasie trwania orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B ( wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 1280/15).
Powyższe stanowisko potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie, a ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; stanowisko powielone w wyroku NSA z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2514/14 – niedostępny w internecie). Potwierdzić należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że trudno sobie wyobrazić, by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwolił na prowadzenie, jak w niniejszej sprawie, autobusów i autobusów z przyczepą oraz pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. D, D+E, C i C+E).
W ocenie Sądu dokonane przez organy orzekające ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości i podlegają subsumpcji pod normę prawną zawartą w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 u.k.p.
Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w skardze, stwierdzić należy, iż żaden z nich nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący podniósł, iż decyzje organów obu instancji naruszyły art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553, dalej zwanej k.k.) oraz art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz. 557, dalej zwanej k.k.w.). Stosownie do art. 42 § 1 k.k., sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności, jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177. Z kolei art. 182 k.k.w. w § 1 stanowi, że w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony. W myśl art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Nie można jednak podzielić stanowiska skarżącego, iż w świetle przywołanych przepisów kodeksu karnego oraz kodeksu karnego wykonawczego organ, działając na podstawie art. 12 ust. 2 podważył treść i powagę wyroku karnego, wydając rozstrzygnięcie cofające skarżącemu uprawnienie w większym zakresie, aniżeli zostało to określone w tym wyroku.
Jak podkreśla w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny, wyjaśniając relację między orzeczeniem sądu karnego, a przepisami ustawy o kierujących pojazdami, decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Skutki te dotyczą przy tym zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym popiera pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż przyjęcie przeciwnej, niż zaprezentowana w zaskarżonej decyzji, wykładni art. 12 ust. 2 u.k.p., stanowiłoby zaprzeczenie naczelnej wartości bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jakiej mają służyć zarówno przepisy karne, sankcjonujące przestępstwa godzące w tę wartość, jak i przepisy administracyjne dotyczące wydawania i zwrotu prawa jazdy, których naczelnym ratio legis również jest gwarancja bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Pogląd ten znajduje jeszcze silniejsze uzasadnienie w aktualnym stanie prawnym, po wejściu w życie nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami z 2014 r. Nowelizacja art. 12 ust. 2 tej ustawy, poprzez dodanie do jego treści instytucji zwrotu prawa jazdy i instytucji przywrócenia uprawnień, była świadomym i zamierzonym zabiegiem ustawodawcy. Celem tych zmian było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu komunikacji, a w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości. Z analizowanych przepisów wynika jednoznaczny nakaz dla organu administracji publicznej niewydawania, niezwracania i nieprzywracania uprawnień w zakresie prawa jazdy określonej kategorii w okresie obowiązywania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych np. kategorii B (vide: wyrok WSA w Krakowie z 19 listopada 2015 r., III SA/Kr 679/15; wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 stycznia 2016 r., III SA/Lu 1153/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1129/15; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 140 i 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ wszystkich okoliczności sprawy, wyjaśnić należy, iż sąd administracyjny nie przeprowadza kontroli legalności zaskarżonego aktu w oparciu o kryteria słuszności i sprawiedliwości społecznej lecz ocenia, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i proceduralnego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonego aktu, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Argumentacja skarżącego, iż zwrot prawa jazdy wskazanych kategorii umożliwi mu podjęcie pracy zarobkowej nie mogła mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem przedmiotem kontroli niniejszego postępowania była jedynie jego zgodność z obowiązującymi w dacie podjęcia przepisami prawa. Nie mógł zostać uznany za skuteczny zarzut skarżącego naruszenia słusznego interesu obywatela w sytuacji, gdy wydanie decyzji zgodnej z oczekiwaniami skarżącego byłoby niezgodne z prawem.
W odniesieniu do zarzutu wydania przez organ decyzji wbrew obowiązującej linii orzeczniczej, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa - w niniejszej sprawie treść właściwych regulacji nie pozostawiały wątpliwości, że pozytywne ustosunkowanie się do wniosku skarżącego byłoby działaniem wbrew ich dyspozycjom. Ponadto, powoływane przez skarżącego przykłady z orzecznictwa odnoszą do poprzedniego stanu prawnego, a prezentowane w nich tezy były wynikiem wątpliwości interpretacyjnych dotyczących art. 12 u.k.p. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Tezy te straciły na znaczeniu wraz z wejściem w życie przedmiotowych zmian legislacyjnych, konkretyzujących treść przepisów u.k.p. i znoszących obszar niejasności w zakresie relacji między orzekanymi przez sąd powszechny zakazami prowadzenia pojazdów określonej kategorii oraz możliwości zwrotu prawa jazdy kategorii pozostałych, posiadanych przed wydaniem tego zakazu.
Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością ich uchylenia albo stwierdzenia nieważności, orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło